З лемківского архіву #34 - 14 III 2013 Лемко Союз в ЗША i Канадi в роках 1929 1939 (3 част)
Еп. 34

З лемківского архіву #34 - 14 III 2013 Лемко Союз в ЗША i Канадi в роках 1929 1939 (3 част)

•

Опис епізоду

Odcinek koncentruje się na działalności Łemko-Sojuzu w USA i Kanadzie, jego pracy społecznej, kontaktach z innymi organizacjami oraz reakcjach na sprawy Łemków po wojnie i przesiedleniach. Wspomina też o wystąpieniach delegatów na kongresach, protestach wobec operacji „Wisła“ i roli czasopisma „Karpacka Rus“ wśród emigracji.

Автоматычна транскрипция

Лемківскє архів то місце в якым довідате ся про історию Лемків річы
котрых де інде не прочытате ани не почуєте Слухайте з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас Послідній лемківскій архів
завершыл другій етап діяльности Лемко Союза в ЗША і Канаді на року
<unk> Воє на операциі Вісла і на діянях підоймуваных в звязку з
пересилінями По окресі спілпраці західніх держав з радяньскым союзом дішло до охолоджыня
реляциі медже тыма державами Діячы Лемко Союза утримували же іх орґанізация была
аполітычна але неєден з єй членів был симпатиком социялізму што винно было
в Карпатскій Руси і в календарях Лемко Союза Повоєнны часы в Америці
для такых симпатиків оказали ся неприємны За справом сенатора Джозефа Маккартього і
його комісиі доходило до преслувань і застрашань симпатиків социялізму Альманах Лемко Союза
з <unk> р подає же част членів Лемко Союза зостала застрашена і
рішыла соспільну роботу Але то не было найвекшым проблемом орґанізациі Бо в
вынику такых діянь родиче уж не так охочо высылали своі діті до
орґанізациі а част молодых люди зразила ся социялізмом і взагалі не приходила
Натоміст молоды хлопчыска котры бороли ся на війні по повороті з війны
в векшости взагалі стратили запал до соспільной роботы Зойду Йосом іди міло
світи вісоц згорніт смо <unk> великі поміскы чы Йочы Он приня зобіленто
зызен В <unk> році в Новым Йорку одбыл ся третій американьскій славяньскій
конґрес Спосеред вшыткых карпаторускых орґанізаций делеґаты Лемко Союза были найчысленнійшы На тым
конґресі делеґаты Лемко Союза домагали ся інтервенциі конґресу скєруваной до польского правительства
в справі прав Лемків Конґресовы делеґаты одшмарили єнак тот постулят Літом <unk>
р Заряд Лемко Союза выслал делеґатку на фестіваль демократичной молодежы до Прагы
Делеґатком выбрана остала членка молодежной секциі Лемко Союза Анна Чачы В Чехословациі
присылала она дописы на тему жытя Русинів на Пряшівскій Руси В тым
самым окресі до редакциі Карпатской Руси насылал своі дописы Ваню Гунянка Тичыли
ся они жытя переселенных Лемків до радяньской Украіны Статі тоты бесідували про
початковы проблемны як і пізнійшы успіхы Лемків в чужій державі На жаль
статі тоты не оддавали фактичного положыня Лемків по переселіню на Украіну Унянка
захоплений социялізмом вірил державній пропаґанді а навет стал ся єй частю прешто
не предавал фактичного образу траґічного положыня Лемків Головный Заряд Лемко Союза в
<unk> р постановил выслати двох делеґатів на землі західній Польщы де были
переселены Лемкы Делеґаты тоты мали справдити в якых варунках жыли Лемкы бо
в одповіді на протест Заряду Лемко Союза в справі выселінь Лемків Амбасадор
в Польщы в Вашынґтоні тлумачыл же Лемкы дістают ліпшы хыжы і ґаздівкы
на чужыні На тым самым зізді споряджено резолюцию під назвом Лемкы в
Польщы Выражено в ней застережыня і протестувано што до операциі Вісла Зажадано
тіж дозволити Лемкам вертати в Карпаты Краз Свявлені заваділа раз кыпнула Васі
Магарва рата котора ве любіла рата Моч і писмат підла своніт ґєвску
проспоную найост он ся гемлю і рішот рапную Катюша з Пріжого Під
конец сороковых років часопис Карпатска Русь пережывал своі золоты рокы Друкувано што
тыжден <unk> нумерів з того <unk> нумерів высыланых было до сталых пренумераторів
Карпатска Русь одограла тіж барз важну ролю медже Лемками выгнаныма на чужыну
Американьскы еміґранты посылали своім родинам тот часопис Было то єдине писане слово
якє могли чытати Лемкы в Польщы Завдякы того часопису Лемкы здобывали ся
на одвагу і масово зачали писати писма до польского правительства про зверніня
маєтку і можливіст вертаня на Лемковину За справом Лемко Союза Лемкы в
Польщы уж в <unk> роках хотіли покликаня лемківской орґанізациі бо не хотіли
оні вступувати до УСКТ Ярослав Сирник на підставі архівів Уряду Безпекы пише
так По приізді до краю делеґациі Лемко Союза выразні зарисували ся поглядовы
ріжниці медже членами УСКТ Люде о лемківскых коренях не хотіли быти членами
УСКТ але хотіли быти членами лемківской орґанізациі Під конец сороковых років члены
Лемко Союза зачали поважні думати над звекшыньом материяльной інфраструктуры орґанізациі Цільом того
стал ся закуп фармы яка могла быти пристосувана на Лемко Парк Узнано
же такє заданя має реалізувати Лемко Союз як орґанізация з великым довірьом
і можливостями зобраня потрібных фондів На потребу гляданя місця під Лемко Парк
покликано специяльну комісию Рішыня про купну ґаздівкы під Лемко Парк остаточні Лемко
Союз піднял на своім <unk> Головным зізді в Йонкерс в <unk> році
Уж в наступным році купено кавалок землі в велькости <unk> Арів в
місцевости Монрол <unk> міль од Нового Йорку Лемко Парк стал ся для
еміґрантів місцьом щыґульным В місці тым могли зіходити ся ріжны поколіня Лемків
Каждий находил гын штоси для себе бо Лемко Парк оферувал вельо атракций
Было в ним пару будинків в котрых можна было выпочывати Были озерка
і купальній басен В Лемко Парку скоро зачато орґанізувати Карпаторускій фестіваль Кермешы
урочысты подіі свята Уж в <unk> році в Лемко Парку мал місцей
Головный Зізд Лемко Союза Треба зазначыти же Лемко Парк діял як осібна
орґанізация од Лемко Союза але был з ним барз міцно звязаный Першым
ведучым Лемко Парку остал Іван Адамяк його заступцьом Штефан Геренчак головным секретарьом
Йосиф Фрицкій акасиром Захарі Мерена Кєд дотхотят шерлонко ліжы Шерло і рі
бож і ж а культурі шмові по чом моха мяжтичы свойо шынаш
церкульту шповітче а зака надзам підкойолжы Захоті не пожы Кати зашыртуєш моіґа
Чом могаш тимчасово шас затуєш волі чом зо самого бытя робіт лібо
сміят ся ним божай і заж закутуєш моі поня чом моха ґаждиче
своє шастя Кыаж за кутуєш моі поня чом чом Мадни вочкы смутніо
пелотя шло ви Чом мохаждівче своє Коша будуєш моін Чом хабяш дівче
свойо чом мохаждівче свойо вшы Коли в Польщы по смерті бєрута надишли
часы злагоджыня курсу комуністичной влады Лемко Союз взновил роботу лемківского допоможнього Комітету
Ведучым комітету остал Петро Гарді цільом лемківского допоможнього комітету была поміч Лемкам
в Польщы В звязку з тым Петро Гарді в <unk> р поіхал
до Варшавы Вел він бесіды з польскым правітельством Што до помочы Лемкам
<unk> жолтня <unk> р ціла делеґация лемківского Допоможнього Комітету підписала умову в
Міністерстві Роботы і Социяльной Допомогы в справі допомогы Лемкам якы вертают на
Лемковину Допомога тота мала быти высылана през карпаторускы орґанізациі з Америкы <unk>
січня <unk> р в Карпаторускым Американьскым Центрі в Янґерс зорґанізуваній остал Лемківскій
Конґрес Участ в ним взяли члены Лемко Союза Общества Рускых Празд представникы
інчых орґанізациі і парафіі Конґрес заапробувал діяльніст Лемківского Допоможного Комітету накрислил дальшы
пляны його діяльности і выбрал заряд в Резолюциі до польского правительства конґрес
звернул ся уможліня Лемкам повороту в горы О поміч в однові ґаздівок
і о недопущыня до нищыня лемківскых культуровых памяток Лемківскій Допоможній Комітет зобрал
<unk> тис долярів і даре якы остали высланы до штырьох сел на
Лемковині До діяльности лемківского Допоможнього Комітету не удало ся єднак приєднати Общества
Рускых братств і Церкви Священникы грекокатолицкой православны не выказували заанґажуваня в збераня
фондів што мало вплыв на невелику суму зобраных грошы дяря дівочка маме
дядкы очка откай анпы мад три суме на верт Ей я ніхы
моє сердечо Божычы мій Божыч лем ємы ей амєны лем <unk> уж
до ведма зашло за но приди за нас Ей го є яманди
памі лем тобі зна великы парыя вочы придив <unk> ота задуя ти
На <unk> зізді Лемко Союза в <unk> році піднято рішыня про препроваджыня
ґруповых выіздів Лемків з Америкы до Польщы Чехословациі і Совітского Союзу Выізды
тоты уможливіли еміґрантом іх дітям зобачыня Старого Краю і утриманя контактів з
Лемками в Европі На зізді тым першій раз участ взяли делеґаты молодіжніх
одділів Лемко Союза Днекотры з них выбраны остали членами Головного заряду орґанізациі
Од того часу в Карпатскій Руси заміщаны были тіж статі в анґлицкым
языку і зачал выходити молодежні лемківскій журнал В першій подорожы до Польщы
взяло участ <unk> Лемків з Америкы Были они присутны на отворіню памятника
партизантів в Устю Рускым в <unk> р Од того часу през долгы
року были орґанізуваны такы подорожы Ведучыма тых подорожы были на зміну Іван
Гадамяк Михал Порада Теодор Рудавскій і інчы Слухали сте з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы Лем фм Павло Ханас