З лемківского архіву #32 - 14 II 2013 Лемко Союз ЗША i Канды в роках 1929 1939 (1 част)
Еп. 32

З лемківского архіву #32 - 14 II 2013 Лемко Союз ЗША i Канды в роках 1929 1939 (1 част)

•

Опис епізоду

Odcinek 32 „Z lemkowskiego archiwum“ przedstawia międzywojenną działalność Łemko-Sojuzu w USA i Kanadzie w latach 1929–1939, część pierwszą. Skupia się na emigracji łemkowskiej, potrzebie zachowania kultury i organizowania wspólnoty oraz na celach stowarzyszenia, takich jak wzajemna pomoc i wsparcie Łemkowszczyzny przez fundowanie burs i szkół.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій архів то місце в котрым дознате ся про історию Лемків річы
якых де іден не прочытате ани не почуєте Схайте з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас Нескы в лемківскым
архіві представлена буде меджевоєнна діяльніст Лемко Союза в ЗША і в Канаді
Лемкы свою соспільну діяльніст не вели лем на Лемковині Як добры знаме
барз чысленна была лемківска еміґрация в ЗША і в Канаді Од кінця
ХХ віку Русины глядали за океаном ліпшого жытя можливости до робіня ся
а потім повороту до Старого Краю Як відомо не вшыткы вертали назад
а тисячы Лемків остало в Америці Тоты котры остали чули велику потребу
утриманя свойой культуры в іпчым краю медже ріжныма нациями Методом на утриманя
добрых контактів з краянами было заложыня свойой орґанізациі Церков не заспокояла соспільных
потріб лемківской еміґрациі тым барже же Лемкы ходили до ріжных церков в
Америці медже інчыма до украіньской грекокатолицкой церкви до русиньской грекокатолицкой церкви до
православной церкви московского патріярхату і до карпаторуской православной церкви Политів накляй світат
Дяк вітер што в полі літат лем же митя моя хыжа лем
же митя Інакше тым поіхал а інакше тым поіка ляра лимбай галерицкій
ай рале гора ліса до Леділа цитя цитярива зіла рай рай лем
жат ми тя Дідя вода загало будут оглядати дідя ривази вали ігратя
низлати паляй Америцкы кый Лем же митя моя страва Де жывут мамічка
з дняньком Лем же мива своі діди лем же пива жага А
інакше пим поіхал а інакше пим поіхал ляра ви парай в америцкій
ма загала циля діця вода за лобу будут оглядати дітяри Базиля иґраты
бадицкы сярмудант танда люди сярмудант мира Гей роле оле лиса доля ліды
оразарива зіла ля райля рай перша пиздя дітя будут оглядати дітя Лима
зі лайдай <unk>eo<unk>rati Першом орґанізацийом до якой чысленно приступували Лемкы было Общество
Рускых брат в Зєднаных Штатах Америкы Діяло оно од початку <unk> віку
Якоже Лемкы потрібували типово лемківской орґанізациі дішло до оснуваня в <unk> році
Лемко Союза в Зєднаных Штатах Америкы і в Канаді При оснуваню Лемко
Союза орґанізаторе поставили собі два головны цілі Першым з них было підтриманя
лемківской еміґрациі в Америці Вєдности і спільна кооперацийна робота Другым цільом было
материяльне спертя для Лемковины през фундуваня бурс і шкіл ріжного рода в
цілі розвою Лемковины Така поміч для рідного краю мала стати ся для
лемківской еміґрациі в Америці вічным памятником неприціненой вартости До реалізациі тых цілів
конечна мала быти кооперативна робота вшыткых отвореных одділів Лемко Союза Мала она
принести подібны успіхы як церковна робота в котрій Лемкы чысленно брали участ
і побудували вельо новых парафій в Америці Якоже в лемківскых парафіях народна
робота не ішла в Парі з церковном конечне стало ся покликаня Лемко
Союза Старий урвіш трьох сынів кройскыр вырусил предодвіря різблене за вызве сам
в порогах сой стане духів очы спомял гы словами ця тывы одозве
Кєд нам брыкло матири нашы дни і вечеры уж заєдно лем зимны
і пістны Час до світа ся брати і ти сенсой глядати Час
і дохыж привести невісту А де моі соковы Ту в обыстю віцьовым
одпеленчат стерослы мужніли Ту в хотари прадідным в краютым нашым рідны вырусначу
подобу носили Прото знати без мене же выбрати сой жены вы мусите
в поконі і роді жебы пак ся не несло в каждий кут
поведе сло Жебы м не чул ся дома як злоді Ты найстарший
мій сыну перше пут в Лемковину Тутернина Хуцколе та своя Не види
в кіно страй але мій ся тат стає Землю найти в ним
зо спокою Середущий мій цину Ты ся пир в Прясівщыну де то
рыса удала сякы чы Ід на спиш ци на шариш там сой
найдеш то пары смоглолицю русинатку завлацы Наймолодший мій сын то ся выбе
в краіну в нашу Русь підкарпатску Чуду Де попіван выгырла синє небо
підперли Там русинкы як ремін стру Так і сітрійшы Рано вчас з
тому пішли Толі своі долядати писаной куполудню з году соколиків молоды Отця
очы провели росавы Іде осіл смутали узі Сліх задуява а урвішів як
нема так нема Старів сы Церка Цигын сталі далеко Не женійте цялийте
знаємы Такєт ден ся допали і оддалек одсале Входит то хыж найменьший
сыночок Веду няню невісту Украінку сірчысту Буде кому запертій вам очы скуди
на свитаню лем пробудил ся няньом В двері туркат сын середущти Як
жыєте еді татку веду слецну словачку гу на вас покій на сон
вас грядустий Ден не минул як летит од заходу сын третій сын
найстарший тот сын первородний Няню веду вам ляску цифрувану як блязкы Трою
в роді вам буды якны Старий урвіш трьох сынів крові скырви Русинів
предублиця закличы і реты хотім сылізві пліты Іду сам ся женити до
іне міны тлыня тувыты Хоц єм стари зви прити іду сам ся
ценити На іне ге ся вылем я Словы В календарі Лемко Союза
на <unk> рік Плянонувано одозріти ефект діяльности той орґанізациі за <unk> років
од часу єй основаня Ходило очывидно о ефекты в рідным краю Уж
в першым році діяльности Лемко Союз выдал календар на <unk> рік і
вырыхтувал мапу Лемковині на папері і на полотні редактором календаря был Ваня
Гунянка Скоро тіж дішло до покликаня орґану прасового якым остал часопис Лемко
котрого редактором тіж был Ваню Гунянка З часом назвы часопису змінено на
Карпатска Русь Початок Лемко Союзові далі повоєнны еміґранты В січни <unk> р
Вінніпек в Канаді Зышли ся они на стрічы старого еміґранта Теодора Кохана
і основалі першый одділ Лемко Союза Вініпек Відоміст про тоту подію послали
они до часопису Лемку якій уж выходил в Філядельфіі Відомости ті зазначыли
же мы інчы русиньскы еміґранты закладали новы одділы Лемко Союза ІІ одділ
заложено при часописі Лемко Філядельфіі третій в Дітроід <unk> одділ повстал в
Новым Йорку а <unk> в Аркум Найвекшый з початковых одділів был одділ
в Кливлянд в стані Охаю З того одділу походили члены Першого Головного
Заряду Лемко Союза медже інчыма Михал Баволяк родом з Квятоня Іряд Головный
председа Лемко Союза Стефан Ткач родом з Уйстя Руского першый Головный Фінансовый
секретар Лемко Союза Юлиян Федак родом з Мшаной полный касєр орґанізациі Одділ
в Клівлянд орґанізувал ся коло православной Церкви Спочатку помагал в тым єй
парох священник Капанадже бо думал він же буде то наступна прицерковна орґанізация
контролювана през духовенство Кількіст членів одділу дішла скоро до <unk> а отец
Капанадже остал честным председом одділу Чысленніст одділу довела до того же з
Філадельфіі принесено редакцию часопису Лемко і змінено його форму з місячника на
тыжденник То тыжден часопис тот купувало <unk> осіб але редакция не мала
свойой типоґрафіі а кошты были барз велькы Редакциі на поміч пришли члены
одділу котры заложыли своі пінязі жебы купити типоґрафічны машыны Выдаваня Лемка помогло
укріпити пару новых одділів і зобрати вельо чытачів Першый рік для часопису
был барз тяжкій з огляду на фінансы Наступным проблемом якій выникнул в
одділі в Кливлянд была зміна поставы отця Капанаджы Коли зорієнтувал ся він
же не є то орґанізация церковна а культурно освітна одступил од Лемко
Союза Очорніл він тіж тоту орґанізацию Допровило тото до того же зо
<unk> членів в одділі лішыла ся лем половина з того про A
то быскорого селитаса Ди сотолень мудради Тине до анса ти сомытра диле
до ансамітны муци дворо дорого Першій зізд Лемко Союза скликано <unk> лютого
<unk> рока Днескодавцьом был першый председа Теодор Кохан і тымчасовий секретар доктор
Симеон Пиш Участ в зізді взяли лем делеґаты з трьох одділів з
Клівлянд ді Троіт і Аркум Першый зізд выбрал нову владу і председу
орґанізациі в особі Михала Баволяка Зізд тот сфалил тіж статут установлено всперати
часопис з Лемко приз зобраня прасового Фонду До першого зізду вельо люди
не вірило в успіх Лемко Союзу Не раз уж основаны были орґанізациі
і часописы котры скоро розлітували ся Але членам Лемко Союза удало ся
довести до стабілізациі і розвою орґанізациі Другій зізд одбыл ся в лютым
<unk> рока В зіздім взяло участ <unk> делеґатів зо вшыткых одділів Лемко
Союза в Зєднаных Штатах Америкы Найважнійшом децизийом того зізду было взятя на
орґанізацию выдавництва часопису Лемку оплаченого єй редактора і менеджера Новым председом Лемко
Союза остал Ярослав Кобан Тре зізд Лемко Союза мал місце <unk> мая
<unk> рока в Йонкерс Приіхало на нелох делеґатів Першій раз репрезентувана на
зізді была Канада Установлено покликати тіж платний етат секретаря орґанізациі котрый был
заразом другым редактором часопису Завдякы того тив поґрафія выпущала веце літературы брошур
і прикладів з руского языка на лемківскій Секретар і редактор зачайлі єздіти
по державі з одчытами з лекциями Вымагало тоту укріпіти орґанізацию в реґіоні
Новым ведучым орґанізациі выбраным на тым зізді остал Макарий Геряк зізд Лемко
Союза з <unk> рока постановил принести типоґрафію і головну канцелярию Лемко Союза
з Кливлянд до Нового Йорка Причыном того была чысленна лемківска еміґрация яка
находила ся на сході краю Пред седом остал Григорий Шуфлят а головным
скарбником Антон Каня по свойого спо ся моя бороба сероба сы зітвойому
роба зоваса першы лести мости ци моя ци моя бороба не будува
ци моя До <unk> зізду Лемко Союз цілий час ся розвивал і
ріс силу очым медже а <unk> зіздом стрітила його мала стаґнация Люде
уж не приходили так охочо до одділу Лемко Союза Зато Шізд Лемко
Союза з <unk> р постановил пошырити діяльніст так штобы далі притігати новых
люди до Лемко Союза Делеґаты підняли важне рішыня про народну будову Вельо
з членів і делеґатів не вірило в успіх Народной будовы Пред Лемко
Союзом поставлено великій і тяжкій ціль Будова тота мала отримати назву Карпаторускій
Народный Центр в Америці зіс Лемко Союза одбыл ся уж в Карпаторускым
Народным Центрі Юнкерс За єден рік Лемко Союзови удало выбудувати ся свою
народну будову яка мала служыти лемківскій еміґрациі в Америці на тым зізді
было веце як <unk> делеґатів Был то барз успішний зізд Нашы бескіны
Ясне сон ци світи Нашы безкіны Ясне сон ци світи Амяны амяны
єдны ны діти хлопы любима там і хлопы любима сму лем віку
с ним і люби синочку лем біку з ним і синочку сыночы
Сто кулополодны істокого холедукоповодны холедук Председом Карпаторуского Народного Центра остал Іван Малюдич
а скарбником Влодимир Хорощак Членом Карпаторуского Народного Центра міг остати каждий Човек
а не лем член Лемко Союза Записувало ся до него Вельорусинів з
Пряшівской і Підкарпатской Руси Завдякы той будові Лемко Союз стал ся травом
орґанізацийом до якой Лемкы охочо ся записували Перше десятлітя Лемко Союза не
было легкє для єй членів але принесло еміґрациі і самы корысти З
каждым роком прибывало новых одділів Лемко Союза в цій Америці з каждым
роком прибывало вельо новых одділів Лемко Союза в цілій Америці През першых
десят років Лемко Союз набрал такой силы же Лемкы в Америці уважали
ту орґанізацию за роководителя цілой лемківской еміґрациі В Лемко Союзі скупили ся
знаны особистости з цілой Карпатской Руси Діяльніст Лемко Союза дотерала на Лемковину
бо і такій был поставлений пред том орґанізацийом ціль Слухалисты з лемківского
архіву в радию Руской Бурсы Лем фм Павло Ханас