З лемківского архіву #20 - 20 IX 2012 Вiктор Гладик
Еп. 20

З лемківского архіву #20 - 20 IX 2012 Вiктор Гладик

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono Wiktorowi Gladikowi, mniej znanemu działaczowi łemkowskiemu i karpatoruskiemu w Ameryce. Po emigracji pracował w kopalni, angażował się w działalność religijną i społeczną oraz współtworzył prawosławne parafie i prasę rusofilską, m.in. gazetę „Prauda“ i później „Ruski Hołos“ w Kanadzie.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій архів є місцьом в котрым довідати ся про історию Лемків річы
якых де інде не почуєте ани не прочытате Слухайте з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас нескы в лемківскым
архівум довідати ся про лемківского діяча в Америці Віктора Гладика Діячом найменьшого
формату як Симеон Пиш Іваню Гунянка был тіж еміґрацийні соспільный діяч Віктор
Гладик Особа Віктора Гладика єднак меньше знана од інчых діячів карпаторуского руху
в Америці хоцкы неє меньше заслужена Віктор Гладик вродил ся в <unk>
році в селі Кункова в родині Ґазды Петра В Кункові скінчыл сельску
школу а пізнійше ґімназию в Яслі На дальшу едукацию його родиче не
мали пінязі такы обставины змусили Віктора Гладика до еміґрациі за океан в
<unk> році Початково занял ся він підземном роботом в копальні Угля одразу
по приізді до Америкы занял ся тіж соспільно реліґійном діяльностю В Америці
Віктор Гладик стал ся завзятым діячом церкви православной і міцно зачал критикувати
украіньску церковну хієрархію в Галичыні В <unk> р оголосил одкрыте писмо до
церковной власти в Галичыні В писмі тым жадал пренесіня священників проукраіньскых з
Лемковины а на іх місце посланя щырорускых священників женатых В Америці Віктор
Гладик іздил по вельо місцевостях і помагал закладати православны парафіі А під
пимы мож вельожы А під О ділой но мило просит до другой
Одіойой Хобай міли єй як мій ал зокой кіжок зовойок Йому Свердай
коту за плошы Цилику вошого креслаціло Од вас серденько на од Першым
часописом в якым зачал робити была ґазета Світ Незабарз йому ся подабали
артикулы котры были печатаны в тій ґазеті і зато в <unk> року
скликал зобраня карпаторускых діячы в цілю основаня правдивой руской ґазеты За пожычены
грошы купил типоґрафічны машыны і <unk> марця <unk> р напачатал першый нумер
часопису Правда Початкы были барстяжкы але наступного року ситуация была уж доліпша
Віктор Гладик был тіж єдным з оснувателі Общества Рускых Браз котре в
<unk> році приняло часопис правда за свій орґан прасовий Орґанізация тота скоро
росла в силы а разом з ньом і орґан Прасовий В <unk>
році чысло членів выносило <unk> осіб а в <unk> році было іх
уж прешло <unk> і <unk> тися Не є то до стой бодилай
Не є то до сто Дяды біло чуды ека другым ека хлопец
на ся А як буду земте вена А як буду зелене Як
то видо лем іди лемі іди але твоя де раптові веця Але
твоя тара Де раптові веця Моятыла В часі війны росийской японьской в
<unk> році часопис Правда і інчы русофільскы часописы діяли так жебы вытворити
вколо Росиі прихыльну атмосферу В маю рока типоґрафія правды принесена зостала з
Нового Йорка до Пенсильваніі де принял редакцию лемківскій священник Феофан Обушкєвич Вікторови
Гладыкові в Обществі Рускых Бразд не подабало ся тото же орґанізация узнає
грекокатолицку віру за першу серед своіх членів і зато выступіл з той
орґанізациі По выступіню з Общества Рускых Брат Владик прібувал закладати інчы конкуренцийны
орґанізациі але іх діяльніст скоро ся кінчыла Такыма орґанізациями было Общество Самопомоч
і Общество Руска Сила Пред І світовом війном Ладик выіхал до Канады
спертий гын Рух Русофільскій і остал гын першым редактором ґазеты Рускій Голос
Гладик звязал ся з ґрупом русофільскых діячы з котрыма зачал енерґічні діяті
Яко своій засады приняли три принципы русофільство православія і лібералізм Отримали оні
тіж поміч од канадской ліберальной партиі натоміст Партия Консерватин спирала ґазету новины
яка вела украіньску діяльніст Тота ґрупа русофільскых діячі взяла ся тіж за
спільній бізнес і в вересні <unk> р заложыли спільні кооперативу ана да
Діяльніст Русофілів не барз подабала ся православному єпископови Росийскы священникы не розуміли
ани не хтіли тіж зрозуміти діяльности Карпаторусинів і зато част русофілів старала
ся одлучыня спід юрисдикциі руской православной церкви і владыкы Александра Русофіли описували
владыку Александра яко украінофіля і довели до зменьшыня його значыня в середовиску
Русофілі з Віктором Владыком на Челі уважали ся за час великого народу
руского але виділи они єднак ріжниці культурови медже Карпаторусинами а Росиянами і
для того окрисляли себе яко Карпаторуси По зміні місци вости замешканя Віктор
Гладик основал нову ґазету Рускій Нарік в <unk> році Грошы на печатаня
той ґазеты зобрал медже парафіянами Православной Цер Рускій нарід редактувал до <unk>
мая <unk> р Владик перенюс ся з огляду на то же його
конкурентом стал ся його былый спілпрацівник Василь Черняк Пренял він редакцию Руского
голосу ІІ Діяльніст Спільной Кооперативы Дішло тіж медже нима до спорів ідеолоґічных
Вініпек Віктор Гладик зачал од наставліня цілой парафіі на русофільскій розвій На
парафіяльній стрічі принято резолюцию што Украінці поперают Німців а был то час
війны і выслано єй до правительства Новым парохом Вініпек зостал Адам Філіповскій
Русофіль з Галийчыны В місті тым нашли ся тіж Рома Самільо і
Теодор Кохаль котры разом з Гладиком сворили добрі діяючы ґрупы Під конец
війны Владик вернул до Америкы жебы бороти ся о права Карпаторусинів по
війні Бесідувал в Департаменті стану о поміч для Русинів котрых війна шмарила
на Далекій Схід Його резолюцию приняло загальне карпаторускє віче в <unk> році
Выбрано його тіж до Союзу Освободжыня Прикарпатской Руси котрый назначыл гладика делеґатом
на мирову конференцию до Парижа Поіхал він найперше до Лондину і гын
зачал пропаґандову роботу Стрічал політиків ріжных опций і писал до ґазет Потым
приіхал до Парижа де стрітил інчых карпаторусиньскых делеґатів Маркова Ґаґатко і Дзвончыка
За спаравом Віктора Гладика выслано на Лемковину капітана Купера яко експерта з
допоможньой адміністрациі <unk> серпня покликаного предкомісию котра занімала ся Ґалицийом Але Гладик
бесідувал про церковну унію і знищыня православія З Парижа Гладик поіхал на
Лемковину де сперал лемківскых діячів стрічал ся з Кармарчыками і інчыма З
доктором Ярославом Качмарчыком поіхал до Варшавы де спіткал ся з полковником Юзефом
Рыбаком котрый обіцял же Лемкы не будут браны до польского війска потім
гладик єзділ по вельо лемківскых селах де повідал же Лемкы не мусят
ся рекрутувати до польской арміі Але двазе Мода Лівка файна тотра Ліка
файна веде Мода дівка файна тота діва файна дайте за Лізноскы не
сіля сіля сіромелі зате добрі мелізате то добрі веліза не добрі веліза
моє буде Іван Я бым дя любила якы мене мати Якы мене
мате за тебе не была якы мене мате Якы мене мате за
тебе не дела дівы мамодроку дімародку а надай бы дівы мамо броды
віродку а дальго Та заказала чакала бісовдовійска Япісол до віса она ся
видала Дясол до війска Япісол до війска о нас та выдала Потім
другій раз поіхал до Варшавы з війтом уйстя Руского жебы однайти затрачену
поміч з Америкы для Лемковины В вынику свойой діяльности на Лемковині Віктор
Гладик остал арештуваний і коротко перебывал в арешті в Ґрибові Яко же
польска влада зачала його пресідувати приіхал на Чехословацию гін прибывал в Празі
де спомагал лемківскій комітет з Прагы приіхал іщы раз до Парижа де
на рукы предсідателя мировой конференциі зложыл протест проти польскым насильством Далі поіхал
до Ґеневы штобы быти при першым засіданю Ліґы Нациі гын разом з
Димитрийом Марковом написал листо той новой медженародной інституциі де описал ситуацию в
Галичы і східні на Лемковині В тракті побиту в Европі Віктор Гладик
цілый час утримувал контакт з Америком Писал він дописы до ріжных часописів
в Америці де просіл о поміч для ріжных родин і сел Віктор
Гладик до Америкы вернул в <unk> році Остал гын през короткій час
редактором часопису Поступ а потім вернул на місце редактора Ґазеты Правда В
роках <unk> сам печатал і редаґу ґазету Лемківщына Лемківщына котра была правдивывій
приватном ґазетом Віктора Гладика спомагала орґанізуваня лемківскых комітетів котры пізнійше дали підставу
до творіня Лемко Союза в Америці і в Канаді Віктор Гладик не
был одначе заохоплений комуністичном ідеолоґійом той орґанізациі і зато разом зо Штефаном
Шкымом створили они Карпаторускій Народній Комітет і зачали печатати Ґазету о християньскій
орієнтациі патронта <unk>o<unk>e крик Єк пораня то поспежыву Лазарен Єкют тебе пораня
то поспежыву Лазаре Єдвой раночкі про мою <unk>o ти про мою были
милом перевяжу Айше мам тылем поможе єсве Борґу а як шыбелка ґне
по можынь єс бавку Боргува завоєльов підложу за віковоє Полюшків Явельочків підложу
Земетославцяю Яко цілую Гарицьом оця Юрує поцілюю Горісю Празнє Коз Ґрисіны Шаваря
Празнє Коз Ґрисинє Ваню Шомарґы Юберу Допіро выбух війны Совітского Союзу з
Німцями привела до поважной зміны поглядів Віктора Гладика війна Совітского Союза з
Німцями змінила його наставліня бо тых другых мал за найвекшых ворогів вшыткых
словян Товды тіж зачал оповідати ся за прилучыньом Лемковины до Совітского Союза
Віктор Гладик вмер в <unk> р в Америці Слухали сте з лемківского
архіву в радию Руской Бурсы ЛЕМ фм Павло Ханас