З лемківского архіву #46 - 5 IX 2013 Тит Мышковскiй
Еп. 46

З лемківского архіву #46 - 5 IX 2013 Тит Мышковскiй

•

Опис епізоду

To archiwalny odcinek poświęcony życiu i działalności księdza Tita Myszkowskiego. Opisuje jego łemkowskie pochodzenie, studia w Przemyślu i Wiedniu, zainteresowanie językami oraz późniejszą pracę we Lwowie, gdzie popadł w konflikt z metropolitą z powodu swoich przekonań narodowych i sprzeciwu wobec latynizacji obrządku.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій архів то місце в якым довідате ся про історию Лемків річы
котрых де інде не почуєте ани не прочытате Слухайте з лемківского архівукотрых де інде не почуєте ани не прочытате Слухайте з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас Кнескы в лемківскымв радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас Кнескы в лемківскым
архіві довідати ся про жытя і діяльніст священника Тита Мишковского Тид Мишковскійархіві довідати ся про жытя і діяльніст священника Тита Мишковского Тид Мишковскій
вродил ся <unk> жолтня <unk> року в Переґринці Был він єдным звродил ся <unk> жолтня <unk> року в Переґринці Был він єдным з
осмеро діті священника Йоана Мишковского і Йоанны котра была дівком священника Петраосмеро діті священника Йоана Мишковского і Йоанны котра была дівком священника Петра
Духкота долголітнього пароха Ізбы Священничый рід Мишковскых выводил ся од отця СеманаДухкота долголітнього пароха Ізбы Священничый рід Мишковскых выводил ся од отця Семана
Мишковского якій жыл в роках <unk> <unk> Звязана тота родина была презМишковского якій жыл в роках <unk> <unk> Звязана тота родина была през
цілый вік зо селом Переґримком Тит закінчыл ґімназию в Перемышли де вчылицілый вік зо селом Переґримком Тит закінчыл ґімназию в Перемышли де вчыли
ся тіж його братя З огляду на тяжкы фінансовы обставины титового гоняняся тіж його братя З огляду на тяжкы фінансовы обставины титового гоняня
на початку каждого шкільного рока іхали фурманком обвадуваном рільничыма продуктами до Перемышляна початку каждого шкільного рока іхали фурманком обвадуваном рільничыма продуктами до Перемышля
Тыма продуктами не лем жывили ся але і оплачыли мешканя По закінчынюТыма продуктами не лем жывили ся але і оплачыли мешканя По закінчыню
ґімназиі в <unk> році Тидмі Шковскій записал ся на Богословскій Факультет Віденьскогоґімназиі в <unk> році Тидмі Шковскій записал ся на Богословскій Факультет Віденьского
Університета і Грекокатолицкой Центральной Семінариі при церкви св Варвары Префектом той семінариіУніверситета і Грекокатолицкой Центральной Семінариі при церкви св Варвары Префектом той семінариі
втовды вовідны был Юлиян Пелеш пізнійшый єпископ барз поважаный пред Мышковского Інчевтовды вовідны был Юлиян Пелеш пізнійшый єпископ барз поважаный пред Мышковского Інче
зданя тид мал о Сільвестрі Симбратовичу з котрым николи не міг сязданя тид мал о Сільвестрі Симбратовичу з котрым николи не міг ся
згодити Віденьскы студенты могли выберати кілько і якых одчут курсы Тит Мишковскійзгодити Віденьскы студенты могли выберати кілько і якых одчут курсы Тит Мишковскій
вполни з того корыстал бо його заінтересуваня науком было непересічне Вчыл сявполни з того корыстал бо його заінтересуваня науком было непересічне Вчыл ся
грецкого єврейского хальдейского арабского і сирийского языкы Скорше пізнал уж польскій німецкійгрецкого єврейского хальдейского арабского і сирийского языкы Скорше пізнал уж польскій німецкій
французскій і анґлицкій язык В декотрых семестрах Тид Мішковскій брал участ вфранцузскій і анґлицкій язык В декотрых семестрах Тид Мішковскій брал участ в
<unk> выкладах і зо вшыткых здавал еґзаміны анґло не ора Дарила аґрадора<unk> выкладах і зо вшыткых здавал еґзаміны анґло не ора Дарила аґрадора
для Он для пала Артам для мала та ном про днирга адля Он для пала Артам для мала та ном про днирга а
пятни Першій період віденьскых студиів закінчыл в <unk> році зданьом вшыткых еґзамінівпятни Першій період віденьскых студиів закінчыл в <unk> році зданьом вшыткых еґзамінів
<unk> січня наступного рока был высвячений і остал в Целібаті <unk> марця<unk> січня наступного рока был высвячений і остал в Целібаті <unk> марця
принято го до Перемыской єпархіі Доцінено його здібности і недолго зас высланопринято го до Перемыской єпархіі Доцінено його здібности і недолго зас выслано
го до Відня на доктораньскы студия Перемыскій владыка выслал охочо Тита Мишковскогого до Відня на доктораньскы студия Перемыскій владыка выслал охочо Тита Мишковского
на докторантскы студия бо през послідніх десят років в єпархіі зробило лемна докторантскы студия бо през послідніх десят років в єпархіі зробило лем
трьох священників доктораты чого двох Лемків Теофіль Симбратович і Миколай Малиняк Вовінытрьох священників доктораты чого двох Лемків Теофіль Симбратович і Миколай Малиняк Вовіны
Тид Мишковскій хотіл мешкати в Барбареу але протиставил ся тому міністер австриятскогоТид Мишковскій хотіл мешкати в Барбареу але протиставил ся тому міністер австриятского
уряду Фльорян Зємковскій з огляду на тото же Мишковскій підозрено охочо корысталуряду Фльорян Зємковскій з огляду на тото же Мишковскій підозрено охочо корыстал
з росийского языка Был то першый раз коли Тид Мишковскій потерпіл заз росийского языка Был то першый раз коли Тид Мишковскій потерпіл за
своі переконаня але непослідні В Авґустину Мешкол з докторантами з цілой імпериісвоі переконаня але непослідні В Авґустину Мешкол з докторантами з цілой імпериі
в тым з Поляками Як сам по тым писал На чужій землів тым з Поляками Як сам по тым писал На чужій землі
жыли сме добрі <unk> липця <unk> рока Мишковскій охоронил свою дисертацию лишылжыли сме добрі <unk> липця <unk> рока Мишковскій охоронил свою дисертацию лишыл
віден і поіхал до Львова Він остал назначеній професором в рекокатолицкы Духовнійвіден і поіхал до Львова Він остал назначеній професором в рекокатолицкы Духовній
Семінариі і доцентом на львівскым університеті Был він єдным з секретарів львівскогоСемінариі і доцентом на львівскым університеті Был він єдным з секретарів львівского
рекокатолицкого синода в днях од <unk> до <unk> вересня <unk> рока Початковорекокатолицкого синода в днях од <unk> до <unk> вересня <unk> рока Початково
прихыльный был приніманий през митрополиту Сільвестра Симбратовича але скоро попав його неласкуприхыльный был приніманий през митрополиту Сільвестра Симбратовича але скоро попав його неласку
з огляду на ріжниці в поглядах Митрополита назначыл Мішковского на категету вз огляду на ріжниці в поглядах Митрополита назначыл Мішковского на категету в
технічній школі Єднак його робота не трвала гын долго Митрополита розпочал одфертутехнічній школі Єднак його робота не трвала гын долго Митрополита розпочал одферту
борбу з Мєшковскым за його нацийональны переконаня неохоту до політикы новой ерыборбу з Мєшковскым за його нацийональны переконаня неохоту до політикы новой еры
то є до польско украіньской Кооперативы в Галичыні і вперту критику латинізациіто є до польско украіньской Кооперативы в Галичыні і вперту критику латинізациі
обряду За свою діяльніст перенесено го з львівской семінариі до Капітулярной канцеляриіобряду За свою діяльніст перенесено го з львівской семінариі до Капітулярной канцеляриі
де мал проводити споры супружеств Але за його каденциі жаден зо спорівде мал проводити споры супружеств Але за його каденциі жаден зо спорів
не остал отвореній Хотячы веци робити зголосил свою кандидатуру на ткатегету доне остал отвореній Хотячы веци робити зголосил свою кандидатуру на ткатегету до
ґімназиі в Теренополи Але митрополита на тото не дозволил Топлий вітер дуєґімназиі в Теренополи Але митрополита на тото не дозволил Топлий вітер дує
траслит зло налоґі І на южным фронті одці пелят таіт сняґраслогі дотраслит зло налоґі І на южным фронті одці пелят таіт сняґраслогі до
дорогы Еті пак то німе муєм А быґеньом ся друзіок товаришся Дєдорогы Еті пак то німе муєм А быґеньом ся друзіок товаришся Дє
будь ґоны варі Спомню у я піл і раду мою роту штобудь ґоны варі Спомню у я піл і раду мою роту што
тив не закурі Нас запят ся дєса встретіт як гытяє звєзды Чернатив не закурі Нас запят ся дєса встретіт як гытяє звєзды Черна
Моря будут нам сіят славна як кахловка Вора Ніковає ІІ спомину СпомнюМоря будут нам сіят славна як кахловка Вора Ніковає ІІ спомину Спомню
я піхну і родную Хіба за то што Ты долн Давай закурія піхну і родную Хіба за то што Ты долн Давай закурі
таваришно Давай закуріж А кодні смає ем ґворят і паніє І званімтаваришно Давай закуріж А кодні смає ем ґворят і паніє І званім
любіной ним при ньомагают Спомнім ам запачлі обкраінє він ни тотко нілюбіной ним при ньомагают Спомнім ам запачлі обкраінє він ни тотко ні
помненс мамилого я підпону І радну ім робил Хіба сыто што типомненс мамилого я підпону І радну ім робил Хіба сыто што ти
пал закуріш Давай сакурім таваришно Давай закурім Давай закурім іцьу Підтримуваний презпал закуріш Давай сакурім таваришно Давай закурім Давай закурім іцьу Підтримуваний през
владыку Юлияна Пелеша старал ся о гідніст професора в премискій семінариі алевладыку Юлияна Пелеша старал ся о гідніст професора в премискій семінариі але
тым разом на дорозі станул намістник Ґаличыны ґраф в Бадені На тотутым разом на дорозі станул намістник Ґаличыны ґраф в Бадені На тоту
децизию так зозлостил ся владыка Пелеш же до кінця свойой послугы недецизию так зозлостил ся владыка Пелеш же до кінця свойой послугы не
обсадил того вакату Тым часом митрополита засперюс Мишковского і назгначыл на реґістратораобсадил того вакату Тым часом митрополита засперюс Мишковского і назгначыл на реґістратора
своій консисторі Єдночасно был тіжка техетом жіночого монастыря Мариі Маґдалины По смертісвоій консисторі Єдночасно был тіжка техетом жіночого монастыря Мариі Маґдалины По смерті
Пелеша Мишковскій застарал ся о нону професуру Але новий єпископ назначыл когосиПелеша Мишковскій застарал ся о нону професуру Але новий єпископ назначыл когоси
інчого Зозлощений Мишковскій написал писмо о поміч до конґреґациі пошыряня віры тотоінчого Зозлощений Мишковскій написал писмо о поміч до конґреґациі пошыряня віры тото
написала о опінію до владыкы перемыского Чеховича Чехович в одповіди написал женаписала о опінію до владыкы перемыского Чеховича Чехович в одповіди написал же
Мишковскій є симпатиком з хізми і небезпечний для Католицкой церкви В тымМишковскій є симпатиком з хізми і небезпечний для Католицкой церкви В тым
моменті ясно треба повісти же Тит Мишковскій не был симпатиком жадной схізмымоменті ясно треба повісти же Тит Мишковскій не был симпатиком жадной схізмы
але оборонцьом східнього обряду В ноных часах было то єднак трактуване якале оборонцьом східнього обряду В ноных часах было то єднак трактуване як
прихыльніст православію Хотячы усунути ся з очу митрополита і його люди Мишковскійприхыльніст православію Хотячы усунути ся з очу митрополита і його люди Мишковскій
старал ся навет о сельску парохію але там де хтіл іти йомустарал ся навет о сельску парохію але там де хтіл іти йому
не дозваляно Одміна пришла по смерти Сільвестра Симбратовича Товды обнял до цензуруне дозваляно Одміна пришла по смерти Сільвестра Симбратовича Товды обнял до цензуру
Старого запіту на Львівскым Університеті Было то в <unk> році Хоцкы габілітациюСтарого запіту на Львівскым Університеті Было то в <unk> році Хоцкы габілітацию
мал уж од <unk> р До обнятя послугы не допущал го єднакмал уж од <unk> р До обнятя послугы не допущал го єднак
Сильвестер Симбратович Новый митрополита Андрий Шептицкій стримал його кандидатуру на станіславского ВладыкуСильвестер Симбратович Новый митрополита Андрий Шептицкій стримал його кандидатуру на станіславского Владыку
натоміст доціняючы його велику освіту назначыл го на совітника митрополичной Капітулы членанатоміст доціняючы його велику освіту назначыл го на совітника митрополичной Капітулы члена
церковного суду і цензора богословскых выдань В роботі на університеті діждал сяцерковного суду і цензора богословскых выдань В роботі на університеті діждал ся
номінациі надзвычайного професора а в <unk> р Сенат учельні надал йому титулномінациі надзвычайного професора а в <unk> р Сенат учельні надал йому титул
професора звычайного На університеті выкладал єврейскій арабскій сирийскій і арамейскій язык Попрофесора звычайного На університеті выкладал єврейскій арабскій сирийскій і арамейскій язык По
піднесіню мышкувского до рівня звычайного професора не одбыло ся без скандалю Каждийпіднесіню мышкувского до рівня звычайного професора не одбыло ся без скандалю Каждий
новий професор мусіл зложыти присягу на вірніст короні пред намістником Мышковскій намісникановий професор мусіл зложыти присягу на вірніст короні пред намістником Мышковскій намісника
ґрафа Потоцкого повіл же хце складати присягу по рускы як уже неґрафа Потоцкого повіл же хце складати присягу по рускы як уже не
было тексту по рускы Потоцкій одослал Мишковского дому Недолго потім ґрафа забытобыло тексту по рускы Потоцкій одослал Мишковского дому Недолго потім ґрафа забыто
а Мишковскій николи не зложыл уж ча Тид Мишковскій активні влучыл сяа Мишковскій николи не зложыл уж ча Тид Мишковскій активні влучыл ся
в діяльніст русофільскых орґанізаций во Львові Был секретарем Руского Народного Дому членомв діяльніст русофільскых орґанізаций во Львові Был секретарем Руского Народного Дому членом
галицко Руской Матици і Товариства ім Качковского До выбуху ІІ Світовой війныгалицко Руской Матици і Товариства ім Качковского До выбуху ІІ Світовой війны
провадил з двома сестрами школу для дівчат Пенсийон рускых дам Основал обществопровадил з двома сестрами школу для дівчат Пенсийон рускых дам Основал общество
ґалицко рускых священників іменя Йоана з Лятустого і зачал печатати його офіцияльнийґалицко рускых священників іменя Йоана з Лятустого і зачал печатати його офіцияльний
орґан Богословскій Вісник Коли зачала ся І світова війна не было мишкуорґан Богословскій Вісник Коли зачала ся І світова війна не было мишку
ско во Львові і то охоронило його од арештуваня Австриякы зімали госко во Львові і то охоронило його од арештуваня Австриякы зімали го
допіро по одступіню Рускых війск в <unk> році Вывезли го до хустудопіро по одступіню Рускых війск в <unk> році Вывезли го до хусту
де остало осуджені на вязницю початково тримано го в Хевес а потімде остало осуджені на вязницю початково тримано го в Хевес а потім
а потім в файстинал в Тыролю Його інтернуваня переходило спокійні в одріжнинюа потім в файстинал в Тыролю Його інтернуваня переходило спокійні в одріжниню
од решты Лемків Престіве інтернуваня провадил дневник з котрого лем мала частод решты Лемків Престіве інтернуваня провадил дневник з котрого лем мала част
остала опубликувана в талергофскым альманаху Цілый час старал ся о звільніня повелоостала опубликувана в талергофскым альманаху Цілый час старал ся о звільніня повело
ся то коли во львівскым семінарі забрако педаґоґів По повороті до Львовася то коли во львівскым семінарі забрако педаґоґів По повороті до Львова
місто было для него як чуже Вшыткы знаємы были інтернуваны русофільскы інституциімісто было для него як чуже Вшыткы знаємы были інтернуваны русофільскы інституциі
заняты през Украінців По дорозі з інтернуваня до Львова одвідил в Вязнівзаняты през Украінців По дорозі з інтернуваня до Львова одвідил в Вязнів
в Талергофі Ведены през нього занятя были бойкотуваны през украіньскых студентів сорвалив Талергофі Ведены през нього занятя были бойкотуваны през украіньскых студентів сорвали
паґоны Ірастрены банґів І красным а зеленым Васходіт полі урікі Імлят немногыпаґоны Ірастрены банґів І красным а зеленым Васходіт полі урікі Імлят немногы
і нимале но іх судба предрішена Ани сьо ні ґенралы і проіграныі нимале но іх судба предрішена Ани сьо ні ґенралы і проіграны
вейла У них в запасі міт короткы Для бурной славы і патвейла У них в запасі міт короткы Для бурной славы і пат
Сенциментальны як раз суткы і высхісоны смотрит слід А на парадах тріумфальныхСенциментальны як раз суткы і высхісоны смотрит слід А на парадах тріумфальных
Іх ждут на ґра і ціли Ну еді сцены так фатальны АлеІх ждут на ґра і ціли Ну еді сцены так фатальны Але
цілі ци так блідны кры гова хмільноя хоц хоц воковой Страны мороднойцілі ци так блідны кры гова хмільноя хоц хоц воковой Страны мородной
А што ж ты діяш зо мною ґарят фаміли альбомы в камінныхА што ж ты діяш зо мною ґарят фаміли альбомы в камінных
жаркых на оглях Адстяны Патівскы выдома уж єн на каты Етрах Ужжаркых на оглях Адстяны Патівскы выдома уж єн на каты Етрах Уж
сошол сміс місия і помысливо цісти Звенеч не Красны сот Ресия Сідаєсошол сміс місия і помысливо цісти Звенеч не Красны сот Ресия Сідає
свяжы якы сти Ціра ізыскым лиф ромты Сьогодны рыцарі войны Ани єсвяжы якы сти Ціра ізыскым лиф ромты Сьогодны рыцарі войны Ани є
ся ні еміґранты ані ся є осили Міст прошла як не бывалася ні еміґранты ані ся є осили Міст прошла як не бывала
і стали сліда На ґорізонці даралы Іх пуціводна я звізда Кры мояі стали сліда На ґорізонці даралы Іх пуціводна я звізда Кры моя
хмірноя хоц ы хоц волковой Страны Моя родноє А што ж тыхмірноя хоц ы хоц волковой Страны Моя родноє А што ж ты
діялиш зо мной Последній выстріл з серцем скрясіл Нюмалін прасяльний взгляд Дневникыдіялиш зо мной Последній выстріл з серцем скрясіл Нюмалін прасяльний взгляд Дневникы
любівшых женшын Іх для патокыв выскріса Ах Боже мой што б злюбівшых женшын Іх для патокыв выскріса Ах Боже мой што б з
нами любила Когда бы ет всє зряд Когда бы ра зуміє занами любила Когда бы ет всє зряд Когда бы ра зуміє за
твіры на башні Красне азоря Кры вывая хмильноє Хоц бой хоц воґовытвіры на башні Красне азоря Кры вывая хмильноє Хоц бой хоц воґовы
Страны Ваягной А што ж ти ділиш зо мной Кры вы ваяхмильнояСтраны Ваягной А што ж ти ділиш зо мной Кры вы ваяхмильноя
Хоцы Хоц бояродной што ж ты ділаш зо мной По розпладі АвстроХоцы Хоц бояродной што ж ты ділаш зо мной По розпладі Австро
Мадяр і на ступіню західнів Украінской Народной Республикы його ситуация іщы баржеМадяр і на ступіню західнів Украінской Народной Республикы його ситуация іщы барже
ся погіршыла Митрополита Андрий Шертицкій забороніл титови Мковскому в рускым ісполнітельным Комітетіся погіршыла Митрополита Андрий Шертицкій забороніл титови Мковскому в рускым ісполнітельным Комітеті
коли владу во Львові переняли Полякы одмовил зложыня присягы на вірніст польскійколи владу во Львові переняли Полякы одмовил зложыня присягы на вірніст польскій
державі Зато вышмареного з університету а в <unk> році позбавлено выпрацуваной долгымадержаві Зато вышмареного з університету а в <unk> році позбавлено выпрацуваной долгыма
роками емеритуры Полякы хтіли арештувати вшыткых членів руского комітету але оборонил іхроками емеритуры Полякы хтіли арештувати вшыткых членів руского комітету але оборонил іх
бывшый віденьскій посол Курилович Тыдмишковскій самнищеній боронил вертаючых з Талергофа священників якыбывшый віденьскій посол Курилович Тыдмишковскій самнищеній боронил вертаючых з Талергофа священників якы
не были допущаны до своіх парафій през украіньску єрархіі писал він <unk>не были допущаны до своіх парафій през украіньску єрархіі писал він <unk>
разы до папы в такых справах о поміч Повільні робил уж лемразы до папы в такых справах о поміч Повільні робил уж лем
в духовній семінарі В <unk> році належал до тых котры покликали Богословскєв духовній семінарі В <unk> році належал до тых котры покликали Богословскє
Научне Товариство Митрополита впровил Мишковского до комісиі яка в <unk> р занялаНаучне Товариство Митрополита впровил Мишковского до комісиі яка в <unk> р заняла
ся остаточным переглядом статуту Бохословской Академіі во Львові До кінця жытя Тидся остаточным переглядом статуту Бохословской Академіі во Львові До кінця жытя Тид
Мишковскій робил яко професор той школы Серед педаґоґів і студентів мал велькєМишковскій робил яко професор той школы Серед педаґоґів і студентів мал велькє
пожважаня за своє знаня і вчыніст Был три разы деканом теолоґічного выділупожважаня за своє знаня і вчыніст Был три разы деканом теолоґічного выділу
і раз проректором цілой Академіі Під конец жытя студенты называли го дідомі раз проректором цілой Академіі Під конец жытя студенты называли го дідом
Барз потихы бесідувал і были проблемы зо зрозумліньом го але робил скриптыБарз потихы бесідувал і были проблемы зо зрозумліньом го але робил скрипты
котры были цінены през студентів За часів митрополита Андрия Шептицкого мал дужекотры были цінены през студентів За часів митрополита Андрия Шептицкого мал дуже
легше жытя як за часів Сільвестра Симбратовича Штораз барже прокраіньска церковна єрархіялегше жытя як за часів Сільвестра Симбратовича Штораз барже прокраіньска церковна єрархія
іґнорувала попросту його народовы погляды Єдночасні мал вільніст науковой роботы коли римскаіґнорувала попросту його народовы погляды Єдночасні мал вільніст науковой роботы коли римска
Куря звідувала ся про вышмаренны латиньскы части літурґіі Токыр Андрий оддавал МишковскомуКуря звідувала ся про вышмаренны латиньскы части літурґіі Токыр Андрий оддавал Мишковскому
одписувати на ноны писма В <unk> р по неґативны опініі Тита Мишковскогоодписувати на ноны писма В <unk> р по неґативны опініі Тита Мишковского
стримано выданя праці Євгена Бачыньского Тид Мишковскій вел своі выклады по украінщыннымстримано выданя праці Євгена Бачыньского Тид Мишковскій вел своі выклады по украінщынным
росийскым языком Коли студенты хтіли ся йому приподобати і прубували бесідувати такросийскым языком Коли студенты хтіли ся йому приподобати і прубували бесідувати так
як він доказал ім ґадати попросту по свому Осіню <unk> рока Тидяк він доказал ім ґадати попросту по свому Осіню <unk> рока Тид
Мишковскій был уж барз слабій Коли привернул ся з браку сіл привезеногоМишковскій был уж барз слабій Коли привернул ся з браку сіл привезеного
до шпиталя вмер в дорозі домів <unk> лютого <unk> рока Церковна хєрархіядо шпиталя вмер в дорозі домів <unk> лютого <unk> рока Церковна хєрархія
його погріб обышла молчачы Митрополит Андрий Шептицкій был товды хворий а єпископйого погріб обышла молчачы Митрополит Андрий Шептицкій был товды хворий а єпископ
Іван Бучко ани не убрал різ на його похорон Так же гнаноІван Бучко ани не убрал різ на його похорон Так же гнано
чловека называного во Львові Амбасадором Лемковины Слухали сте з лемківского архіву вчловека называного во Львові Амбасадором Лемковины Слухали сте з лемківского архіву в
радию Руской Бурсы Лем фм Павло Ханасрадию Руской Бурсы Лем фм Павло Ханас