З лемківского архіву #27 - 20 XII 2012 проблемы Лемків в ЗША на початку ХХ ст.
Еп. 27

З лемківского архіву #27 - 20 XII 2012 проблемы Лемків в ЗША на початку ХХ ст.

•

Опис епізоду

Odcinek omawia problemy Łemków w USA na początku XX wieku, zwłaszcza to, jak emigranci zapisywali swoją narodowość w spisach ludności i jak byli przez to klasyfikowani przez amerykańskie władze. Pokazuje też spory między środowiskami rusińskimi i ukraińskimi oraz napięcia religijne, które dzieliły diasporę i wpływały na życie wspólnoty.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій архів то місце в котрым довідате ся про історию Лемків річы
якых де інде не почутєте ани не прочытате Слухайте з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас Внескы в досліджынях
лемківского архіву хтіл єм ся выбрати до ЗША До Америкы іщы сперед
І світовой війны Были то часы коли перша фаля лемківской еміґрациі піднимала
ся найтяжшой роботы в Новым світі Бода інчу не могли рахувати Америка
яко ліберальна і демократична держава докладні чыслила своіх мешканців Каждий гын міг
чути ся тым кым хтіл Агнискыс прібуюл провірити чы наша еміґрация в
так величезній державі знала з кым ся асуциюват за сідба Прийди до
нас кыірого Списы населіня мешканців Америкы мали місце в <unk> і в
<unk> році На списах тых была можливіст окрисліня свойой нацийональной приналежности Квестия
окрисліня ся Русинів за вельком Лаком остала описана в часописі Лемко з
листопада <unk> рока Уж на самым вступі автор допису піддає критиці русиньскых
проводників в Америці Причын того было вельо Першом з них была квестия
назвы яку мали приняти американьскы Русины і якій перевести на анґлицкій язык
Проблемы Русинів в Америці вказали ся скоро Уж в першых списах населіня
перед І Світовом війном нашы люде записували ся альбо Рутинцями альбо Украінцями
альбо навет Австрияками Згідні з реляцийом автора американьскы власти през таку поставу
Русинів не трактували поважні а мали в додатку записати вшыткых рутиньско украіньско
австриятскых русинів як ускых Тоты зас зачали протестувати але кажда ґрупа сосібна
кажда з тых ґруп мала свій ціль Рутинця не Украінці не чули
ся рускыма якы были в Америці асоциюваны з великом Росийом Найвекшым проблемом
Русинів в Америці были реляциі серед своіма і найблизшыма сусідами Русины і
Украінці вели за жерту борбу пропаґандову Борба тота не омияла церкви а
навет духовны ставали ся ведучыма сворів На челі украіньского руху станул владыка
ортиньскій Част діячі украінофільскых одступила од ідеолоґіі ординьского Причыном того мало быти
за міцне назначыня нацийональной свідомости украіньской католицком реліґійом Люде тоты уж оддавна
лішыли свою віру а в іх ідеолоґіі не мало быти ани хлопа
ани пана ани тым барже богы Ідеолоґія той части украінофілів барз зближена
была до социялізму Наступствами тых спорів в украіньскым середовиску Америкы был розділ
части діаспоры медже ріжны секты За такій стан річы остал оскаржені владыка
ортиньскы Май світ <unk>ontЕ милийон малес ман Орґаном прасовым опциі украінофільской был
душ пастир з котрым зачал вести борбу отец Гануля русиньской опциі зо
своім орґаном Прасовым Русином Душ пастырів Ганулі і вшыткым Русинам зашмаряне было
москофільство і ренаґатство Натоп міста Гануля не принімал тых оскаржынь і сам
борол ся Замітал він Украіну фільам нещырі інтенциі Тоты власні нещырі інтенциі
мали допровити до реліґійных поділів в Галичыні і в Америці В першым
ряді замітал Украінофіном прейстя до презбітерияньской секты В другым припаді редактор Чусина
обвинял Украінофілі а пред вшыткым священників осорґанізуваня в <unk> році Віче в
Харисбурґу на котрым задекляровано одрваня вельох католицкых парафій од Риму і перейстя
під юрисдикцию патріярхы з Царгороду Ціла тота акция не ускоточніла ся з
огляду на то же царгородскій патріарха не принял бунтовників під свою юрисдикцию
Кєрувал він іх до православных владык Росийской церкви якы урядували в Америці
в тым часі Украінофілы не приняли той пропозициі і остали при Католицкій
церкві Головным орґанізатором тых выдарінь был отец Йоан Ардан редактор часопису Свобода
Выдаріня тоты довели до іщы більшой радикалізациі медже ідеолоґійом Ганулі а ортиньского
с сы Тото вшытко довело до того што владыка ортиньскій якій по
приізді до ЗША был парз гордий і не стидал ся інчых ображати
стал ся слабий і мало хто при ним остал Його заміром было
знищыти русиньскій рух окрислений през него яко кацапскій Стало ся цілком противні
В од приізду Ортиньского до Америкы чысло Русинів не зменшыло ся а
дуже барже ся звекшыло Так ся мала русиньска діаспора в Америці перед
І світовом війном Была барже поділена як в Старым Краю хоц повинна
ся тримати разом медже іпчыма На основі такых подій описаных в часописі
Лемко знаме же ідеолоґічны поділы медже нашыма людми не сут однескы Довідуєме
ся тіж же такы тенденциі не приіхали ґу Лемкам з Америкы лем
до Америкы остали привезены А же демокрация дає вільніст То стары поділи
ся барже поглубили і выросли нови Вшытко чым была бесіда внешнім лемківскым
архіві прирыхтуване остало на основі часопису Лемко Выходил він в роках <unk>
в Новым Санчы Сюхалисте з лемківского архіву в Радию Руской Бурсы Лем
фм Павло Ханас