З лемківского архіву #25 - 6 XII 2012 др Ярослав Качамрчык
Еп. 25

З лемківского архіву #25 - 6 XII 2012 др Ярослав Качамрчык

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcony jest doktorowi Jarosławowi Kaczmarczykowi i jego miejscu w historii Łemków. Przedstawiono jego rodzinne tradycje kapłańskie, studia prawnicze, pracę w sądach i kancelariach oraz działalność społeczną i rusofilską przed I wojną światową, zakończoną aresztowaniem w czasie wojny.

Автоматычна транскрипция

Лемківскє архівум то місце в котрым довідате ся про історию Лемків річы
якых де іде не прочытате ани не найдете Слухайте з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы Лем фм Павло Ханас нескы в лемківскым архіві
з нагоды ХІХ річниці фльориньского віче оповім про доктора Ярослава Качмарчыка і
про його жытя Ярослав Качмарчык вродил ся в родині о долгых священничых
традициях Його няньо Теофіл Качмарчык жыл в роках <unk> Был він парохом
в Більцареві Мати його была дівком парога з Крениці і мужчыньского декана
отця Віктора Жеґєтівского Жыл він в роках <unk> Был то чловек якій
мал великы пляны што до Лемковины а предовшыткым што до Крениці виділ
він в Крениці місци на поставиня головного храму Лемковины В звязку з
тыма плянами отец Віктор Джыґітівскій выбудувал величезну мурувану церков і приходство в
Крениці <unk>ear<unk>o<unk> Сі же те пос дескыра стере че діра сі о
дам стю діра <unk>reru<unk> Он є памя тура <unk>э Тюр ту мал
Сі же тыстийон ся кетудира I сі ты рипетра Сі он пале
днам ся кюдира Сі же се тю мій офонд мочин том сі
тю адем Васні в такій родині <unk> марця <unk> р пришол на
світ Ярослав Качмарчык Його няньо не был лем звычайным священником але тіж
соспільным діячом Был він членом Повітовой Рады і Повітовой Шкільной Рады в
Ґрибові В інституциях в якых засідал мал він вельо до повіджыня Отец
Теофіль Качмарчык дбал все о тото жебы його сынове пішли слідами свого
няня Ярослав подібні як його братя розпочал студия правдничы на львівскым Університеті
В Росі Академійскым <unk> перенюс ся на університет до Іннсбруку Был він
гын два семестры по чым вернул до Львова В <unk> р оборонил
докторат По студиях Ярослав розпочал роботу в Высшым Краєвым суди в Ґрацу
В ґрацу робил прошло єден рік в <unk> р Ярослав Качмарчык зголосил
ся до війска Яко оддукуваный чловек міг він провести єднорічный курс для
будучых офіцерів Курсы такы были роблены для молодежы з богатых родин Рекрут
такого курсу мусіл сам собі придбати мундур зброю іджыня Взамін міг він
выбрати в якым одділі буде служыл Ярослав Качмарчык выбрал сой артилерию на
школіню перебывал з Гребів По скінчыню війскового курсу вписаный зостал на листу
резервы австриомадярского війска яко кадет першой бриґады легкой артилериі Карєра заводова др
Ярослава Качмарчыка є долга Жебы здати еґзаміны мусіл найперше мати <unk> років
досвідчыня По роботі в Ґрацу перенюс ся до Округового Суду в Новым
Санчы Пізнійше качмарчык робіл в Повітовым суди в Премышли В <unk> р
зачал роботу в приватній канцеляриі др Кырила Черлюнчакевича Наступном канцелярийом в котрій
здобыла своє досвідчыня была канцелярия др Менчіньского Потім вернул зас до роботы
в суді тым разом до краєвого суду в Відны Пізнійше принюс ся
до Санча і робил в канцеляриі Самуела Ґольдфінґера Нашы бескіны Ясне сон
цисвіти Нашы безкійны Ясне сон цисвіти хлопы аґа та бы аґа ні
людима были сме далет носима лем біку снию білий синочку лем біку
сни синочку сыночы і з оленукы дорог ныскы Діяльніст соспільны др Ярослава
Качмарчыка затцяла ся дуж скоро Бо іщы пред І світовом війном был
він єдным з активнійшых русофільскых діячів молодшого поколіня Остал він директором лемківской
Касы в Ґорлицях Мал він през тоту можливіст спілпраці з такыма грекокатолицкыма
священниками як Теодор Дуркот з Ождыні Мариян Мишковскій з Рузтайного ци Михаіл
Юрчакевич з Чорного По выбуху І світовой війны Ярославка Цьмарчык зостал арештуваный
так як правили вшыткы русифільскы діячы і запертого в Новым Санчы Невыслано
го єднак до Талергофу лем на фронт так як і його братів
В карпатскых боях остало тяжко ранний і перебывал в шпитали в Ужгороді
В тым часі писал листы до своіх родіч якы были інтернуваны в
Талергофі Дальшы воєнны льоси др Ярослава Качмарчыка не сут нам близше знаны
Преграна війна і розпад австріомадярской монархіі дала европейскым народам можливіст самоостановліня Лемкы
в тых непевных часах тіж захотіли выповісти ся о своій будучности Др
Ярослав Качмарчык помагал орґанізувати віче во Фльоринці <unk> грудня <unk> р На
тым вічу деклярувано же Лемкы не хят быти ани частю Мадяр ани
Поляків ани не належати до ниякой Украіны По вытворіню ся повітовых рускых
рад др Ярослав Качмарчык проводил Рускій Раді в Білцареві Был він сторонником
прилучыня Лемковины до Великой Русиі Політичне замішаня в цілій Европі дало дуже
додуманя Лемкам Дячы лемківскы здецидували о пробі прилучыня Лемковины до Чехословацкой Републикы
А др Ярослав Качмарчык поперал тоту ідею На посіджіню Повітовой Руской Рады
в Ґорлицях Ярослав Качмарчык разом з др Александром Тіханьскым і оцьом Михайлом
Юрчаковичом остали выбраны делеґатами на мирову конференцию до Парижа Делеґация тота єднак
ниґда не дотерла до Парижа але заскер девана Казкер девана і <unk>
і Пето і дарів майна rarды Не може пис <unk> писати <unk>
грудня <unk> р Ярослав Качмарчык разом з делеґацийом Начальной Рады Лемковины поіхал
на Пряшівщыну В тракті той візиты дішло до получыня Начальной Рады Лемковины
з Руском Радом Народовом Пряшівщыны Выником того получыня было повстаня Карпаторуской Народной
Рады марц <unk> рока доктор Ярослав Качмарчык поіхал заж до Чехословацкой Республикы
Тым разом до Прагы лемківска делеґация стрітила ся гін з президентом Чехословациі
Томом Масариком Президент Масарик не міг ніч обіцяти Лемкам але выразил він
свою симпатию што до Лемків По выізді отця Михаіла Юрщакєвича лідером Лемків
основал др Ярослав Качмарчік хтіл він в тым часі заґварантувати Лемкам як
найліпшу позицию економічну адміністрацийну і культурову на выпадок як бы Лемковина мусіла
остати в границях Польщы На великден <unk> р війско оточыло цілу Більцареву
Доконано ревізиі хыжы Качмарчыків Потым як ненайдено жадных доводів діяльности антипаньствовой війско
одступило По приізді з Америкы представителя лемківской діаспоры Віктора Гладика доктор Качмарч
іздил з ним разом до Варшавы В Варшаві удало ся ім одзыскати
стриману высылку Дарів з Америкы до Лемковины Доктор Качмарчык был тіж в
Міністерстві Войсковых Справ де інтервенювал в односні безправного рекрутуваня Лемків до польского
війска Покликаню <unk> марця <unk> р Верховной Рады Лемківской Руси і Комітету
Выконавчого др Ярослав Качмарчык остал його ведучым Власні тот орґан є называный
лемківскым правительством Александер Курило внук отця Василия Курилы потверджат же др Кычмарчык
полнил функцию премєра Решта становиск міністерияльных не є потверджена Комітет выконавці внюс
зо собом вельку надію але не міг іщы змініти льосу Лемковины завы
<unk> стисня <unk> р арештувано доктора Ярослава Качмарчыка за діяльніст антипаньсову В
процесі боронил го м ін др Кырило Черлюнчакевич Вырок суду уневиннил вшыткых
оскарженых По процесі др Качмарчык далі пробувал орґанізувати Лемків В <unk> році
скликал зізд предвыборці до польского парляменту Остал він выбраны єй лемківскым кандидатом
до парляменту Пізнійшы споры медже діячами низка фреквенция в выборах недале йому
є накмандату В тракті службовой подорожы до Америкы Кацьмарчык взял уділ в
лемківскым зізді зорґанізуваным през американьскых русофілів Першом женом Ярослава Кацьмарчыка была Александра
Ціханьска В <unk> р взял він єднак з ньом розвід што было
шоком для родины і знаємых по тым выдаріню змініл вызнаня на протестантскє
і зас ся оженіл з Адельом Завацком Тото выдаріня справило же доктор
Ярослав Качмарчык цілком лішыл народовы справы Далі єднак проявлял привязаня до свого
народу хоц бы през тот же сына Александра окреслил грекокатолицкы церкви в
Крениці в <unk> році Ярослав Качмарчык принюс свою канцелярию до Крениці од
того часу было двох лемківскых адукатів в Крениці др Ярослав Качмарчык і
др Оресл Гнатишак Іна Світова Родині Качмарчыків ненесла саме нещестя Уж минулоє
і літу зышол теплый Цодит раді світу уж єй неє в нас
Шканочку мили мі дає ся мі птаску тігі уж не чудут ні
над пами твій цудовий спіл І тыр дрылят кона рікы зани золтий
ліс Свим смутком ум німым кыріку тугы Дусу ковраночку мили мі даєс
ся є пташку уж не цут ни над над полями твій цудовий
і Осін цвоп кыт заубоцку шыбыл мочыт туш журба сіром стерньом тыка
Дост м того Дост школя но од ку ку Смы мі Не
од перха Дугій мрі Пий ся дісту красной высы чую зас твій
ціль чо в радоцкуй бій смо гій Ной ся дісту Красной весны
Вцю за ствій Ярослав одразу по отриманю інформациі о выбуху віны віхал
до Львова Гын в <unk> році арештувану цілу його родину і вывезену
до Казахстану На зусланю др Ярослав Качмарчык захворіл на туберкульоз а його
жена в тым часі робила в Собхозі Аделі Качмарчык удало ся дістати
візу для Поляків і скоро выіхала разом з сыном Александом дром до
Персиі На Близкым Сході Аделя з сыном перечекали війну і першы рокы
зараз по війні Аделі не удало ся уж однайти Ярослава Качмарчыка і
суд узнал го за вмерлого Аделя Качмарчык выдала ся другій раз і
вмерла в <unk> році в Буенос Айрес Сын Александер студиювал хымію на
американьскым університеті в Беіруті потім выкладал на вельох університетах в Америці На
жаль ниґда не отримал інформациі што стало ся з його няньом Слухали
сте з лемківского архіву в радию Руской Бурсы ЛЕМ фм Павлю Ханас