З лемківского архіву #154 - 13 IV 2017 Миколай Юрковскій
Еп. 154

З лемківского архіву #154 - 13 IV 2017 Миколай Юрковскій

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono Mikołajowi Jurkowskiemu, łemkowskiemu nauczycielowi i działaczowi z Radocyny, którego pokazano jako człowieka oddanego codziennej pracy z dziećmi i lokalną społecznością. W audycji przypomniano jego naukę w Gorlicach, internowanie w Thalerhofie podczas I wojny światowej oraz późniejszą pracę w Szkwirtnem, gdzie organizował czytelnię, spółdzielnie i amatorski teatr, a także był prześladowany za obronę praw Łemków.

Автоматычна транскрипция

Лемківско архіву то місце в якым довідате ся про історию Лемків річы
котрых де інде не почуєте ани не прочытате Слухайте проґраму з лемківского
архіву в радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас Днескы в
архіві буде спомин про лемківского учытеля і великого патріоту цілком уж през
нас забитого бо не записал ся він в істориі великыма діями лем
штоденном тяжком роботом з дітьми і своіма громадянинами Сесим учытельом был Миколай
Юрковскій родом з Радуцины на східній Лемковині Од його народжыня минуло уж
<unk> рокы а од смерти во Львові <unk> рокы ачу содитоцьо абы
квоту сон там атсадит квіточо абы сон там де ся не зліти
іде на мойом на свою пасе на свою нигушы али ся мі
ся вымонайте мі і камина мадайте і камина ма січыл біно таскомом
Так смуткай ташы очыц пліпо таском так смуткай кашы очы Моі оча
спаны сламаль я світом бісідкам бісідом што ємкы і нашто єм бо
нашта єм тамі лемкы і на што єм товды До середньой школы
родиче выслали Миколая Юрковского до Ґорлиц де ходил до ґімназиі В Ґорлицях
мешкал в Лемківскій Народній будові в Рускій Бурсі Мешкал гын з вельома
інчыма вызначныма лемківскыма персонами медже інчыма Симеоном Пижом з Вапенного Димитром Собином
з Бортного гашком з ґрабу і вельома інчыма Науку вшыткым бурсакам а
в тым Миколайові перервал выбух великой війны в <unk> році Хоц бурсакы
то были іщы молоды хлопці цисарска власт заперла іх в концентрацийным таборі
в Талергофі Миколай Гын был зневолений і вязнений аж до <unk> р
тоє до освободжыня векшолсти сказаных в рамах амнестиі Нового Цихаря Кєд уж
вернул домів то поліция неустанні провіряла ци виніє дома і ци некнує
проти власти Од <unk> р остал Миколай Юрковскій учытельом Народной Школы в
лемківскым селі Шквиртны Гел він зачал на добре свою не лем учытельску
але і соспільну роботу Остал він учытельом діти і зачал брати активну
участ в освічаню Шквиртного і другых околичных сел Ініциювал отвараня чытальні кооператив
і театральных аматорскых кружків в котрых сам брал активну участ яко іх
ведучый Шыроко по цілій Лемковині были знаны выступы ним высвіченых акторів з
Кружка Театрального в Уйстю Рускым а потым і другых сел Він тримал
міцну вяз з народныма діятелями Лемковины Ходил на номогах бідно убраний в
<unk> морозах до Устя Руского Ґладышова Фльоринкы Лабови і Крениці жебы підтримувати
контакты з інчыма діячами Він пригорнул під свій дах мали сироты Андрия
Павла і Сузану котрых выховувал і вчыл Ставал все і в каждым
місци в обороні прав свого народу за што был переслідуваний практичні через
ціле своє жытя Зачало ся в молодых ґімназийных роках пак был преслідуваний
санациі Польщы В <unk> р санацийна польска влада в рамах примусовой одгорной
польонізациі Лемків лемківскых учытелі приносила до центральной Польщы так тіж зроблено з
Микулайом Юрковскым якого принесено до кзяйлецкого воєвідства Діяло ся то в <unk>
р чылі в часі коли на Лемковині діті вчыли ся з лемківского
букваря Методого Трохановского Місце лемківскых учытелі занімали польскы котры нияк не знали
лемківского языка а мали преціоні вчыти діті того языка нимотна бы маят
вер маня і дево маня І найду на двередмайду на двередма епу
крайра ябльо паіра Явина ІІ А як ся мыта мамой Ера ся
мія бы дна мона Лемкіна акі тотна Рішала я при нас гей
подумала ЛАПіТ Мадіт не буде а о дворю пєдна під буде А
табія не дамо рід де буде два одморів пєдна плідно я темно
абіде ар ти ба Як барз люблений был Миколай Юрковскій в своій
околиці а предовшыткым квіртным свідчыт факт шкільного страйку Коли селяне довідали ся
о тым же Юрковскій буде перенесений в квітни <unk> рока выбух страйк
В школі якій трвал до кінця шкільного рока <unk> На жаль сес
страйк не поміг Юрко ского і так перенесену В ден одізду учытеля
зобрали ся толпы народу жебы попращати свого учытеля і заєдно камерата На
дорозі переізду сходили ся люде через Сквіртны Устя Рускєк і Квятунь Зышли
ся тиж люде з дальшых сел Ганьчови Смериківця і Новиці З православных
храмів в Квятони і Уйсцю люде повыходили з процесиями жебы жегнати Юрковского
Был то правдивий спонтанічній і трумфальній похід єдности Лемків якій ся протиставляли
насильній акциі польонізациі Лемків По нападі Німців на Польщу в <unk> році
Юрковскій одраз вернул на Лемковину Він одраз перестерігал вшыткых Лемків же Німці
яко ворогы вшыткых Славян по напасти на Польщу підут далі на схід
воювати Перестерігал тис жебы ніхто з Лемків не дал ся скусити на
спілпрацю з окупантами Окупанты якы сіли спустошыня серед окупуваных народів а в
тым і Лемків тіж хотіли арештувати Юркоского Кєд пришли го арештувати і
не нашли в хыжы зобрано вшыткых селян і страшено же ціле село
буде арештуване кєд го не найдут Дізнавшы ся о тым Міколай Юрковскій
сам оддал ся в рукы Катів жебы лем через нього охоронити свінарід
Всадили го до найгіршой дестапольской вязниці в Яслі пак принесли до концентрацийного
ляґру в Пусткові Кодембіци По двохі пілрока вынещеного на здравю звільнено з
Ляґру але не пущено домів лем одослано зас до Кєлецкого По війні
коли Лемкы в <unk> році были депортуваны до Совітів то Юрковскы были
переселены гын Миколай Юрковскій послідні рокы свого жытя прежыл при братіі Павлі
во Львові Вмер Міколай Юрковскій з <unk> січня <unk> рока во Львові
Од молодых років Миколай Юрковскій уж терпіл за нарід але того не
жалувал все был готовій до посвячынь і допомаганя ближньому Лемківскій нарід про
такых учытелів якым был Миколай Юрковскій не повинен николи забывати То мы
повинни сме брати з юрковского приклад Не жыєме в так тяжкых обставинах
як він а можна повісти же жыєме в барз добрых обставинах а
народна робота повинна все нас інтересувати Свали сте з лемківского архіву в
радию Руской Бурсы ЛЕМ фм Павло Ханас