З лемківского архіву #16 - 9 VIII 2012 Бесіда з Дюром Папуґом
Еп. 16

З лемківского архіву #16 - 9 VIII 2012 Бесіда з Дюром Папуґом

•

Опис епізоду

Odcinek to rozmowa nagrana podczas I Łemkowskiej Watry na Obczyźnie w Michałowie z działaczem ruchu rusińskiego w Serbii. Gość opowiada o sytuacji Rusinów w Serbii, ich języku, edukacji i instytucjach oraz o działalności Światowego Kongresu Rusinów, także w kontekście spisu ludności.

Автоматычна транскрипция

нескы з лемківскым архівом Бесіда препроваджена в тракті І Лемківской Ватры на
Чужыні в Міхалові з паном Дюром Папуґом Пандюра Папуґа є діячом русиньского
руху в Сербіі і оповіст він нам ситуациі Русинів в Сербіі як
і о діяльности Світового Конґресу Русинів Руснаків Лемків Запрашам до выслуханя інтересуючой
бесіды Павло Ханас Е добріден днеска бесідуєме З паном представте ся Дюра
Папуґа присвяти рушкой маткі у Сербіі і прислати Світовой Раді Русначых Русинов
Лемкух І повіджте на початок о ситуациі Руснаків в Сербіі як выглядат
ситуация нагнеской Руснаків в Сербіі А мініє малі тоті проблемы які мали
проблемы Русині у другых середньоевропскых жемах І на сестцим русиньство отримували і
єст отримуєме на найвысшым уровню в одношеню на стан у тых землях
у котрых жыю припадників значы Русині Руснавці Лемкі а того польска Чешка
Словацка Мадярска Румунія і Подкарпатє на ци тот стан котрий сме мали
у старій Югославіі послі свой Войні прето же ся Тіто і Сталін
повазили та Русинів у Старій Юславіі Нібули Загашені є не было ім
забранене выяснювач ци хосновач права выяснюва чы як Русині хосновачыскі права жебы
отримували свой ідентитет Як цо то поробине утіх землу хто іх самото
означыл у блоку варшатского уговора Претото мі маме русиньскій язык се хаснує
у порядных основных закладных школах маме середню школу єдина на Свеци на
зымовой кулі ґімназия Петро Кузняк в Рускій Кєристуре <unk> років маме факультет
одзеліня русиністі на Філософскым факультету в Новій Садже а як книжка УСПостоя
і Упрышове і Укракове на Педаґогійній Академіі Одзєліня Русиністикі Упрышове і Інститут
за русиньскій Язик і Культуру і маме высоку школу за русиньскій язик
в уні рісказів мадярскій значыт тото ся помалі розвіва і росне і
думам же утім напряме дух русиньства ма велькій амбіциі але і можливости
за наступний розвой Думам же стан Русинок руснацух У Сербіі і нєска
і нєска на Бервану в односу на стану жемох ухто іх сом
бесідувалм і точно знаме хто Руснациі по мену призіску Дзежі і ухторы
у ліці є єм место На попису шевше вияснюю нашы людинє ниґда
ся є не было ім забранене жебы ся вияснювали як Русині ниґда
нас нихто не гнал жебы сме мучыли ся выяснюват як наприклад Мадярий
де бо як наприкляд Сербів тот проблем сме ниґде не мали і
тото у нас цалком нормальне цалком порядне Зато пробуєме на нашым на
нашым согражданом припадником нашой зайніской нацийональной заєдніці помогнут зо прикладом якій нимаме
на ці кєд нас можу дацо похаснуват на участ вше тото указуєме
шеволями гібат ся до нас до госу патса як то у нас
рішене а віну рішыло вас так як ви може си А тепер
співаночка просто од Руснаків зо Сербіі рає ґрупа Росы слова ти на
фронту проти цо чуствує фронту красне высокого ліку красне єшы роздел очы
де высокы ой ятриснам огнай годі шпері гон та А в тамтым
році был в Сербіі спис населіня Повідте як оціняте перспектывы в тым
списі Русинів в Сербіі Наций на передходным попису пред <unk> роками цо
отримані было нас <unk> і то о реальна реальністан за чысло Русинов
у Сербіі Дакєди нас было <unk> тисяці і <unk> тисяці а то
було узаіньскій державі зо Сербію і Царну Гору а пред тым нас
было <unk> тисяч але то уж узайскій державі зож другыма републиками устарій
Югославіі Нациство реальне Новы податкы за прешторочный попіс зі сышыньо маме але
воно буде на уровню <unk> тисячок лебо коло <unk> тисячі і то
реальний стан І тримаме же то цісто зо сторін мі мусиме і
здале то наша як пом судба ні не інче Базіміло же цісло
Русинок окреме поросло на условацкій зо <unk> пер тисячы на <unk> і
пол на передходнім і прешлим а тераз аж на <unk> тисячі значы
іс дале ся звекшує і там найратнійсты музеі далей і все разом
чул податок же на попису Жытелю ґлупольскій цісло Жытелі хто Шевіяшнелі як
Русині як Лемкі зо <unk> тисяці згінути на Зышес а то звыксані
за <unk> подвам треба віншуват у каждым погляди ту треба то треба
на правий спосіб потримати бо то тому доприношат заєдніцкій акциі активности котрій
запровадзуєме А якы видите што узнаєте ж за найвекшы проблемы Русинів в
Сербіі Макономскій економскітаня економскій розвой але то є лем проблемі Русиного але
проблемы сільскіх турижів в Сербіі дак лем у такым зметану же тіка
право гмі маме сільскі права і хаснуєме іх максимально значы у нас
постоі закон же права туризме з добули в прошлым періоди можут быти
зменшаны мі у такваной Тітовой Югославіі мали максимальний уровень правух і мітоіс
шей не скаснуєме і для воми же не даме жебы жебы ся
нам то дадже уж працило Але думам же треба повысмаме єден моцний
плів лебоз лебо аґресивні А знепрємний рост активносох так воляных непостуляций нацийональной
заєдніци русино украіньцов бесідуєм Лемко Украінцих з нациі якы у нас маме
орґанізацию Русинов то руска матка і маме орґанізацию тіх хто рідаци і
інше думают же су Русині Украінці сучасні і єдно і другє мают
свой союз так прик маме і у словацкій і ухорватскій у польскій
то значы стоваришыня Лемкох як значыт порядник Но Лемкух і маме Обєднаня
Лемков земгевті зо з двойным опреділ же сой єдно і другє лял
або слу і єдно помедзі другє і єдно мі маме зо такіма
людсми одно зо стима нашыма людсми у Союз Русинів Украінців Сербіі маме
проблемі бо нам Пакоса відумую покладаю ногі але дум же тотально в
поставі розчаруваны <unk> юлия кєду Кєви в верховным у парляменту в Верховній
Раді Украіні принесений закон о языках о державным языку і о реґіональных
або меншыньскых языках з медзі осемнадс реґіональныма або меншыньскыма языками утверджений і
русиньскій язык І то си у Украіні в сучасній Украіні случнує персіраз
і зосім персіраз парлямент законодавне сило Украіні припознало же на якійс іх
способ Задумай постоя там Русині односно постоі русиньскій язык а кєд постоі
язык вецка постоя і люде в хто хоснуют Я мусім повер же
мі улосилі вельо труду Святова Рада жебы до того дошло І дабо
мені не дзякуюці лем нам дзякуючы першественно депутатом у Верховній Раді тото
принесене Але мі вельо того як пому предкляданю далі доприношені і устварі
нам барз мілосилі в інчоланкій насесе зо урядовой кіівской власти і на
нашу адресу але думам же і за розвой русиньства і русиньскій рух
і на Подкарпатів дак лем і в Украіні нова абсолютно нова перспектива
з Остінцидом при тото од <unk> до <unk> октобра того року у
Мукачеве направіме велькє стретнуце медженародне шыроке стретнуче будут присутны представители зо вшыткых
жемол Зию Русині представители русиньскых орґанізаций в знаці орґанізуваных в Румікух Свитового
Конґреса Русинох направіме І Медженародный Дзень Русиньской Культурі у другіх зимов правійме
славійме Дзень Русинох Сойме порядне В Сербіі в Мадярскій в Горвацкій у
Словацкій Увій земл аж в Америці снепоробилі Е тераз на Сори і
Подкарпаті односном Кораіна і гварім то буде конкретно <unk> октобра Направіме тоту
Преславу Заєніцкій На тій преславі улучыме першу награду Свой Раді Cрусиньов Лемкох
подненом Василя Турока Василь Турок бул першый предсідатель Световой Раді Свого Конґреса
його мено носі награда і тійста окрем того буде і засіданя Свой
Раді Юснадцетрусинь Лемкох і буде отримана сновательна скупціна асоцияциі подобовых творітелів умытніку
побоіх творительов русиньскых подобовых творителів ліберене предсідателя подсядителя секретара і даме задаткы
тора хто рібі треба конціст тота асоцияция тота преслава Медженародна прислава Русиньского
Дня Русиньской Культуры на Подкарпаті тра і буде мат велькє значыня зато
што буде велькій сірокій масовный сход русиньского роду першынствену зо Подкарпатя але
прийдеме зо січых земел у торіж зєме всеме даст доприношыня давоме половами
єй наш іх представительок зо церкви нашого владіку Вашого владіку не знам
представітельов і церкви і порядна служба было жада буде затримана і дале
єдна задумана акция вшытко робіне зо спріхтуваньом попіс жытельов Украіні торі буде
наяр наступного року Мусіме нас іх людсох Русинов на Подкарпатю Прешлеци же
ім вецей нихто не може забраніц жебы ся выяснювали як Русині Такі
проблемы было і ту у польскій і условацкій і учешій і мадярскій
в Румуніі превозіне су мусіме то перевозити там Слухате з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы Лем фм Бесіда з Ведучым Світового Конґресу Русинів
і Руснаків Лемків паном Дюром Папуґом А верніме ішы до Союзу Русинів
Украінців в Сербіі Так одколи то друг єст присутній в Сербіі Од
<unk> р значыт же скорше не было такой опциі медже Русинами в
Сербіі Нє нє мы пред тым не мали потребы за такыма орґанізациями
бо сме нацийональны проблемы у телісі Югославіів ства ріто Югославія була рішували
през Орґанізация символяла социялістичный Союз Роботного Народу Югославіі і през тот социялістичный
союз през форму сме рішували сітскій медзінацийональны одношыня сітскій нацийональні меншыны утедишній
Сербіі утидишній Югославіі мали своіо сільскі права дем тот хто єст силь
хоснувал своі права та є та іх не хосновал Казде хто з
сел та іх нормально хосновал значы але тоты тота ідея о союз
Русино Украінцу іде директно зо Стієва директно отамає і форсірана є на
сільскій землі земю Русині в руснаці Лемкі посідана є зо сільом жебы
си заасело русиньство Далем сталіністична ідея єдна хтору треба до мі я
мусин так поломним то мусіме бікореніт Мі то мусіме одстаніт зо з
нашого жывота А Союз Русинів Украінців в Сербіі якій проґрам оферує Русином
Якум оні мают ідею Пацло моні значы перше іх ідея жескій Русині
є Русиня але Украінці А русиньскій язык треба загасит бо то псіязык
реасноват літературный украіньскій язык бо то святовый язык Дакы Ям такой проців
то не мож то прилапит абсолютно і мой народ то ниґде не
прилапит Наци тото є неприлаплівы і не буде ниґде прилаплі Але то
так і в словацкій і польскій усільскій режым А в інституциях ци
Союз Русинів Украінців має даякы інституциі в Сербіі так як Руска Матк
Нє Руска Матка порядно урядова єм родова орґанізацияма орґанізує сільскій своі активности
Св Конґрес і <unk> р За тырнуте до до найвысвого ровню нам
нам представителі Владі Републиці Сербіі были присутны сіцко знаю о нас до
каждой ровніці до за Союз Русин Украінцух ніхто у Сербіі не зна
же соту одкальту <unk> прецету то єдна штучна єдна скыдліва орґаніза да
Я єм за де На тотничот ниґ на дена ним Лизнива годиночок
нима єдер а то тераз змінме темат і повіджте якові розповіданя сут
Русины в Сербіі Віросповіданя грекокатолікі до єден І як выглядат спілпраця медже
ін Конґресу Русинів Руской Маткы з грекокатолицком Церквом Барз добре Барз добре
мі і барз добре сутруджуєме Конкретно Сезіско еґзархата на ці владительства в
маньшій формі си находил в рускым кєстури значы маме там сызіско Катедральна
церква святого ца Миколая на сладіка доктор Ґеорґій Дзюджар вону свою локацию
полошыл до Ново Саду але му тота та катедральна церков в Рускім
тірестули сидівского як Рускій Терестули барзме добрі Кєди год потреба я його
волям на мо на телефон а мобільний по майльо се чуєме дописеме
Вонє тіста Кєди год потреба ніт по лемі бе мат єдну сеіньску
акцию і <unk> септембра пойдеме вєдно пойдеме вєдно до Переґу Маре у
Румуніі там буде посыні реконструуваний основа поправлений грекокатолицкій церкви І буде єдна
приємна нагода же біз не буде іх владіка для моє присутній нас
владика поезиі заізкій для направницей святочности як до Поломнаці і Русинок в
Румуниі Воні Близко Пріна недалеко од нас так же тримаме же можеме
ім допомогнути в тім напряме А іщы повідште в церквах якій язык
є хоснуваный літурґічний значы векша час шеснує на нашым руснацкым языку мігоріми
Рускым а руснацкім языку русиньскым языку векш а тото ци хаснуєме старославяньскій
Церковні слаславяньскій язык і ві за наци церковнос старославяньскій А тепер іщы
повіште о спілпраці того Конґресу Русинів з Конґресом Підкарпатскых Русинів на Закарпатів
А Але я не знам хто то Конґрес Подкарпатскых Русинів єст єст
іх я знам інформативно же іх єст два єст европскій і єст
святовій Я знам мена хтори там евентуально не знам але мі не
маме нияку ніяку заєдніцку автів на жаль на жаль не маме нияку
але оніклю воні Дакєди сме малі лем Святовій Конґрес же тераз тота
Светова Рада Джеяна Чоле дем тот конґрес постоял а ге гев тім
Русином котрых привозил до др Іван проф др Іван Туряніца і дружо
коло нього Евґеній Суплан Міхайло Алмасий Владіслав Лецовиц і Брасаш Понтакі і
другій та Талабіска і другі вони се бігдуцели од нас прето же
вони ішли глибоко до політикі і прето же глядали Цо свідше рішуваня
іх нацийонального пітаня а вуні ніт за рішываня іх нацийонального пітаня на
спосіб же сими мат свою державу тераз і такой Кєд не маме
державу не маме ні кєд то не маме ніска а найпознійше наютри
зас не маме ніт Дакле мя на такій спосіб не можем і
не привезем ниґде до ситуациі жебы сме на такій спосіб біжували бо
то систем луцено мусіме змірено помалі діпльоматично оджемо у хто ріх біжєме
од державы хто ріжєме вімат Бітворюваня правох як і припознаті на уровню
ЕУніі Евска поведа о реґіональных або меншыньскых языках на уровю Ут способ
надіблювати сни на мірний способ а я приапіс вариянту жебы сме ся
борели за абітворюваня Подкарпатскій Републикі Подкарпатска Русь По косовскым сценарию то приповечка
зо Подкарпатя зо зуроду конкретно Я не можем прилапніс бо а Косово
ся находит в Усельбіі Рішуваня косовского проблема значыло буйну Кєд они думают
же треба зосвойну рішуват такій проблем я будем против Война никому ниґде
не принесла сестра ани доброго Война все приносит єм зла і нещестрам
на такій способ ниґда не можеме і не будеме рішуват будеме на
мірний дипльоматичний способ до каждой землі до каждой державі до каждой владі
до каждого парлямента земе зо з нашыма вимагами Стало неприрівно раз другій
раз тейс раз До влады Украіні седе мі моі сом понесло конечно
єдна Слава Боґу дала якій результат чокмалі в оні думаю а я
думам же огромні моє думаю Да як оціняте рівен Лемківской Ватры на
Цюжыні в Міхалові Я пребарз задовольны любим ту пріст барз сом Джесні
кєд приходжым окрем кєд привезем од нас добрі ансамбль котрий ся може
вклопит оту перед намі Од радости співаю танцую наступ там закончыли я
не доздімаю у себе поло полно того содожылі полно того со любят
со стретнійше совізелі со але але найважнійси окрем пац можеме сес можеме
попріс можеме пояз можеме але найважнійші стретницо з узлюдзьми безпоседні розваркі бесіді
кєд си зашпіла вєдно кєдце Ей кє серце порушат То тоті тоті
Джеці маютры буду такі ружнакі Мамброн Чи в Сербіі русиливают подібны фестівалі
Ге ге ге гей ге гей значы наш найстаршый фестіваль фестіваль руской
русиньской культурі Червена Ружа але маме у каждым місци ци жыєме младі
мают окремлі своі Фестіваль орґанізация p<unk> а орґанізує будова фест в Рускым
кєстури ся отримує і то максимально то три дні тірва але то
Але то баз виключно за мадій мі там пойдеме до кутный насіві
даку се але веска то то младескій рух подпольно то як полом
Але А де є у нас і Но нє но нов А
чого хотіли бы сте зелети слухачом Лем фм Я вшытку найлепше Ієд
бшто ґор може жебы слухали наш радию інтернет радию Рускій кєрестрым бо
мі рускій кєреструхаме рускым кєрестру слухаме лем фм Зухаме радийо м а
сум направо таку вариянту же сум споєл три інтернетовы радия ты яри
того року інтернет радийо Рускій кєрест ЛЕМ фм і пітсбурскій радийо вінчово
сомдіновий полокови Рознізень і то было дів полока немово выріз в істім
часе Три Радія Святового Радія Рускій Кєрештур Краков і Пітсбурґ емітували му
Вінчуванку зо співанку Мая така чарна Добрі Дякую Вар за бесіду Модім
і другій раз