З лемківского архіву #38 - 09 V 2013 Димитрий Бортняньскiй
Еп. 38

З лемківского архіву #38 - 09 V 2013 Димитрий Бортняньскiй

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono Dymitrowi Bortniańskiemu, kompozytorowi pochodzącemu z Bortnego, którego twórczość trafiła do repertuaru chórów cerkiewnych i zdobyła też popularność w świeckiej literaturze chóralnej. Audycja przypomina jego drogę od nauki w Głuchowie i występów w Petersburgu po wieloletnie studia muzyczne we Włoszech.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій ахів в тым місци в якым довідати ся про історию Лемків
Річы котрых ден не прочытате ани не почуєте Слухайте з лемківского архіву
в радию в Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ганас Внескы в
лемківскым архіві буде про великого композитора родом з Бортного тоє Димитрия Бортняньского
Бодай же вшыткы східньословяньскы Церковны Хоры приняли до свого репертуару даякы творы
бортяньского Але не лем Церковны Хоры залюблены сут в композициях того творця
його творы стали ся барз популярны тіж о світскій хоровій літературі Дідом
Димитрия Борняньского был богатый ґазда а заєдно Шолти з села Бортне Не
знаты як звал ся зроду але коли на Лемковину входила державна адміністрация
і бюрокрация шолтисове надавали сой альбо были ім надаваны назвиска барже хоноровы
од назвы місцевости в якій жыли І през тото вказали ся на
лемковині роды клімківскых біляньскых ліщыньскых кунковскых і так дале Єднак проба часу
не дала вшыткым остати на своій землі і так стало ся з
ботняньскыма Няньо Димитрия Бортняньского в сороковых роках <unk> віку выіхал на далеку
задністряньску украіну як відомо в товды части Росийской імпериі Причыны еміґрациі Штефана
Бортняньского не сут нам знаны Історик Іван Крясовскій в публикациі Діячы наукы
і Культуры Лемковины подає же Штефан Бортняньскій поступил так через ріжны тогочасны
розругы Але акурат сороковы рокы XIX віка были в Польщы спокійны Пануваня
короля Авґуста ІІ Саса было уґрунтуване і не доходило до ребелиі Але
істория роду не є нам знана і зато мож принімати ріжны вариянты
Ш років по выізді Штефана на схід вродил ся йому жолтня <unk>
рока син метро Жыли они в місті Глуховій так ся стало же
власні в тым місці в <unk> р покликано першу школу котра рыхтувала
співаків до придворного царского хору Посягніню шкільного віку Митро Бортняньскій власні до
той школы трафил А чом акурат дотой помал слуг як ігла был
вродженым музичным талянтом В тым місци треба подумати про його походжыня а
вастиві свідоміст його походжыня тіст стал ся до елітарной школы але ци
інчіст а тым барже інчіст його няня на далекій Украіні не звертала
ничыйой увагы І зас джерела нам прото то не бесідуют ани до
подуманя є жебы няньо по так недавній розлуці з вітчызном нич про
ню не вспоминал свойому сынови тым барже же його язык мусіл дале
ріжнити ся од языка в якым бесідували сусіды і в якым молодий
Мытро вчыл ся в школі В віку осміх років Димитрия завдякы його
чудового голосу забрано до Петербурга Гін пішол уж на ціле жытя Нич
дивного же не знал своіх коренів скоро од так молодого віку пробывал
в так великым світі В Петербургу співал в придворній хоровій капелі Не
співал лем як урядовий хориста але тіж яко солиста сольовых партиі в
театральных спектаклях В тым самым часі студиювал музично театральны наукы і прібувал
компонувати Його опікуном был Марко Польторадзкій якій тіж походил з Глухова В
тым часі кєрувал він цілом придворном капельом В часі наукы музыкы бортняньскій
вчыл ся тіж языків французского італияньского і німецкого Вчыл ся іх не
лем з моды на тоты языкы в тым часі але і тота
наука отверала єм у двери до наукы в ведучых Европейскых музичных академіях
І так ся тіж стало в <unk> р выіхал на десят долгых
років до Італиі Найперше был в Венециі його професором был плідній композитор
Бальтазаро Ґалюппі Знаєміст бортняньского з Ґалюпім вродила ся іщы в Петербургу де
Ґалюппі вюл през три рокы під придворным хоровом капелом По Венециі бортняньскій
студиі Вал іщы в Больоніі Міляну Модені Римі Неаполю і Фльоренциі В
містах тых познавал ріжнооперовы школы Наберал досвідчыня яко композитор і школил свій
варштат В часі побиту в Італиі бортняньскій написал вельо творів Нашли ся
в тым опери Креонт Алькіт Квінт Фабі як і хоровы і інструментальны
композициі Творы тоты были позитивні одбераны през публику і што важнійше критиків
Власні тоты успіхы бортяньского справили же закликано го вертати до Петербурга Вернул
на конец <unk> рока Одраз обнял становиско капельмайстра придворной хоровой капели композитора
і педаґога На тым становиску остал до <unk> р Коли авансувал на
дириґента той капелі Занимаючы такє становиско міг децидувати про вшыткы подіі на
його творчым подвірци Вербувал співаків якых хотіл і кілько хотіл Находили ся
медже нима тіж співати з його рідных стран Вознясет Бода посо Під
кєрівництвом Димитрия Бортняньского капеля двігала ся на штораз більший рівен Давало тоту
сатисфакцию єй дириґентови але і не лем Рівен якій осягнул бортняньскій остал
доціненій в столиці потверджат тото останя ся на своім становиску през долгы
рокы Реліґійна творчіст борняньского выражат найбільшы осягніня росийской церковной музыкы <unk> віка
Лем ци напевно лем росийской скоро б з походжыня был Лемком выховал
ся на украіньскых землях а вчыл ся головні в Росиі і в
Італиі Найбогатшым голуском той творчости сут концерты реліґійны новельо голосів акапеля Сут
то барз шырокы композициі складают ся з трьох альборьох части ріжнят ся
медже собом темпом і мельодиком Сут них зоставлены партиі сольови і дуетови
з партиями хоровыма части скоры щастями повільныма Звучыня хорів в тых творах
свідчыт про ідеальне опануваня през творця технік хоровых співівцерковных Завдякы своім успіхам
в <unk> році остал членом Петеребурской Академіі Штук Димитро Бортяньскій вмер <unk>
жолтня <unk> рока Лишыл по собі величезне чысло композициі То є оперы
кантаты камерально інструментальны творы пєсин для окремых інструментів романсы і пісні Безсмертну
славу дала йому єднак церковна творчіст В осемдесятых роках ХХ віка выдана
в десятьох томах під редакцийом самого Петра Чайковского Слухали сте з лемківского
архіву в радию Руской Бурсы Лем фм Павло Ханас