З лемківского архіву #152 - 23 III 2017 Політичны напятя на Лемковині перед І світовом войном
Еп. 152

З лемківского архіву #152 - 23 III 2017 Політичны напятя на Лемковині перед І світовом войном

•

Опис епізоду

Odcinek omawia polityczne napięcia na Łemkowszczyźnie przed I wojną światową, gdy region znajdował się w granicach Austro-Węgier, a Łemkowie rozwijali własne organizacje i życie społeczne. Autor opisuje też narastającą nieufność władz wobec Rusinów, inwigilację oraz aresztowania, w tym sprawę Maksyma Sandowycza i innych osób oskarżanych o zdradę.

Автоматычна транскрипция

Лемківскы архіву то місце в якым довідате ся про історию Лемків річы
котрых де іден не почуєте ани не прочытате Слайте проґраму з лемківского
архіву в радию Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас Внескы постарам
ся шмарити кус світла на політичну атмосферу на Лемковині яка панувала перед
великом війном то є перед <unk> роком Наша вітчызна находила ся товды
в границях цисарства австромадярского котрым уж <unk> років без перервы владал старий
цисар Франц Йосиф І треба на вступі звернути увагу же жытя соспільне
Лемків розвивало ся дост динамічні а народы монархіі а медже нима і
руснакы тішыли ся свободами Лемкы мали своі орґанізациі такы як Рускы Бурсы
в Санчы в Ґорлицях чытальні котры формували десяткы молодой інтеліґенциі Лемкы здобывали
высоко світу на університетах во Львови і в Відни але на жаль
економічна ситуация Але на жаль економічні планно стояла ціла Ґаліция а і
в тым Лемківска Русь добры люде біда буде іде родуйно люде біда
буде іде родуйно на полізку заволо Кіня онкас проваджа лоб прижалустний зобыка
Ґіня окас проваджа лоб ці ся зыєме Не плячанько серце моє вузді
небы не плячанько серце моє вусі небы двоє Яверду більботі жы Першом
великом акцийом в якій потерпілі Лемкы в габсбурскій монархіі была тзв афера
гнілічкы Розгоріла она по переходах парусоток грекокатоликів і священника Івана Наумовича до
православной церкви В наслідках той аферы потерпіли Руснакы радця сисарского двора Адольф
Добряньскій його дівка Ольга Грабар і митрополіта Львівскій Йосиф Кардинал Симбратович якій
остал перенесеній до роботы в конґреґациі в Римі де остал аж уж
до свойой смерті Послідні рокы перед выбухом великой війны были іщы тяжшы
для Лемків Товды то доходило до міжнародных напят помедже Росийом а Австрийом
што злі влияло на ситуацию Русинів в монархіі Габсбурґів Хоцкы в послідніх
роках той єднак красной державы так богатой культурово австромадєр Лемкы могли ся
добрі орґанізувати і вести свою шыроку діяльніст то єднак уж товды на
Руснаків смотрены як на евентуальных потенцияльных здрайців Австрийска влада не мала довіря
до них Довело то до введжыня свого рода інвіґіляциі Лемків через влады
Медже нашыма людми нашло ся вельо шпіонів і аґентів якы мали провіряти
діяльніст і зберати інформациі про погляды політычні што барже активнійшых а предувшыткым
інтеліґенциі <unk>eor хоче пути Буде войно буде вуйной не бущу біло піду
новы В звязку з тыма діянями півстала новат теория котру перші высловил
великій Лемко священник Йоан Поляньскій а повторил за ним професор Іван Красовскій
же влада уж перед війном становила лисой листы понали в припаді проваджены
решытуваньом з драды Оды три сариє На основі той желісти мали быти
проваджены арештуваня Лемків котры потім остали высланы до обозу в Талергофі Так
по правді арештуваня зачали ся іщы перед війном Вшыткы вшак знают голосну
справу арештуваня і суду священника православного Максима Сандовича Єднак не лем він
был втовды на Чорній Лісті Влады Арештувано тіж Василя Колдру студента прав
і орґанізатора чыталь на Лемковині і грекокатолицкого священника Михала Юрчакєвича пізнійшого героя
Лемківской Народной Республикы Священник Максим Сандович і Колдра перевезены остали до тюрмі
во Львові Суджено іх гын разом зо священником Гудимом і Бендасюком о
здраду державы Процес сес был голосні і шыроко сліджений трвал три місяці
прислухано в нім соткы свідків Судженых боронили адукаты др Владимір Дудикевич з
Кольомиі др Мариян Ґлюшкєвич зо Львова др Кырило Черлюнчакевич з Премысля і
др Алексєвич зо Станіславова вшыткых судженых довели они до уневидніня і щастливого
выпу вчыня на волю думку Нецікаві діяло ся тіж в церкви грекокатолиц
До духовной семінариі перестану принимати кандидатів о рускых поглядах на корист украіньскых
В <unk> року принято <unk> кандидатів з Лемковины лем єдного а в
наступных роках з жадного Така ситуация зоходила в структурах церковных коли то
соспільстві втовды проважали іщы погляды Рускы а на Лемковині были практичні лем
такы Ци са політика вела добарз недобрых одношынь медже клерика Рускы клерикы
были кавонуваны през своіх украіньскых камератів за погляды політычны о чым свідчыл
спомненый уж Йоан Поляньскій В цілі неліпшых обставинах нашло ся духу веску
Політика новой єрархіі котра уж мала украіньскы переконаня вела до обсаджыня лемківскых
парафій клером о украіньскій свідомос Тот процедер насилил ся найбарже під владами
владыкы креминьского Йосафата Коциловского і был єдном з причын пізнійшой схізмы яка
на Лемковині наступила в меджевоєнным періоді і барз некорыстні влияла на цілий
нарід Підсумовуючы од кінця <unk> віка ситуация Лемків в монархіі Гавсбурґів была
тост добра але єднак зачала ся міцно погіршати Было то споводуване ріжныма
чынниками З єдной стороны на <unk> ситуация міжнародна і конкуренция Русин Австриюм
з другой здобываня штораз шыйшой влады і влияня в Ґаліциі ци украіньской
Слугали сте з лемківского архіву в радию Руской Бурсы ЛЕМ фм Павло
Ханес