З лемківского архіву #33 - 28 II 2013 Лемко Союз в ЗША i Канадi в роках 1929 1939 (2 част)
Еп. 33

З лемківского архіву #33 - 28 II 2013 Лемко Союз в ЗША i Канадi в роках 1929 1939 (2 част)

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono działalności Łemko Sojuz w USA i Kanadzie w latach 1929–1939, ze szczególnym uwzględnieniem pierwszego dziesięciolecia istnienia organizacji i budowy Karpackoruskiego Amerykańskiego Centrum. Opisano zbiórki składek, ofiarność oddziałów, zwłaszcza w Yonkers, Stanford i Passaic, oraz trudności finansowe związane z okresem wielkiego kryzysu.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій архів то місце в якым довідати ся про історию Лемків річы
котрых де інде не прочытате ани не почуєте Слухайте з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас В посліднім лемківскым
архіві бесідувал єм про оснуваня Лемко Союза при його розві Перше десят
років істнуваня Лемко Союза не было для еміґрантів легке але принесло вельо
користы для так званой Американьской Руси Власні такого терміну лемківскы еміґранты ужывали
до окрисліня свого соспільства Єдным з найціннійшых доробків діяльности Лемко Союза в
Пілнішній Америці было выбудуваня карпаторуского американьского центра Ідею будовы карпаторуско американьского центра
вызначыли одділы Лемко Союза ЮНерс в <unk> році Были гын два одділы
поділили ся они на жіночый на музкій Такій поділ выникал зо структуры
орґанізацийной яку принял Лемко Союз Йонкерскы члены Лемко Союза купили тіж парцелю
під народну будову і розпочали будовляну роботу Вшыткы тоты стараня робили они
безкорыстні з призначыньом на цілі цілой орґанізациі Варта додати же будова розпочала
ся в гарді зеленій околиці де скорше Лемкы орґанізували своі пікнікы Дохід
з тых пікників призначеный был власні на будову центер Йонкерс На такым
пікніку взагалі зродила ся думка будовы того це є войді міла моя
не Не здоі Це немаі Не зноі станіє мат є стоіска Фундаменты
під народну будову оставено на осін <unk> рока В тым самым часі
обрадувал ХІІ Зізд Лемко Союза в лемківскым клюбі в Новымйорку В тракті
зізду делеґаты порозуміли ся з членами одділів <unk>em ЮНерс і постановили взяти
будову на рамена цільой орґанізациі Прото змінено пляны будовы жебы одповідала потребом
Великого Центра Постановлено тіж же тотій центер буде оддільном орґанізацийом од Лемко
Союза і приме назву Карпаторускій Американьскій Центр Одразу за тыма децизиями пішла
енерґічна робота зо збераньом складок жертв і пожычок на народну будову Треба
взяти під увагу тото же будова центра розпочала ся зараз по велькій
кризі Дуже люди товды не мало іщы роботы опінія зі было нелегко
Лемкы охочо робили при народній будові За таку роботу не брали взагалі
пінязі але треба было оплатити фахівців і будовляны материялы Грошы ішли зо
вшыткых одділів Лемко Союза ЗША і з Канады В своій жертвенности треба
вымініти два одділы Лемко Союза по Одділі в Йонкерс Барз жертвенным одділом
был одділ зо Станфорд а другым за ним Одділ в Пасайк Лемкы
в Пасайк уж нераз в себе видили і будували народны домы котры
потім заберали банкы Зато они поверяли своі фонды Лемко Союзови до котрого
мали велькє довіря Малюю тыма словами з села на Лемкови і хыжы
порозтіганы по гірскій долистіль деревянаны кічкы соловяне в комори Великій пец глиня
І скрыня де поже ново ґорсыт пишыт в кутыку Стоят босы діти
І скриня де пожа ново ґорсыт вішыт В кутыку стоят босы діти
Сын Лемковины внуківси Немви не як памици Я Сын Лемковины нук Дідил
не як дбаніза Памятам Гукы квітутшы стравом І отавом памятам Як хлопы
косили іх косом клепаном памятам як в загороди стоял При дорозі крест
Камінний Трироменний Поставен за успіх долю і вдяку Богу Поставений на жертву
йому за успіх долю і вдяку Богу Поставли на жертву Яси Лемковины
ділси ювели ани як паніта Яси Лемковины дівси люви груни як баніст
Памятам тоты загоны де было жыто і лем де росла пшениця овес
пандуры і конопель а жінкы підберали в скошені хліб поверсло звязували зерняний
слід До запаскы постерні колосы зберали Бо дар божы шамваль До запаскы
постерні колосы зберали Боданува Памятам Як на великден в плахті Паскнес памятам
як ішли на Пішы до святой церкви Памятам де при кінци села
стоял Жыда Шынк де неєден там през своє питя програл в Моска
жытя а іншы на шыфі за воду пил Од біды втечы хотіл
а ішы нашы віза бозом пли Од біды втечы годів Я сын
Лемковины злю Діды Бурсы нил ви гно не як паніты Я сины
Лемковины зну діди Вурсы нил ви гно як паніци Памятам добрі як
настал для нас конец світа Был іх товды теплый час сам по
чатого літа як пришли і выгнали діды в Згір Абы на все
проминуло золотий час Лемків І хоцкій жыю де чужа земля Там де
і я там Лемковину І хоцкій жыю де чужа земля Там де
я там Лемко ви хоц і жыю бесі земля Там мде і
я там Лемко Скоро бы в два рокы по розпочатю будовы закінчено
ціліст і наступил ден отворіня Крапотульского Американьского Центра Ден тот усталено на
<unk> мая <unk> р Запал він в памят вшыткым участникам на долгы
рокы То ден природил ся велику маніфестацию єдности лемківской еміґрациі в Пілнічній
Америці прирігало на него вельо люди з барз далекых сторон Америкы Люде
увиділи ефекты труду і своіх фондів Віділи в центрі місце на діяльніст
культурову освітову і клюбову Нашло ся в ним тіж місце на типоґрафію
Лемко Союза і през вельо років в карпаторускым Американьскым Центрі одбывали ся
зізды Лемко Союза В центри тым засідали тіж головны орґаны Лемко Союз
членом карпаторуско Американьского центра міг остати каждый чловек по плачыню єдноразовой складкы
высокости <unk> долярів По <unk> роках Центр рахувал понад <unk> членів През
тот час одвіджали го тисячі Лемків з цілой Америкы і з Лемковины
Тоты люде ішли до карпаторуско американьского центра бы могли брати участ в
ріжного рода подіях В центрі проваджены были лекциі лемківского языка В спортовы
гры высвітляны были фільмы в цілі ся грати і выступувати дітячы ансамблі
ой Марі На раз му задали Выйкоманса на родину маємо зайде ногоємого
Прицила до роботы маля маля рада маля маля ля рада а рада
Старша молодеж орґанізувала в центрі хоры і выставляла на сцені представліня і
концерты На дошах центра выступували ріжны аматорскы ґрупы з інчых одділів Лемко
Союза напряз Нового Майорку з Пасайк і з Клівлянд Проблемы Лемко Союза
зачали ся разом з выбухом ІІ Світовой війны Тысячы молодых Лемків пішло
бороти ся по ріжных фронтах світа Одділы Лемко Союза і Карпаторускій Американьскій
Центр остали без молодежы Было то бар боляче для ведучых Вельо люди
котры затыхнули ся до війска уж ниґда не вернуло Дуже з них
вернуло покаліченых декотры што вернули не мали уж охоты до діяльности в
орґанізациі В часі війны Лемко Союз зберал жертвы на воєнну поміч яка
ішла до Совітского Союза до американьскых вояків до Червеного Креста В тым
часі в карпаторускым Американьскым Центрі започаткувано істнуваня Лемківского Допоможнього Коміте Його цільом
было збераня дарів якы мали быти высланы для потребуючых на Лемкови Дарів
повіні зобрано направду вельо але проблемы были з іх достарчыньом до Лемків
На присланя дарів не выражала долго згоды польска влада Лемко Союз был
нерозервально звязаный з карпаторускым центром До <unk> рока на <unk> зізды Лемко
Союза аж <unk> них одбыло ся в центрі Довело то до того
што в Карпаторускым центрі рішаны были найважнійшы децизиі лемківской еміґрациі в Америці
По сплачыню своіх долгів Карпаторускій Центр зачал призначати части доходів на благодарны
лемківскы ціль Призначал грошы на пужычкы для студентів і на нагороды для
школярів і лемківского языка З каждым роком Центер пошырял свою діяльніст Лемкы
котры творили на початку Карпаторускій Американьскій Центр не сподівали ся же його
діяльніст так барз розрозне Поза діянями Лемко Союза вколо Карпаторуско Американьского Центра
орґанізация розвивала ся свойом дорогом Кількіст ольдділів росла также в <unk> році
было іх веце як осомдесят в цілій Америці і в Канаді В
часі війны Лемко Союз за справом редактора часопису Лемко принял становиско просовітскє
в своіх вытавництвах поперал Совітскій Союз яку силу котра мала побороти фашызм
цервенентеф тостя буденовено цервененкы достя буде Я ся піду на ту войну
звойо моцом до село возмут на войну мозо Як ся то знас
моя мила сык ся то зна своя милосе само мольоми зобы само
моска Выдаваня часопису Лемко і інчых выдавництв зачало приносити з часом Лемку
Союзові доходы Дало тоту можливіст пошыряня діяльности Повільні члены Лемко Союза і
тіла Наша еміґрация слідила уважні льосы Лемків в Старым Краю Інформациі з
Лемковины дотерали цілый час до редакциі Карпатской Руси то є наступтелькы часопису
Лемко Димитрий Віслоцкій в тым часі жыл уж в совітскій Украіні дізділ
він помедже переселеных Лемків де справджал якій ся поводит З тых выіздів
присылал до редакциі Карпатской Руси реляциі Писал він же рік <unk> был
ліпший як <unk> для переселеных Лемків Бракує в тых репортажах становчого поступіня
переселінь Лемків з Лемковины до Совітів Мунянка зафасцинуваный комунізмом не виділ проблему
в переселіню Лемків до Совітского Союзу Натоміст становиско Центрального Комітету Лемкіко Союза
што до операциі Вісла было єднозначні критичне Лемко Союз узнал такє діяня
проти Лемкам за народне бесідуваня в звязку з чым Центральный Комітет Лемко
Союза звернул ся зо становчым протестом до польского правительства през Амбасадора Польщы
в Вашынґтоні Юзефа Вінєвіча Амбасадор Вінєвіч в Пісмі одповіл же переселены Лемкы
на західні землі достали ліпшы ґаздівкы і ліпшы будинкы прешто так направду
ліпше ім ся жыє Кореспонденция яка приходила до Америкы нияк того не
потверджала Была она публикувана на Карпатскій Русин жебы дати огляд ситуациі лемківского
соспільства Члены Лемко Союза одповід Амбасадора узнали за маніпуляцию з приказу польского
правительства в Варшаві Слухали сте з лемківского архіву в радию Руской Бурсы
Лем фм Олю Ханоск