З лемківского архіву #143 - 27 V 2016 Шандор Петкій
Еп. 143

З лемківского архіву #143 - 27 V 2016 Шандор Петкій

•

Опис епізоду

Odcinek z cyklu „Z lemkowskiego archiwum“ poświęcony jest sztuce na Rusi Podkarpackiej w okresie I Czechosłowacji oraz postaci Szandora Petkiego. Program przedstawia jego drogę od nauczyciela z Użhorodu do malarza i wykładowcy, a także opisuje jego twórczość, zwłaszcza akwarele, pejzaże, portrety i obrazy kwiatów.

Автоматычна транскрипция

Лемківску архіву то місце в якым довідате ся про історию Лемків річы
котрых ниґде не почыєте ани не прочытате Слайте проґраму з Лемківского архівукотрых ниґде не почыєте ани не прочытате Слайте проґраму з Лемківского архіву
в радиі Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас Художництво на Підкарпатскійв радиі Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас Художництво на Підкарпатскій
Руси розвивало ся за часів першой Чехословацкой Республикы шумні о чым ємРуси розвивало ся за часів першой Чехословацкой Республикы шумні о чым єм
бесідувал уж в попередніх проґрамах Было то выником діяльности новой ґенерациі артистівбесідувал уж в попередніх проґрамах Было то выником діяльности новой ґенерациі артистів
котры приносили славу своій вітчызні Художників малярів з ґрупы Славной Сімкы представілкотры приносили славу своій вітчызні Художників малярів з ґрупы Славной Сімкы представіл
на операзі ґруповій портрет ужгородскых художників ґеніяльний маляр і учытель Ерделі Нана операзі ґруповій портрет ужгородскых художників ґеніяльний маляр і учытель Ерделі На
самым образі находят ся Ерделі Бокшай Коцка Манайльо Контратович Борецкій і наймолодшійсамым образі находят ся Ерделі Бокшай Коцка Манайльо Контратович Борецкій і наймолодшій
з помед них Шандор Петкій про якого внескы буде бесіда Представліня істічыз помед них Шандор Петкій про якого внескы буде бесіда Представліня істічы
молодого творця серед знаных уж артистів з краіны было неприпадкове Імено Шендорамолодого творця серед знаных уж артистів з краіны было неприпадкове Імено Шендора
Петкі нашло ся серед першыма членами закарпатской орґанізациі союзу художників З йогоПеткі нашло ся серед першыма членами закарпатской орґанізациі союзу художників З його
перзоном і творчеством звязаны сут школы підкарпатского малярства Він вписал в істориюперзоном і творчеством звязаны сут школы підкарпатского малярства Він вписал в історию
художництва Підкарпатской Руси свій неповторний талянт Тот вызначный артиста не дожіл меньшехудожництва Підкарпатской Руси свій неповторний талянт Тот вызначный артиста не дожіл меньше
як рік до своіх девятдесятых уродин Лішыл по собі вельо творів котрыяк рік до своіх девятдесятых уродин Лішыл по собі вельо творів котры
про него припоминают його краянам Шандор Петкі народил ся в Ужгороді рокапро него припоминают його краянам Шандор Петкі народил ся в Ужгороді рока
в родині поліґрафісты Освіту осягнул фаху учытеля в ужгородскій Учытельскій Семінариі пов родині поліґрафісты Освіту осягнул фаху учытеля в ужгородскій Учытельскій Семінариі по
єй закінчыню робіл як учытель по селах на верховині В часі тойєй закінчыню робіл як учытель по селах на верховині В часі той
роботы великє влияня на Шандора Петкі мала неповторна краса верховины романтика єйроботы великє влияня на Шандора Петкі мала неповторна краса верховины романтика єй
краєвидів і спілкуваня ся з духово богатым і щырым селяньскым народом Власнікраєвидів і спілкуваня ся з духово богатым і щырым селяньскым народом Власні
сесиі селяны розбудили в ним любов до того краю величаня його красотысесиі селяны розбудили в ним любов до того краю величаня його красоты
і стали ся для него великом і нескінченом інспірацийом і предметом творчыхі стали ся для него великом і нескінченом інспірацийом і предметом творчых
роздумувань Захопліня малярством молодого учытеля было напевно сповуване влияньом на него творцівроздумувань Захопліня малярством молодого учытеля было напевно сповуване влияньом на него творців
Бокшая і Ерделія якы в тым часі были уж знаны і любленыБокшая і Ерделія якы в тым часі были уж знаны і люблены
на Підкарпатскій Русин Він кєрувал ся іх радами і в <unk> роціна Підкарпатскій Русин Він кєрувал ся іх радами і в <unk> році
вступил на Будитпыштаньску Академію Художництва жебы студиювати ін Малярс ночке моіну тамвступил на Будитпыштаньску Академію Художництва жебы студиювати ін Малярс ночке моіну там
я Вас поділ моісе вас м жали што м наслала што вася Вас поділ моісе вас м жали што м наслала што вас
наслаляла слава го своі мама сот співала а сот взала бывонь своівонцінаслаляла слава го своі мама сот співала а сот взала бывонь своівонці
своі своісла Назва наладу желой Міколо мам ой Міґо маме за сномсвоі своісла Назва наладу желой Міколо мам ой Міґо маме за сном
Та што м записала та што єм выдала як не мене мамыТа што м записала та што єм выдала як не мене мамы
мене гаєте мала <unk> співаю сон маютра тыла бора тепа бом бодамене гаєте мала <unk> співаю сон маютра тыла бора тепа бом бода
нема по зеленых фай Зеленанкы хлопче молоденкы спомнати буде Споминате буде выдлятчынема по зеленых фай Зеленанкы хлопче молоденкы спомнати буде Споминате буде выдлятчы
молойдены тіжой тыра де моляты мой лем цого не мода В академіімолойдены тіжой тыра де моляты мой лем цого не мода В академіі
вчыл ся малярства під оком найліпшых мадярскых професорів Бенгарта Боліжара і Елеквівчыл ся малярства під оком найліпшых мадярскых професорів Бенгарта Боліжара і Елекві
По досягніню высшой художничой освіты молодий майстер вернул ся до рідного краюПо досягніню высшой художничой освіты молодий майстер вернул ся до рідного краю
полній мрій і надіі служыти своім талянтам і знаньом в розвиваню сяполній мрій і надіі служыти своім талянтам і знаньом в розвиваню ся
художництва в краю і свойому народу Він брал барз активну участ вхудожництва в краю і свойому народу Він брал барз активну участ в
творчым жытю краю і остал постійным експонентом малярскых выстав Наступным ступньом йоготворчым жытю краю і остал постійным експонентом малярскых выстав Наступным ступньом його
розвитку было розпочати роботы на Ужгородскым Художничым Учылищы як выкладовця фаховых малярскыхрозвитку было розпочати роботы на Ужгородскым Художничым Учылищы як выкладовця фаховых малярскых
предметів Шандор Петкій своі образы малювал головні акварелями і олійныма фарбами напредметів Шандор Петкій своі образы малювал головні акварелями і олійныма фарбами на
полотні Без сумнію мож реч же Петкій владал вынятково добры акварелями перфекцийніполотні Без сумнію мож реч же Петкій владал вынятково добры акварелями перфекцийні
накладаючы на себе ріжны квітя котры представлял в перфекцийній гармоніі якы давалинакладаючы на себе ріжны квітя котры представлял в перфекцийній гармоніі якы давали
неповторні ефек Фізичны формы были в него часто розмазаны і надавало тонеповторні ефек Фізичны формы были в него часто розмазаны і надавало то
його образам поетичніст Темы його образів сут ріжны і не обертают сяйого образам поетичніст Темы його образів сут ріжны і не обертают ся
лем вколо єдного рода Петкій малювал ріжні То пейзажы то портреты алем вколо єдного рода Петкій малювал ріжні То пейзажы то портреты а
тіж ріжного рода композициі На увагу заслугуют пред вшыткым його образы натіж ріжного рода композициі На увагу заслугуют пред вшыткым його образы на
котрых малювал квітя представлял квітя в ріжных місцях і формах Были токотрых малювал квітя представлял квітя в ріжных місцях і формах Были то
квітя в пленерах в декорацийных конструкциях в камінных і церамічных вазонах часамиквітя в пленерах в декорацийных конструкциях в камінных і церамічных вазонах часами
великы гарды але і тоты скромны Они были подля автора выплочыньом красотывеликы гарды але і тоты скромны Они были подля автора выплочыньом красоты
природы Совете ме в Пересту таромі в Престу Мы саме без престуваприроды Совете ме в Пересту таромі в Престу Мы саме без престува
Шандор Петкі малювал тіж портреты На них представлены были найчастійше близкы йомуШандор Петкі малювал тіж портреты На них представлены были найчастійше близкы йому
персоны люде котрых добрі знал і з котрыма вовязали товарискы односины Ониперсоны люде котрых добрі знал і з котрыма вовязали товарискы односины Они
характеризували ся полнотом індивідуальных психолоґічных характеристик якы автор майстерстиком передавал на полотнухарактеризували ся полнотом індивідуальных психолоґічных характеристик якы автор майстерстиком передавал на полотну
Єднак неповторніст таленту Шандора Петкі його варштат майстерство і талент найбарже проявляютЄднак неповторніст таленту Шандора Петкі його варштат майстерство і талент найбарже проявляют
ся в його пейзажах Ціла серия його пейзажів полна є од епічныхся в його пейзажах Ціла серия його пейзажів полна є од епічных
панорамічных краєвидів до малых поетичных полотин Автор за каждым разом при малюванюпанорамічных краєвидів до малых поетичных полотин Автор за каждым разом при малюваню
образу находил такы деталі котры предавали ріжны емоциі Все вказувал тото штообразу находил такы деталі котры предавали ріжны емоциі Все вказувал тото што
найкраще в його рідным краю Малюваны ним краєвиды вказували тіж тепло духанайкраще в його рідным краю Малюваны ним краєвиды вказували тіж тепло духа
Шандора Петкі Вельо енерґій Петкі вложыл свою артистичну роботу але тіж вельоШандора Петкі Вельо енерґій Петкі вложыл свою артистичну роботу але тіж вельо
выховуваня наступных ґенераций художників як педаґоґ До кінця свойой карєры тримал сявыховуваня наступных ґенераций художників як педаґоґ До кінця свойой карєры тримал ся
він підкарпатской школы Малярства Найбарже знаныма його образами сут і сут жертвенныйвін підкарпатской школы Малярства Найбарже знаныма його образами сут і сут жертвенный
спаситель русинка сільскій дворик старий Дуб буржавска церква стара жона Карпатскы Горыспаситель русинка сільскій дворик старий Дуб буржавска церква стара жона Карпатскы Горы
і памятник архітектуры Покровскій Храм Шантор Петкій вмер в <unk> році наі памятник архітектуры Покровскій Храм Шантор Петкій вмер в <unk> році на
Підкарпатскы Руси Свали сте проґраму з лемківского архіву в радию Руской БурсыПідкарпатскы Руси Свали сте проґраму з лемківского архіву в радию Руской Бурсы
Лем фм Павло ХанасЛем фм Павло Ханас