З лемківского архіву #28 - 3 I 2013 Лемко Союз в Польщы
Еп. 28

З лемківского архіву #28 - 3 I 2013 Лемко Союз в Польщы

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono powstaniu Łemko-Sojuzu, pierwszej organizacji łemkowskiej, która objęła swoim zasięgiem Łemkowszczyznę po I wojnie światowej. Omówiono warunki jej utworzenia, w tym represje, pacyfikację i trudną sytuację gospodarczą, oraz postulaty dotyczące niezależnej hierarchii cerkiewnej, zahamowania ukrainizacji i zatrudniania Łemków w urzędach.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій архів тым місци в якым довідате ся про історию Лемків річы
котрых ден не почуєте ани не прочытате Слухайте з лемківского архіву в
радию Руской Бурсы Лем фм просит Павло Хана Нижній лемківскій Архів посвяченій
буде повстаню першой лемківской орґанізациі котра своім засягом обняла Лемковину то є
Лемко Союзови В двадцетых роках по І світовій війні головны лемківскы діяче
были меньше активны Причын того было пару а медже нима находили ся
репресиі і пацифікация Лемковины по І світовій війні і панна ситуацию господарча
по воєнных знищынях якы мали місце на Лемковині мя дему тім сутым
Лодмі того єм служаме мы Ком то дірже ветомонтір тюматір і селяк
сутру в рефундю проблем Томаты капрістi кляр том маєсом <unk>em <unk> выто
<unk>э дефо Ето проблем что вытой парфа помови <unk>э тему там три
<unk>э не выто што <unk>эфу Внесок утворіня Лемко Союзу остал зложеный <unk>
грудня <unk> рока на зізді Руской аґрарной орґанізациі в Самоку На зізді
тым присутных было <unk> делеґатів з повітів ґорлицкого ґрибівского кросняньского лісского новосанчівского
і саноцкого Зіздым участ брали представникы найвысшой влады партиі то є посол
Пачыньскій і Іван Слезюк директор Інституту Народній Димі во Львові Ярослав Мокваляк
твердит же бадчыньскій з лездюк до Санока привезли скорше зрыхтуваный плян покликаня
до жытя новой орґанізациі Додатково проґрам і засяг мали быти заакцептуваны пРВ
CЛ але не подає на тодных одкликань од документів Покликує ся лем
на приватну знаєміст др Орестана Тышака з міністром Пєрадзкым і шіст часів
ґімназиі Зіз заложытельскій Лемко Союзу піднял пару резолюций в котрых звертал ся
до правительства о поміч в розвязаню найважнійшых проблемів Лемків Серед выміненыма проблемами
нашли ся резолюциі котры жадали покликаня незалежной єрархіі церковной для Лемковины заказу
украінізациі през украіньскых учытелій і духовных і о посаджынях вільных становиск урядничых
на Лемковині Лемками Лемко Союз мал занимати ся роботом соспільно економічном на
цілій Лемковині В зізды тым покликано тіж першый заряд якій зложеный был
головні з інтеліґенциі Вошли до него др Орест на тисяч і Методий
Трохановскій з Криниці др Ярослав Сьокало з Ґорлиц Санока до заряду Ложды
панове Яворскій Перелом Мукрицкій Музичка і Стефанишы До заряду з ґаздів Глошний
галицкій Федак і Іван Нисик Лемко Союз на Лемковині мал быти альтернативом
для руской селяньской орґанізациі яка мала проґрам міцно русофільскій Як жыли сте
мілень І як жели сте міленькій єстем мене молоден Я жений ся
міленькій тай за мене молодей было Вышла за Ліс молодою Вышла за
єсмою <unk> зы Высла зо є смою тай сустрілят ся з рідою
а зысуля уєдут до анпесіды знати Дію тот сількізна не над цілыме
не москоздулят ся віє Іон сір бізнати де над ціломе де моти
аскоздулят ся высварю рядкы высварю авіне феліпицю павін глектий а зысну ля
осварю авін рядкы феліпицю арін влегкыі а зысну лясе раз єйому та
в ладвіла Раційом не входила міста лопи вар зварила асподу ля се
Нє Рація йом не водила міста лобы мор зварила асодуля се Він
думає Він до мене з булакоми цього з буряковизду лясте Ніє Він
до мене з булаками цього бы з буряками Васыня сте сього єст
цього має ся гобі єст цього ма єс якуся таку ма єст
а зы здуму се цього єс цього має с я та кума
єст фасо здуля се ує сьомобіє цьома єс єм куся такума єст
фаско з дуля се сьо бує з цьома єс єм кусьом таку
має фато здуля се Скутками того были і ріжны споры медже тыма
орґанізациями якы были уявляны в орґанах прасовых тых орґанізациі На зізді руской
селяньской орґанізациі вельораз зашмаряно Лемко Союзови сепаратизм Тоты факты потверджают міцно лемківскій
характер Лемко Союза в часописі Наш Лемко яка вварила о москофільстві новой
лемківской орґанізациі Серед самыма Лемками Лемко Союз не мал єднозначной оціны Руска
селяньска орґанізация мала барз сильну позицию на Лемковині а єй члены не
мали заміру одходити до Лемко Союза Хоц в самы Лемко Союзы были
і такы што належали до руской селяньской орґанізациі а м нима Іван
Музичка Орес Гна Тишек і Ярослав Сьокало По заложыню орґанізациі єй діяче
розпочали сильну аґітацию в терені в ціли позысканя членів і симпатиі Тлумачыли
они людям на чым має полігати діяльніст Лемко Союза Зазначали конечніст розвою
світового і економічного лемківского села В тракті такых стріч підкрисляне было а
політичне становиско Лемко Союза Каждий член Лемко Союза міг належати тіж до
руской селяньской орґанізациі Лемко Союз жебы притягнути до себе люди зорґанізувал ріжного
роду курсы домашньой ґаздівкы Проведены они были разом з краківском і Львівском
Ізбом Річом і округовыма Ріныма товариствами з Нового Санча і з Ґорлиц
Заохочано до участи в курсах ремесла і артистичных такых як різба ци
каменярство Лемко Союз осягнул вельо успіхів То найважнійше з них зарахувати треба
По перше впроваджыня в школах на цілій Лемковині лемківскых букварів авторства Методия
Трохановского по другє уділ в бесідах котры довели до утворіня адміністрациі апостольской
Лемковины по третє утриманя вплывів Стоваришыню Руска Бурса в Ґорлицях котра ввела
до світи лемківской молодежы По четверте реґулярне выдаваня часопису Лемко в роках
<unk> А міна еробітны єдины на піднины Доже мі то обрати Моя
лем Я о тобі можу ано крова Але там А ядо Бо
сме ради яйця она быва бунаба а він там бі яйця Она
быва кума буркува ойде Весело стемо я темту зявня зя весело стемо
я темты зявня зяту мі бесі моя Марка Оту мі бесилі моя
Марка Ормуцка то будста ґрама формуцка товіста ґрамай того ничого Оды слід
най слід має А чым был часопис в Лемку Был то уж
другій часопис выдаваный на Лемковині під таком назвом З тым же першый
выходил в роках <unk> в Новым Санчы Меджевоєнный Лемко был офіцийным орґаном
прасовым Лемко Союза і выходил він в Крениці Была то правдиві модерна
ґазета Місцевной было на політику медженародову од гін до Африкы і на
справі лемківской ґаздівкы такы як ходовля худобы Позиция Лемко Союза была в
<unk> році далі за слаба На загальным зізді орґанізациі <unk> грудня в
Ґорлицях підсумувано єй дотеперішню діяльніст В тракті свойой активности Лемко Союз стрітил
вельо барєр Методий Трохановскій звернул увагу на планну активніст членів але не
лем причын глядал активности украінофілиі руской селяньской орґанізациі На тым зізді окрислено
новы пріоритеты і пляны діяльности на наступны рокы Выбрано тіж новій заряд
головні а на його челі стану др Орест Натишак мецена з Крениці
Зменьшыня Лемко Союза зачало ся од <unk> рока Коли то дішло до
порозумліня польско украіньского котре допрови до так званой нормалізациі Выником того порозумліня
мало быти попераня през правительство лояльных осередків украіньскых а дискримінуваня Старорусинів Вынику
такой політикы влады ситуация на Лемковині стала ся барже напята Лемко Союз
якій дбал о інтерес лемківского села робил ся слабший А терпіли на
тым вшыткы Лемкы През ослабіня позициі Лемко Союзу правительство хтіло легше піддати
асималіциі Лемковину Украіньскы Товариства на Лемковині так бы не остали приняти предшыршу
част соспільства лемківского чого Лемкы давали приклад вельораз Дівчата уж пришли хлопці
та подме прискакувати событкы босмотя якы уж великы огні бог не знайдел
ся ночниц святого Яна Хоц Лемко Союз знашол ся в так тяжкых
обставинах не пристал діяти Зізд членів з Повіту Новосанцівского зажадал од правительства
впроваджыня до парляменту лемківскых представників і не годил ся жебы Лемковина была
репрезентувана през украіньскых послів Часопис Лемко был далі выдаваный а люде якы
не мали князі на його купно могли чытати його в чытанях ім
Качкуского На зізді Лемко Союза в <unk> р делеґаты зажадали впроваджыня лемківскых
букварів до Шкіл Обсаджыня посад учытельскых на Лемковині Лемками і покликаня учытельского
семінарію в Ґорлицях та што учыня лемківскых учытелів В так недолгым окресі
діяльности Лемко Союз одограл значну ролю в лемківскым соспільстві Свідчат про тото
де некотры осягніня той орґанізациі то є попертя части лемківского соспільства для
Лемко Союза рахуваня ся з Лемко Союзом начальной влады руской селяньской орґанізациі
і осягніня Лемко Союза в квестиях освіты ґаздівкы і культуры Слухали сте
з лемківского архіву в радию Руской Бурсы Лем фм Павло Ханас