З лемківского архіву #3 - 7 XІІ 2011 Радийо
Еп. 03

З лемківского архіву #3 - 7 XІІ 2011 Радийо

Опис епізоду

Odcinek poświęcono temu, jak Łemkowie dowiadywali się o radiu i jak oceniali jego znaczenie w okresie międzywojennym. Z transkrypcji wynika, że radio uznawano za źródło wiedzy, informacji i rozrywki, dlatego zachęcano, by miały je czytelnie i spółdzielnie, a na końcu wspomniano też o historii rusińskich audycji radiowych na Słowacji i w Czechosłowacji.

Автоматычна транскрипция

Ци сте дазраз застанавляли ся коли Лемкы довідали ся про радийо А
може застанавляли сте ся што они о ним думали же то є
дурне і непотрібне Ци єднак противні же то є чудове і барз
придатне Кєд хочете ся того довідати слухайте внескы з лемківского архіву в
радию Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас Лемкы про істнуваня радия
довідали ся з єдного мас медия якым диспонували в меджевоєнным часі то
є зо свого часопису Лемко выдаваного през Лемко Союз в Ґорлицях Барз
можливе же уж скорше они чули о радию то з польскых часописів
альбо одынчых люди Могли они тиж ся о тым довідати на ярмарках
в велькых містах Але в Лемку могли прочытати якы самы Лемкы можут
мати корысти з істнуваня радия Сама робота з підлучыньом радия в хыжы
то была велька подія Треба при тым памятати же радия колиси не
выглядали як тепер Найперше треба было уставити велику антену на даху або
намашти кохыжы Потім підтягнути антеновий кабель до хыжы і підлучыти го до
апарату радия По тій нелегкій роботі казда залучал радийо сильным битьом серця
уберал віс залучал голосникы і штогынчу музыку і бесіду з незнаных краів
світа Коли Лемкы в радию чули так приємны річы узнавали скоро радийо
за барз ужыточний вынахід люде котры мали радийо зачали посвячати йому цілий
вільний час якій мали лем до розпоряджыня а навет засипяли зо слухалками
на ушах Подумайте одкаль мы тото знаме Часы ся змінили але люде
не за вас Знаєміст Лемків з радийом скоро замінила ся в правдиву
любов хоцкы штоденна робота заберала Лемкам вельо часу І так штодня найдували
час жебы послухати той малой скриночкы якым є радийо Штоденны авдиці радийови
котрых люде слухали выдавали ся ім приємностями Не здавали сой справы з
того же они тіж през тото ся вчыли Тако вчыню през радийове
высиланя писал автор допису з <unk> чысла Лемка з <unk> р Радийофонія
має величезне значыня для просвіты і выхованя і то не лем в
тот час Коли надає одчыти але і в тот час коли бавит
она свойом музыком і розрывковыма авдициями Дальшій часті того допису можеме прочытати
іщы Возьме під увагу хоцбы нашы кооперативы Праця мают они в радию
сталого інформатора о конюнктурах лемковых фахового і безплатного інформатора котрый подає все
ціны товарів купна і продажы По тых двох короткых фраґментах видиме же
люде од самого початку достерігали в радию вельо корысти З єдной страны
достерігали тото же радийо вчыт загальных відомости науковых якій пошырят культурове знаня
про світ З другой страны радийо было джерелом інформаций економічных але тіж
інчых напримір спортовых Тому хто слухал радия не горозило тото же зас
стане ся неграмотне Але противні радийо могло лем збогачати Лемків Меджевоєнны часы
были такы што мало котра родина могла позволити сой на купліня нового
радия Длятого автор допису пише же кажда чытальня і кооператива повинна купити
сой радийо притігало бы оно вшыткых люди зо села А предевшыткых а
предешыткым ты што до чытальны ходят рідко і молодіж Як видиме молодіж
все ішла за поступом Такє розвязаня было бы корыстне для чытань як
і для соспільства Люде могли бы корыстати добродіст радия а чытальні были
бы барже популярны серед Лемків В меджевоєнных часах не было лемківского радия
нашы дідове могли лем слухати польского радия На Словациі істория русиньского высиланя
є дуже долша уж в <unk> році постало русиньскє высиланя при дирекциі
чехословацкого радия в Празі зачато высилати на цілу Підкарпатску Русь котра находила
ся в тых часах в границях Чехословацкой Републикы Першым редактором русиньского высиланя
был Андрий Рудльовчак Редакцию того высиланя утворено в Кошыцях В <unk> р
редакцию русиньского высиланя принесено до Прагы Потім зас єй принесено тым разом
до Братиславы де радийо притрвало тяжкы рокы ІІ Світовой війны В <unk>
р редакцию перенесено зас Тым разом трафила она до Пряшова але уж
як украіньскє студию в Чехословацкій Республиці Од початку пятдесятых років зачато высилати
авдициі уж лем по украіньскы По політичных змінахдесятых років ХХ віку і
кодифікациі русиньского языка зас зачато вертати до думкы про высиланя по русиньску
Думку тоту удало ся сполнити допіру <unk> вересня <unk> рока Самодільный ансамбль
редакторів повстал <unk> квітня <unk> р і не была то пряма апрілісова
смішка Першыма редакторами были Федозия Латова Алена Фідцикова Таня Беньова і Петро
Кумакфейко редакторком і режысерком гумористичных реляций была Яна Трущыньска Сива вересня <unk>
р редакция русиньского высыланя на Словациі зазвернула до Кошы Тепер редакторками в
радию сут Штефані Левканічова і Сільвія Зелінкова з Лемківского архіву для Радия
Руской Бурсы Лем фм Павло Ханас