З лемківского архіву #44 - 8 VIII 2013 Бесiда з Адамом Барном жытя по вiйнi (2 част)
Еп. 44

З лемківского архіву #44 - 8 VIII 2013 Бесiда з Адамом Барном жытя по вiйнi (2 част)

•

Опис епізоду

To druga część rozmowy z Adamem Barnem z Legnicy, w której wspomina on życie na Łemkowszczyźnie w czasie wojny i okupacji. Opowiada o wejściu Niemców do wsi, odgłosach bombardowań, działaniach okupacyjnych, pracy przymusowej oraz zmianach w szkole i lokalnym porządku.

Автоматычна транскрипция

Лемківскє архів то місце в якым довідате ся про історию Лемків річы
котрых іти інде не почуєте ани не прочытате Слухайте з лемківского архіву
в радийо Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас Внескы в лемківскым
архіві буде до кінчыня бесіды з паном Адамом Барном з Ліґниці Запрашам
до слуханя бесіды з паном Адамом Барном Добри ден Добриден Не сказме
зас пана Адама Барни Тепер в час окупациі І коли Німці вкрочыли
до вашого села То было першого курт я мал малу з нима
стрічу Маєм был Наше село было од границі <unk> кілометрів сім так
до того і я так рано пасим корову І понад село перелетіли
зо Словаці перелетіли самольоты до Кросна там збомбардували Гормоты бували мы не
знали што то єст але подіва шпре зрадів подали же вшыткы льотнискы
сут збомбардуваны Но і тоді І назад як вертали то над само
хыжами летіли і тікали снов на місце одкаль прилетіли той сме знали
же што си ся діє по радю Было радє такє на слухалкы
лем то ото знали сме же выбухла війна але без того же
збомбардували льотниска то сме знали же Кросно хыба з ломбарджула За хвилю
зачало гурмотіти на полудни конечні і на граві Граб был сіскілометрів але
чути было гуку і зграбу і і ту наконечні было брез два
верхы тіжу чути гырмоту такого а Пополудни Я был дома выскочыл єм
на подна на улицю а ту акурат шестох жандарів німецкых з орлами
на персях на грудях і карабіны до мене звернули одразу імя медже
коні садили Ідує ся солдатен Пулен Пулен Пулен солдатен Я не знал
о што ходит а потім є на янка нагянка тіж є не
знал што ходит но то мя взяли медже куні І попровадили так
Брез селу Гріселом так і там на початку на початку Брезела як
опамятал ся то єм пробувал єм тлумачыти жывойско польска польского неєбо втекли
жыночы А Янка то Ясюнка хыба Янка Ясонка І дішли сме до
церкви А там церкви были дві они як розпознали церкви то зачали
ся варкотати медже собом Кірхе кірхе і туди єм ся то здогупал
же ім ходило о то на ясюнку дорога ци дорогом добром ідут
Но і ту ня пустили одтама од церкви і мя пустили домів
Як бы м был втікал то бы были спалили хыжу Але же
м не втікал лемкій шох з нима то мя пустили поді А
то мали сте радия домы Дале вам такы якысы напатичкы штоси там
было такє не знам якє то было але то А одказ темали
Не знам не знам як тото Ци село потерпіло як Німці так
нич нич не потерпіло аж потім як вертали назад то потім потерпіло
бы нас затримала ся ціла тота або в фронтах Арабіі а то
о <unk> км од нас то нас была під стрефа під фронтова
Долгы нас хлопців вшыткых до окупів забрали жебы сме робили там Грабіс
ми го до грабу лем ходил до Розстайн до Крампной аж а
навет копати зімякых тіж казали іти і потім заберали до своіх кухни
польовых А в тракті окупациі дакого арештували в нас нашого села ні
Не арештували Не арештувал лем зато же за границю ходил Зімали го
на граници Яка поліция была в часі вій Січовикы Січовикы Украінці Чым
ся оні занімали Но порядок робили порядок такій проводили заміс Німці они
проходили на нашых селах Зо пильнували порядку нібы такого як того найвеце
то ся дали ознакы якы млинці заказали тотовди они іздили і заберали
тоты камені А в школі учытель ся змініл в часі війны Та
была учытелька украіньского вчола Вы сте іщы ходили до школы Нє ні
яйше в <unk> році іже м остатній рік остатній рік был На
початку війны дахто з Лемків зостал Забрали дакого до арміі польской Ні
То зараз Рус значе л на вылух війны Так Но хыба хыба
зо двох трьох было мозмобілізуваных але зараз звернули нич далеко не были
Як выглядало вызволіня сел Севовызволіня но то была зима а кура зима
была і то Як надукли прорвали там фронт так они уж втекли
совіс без того без жадного людоміж не чыпляли ся лем поіхали памятам
такий припадок же тато Захотіли дашто з того піти до ліса там
де они мали маґазины і пішли сме лова там І там было
полно того скринок ружных такых тых з амуніцом што ти Но і
вернули сме одтале без жадных тых не брали сме ниц жадного того
Як сме вертали то виділи сме же Німці на санках тягали своі
маматкы і доконечне тягали з гадуцину на дорогу Як люде витали Арчервель
тото не повім так было бы то было го в зимі І
нас не было жадного руху бы то было село На Булочу і
было ну десят кілометрів од міста Од трасы одконешне <unk> грабу <unk>
тіж так же Ани они неі не іхали тыма дорогами головном дорогом
то поіхали з Ясла на Ґорлиці Санчі Як то ся стало же
сте ся нашли в арміцию Но прихали од його од того выдного
іж было і того теплішею снігу не было на горах Приіхали до
шултиса і шут шуты са собі зажычыли жебы Повідомил нас а там
было нас в селі ж лем <unk> родин тых Лемків То было
нас акурат молодежы Я ніщы были вшыткы ціле село было ціле село
было так аж потім як сме поіхали до войска тото ниросів а
на Украіну выіхали Приіхали до Султиса і зажадали такый выказ сові но
і він подал подал тых Переважні што не былиж ниґде Я не
был ниґде ани Німеччыні буджєм повинен быти але я холошены не укрыло
вшени ниг не пішы но на роботы до Німеччыны І прихалы ды
суты сам Солтыс але там был з нима поофіцер і Лемко якыси
был криницкій Одхот был тот Лемковик А не знам одтре был Криницкій
знам же ся звал Криницкій Іме на тіж не знам Но і
они нас переконували же сме ішли воювати і закінчыти війну Но і
примусу примусу такого острого не было але пришли і касалити То была
можливіст жебы не іти ци не был но як бы втюк втюк
і того Але і як бы втюк іщы перед Бо як бы
іш втюк з войска то уж было паскудні але так передно то
было Але бы были то были ся мстилы на родині А кілько
хлопчысків зялі шестох шесто нас пішло на перший раз І што потім
як вас звербували де сте трафили в Чорнім іщы то як ім
ся женал з родином тощы тато поставили вы чвертку і сме си
обовбили так по сын з статом як єм поіхал тамто там уж
было тых я <unk> І довезли нас того яйшы віл як выпил
то в нього везли мяі до Ґладышова вылешы пістуню ня поставили обляли
водом і му ся хотрез біти Но то така была пригода А
в грабці не треба было пильнувати ся Того ж то казали кілько
сте были в рапці Два тыжні То было школіня Швечер треба было
співати Я казала мі співати запиває лем язы вызначыли розстрягайте хлопці коні
єм спіло За все не тато рота ціла за мном І што
іщы ся на школі робіло Ано політичне веце было Ту практичны выячкы
Мейшара практичні то в салі аж по присязі тотолку з нас вывезли
на поліґон і дали три патроны зы стріляня і то яйстя ту
пополту достойом ґранат такы правдивый тотам десім шмары як си губ не
знам як інчы то нима трапами дикыма металем А з політичного школіня
то што з вчы но якы належыт бити ворога і на фронт
де Вас вывезли і за моравску страву до опалы Першый ден был
фатальний бо нас налили досаду єбы бы были збомбардували першы тото сад
тото того а нас пусили досаду там нас высіли а Словаків было
полно тых тіж такых як мы то іх там купу З Забыли
но я там ся стратил в тім тумі нам там нам нашого
єдного мого колеґу забили а двох было ранных В тім я якоси
ся нам остал ідо Вы сте трафили даяко фронт якій то был
фронт на <unk> украіньскій фронт <unk> дівізя По якому до Вас ся
звертали офіцеры під офіцеры Аы Більце так богалицкы Такы бо ту тото
уж был мішанина страшна мішанина Но но по совітскы но ясне же
посовітскы але але тако мішанина была не така чыста совітска Лемків трактували
на рівні з інчыма Там не было Жадной політычной такой справы народовостьови
не было жадне Розмовы Хто як і одкаль не было Ходило о
тыкло масу Вшыткы Лемкы з Вашого села вернули єден не вернул то
што повідам же вы там першый ден завили Снайпер го снайпера Вытым
трафил Єдну сторону ішол і потім вертові і отым трафли По закінчыню
війны по капітуляциі давас тримали Копра Мельнику Были сме том три два
місяці полны полны два місяці там То лісі сідили сме тотам треба
нормальні полнити службу так як в кошарах свыкожышайных том было тілько же
не было війны але так інче то было вшытко того муштра была
нормальна і служба варта Найгірше то треба того же тра было пильнувати
студні Студні жебы дахто воду не затрул но то там ся треба
то наужарати з тыма людми што хотіли воду брати тре не можно
было і допущати і до вода Чыр сте вертали Но до Коломиі
нас завезли в тамту сторону Ту бриспульску недале Карабіны нас забрали вшытко
забрали і того не вільно было нам варту полнити Нич аж аж
нас в Коломіі нам да аж за границю в Самбурі нам дам
там дале нам наново як по тамтій стороні границі і там і
доіхали сме до Коломиі в Коломіі треба было зберати клашницю по торах
по того жебы влазу парано Но і а потім пришло <unk> серпня
<unk> серпня пришол розказ жебы нас пустили но і нас пустили І
вертаючы як сме того натрафи єм на своіх селянів што іхали в
тамту сторону Акурат было того як то селяне ся чудували же то
же мы жыєме но і хотіли жебы смы з нима іхали а
мы знову ім одраджували же чого выіхати там Но і бы нас
было двох такых же сме ся затримали а іх стрітили сте по
страні уж совітскій акурат за зараз за границом але якы было нещастний
выпадок был там Єден аґєнт Филяк З нашого зо села там такій
слуга єдного был і филях фецко фецко Фельор він был нормальні такій
того і ся міцно Заанґажу акцию переселенцю бо як мы поіхали в
войску были то пришла нова аґітация на Украіну з тых вшыткых што
найбарже найбарже ся чыпляли тых родитів котры были в войску Лем на
низ залежало жебы пішли тіж там но і то і як сме
там гіс путали Акурат а тот Филяк Пиіхал з вышол субінав ваґон
до горы встішений же ізєзнал в тамтій стороні ся розмахувал руками і
під мостом трахнул голов то розбил голову розвину Мозок путі в ваґоні
ся розплеснул і то такы так стріча з нима з селянами В
котру страну єгали Они єхали до Харкова облас харківску амыту Домі хотіли
жебы сме з нима вертали але ні мы поіхали ту Брезы Перемышль
до того до Ґорлиц Ґорлиця Ґорлиц піше домів піше тых <unk> кілометрів
Але ся іхало ішло так як домів Екісте мали зо собом документы
Но тоты шы нам дали они нам дали справку же сме в
них были выску Былат уж товды границя Была границя то они нас
до границі довезли переказали нас границняком Та і в мундурі сте вертали
мундурі ондай муд дале нам бунтувала такым мундур был марний мундур о
моткы щеґульні о моткы такы были парцяны же Як сте вернули до
села то сте застали свою родину Тагы власні они зыстали они зыстали
тато был в рапці і ся перед тым як аґітация была і
ся звідували Мене Што мают робити ци має діхати я ім повіл
же же я на разі не знам нич бо іду на фронт
і ци верну а як верну то бы хотіл вернути домів а
не глядати іх дагде на Украіні і они то послухали ни і
мітато і того другого тіж тато тіж не поіхал А не знате
што обіцювали людям на Украіні жебы іхати Єнта аґітация было паскудна Твердили
же там єст барз добрі Там єст рай а інчы не знам
што того обіцували бо є не был нарыднуваний на єднім зобранів лем
так оповідали же іх барз переконуют же там єст барз добрі А
вашы селяне котры поіхали під Харків осталігын Під Харколом єдно залехали потім
ся ту нашли коло Санбора Вшыткы але не бы єм з нима
Потім не винес бы не стрітил єм ся потім николи з нима
з родином так З братами з братом тым стрієчным тым ся споткал
того з мамином з стороны Маминою тіж єм ся спотла з селянами
ні Они замкнули ся в собі і я в собі Не писал
єм з никым жаной кореспрунденциі не провадил Нова польска влада як выглядало
як ся інсталювала в вашым повороти Єдного політычна комуністична велика барз была
Барт змізна Дахто з Лемків записал ся до партиі были было дуже
Але іщы в горах Нє в горах ні Хто пришол на хто
пришол на хыжы лемківскы котры остали пусты Ни нихто не пришол нихто
не пришол ото єст <unk> км од Ґорлиц од Ґорлицам там єдна
родина была приха вернула з Украіны филяк якыси тішы там того і
якыси там потім потім єд дорожника лишыли там На шоу выдмовил американьскє
Обывательство то його лишыли він там был пільнул ту і церкви і
тамтого А священників новагіну поіхал з людми авґуст аґмы то звон звоны
з мы як нашы горы A Ñ забудем вокля жытя наше в
ци вспоминати музык Зы Коли сте ся довітали же будут Вас выселяти
то было така специфічна справа село долге Єст о <unk> кілометра од
нас і до нього пришли ж два тыжні перше Я там мал
дівчыну і полетіл єм там справдити што там ся діє там зачали
ладувати вшытко Ім там был На тім там плач вшытко крик помагал
єм там ім ся поладувати Навет дішло до того же свію велику
мали нагадувати ани бы як она уж не вела ни довести бы
єй того но і просим ня жебы єй забил туту свиню Взял
єм такій той клапач звыклий клапач і так з мусу Садил і
Сабил Івана з того вытримали сме кус і завезли єй уж яко
яко свиньой На тым сме ся так пожетко попращали лем такым способом
сме ся пращали они впішли і повезли до Ясла <unk> кілометрів аж
брез Граб Крампну пришли аж за два тижні І о якій порі
пришли вы якы до нас пришли щастым ранком бо с то так
коло нещастым барз <unk> тако <unk> година то ж мыж были приготовлены
же то буде з нами тіж такє порядок тотато поробили склині і
пришыкуваня іж было во два тижні тому з тамты село пішло то
єст єдна громада але два села І пришли нормальні нас не робили
зобраня жадного лем одразу повіли же мате дві годины часу на заладуваня
Но і так сме завадували на два волосы сме ладували то родину
мы нас были двоє діти малых і Лапцестера То на єден ліс
сме зладували Люждешто з одежы і того і діти і бабцю а
на другій дравня зладували сме што сме могли але з машын сме
не ладували і повілі чого вас выселяют А ніє де там ниж
не повірили лем треба было не знати было де і што і
як Так і везли нас през Ґладисів Ночували сме в Ґладышові такы
пристанок зробили і там нас завезли до Ґладышова найгірше было в тім
лісі Збаниці з таниці до Вірхні Там страшна пария была і коли
се ся ламали то ноли якоси додні доіхали сме до Ґорду Ґладышова
і там в Ґладышові на Пляс Великым то позганяли то і през
ніч переночували якоси там перекімали і на рано през Смаґуру нас провадили
дале А мешканці якых інчых сел разом з вами были выселяны Юж
не было бы знаме ту на тым то не было Уж Ґладышова
не было Ґладышів Забрали бы уж нас на тото місце там до
села привезли Так же мы як уж і были везены то уж
по селах не было люди Як выглядали тоты пусты села Но пусты
села Пси лем і котры застали то іщы не были заселены Нє
де Нашы села не были заселены до гнеска не сут заселены Але
наприклад Ґладысів Ґладисів там тото там там іщы никого не был Ґладисів
як голишыли такій был разів тым тамтыку войску Было бы там стацийонувало
же вымали ближе до того доду На высіляня А якы річы сте
заберали зо соломі Што было найважнійше Но найважнійше то было до ідла
дашто до ідла і одешы прине одышто І скрянтя тото куханне куханне
то сме заверали О документах люде думали жебы зо собом заберати Ено
тоту уж треба было заберати весне нас брез Ґлодисів Так і потім
брез Маластів брез Санкову В Ґорлицями уж там зачынали Полякы выходити і
кричали уж того Хотіли нам дащы гвізнути учутеля то але пильнували вшытко
бы нас была родина велика так же братя і то пильнували і
гнали таку заґужана было траґедия нагнали купу сел І было так хыба
хыба з десят сел там уж было уж того Тота тура така
в парку зогнали в парку при тім І там было то было
страшне поколіна болото было І там сме два днес сме стояли а
може і веце не знам докладні але то заказ днес зачали ладувати
і ладували нас до потягу Левадували нас з Ясюнчанами з Мацинянами З
липной была того і нас а нас лем три родины за того
щырну Інчых ладували на другій ден і повезти до Ліґніси а нас
три родины До Хобіні Дустіного Це я іщы дополню да но і
тамстем мусіли сме ся реєструвати в тім вызаґужанах того і там выдавали
нам тоты карты переселенця То вшытко яко уж там написане на тых
картах єст не так як то же высиляют лем пересиляй же мы
ся пересиляме Так карта єстнеска А як дахто не мал свого воза
то війско підставляло ци з сусідных сел з сусідных сел заберали бы
розказували І того были такы припадкы же до нашого села приіхали котрыси
котры родины з інчых сел жебы забрати родины былы так так робили
Тото было мы мали своі восы тоту на два восы сме слоі
і два коні А якій был стосунок війска до выселеных Лемків Но
не был приятний приязний не было Ту узнавали тото За того ден
Лемкого споткали даякы тото бронішніх бандитів тортрезене не то не Але мало
хто ся вхылял Каждий слухал і той Нов везли нас през Освєнцім
Освєнцімі там соялизме піл годины ци годину ци ці піл дня не
знам докладні але мене запросили на Буґаданку Якый убовец Закликал ня є
там і то і домял одразу згоры на того остро котрым служыл
партизанці де якій упа Я повіл же я упа не поябыл Но
але він то не Так як бы не знал і сам добрі
бы они мали паперіше нашы то знали о тій малині тайня мучыл
хотіл же я ся дащо поім од того Нашы селяны єдны на
Украіні другы ту знами сут арештатовы Не было ниґде з никым сме
ся не любили жадны орґанізациі Пустили ня але пустили ня як жы
Поізд наш поіхал мусієм доганяти гола його реакция як сте поліли же
служыли сте в Арміі Червеній А не был не был за ани
заскоченый ани ани даз бы як бы м не чул як бы
не чул А дакого з васшого села арештували Лішліфів нашого селені Они
уж мали влисти одповідні такых ту хто там діял знима того так
мали мали акт тайны тайны тоты Тайны донесіня мали свій свій выряды
мали свой Як старшы особы зносили пресили но старшу особу то найгірше
зносили страшні бо тото така моя моя бабця но то наперше розіхала
потягом тото від не была николи в світі ниґде і она барз
была принята тым смотріла на тото як то іхат як тоты тото
в потягы як она не виділа колиі Заґужанах давали тоты ваґоны приділяли
підділяли товаровы ваґоны такы но нормальны товаровы забруджены нам дале не крыти
Змусіли сме собі драбинами накрыти але же сме мали цілу родину вісем
осіб і коровы были два коі были Дві коровы і увес троха
так кус было та дали нам цілый ваґон тот некрытий драбинами сме
накрыли собі по того что смы хлопы Я з татом то сме
іхали на верхы Было щестя же ним не ляло Не ляло нич
без цілу доругу ани раз не то так же і і ночы
были теплы А як долго сте іхали <unk> дни На стациях доставали
сте даяку поміч нич ниц не было поміч жадной лем ставали на
такых статях де были вода де до полоду треба было собі піти
самому і начерпати і худобу покормити а што і ставали на стациях
такых рільничых не на такых промысловых великых нарничых так же як лем
ся ваґонт станул то зараз на того і за кіпками За сіном
за тым коса коса врукыту або траву косити або і звідраме до
студні і так собі сме помагали спільно того так же на тото
на тото не нич не звертали увагу же дакому забераме сіно То
в дорозі пильнували того жебы не было дакого того голоду і того
пильнували тоты што конвуєнты конвейєнты пильнували не сварили ся як сме заберали
людом Бо то были людскы Кудо року друга буде да А зізджыньом
як сте сы Як сте своє то своє своє тілько своє што
сме мали своє там на сухо І старчыло на дорогу старчыло на
дорогу Му ся приготовили жы як сме знали же того напекли сухы
сухарі Не вас вывезли гел де сте нашли хыжу весна нас брез
Вроцлав з Вроцлавя мали нас вести брезы Бже але не было моста
то весна в Брез Ліґніцу до Рудной Ґвізданова і з Ґвізданова нас
повезти до Стінавы окружном дорогом привезла нас над Раном до Стінавы е
то я сме іхали Брезлініци было там на стациі полну єж люди
вылатуваны на каждій стациі уж ту на заході бы виділи сме же
іжу ладувуют люди Тоту сме знали же і наша тож дорога близка
єст недалеко Як нас довезли до стінала Стінави підставили самоходы з Педіру
пісавили жебы тоты тяжкы машыны і якы товары того тяжкы жебы можна
было зладувати і завозили мы Не давали сме на тоту возме мали
два возы Того того і в стінаві Юж была тота стаця навча
і там сме заладували ся і іхали сме без Бушковиці Пшехову Бушковиці
Чехоловіці Нурковиці і Духобіні нас завезли на рынок так і так лишыли
там на тім рынку Но мы зараз сам собі наставили сме цеглы
на такы же одашто зварити уду на того І там сме так
учували сме так без пару дни зато же там на тім пішли
змерано до ґміны то повіли нам же можеме собі глядати де хцеме
нихто Ламів ся не занимал Занимати ся занимали але мадали тоту вільну
руку де хочеме і казали нам поіхати собі на села найти дагде
Были сме стволицях десят кілометрів были сме на другій ден поіхали сме
з Татом і інчы ґаздовы Стодловицях пці весело было пусте ціле весело
было пустем днес было сідати і мож было того Але тот за
далеко од місця мы не хтіли того ся пхати знову дат на
тото вернули сме назад і остали сме сами в Хобіні і нашли
сме так при палацу такій старий Домиско і там сме мы ся
осіли до того а інчы ся поосідали тамтішы До пєнтровых домів до
такых так вшытко было зруйнуване пусте пусте без вікон без двери без
того так же бы тяжко тут треба было тото собі самому пунктів
находити по селіхові было така тото місточко і было збурене в розвійну
тото в тых збуреных домах можна было найти дакы деревяны лавкы ци
што дышкы дошкы то сме одтамало заберали і до себе сме тягли
жебы з себе замонтувати нашто як сте ся рыхтували нас ім штости
мали а чого найбарже бракувало А то страфили с на добрі пункты
бо насима юж не было вшытко уж было по жнивах Як сме
приіхали то было вшытко Жнива іщы кінчыли і то і они позберали
своі соломы і для того а мы привезли нас до Хобіні на
Додру І мы сме пішли над одру а над одром были великы
лукы Такы пустилукы І сме пішли тами і косили сме іщы сіно
косили сме не было тото сіну добре але было сіно такє така
но стебла стебла была така трава груба того Но але сме накосили
насушыли і звезли домів пару возів того і богамали сме на цілу
на курму для худовы на цілу зиму А для себе то не
было то сме ходили тамту де никотры ходили купати людям помагати де
никотры ходили з кусархы кусярками того помагати при косярках там на запару
кіля зерна робили Але мы мы яку моя родина ні інчы родине
ходили так а моя родина нілы сме не были мали сме іщы
слово кус і так так ся обходило же сме мали іщы грошы
і того ім можна было докупити А кус давали і доділяли мукы
з приділу Давали кус для того але то было такє марне Вораг
удало вам ся перед выселіньом што небуд зобрати Ні Засіяне было вшытко
росло прикрасні росло моліжме покупували бандуркы на загонах вшыткы того Зеленіло ся
вшытко в горах ліж сме нас єж заберали Чым сте ся заняли
гел на чужыні Ту зараз я пішол до роботы єс місця глядал
єм роботы і были на одрі были пусты баркы затоплены баркы на
тім до пуст ци по скушыню до Русіна при помочы утатові пішол
єм зараз в листопаді ци в ґлаздєвнику на Одру до роботы до
выдобываня бо тото были пусты баркы Затоплене піску в них было полнону
томы того сме ходили до тых того і ріжныма способами товды як
на початку вытігали пісок з тых барок жебы они ся вышли самы
на верх Удавало ся а потім на другій рік робили была фірма
Така Вроцлаві котра будувала направляла тамы до того што на одрі сут
такы дороговы тамы со з каміня і спіску Взяли мя на курс
Жебы м был тымы майстром Но был єм до <unk> рока был
єм тым робітником і майстром на тамах Робили сме тоты тамы на
тім на водрі котры были попсуты сусідами в селі якы были реляциі
А на початку были дост дост такы прикры Бояли ся нас же
то бо опінія пішла неприємна же то бандеровці сут Але як пізнійше
як ся переконали же мы звычайны люде то заходили навет до того
і не робили такых прикрости жадных Так так было в нашім селі
а в інчы хто не знал І я мене навет до того
доґміны зараз взяли потім по тім якы поробил якус на водрі то
в <unk> році доґміны мене приняли на референта податкового Я не мал
школы але радиєм собі новлі Был єм там отом тым податковым на
налічал єм податок ходил єм за шарварками по по селах потых то
но і того Але за рік за піл рока Ци рік часу
єм там был в тім так то потім отворил ся пекєр был
пиґєр там хобінів то взяли м я до наксєнґового до Пеґєру тамтам
єм был заступсом ґлуно Ксенґолого і мал єм до диспозициі цілий зеспул
бо там был зеспух хобіню і сме то робили білянсы з тым
кшынґолом головным а я лем так помагал але же мене то цікавило
і того і давал єм сой раду бо за рік часу ня
Перенесли перенесли службовум є перенесли до Ліґніци там тіж на становиско уж
ревідента Книголодства <unk> роців зєм был в Ліґніци іздил контролювати по пыґєрах
цілого пілвоєвудства Тото што было в ліґіцкым зєдночыню то належало уж уж
під мене і єден провадил І курс сим провадил і тоты і
контролювал єм але я контролювал так по людскы Біцвец ся вчыл як
По выселіню іщы вернеме кус як сте приіхали до Хобієні то нашли
сте хыжы то коли зачали сте заходити ся з інчыма Лемками Ту
од разу то на перш персім того тыжне не было того як
уж того в тым самым році іщы з того уж кажда неділя
была вільна Кажду неділю сме ся стрічали на халупках Там галупкы были
кільометер од Ховєі там Перунчанів привезли цілы спіл села того так же
там были дівчата і хлопці і они были нагын музикальны то творили
такы своі своі зысповы Там сме ся з нима стрічали І там
потанцювкы робили одразу і спілы і потанцювкы а в хопєні тіж то
мы нераз вечером сме ся спотыкали што нас было тых хлопців Хлопці
были про дівчат не было такых то сме співали По свому по
свому співали а они су впіцухвали то га ся і подабало тот
на спів бо мы собі співали по лемківскы вшытко так вечерами то
нібы то так траґедия была а ту співают Но але што было
робити то ты ты ты Не было ічы рады лем співати і
были забавы роблены то сме ходили на тоты забавы тамто Але сбыл
спокійный Коли была перша забава памятата но то хыба была перша забава
а не лемківска то польскы сбыли забавами польскы да А такы завалы
в тімы то робили што праві што неділя што неділя того ся
спотыкали і на галупках было кілька дівчат кілька хлопців і дах с
такы того спіл і танці были такы а церков коли бы отворили
церкву церков хотіли отворити в хобіню тіж бо был в центру Хы
Хобінів был колиси костел Еванґелицкій округлий косте Єванґелицкій і як довідал ся
отец Біґун Біґун Левір зараз путіл то іщы <unk> році уж была
перша служба в студжонках Уж перша служба в студжонках была бо тот
Лемяр зорґанізувал зорґанізували і на кермешы насі з тых Космы і Дамяна
В студжонках уж было од про тім ж сме там были на
тім так же перша на перше найперше то было в Михалові потім
з Зиміводі тот на того то было в <unk> році на Маткубіжу
<unk> серпня а з <unk> листопада то уж было одправа в студжонках
Одправлял тіжы потім потім одправлял Хыляк він был священником в ізмах і
його привезли до рокіток і з рокіток він доізджал до Грудной до
Ґвізданова і там одтамаль го привозили на службу до Студжынок Як долго
Хыляк был глас священником до <unk> рока <unk> рока Та был а
потім поіхал на Украіну і там захворіл і там з Осові там
о пухвали злочові А як памятате хыляка Барз добрі памятам бой старушок
такый ніж мо вісемдесят понад вісемдесят років як уж ту пришол до
нас до днами і до нову был твердий твердий Лемко был патріота
я мам навіт книжочку о нім написали сме з Богданом Орбальом його
жытьорис А повідте іщы што ся стало з циґанами од вас з
села Єден єдна родина приіхала з нами приіхала з нами была коліґністи
то незначе не з нашым транспортом тілько з транспортом тамтых селянів другых
і унися тоты циґане то Єдны до Русі выіхали єдна родина а
другу з нами привезли туйту была в Понтновій была літніци потрактували іх
так само як Лемків так так Як людем могли уж вертати в
горы дуже зачало Ой то не было так влазково то аж <unk>
років мусіло минути яж в <unk> році є написал писмо од Селянів
та це І тото писмо трафило там до них і мі одписали
потім два разы єдно писмо мі два два віжны одповіди дали Єдну
мі дали же єст заселене же нашы господарства сут заселены а другу
мі дали же обнялы Укурольніче в Шарах Ани єдно не было правдом
ани другє не было правдом Бо я там был рік перше В
Ґорлицях і хотіл єм там зостати в Ґорлицях Хотіл єм ся там
даґде роботу найти жывым того бы м был ближе дому але не
удало ся бы мі зараз то повіли Пан єст вшесєдленцем то нам
такій невольно ду принимати Одкаль знали Іно товал Я пою же я
был ту мам село котре село з котрого села походжу і то
І в котрым року то было <unk> семі А были сте в
себе в селі Был єм перше был єм там Обзерал єм там
іщы сусід мі был єщы боял він был обыватель американьскы той там
зостал і його тамтам я вшытко обзерал того і з ним розмавлял
і того вшытком знал і того але то што дію ся як
вільно было піти до того перше том не был николи Як выглядало
ваше село по десятьох роках Норус розбурене можна повісти же осаника там
жадного не было Были в церкви щы обі стояли вшытко іщы стояло
по тых але уж пустыі і вышавруване вшытко вышавруване было того Навет
на летым погорах ходил його обзеро так дес то смотріл на село
колиси памятал ємы тото не было уж жытя жадного бо люди ся
не крутили по селі лем в самы хыжы пусты стояли Лем тот
єден сусід там жыл далі Поляк єден тіж был зой поля зостал
під селом І як долго нійщы там жыли а іщы зноснадцет роківщы
пожыли А тепер што остало в вашом сей донеска пустка Нашы села
там тоты чорна Незнайова Липна Радусина доле Гы І до то пустині
Пустині цілы Пустині в <unk> ры зачали нас скаржыти Нас Оповід Повітова
Рада Народова і лісы же высме ім оддали Ґрунты то был што
ся стало Нашы три села нашы чорны долгы липны не обяви декретом
пересылань они нас скажыли жебы сме ся ім переказали тоты ґастівкы яко
засіджыня І до гнеска єст тота справа іщы в току Я выграл
справу выграю в Ґорлицях справу То значыт цілиці яко село яко село
выграли сме і другє Потім бы вы послали до Кругного села До
Сонця Санчу тіж сме выграли гісті скєрували до Найвысшого суду до Варшавы
з ті сме выграли і залатлено же мам там тоту ролю плат
платиме податок в Сенковий Сто Але лем наш кілька родин єст такых
што золотили Стоіт далі Талергофскій Крест Каплічка Не Стоіт помник помник тот
мурмуруваний сувід А як орґанізували УСКТ брали сте в тым уділ Дадає
брал єм уділ то значыни яко член але яко якоучастник участник но
вравы робили сме забавы ліґніция не раз си того на забавах то
ліґніцкых ім пильнувал ходу Жебы нам не глізли дакы непотрібны особы жебы
нам не розрабляли так ім был но опікуном того А коли зачали
сте писати книжку то ти тату свою то аж на емериту як
ім на емериту в <unk> році єм пішол на емеритуру по <unk>
роках праци І то єм пішол на зачал писати бы я Скорати
пісенкы пісні співанкы то я скораю сдав на так єм писал собі
того а потім як єм уж доту зостал на емеритурі то написал
найперше Жарты і співанкы і пісенкы і співанкы а потім інчы справы
зачал од свого села Зо своім селім написал моноґрафію таку грубу потім
хроніку єдну другу наєдат ся потім по пол З тыскноты стугы з
тугы з жалю зачали лем так тоту вшытку сериз на серию направду
писати і оповідати Як потрібували сте помочы од люди в при писаню
те охоче помагали І барзо хочу Донескай ся сут такы же выбарз
хетні де некотры не знают чытати по лемківскы то єст Котры знают
А я переважні по лемківскы писал Тепер ж єм на кінці то
зачал єм писати і переводити на польскы з добровольцями інчыма тис ся
стріча ліста А я же стріча єм ся але не зо стыма
з тыма ту місцевыма Копча Гавра Вишовскій Теодором Ґоцом Коли сте ся
пізнали в часі в часі уж як уж ін вернул на до
себе домів бо ту на заході мяго не виділ аз як він
там пішол Так єм поіхал там колиси на того а він уж
там тоту музеі заложыл ну і там єм того То Як ся
зродила ідеа написаня книжкы про Лемків в Армію Червеню Він мене так
змобілізувал і варит же треба о тако написати буду іншы нихто недо
якой вене Єд не знам того тоты ступні войсковы міся тото не
то і тоты ружны збро і зброі такы такы тото мене так
не цікавило Але як єм зачал уж писати то мі так втягло
же іщы третє выданя Тепер буде тог деперш по польскы напи Зато
зато же єст то траґедия Траґедия нашых хлопців лемківскых яґонитам можеш счытати
некотры выповіди яґонитам на фронті перебывали як того но то я тіж
своі споминатам мам І тоты спомины Не знам чы дахто даколи напише
такє побы критикували де никотры же же то єст за то Моім
зданьом то єст істория так так так так так так так так
так так так важна і так потрібна такый кавалес потрібний той істориі
же конечні конечні то Памятате може в <unk> році як од своньой
помнік в Устю Рускым был єм на тім Был єм і Юс
єм брал удів там в тім выіхали сме брез Чурне іхали сме
брез Радуцину іхали сме брез Ждыню до Устя Так сме доукува іхали
найперше сме были в селі і там вшытко вшытко товды было яко
перша перша така гей така така тота торжество котре Но давало якысу
надію же же може то буде ліпше Знате може хто зробил таблицю
напомнік по лемківскы Ні тото не стало Але тона уж было товды
Нетипова ситуация коли языка не можна было уджувати офіцияльні ниґде не был
вченый а таблиця єст по лемківскы то правда Товды одтовды уж зачали
ся з нами рахувати більше а товдиж было Товды то там уж
было весело там уж было того там не было жадного переслідуваня Дуже
вшыткых добровальців бы было кілька было Амже тотах ся нихто не афішувал
не того але знам же знал же котры могли то было А
люди кілько ся зіхало О пару тисячів пару тисячів То Лемкы із
Чужыны і з Лемковины і з Сходу потудиш і з Украіны уж
можна было того дены котры то не давно удало же і з
Заходу з Америкыв делеґациі Як оціняти тоту таблицю што зостала одкрыта в
Уйсю Позитивніст ци неґатив я на тоты часы то на позитив є
для того же того хто было є бармі Для арміі Той польской
было для ґварді ґварді польской і для армі червеной Да цугалисты з
лемківского архіву в радию Руской Бурсы лем фм Павлю Ханас