З лемківского архіву #50 - 7 XI 2013 Константий Грабар
Еп. 50

З лемківского архіву #50 - 7 XI 2013 Константий Грабар

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono Konstantemu Grabarowi, trzeciemu i ostatniemu gubernatorowi Rusi Podkarpackiej. Przypomina jego pochodzenie z Użhorodu, wykształcenie, działalność duchowną, bankową i samorządową, a także objęcie funkcji gubernatora oraz rozmowy z Edvardem Benešem o obiecanej autonomii regionu.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій архів то місце в якым довідате ся про історию Лемків річы
котрых де інде не почуєте ани не пречытате Слухайте лемківского архіву вкотрых де інде не почуєте ани не пречытате Слухайте лемківского архіву в
радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас нискли лемківскій архів посвяченірадию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас нискли лемківскій архів посвячені
буде третьому і послідньому ґубернаторови Підкарпатской Руси Костантинові Грабарови Константій Грабар вродилбуде третьому і послідньому ґубернаторови Підкарпатской Руси Костантинові Грабарови Константій Грабар вродил
ся <unk> серпня <unk> рока в Ужгороді в родині священника Леонтія Грабарася <unk> серпня <unk> рока в Ужгороді в родині священника Леонтія Грабара
грекокатолицкого пароха в селі Дубрівка в околицях Ужгорода Мамом Константія была Геленагрекокатолицкого пароха в селі Дубрівка в околицях Ужгорода Мамом Константія была Гелена
Мондок дівка ужгородского каноніка Основну школу і ґімназию Константий скінчыл в УжгородіМондок дівка ужгородского каноніка Основну школу і ґімназию Константий скінчыл в Ужгороді
По скінчыню наукы в ґімназиі за згодом єпископа Юлия Фірцяка Константин дваПо скінчыню наукы в ґімназиі за згодом єпископа Юлия Фірцяка Константин два
рокы вчыл ся в духовній семінариі в Бєстергомі По тым періоді богословскурокы вчыл ся в духовній семінариі в Бєстергомі По тым періоді богословску
едукацию скінчыл в Ужгороді на горідва Сідят новы А піду вам лопедукацию скінчыл в Ужгороді на горідва Сідят новы А піду вам лоп
лом цивой розказуют остів А піду вам лоплом ци Духовны свячыня приняллом цивой розказуют остів А піду вам лоплом ци Духовны свячыня принял
в <unk> році і зачал роботу яко помічник на парохіі Михала Бачыньскогов <unk> році і зачал роботу яко помічник на парохіі Михала Бачыньского
в велькых лучках В році <unk> пришол на парохію до села Дубрівкав велькых лучках В році <unk> пришол на парохію до села Дубрівка
де священником был його отец Константин Грабар не брал участи в бояхде священником был його отец Константин Грабар не брал участи в боях
І світовой війны але зараз в повіні коли Підскарпатска Русь находила сяІ світовой війны але зараз в повіні коли Підскарпатска Русь находила ся
іщы під владом Мадярів остал назначеный намісником середняньского округу В році <unk>іщы під владом Мадярів остал назначеный намісником середняньского округу В році <unk>
остал выбраний тіж на посланця до сойму Руской Краіны в Мукачеві Соймостал выбраний тіж на посланця до сойму Руской Краіны в Мукачеві Сойм
тот зобрал ся лем єден раз в марци <unk> р Константин Грабартот зобрал ся лем єден раз в марци <unk> р Константин Грабар
товды запропонувал зложыня мадярскому правительству ультиматум што до вытичыня границі медже Мадярамитовды запропонувал зложыня мадярскому правительству ультиматум што до вытичыня границі медже Мадярами
а Руском Краіном Внесок тот остал на соймі принятій єдноголосні Але мадярскєа Руском Краіном Внесок тот остал на соймі принятій єдноголосні Але мадярскє
правительство не дало жадной одповіди а сойм уж веце ся не зобралправительство не дало жадной одповіди а сойм уж веце ся не зобрал
По рішынях Центральной Руской Рады в Ужгороді і підписаню Санжерменьского миру ПідкарпатскаПо рішынях Центральной Руской Рады в Ужгороді і підписаню Санжерменьского миру Підкарпатска
Русь нашла ся в границях І Чехословацкой Республикы По тых подіях КонстантинРусь нашла ся в границях І Чехословацкой Республикы По тых подіях Константин
Грабар станул на прочехословацкій позициі і остал выбраний до влады Центральной РускойГрабар станул на прочехословацкій позициі і остал выбраний до влады Центральной Руской
Рады Мілясино су Як присол конец позику Я музику В році <unk>Рады Мілясино су Як присол конец позику Я музику В році <unk>
рабар остал директором Підкарпатского Банку в Ужгороді Банк тот был солідні заряджанийрабар остал директором Підкарпатского Банку в Ужгороді Банк тот был солідні заряджаний
през нього і мал велькій вплыв на промыслове жытя міста Од тогопрез нього і мал велькій вплыв на промыслове жытя міста Од того
часу грабар брал активну участ в культурным і політичным жытю міста ічасу грабар брал активну участ в культурным і політичным жытю міста і
реґіону Был тіж членом кошыцкой торговной і промысловой орґанізациі і членом Зарядуреґіону Был тіж членом кошыцкой торговной і промысловой орґанізациі і членом Заряду
Товариства Кооператорів як і інчых орґанізациі Од рока <unk> Константин Грабар осталТовариства Кооператорів як і інчых орґанізациі Од рока <unk> Константин Грабар остал
членом аґральной партиі Натоміст Жена Грабара была в тым часі активным діячкомчленом аґральной партиі Натоміст Жена Грабара была в тым часі активным діячком
несіню милостині найбіднійшым Наступным етапом карєры Константина Грабара пила функция бурґермайстра Ужгороданесіню милостині найбіднійшым Наступным етапом карєры Константина Грабара пила функция бурґермайстра Ужгорода
Під його владом місто зачало ся зміняти з провінцийного зацофланого містечка вПід його владом місто зачало ся зміняти з провінцийного зацофланого містечка в
правдивий центр реґіону В часі тым ґубернатором Підкарпатской Руси был Антоний Бескідправдивий центр реґіону В часі тым ґубернатором Підкарпатской Руси был Антоний Бескід
і то завдякы тым двом персонам уж город ся змінял Зачало діятиі то завдякы тым двом персонам уж город ся змінял Зачало діяти
льотниско каналізация і підлучено воду Уж од початку свойой діяльности політичной грабарльотниско каналізация і підлучено воду Уж од початку свойой діяльности політичной грабар
оціняній был як особа приємна і охоча до спілпраці што діяло міцнооціняній был як особа приємна і охоча до спілпраці што діяло міцно
на його корист в єднаню сой оточыня По смерті Антония Бескіда президентна його корист в єднаню сой оточыня По смерті Антония Бескіда президент
Чехословацкой Республикы доціняючы заслугы і здібности Константина Грабара <unk> лютого <unk> рокаЧехословацкой Республикы доціняючы заслугы і здібности Константина Грабара <unk> лютого <unk> рока
назначыл го ґубернатором Підкарпатской Руси всеса номінация остала принята з радістю вназначыл го ґубернатором Підкарпатской Руси всеса номінация остала принята з радістю в
Ужгороді Так же по приізді з Прагы Грабара витали його тисячы мешканцівУжгороді Так же по приізді з Прагы Грабара витали його тисячы мешканців
Робота нового ґубернатора не была легка Ситуация на Підкарпатю як і вРобота нового ґубернатора не была легка Ситуация на Підкарпатю як і в
Републиці была зложена Але Константин Грабар зачал свою діяльніст активні Новый ґубернаторРепублиці была зложена Але Константин Грабар зачал свою діяльніст активні Новый ґубернатор
розпочал бесіды з новым президентом Едуардом Бенешом о признаню Підкарпатской Руси обіцянойрозпочал бесіды з новым президентом Едуардом Бенешом о признаню Підкарпатской Руси обіцяной
автономіі <unk> марця <unk> р на спільным зобраню Центральной Руской Рады іавтономіі <unk> марця <unk> р на спільным зобраню Центральной Руской Рады і
украіньской рады принято меморандум про наданя Підкарпатской Руси Автономіі Тото меморандум зложеноукраіньской рады принято меморандум про наданя Підкарпатской Руси Автономіі Тото меморандум зложено
на рукы президента Бенеша На стрічы з президентом ведено бесіду про скорена рукы президента Бенеша На стрічы з президентом ведено бесіду про скоре
скликаня тіж крайового сойму а тепер пайля то попісений пасу тайме стскликаня тіж крайового сойму а тепер пайля то попісений пасу тайме ст
одзяля до целя аби на дорозі на степені Беселя котры мала деодзяля до целя аби на дорозі на степені Беселя котры мала де
як ти най дограєш дар бятку дзімам такой ві як на короліяк ти най дограєш дар бятку дзімам такой ві як на королі
а товды шыра рібає містовы степазыка кочерады знімачде модель Айде на самыа товды шыра рібає містовы степазыка кочерады знімачде модель Айде на самы
глядити до ся сварля до єд той ви Явика Еда як засідаглядити до ся сварля до єд той ви Явика Еда як засіда
діяного діля антримоніізму Як ся рамта діятного ді ціна маґана маґана Мациядіяного діля антримоніізму Як ся рамта діятного ді ціна маґана маґана Мация
діти памят сцені підрізні міня май пай на тину назы ліми бездіти памят сцені підрізні міня май пай на тину назы ліми без
стати як не поліма В періоді ґубернаторства Константина Грабара розвиток будовництва якійстати як не поліма В періоді ґубернаторства Константина Грабара розвиток будовництва якій
зачал ся за ґубернаторства Антония Бескіда прибрал іщы насилі і розшырил сязачал ся за ґубернаторства Антония Бескіда прибрал іщы насилі і розшырил ся
на дальшы части реґіону Так само і по великій світовій кризі верталана дальшы части реґіону Так само і по великій світовій кризі вертала
на добру дорогу ґаздівка Удало ся ожывити сельску ґаздівку і Кооперативній рухна добру дорогу ґаздівка Удало ся ожывити сельску ґаздівку і Кооперативній рух
Подібного жывіня дізнала тіж культура В століці Републикы в Празі основаны осталиПодібного жывіня дізнала тіж культура В століці Републикы в Празі основаны остали
русиньскы орґанізациі а на Підкарпатскій Руси вказали ся новы часописы і выдаванорусиньскы орґанізациі а на Підкарпатскій Руси вказали ся новы часописы і выдавано
штораз веце книжок <unk> рокы єднак оказали ся скомплікуваным періодом в істориіштораз веце книжок <unk> рокы єднак оказали ся скомплікуваным періодом в істориі
Підкарпатской Руси поступувала чехізация краів а признаня автономіі было цілий час одвліканеПідкарпатской Руси поступувала чехізация краів а признаня автономіі было цілий час одвлікане
Серед самого соспільства выросло споромів В тых обставинах не удало ся ґубернаторовиСеред самого соспільства выросло споромів В тых обставинах не удало ся ґубернаторови
Грабарови утримати свого уряду <unk> жолтня <unk> р Константин Грабар остал одкликанийГрабарови утримати свого уряду <unk> жолтня <unk> р Константин Грабар остал одкликаний
сполніня уряду Недолго по тым бо <unk> грудня того самого рока одышолсполніня уряду Недолго по тым бо <unk> грудня того самого рока одышол
зо світа По горі былого ґубернатора мал місце <unk> грудня в селізо світа По горі былого ґубернатора мал місце <unk> грудня в селі
Чертіж Коло Ужгорода Слухали сте з лемківского архіву в радию Руской БурсыЧертіж Коло Ужгорода Слухали сте з лемківского архіву в радию Руской Бурсы
Лем фм Павло ХаносЛем фм Павло Ханос