З лемківского архіву #38 - 09 V 2013 Димитрий Бортняньскiй
Еп. 38

З лемківского архіву #38 - 09 V 2013 Димитрий Бортняньскiй

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono Dymitrowi Bortniańskiemu, kompozytorowi pochodzącemu z Bortnego, którego twórczość trafiła do repertuaru chórów cerkiewnych i zdobyła też popularność w świeckiej literaturze chóralnej. Audycja przypomina jego drogę od nauki w Głuchowie i występów w Petersburgu po wieloletnie studia muzyczne we Włoszech.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій ахів в тым місци в якым довідати ся про історию Лемків Річы котрых ден не прочытате ани не почуєте Слухайте з лемківского архіву в радию в Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ганас Внескы в лемківскым архіві буде про великого композитора родом з Бортного тоє Димитрия Бортняньского Бодай же вшыткы східньословяньскы Церковны Хоры приняли до свого репертуару даякы творы бортяньского Але не лем Церковны Хоры залюблены сут в композициях того творця його творы стали ся барз популярны тіж о світскій хоровій літературі Дідом Димитрия Борняньского был богатый ґазда а заєдно Шолти з села Бортне Не знаты як звал ся зроду але коли на Лемковину входила державна адміністрация і бюрокрация шолтисове надавали сой альбо были ім надаваны назвиска барже хоноровы од назвы місцевости в якій жыли І през тото вказали ся на лемковині роды клімківскых біляньскых ліщыньскых кунковскых і так дале Єднак проба часу не дала вшыткым остати на своій землі і так стало ся з ботняньскыма Няньо Димитрия Бортняньского в сороковых роках <unk> віку выіхал на далеку задністряньску украіну як відомо в товды части Росийской імпериі Причыны еміґрациі Штефана Бортняньского не сут нам знаны Історик Іван Крясовскій в публикациі Діячы наукы і Культуры Лемковины подає же Штефан Бортняньскій поступил так через ріжны тогочасны розругы Але акурат сороковы рокы XIX віка были в Польщы спокійны Пануваня короля Авґуста ІІ Саса было уґрунтуване і не доходило до ребелиі Але істория роду не є нам знана і зато мож принімати ріжны вариянты Ш років по выізді Штефана на схід вродил ся йому жолтня <unk> рока син метро Жыли они в місті Глуховій так ся стало же власні в тым місці в <unk> р покликано першу школу котра рыхтувала співаків до придворного царского хору Посягніню шкільного віку Митро Бортняньскій власні до той школы трафил А чом акурат дотой помал слуг як ігла был вродженым музичным талянтом В тым місци треба подумати про його походжыня а вастиві свідоміст його походжыня тіст стал ся до елітарной школы але ци інчіст а тым барже інчіст його няня на далекій Украіні не звертала ничыйой увагы І зас джерела нам прото то не бесідуют ани до подуманя є жебы няньо по так недавній розлуці з вітчызном нич про ню не вспоминал свойому сынови тым барже же його язык мусіл дале ріжнити ся од языка в якым бесідували сусіды і в якым молодий Мытро вчыл ся в школі В віку осміх років Димитрия завдякы його чудового голосу забрано до Петербурга Гін пішол уж на ціле жытя Нич дивного же не знал своіх коренів скоро од так молодого віку пробывал в так великым світі В Петербургу співал в придворній хоровій капелі Не співал лем як урядовий хориста але тіж яко солиста сольовых партиі в театральных спектаклях В тым самым часі студиювал музично театральны наукы і прібувал компонувати Його опікуном был Марко Польторадзкій якій тіж походил з Глухова В тым часі кєрувал він цілом придворном капельом В часі наукы музыкы бортняньскій вчыл ся тіж языків французского італияньского і німецкого Вчыл ся іх не лем з моды на тоты языкы в тым часі але і тота наука отверала єм у двери до наукы в ведучых Европейскых музичных академіях І так ся тіж стало в <unk> р выіхал на десят долгых років до Італиі Найперше был в Венециі його професором был плідній композитор Бальтазаро Ґалюппі Знаєміст бортняньского з Ґалюпім вродила ся іщы в Петербургу де Ґалюппі вюл през три рокы під придворным хоровом капелом По Венециі бортняньскій студиі Вал іщы в Больоніі Міляну Модені Римі Неаполю і Фльоренциі В містах тых познавал ріжнооперовы школы Наберал досвідчыня яко композитор і школил свій варштат В часі побиту в Італиі бортняньскій написал вельо творів Нашли ся в тым опери Креонт Алькіт Квінт Фабі як і хоровы і інструментальны композициі Творы тоты были позитивні одбераны през публику і што важнійше критиків Власні тоты успіхы бортяньского справили же закликано го вертати до Петербурга Вернул на конец <unk> рока Одраз обнял становиско капельмайстра придворной хоровой капели композитора і педаґога На тым становиску остал до <unk> р Коли авансувал на дириґента той капелі Занимаючы такє становиско міг децидувати про вшыткы подіі на його творчым подвірци Вербувал співаків якых хотіл і кілько хотіл Находили ся медже нима тіж співати з його рідных стран Вознясет Бода посо Під кєрівництвом Димитрия Бортняньского капеля двігала ся на штораз більший рівен Давало тоту сатисфакцию єй дириґентови але і не лем Рівен якій осягнул бортняньскій остал доціненій в столиці потверджат тото останя ся на своім становиску през долгы рокы Реліґійна творчіст борняньского выражат найбільшы осягніня росийской церковной музыкы <unk> віка Лем ци напевно лем росийской скоро б з походжыня был Лемком выховал ся на украіньскых землях а вчыл ся головні в Росиі і в Італиі Найбогатшым голуском той творчости сут концерты реліґійны новельо голосів акапеля Сут то барз шырокы композициі складают ся з трьох альборьох части ріжнят ся медже собом темпом і мельодиком Сут них зоставлены партиі сольови і дуетови з партиями хоровыма части скоры щастями повільныма Звучыня хорів в тых творах свідчыт про ідеальне опануваня през творця технік хоровых співівцерковных Завдякы своім успіхам в <unk> році остал членом Петеребурской Академіі Штук Димитро Бортяньскій вмер <unk> жолтня <unk> рока Лишыл по собі величезне чысло композициі То є оперы кантаты камерально інструментальны творы пєсин для окремых інструментів романсы і пісні Безсмертну славу дала йому єднак церковна творчіст В осемдесятых роках ХХ віка выдана в десятьох томах під редакцийом самого Петра Чайковского Слухали сте з лемківского архіву в радию Руской Бурсы Лем фм Павло Ханас