З лемківского архіву #51 - 21 XI 2013 Андрий Бродій
Еп. 51

З лемківского архіву #51 - 21 XI 2013 Андрий Бродій

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcony jest Andrijowi Brodiowi, pierwszemu premierowi autonomii Podkarpackiej Rusi i ważnej postaci ruchu autonomicznego. Podcast przedstawia jego drogę od nauczyciela i uczestnika I wojny światowej do działacza politycznego, a także program jego partii, społeczne poparcie i tragiczny finał jego życia.

Автоматычна транскрипция

Лемківскє архів то місце в якым довідате ся про історию Лемків річы
котрых де не почуєте ани не пречытате Слухайте з лемківского архіву в
радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас По трьох ґубернаторах Підкарпатской
Руси з окресу першой з Чехословацкой Республикы пришол час на особу першого
премєрміністра Автономіі Підкарпатской Руси то є Андрия Бродія Хоц то власні йому
удало ся осягнути ціль якым была автономія то його жытя скінчыло ся
траґічні його льосы повязаны были безпосередньо з історийом Підкарпатской Руси што зараз
почуєте в дальшій части з лемківского архіву не ве не вель Андрий
Броді вродил ся <unk> липця <unk> рока в селі Кывязд на Підкарпатскій
Руси Його няньо был богатым ґаздом якій мал уж за собом досвідчыня
заробковій роботы в Америці В <unk> році Андрий Бродій скінчыл освіту в
Ужгородскій Учытельскій Семінариі і пак остал Учытельом в селі Великій Бычків По
выбуху великой війны остал змобілізуваний до війска і борол ся на фронтах
Прешто і потерпіл ранений По розпаді абсбурсской монархіі влучыл ся активні в
політычну діяльніст автономного руху В <unk> році остал єдным з головных основателів
партиі Підкарпатскій землі Чешскій Союз котрий в <unk> році змінил назву на
Автономный земледійчевскій Союз По смерті ведучого партиі Івана Крутака в <unk> році
вродий остал ведучым партиі і сесу функцию полнил до <unk> рока Андрий
Бродів был тіж членом Заряду Общества Александра Духновича редактором сатиричных часописів выдаваных
по мадярскы Тюкоді Пайташ і Карпаті Футар В роках <unk> был головным
редактором Руского Лісника Моя буде ма той тампи мают деритати реня ротив
ми там пимают реґатаре люменты польского сербі зробит чатоского з того Я
норману не мам нимо я норману не ма нема лем то нина
з дойой цитайні Фая тобі дера Мойкы не люблят Маня Лаємано і
святына і Стефана Анджерены нова стоял до Семляньом Автономний земледій Чешскій Союз
был практичні незалежний од чешскых і словацкых орґанізаций што выружняло тоту партию
серед інчых на Підкарпатскій Руси Сеса партия ведена тіж была в опозициі
до діянь Праского Центрального Правительства Республикы Проґрам партий сприял розвойови реґіону головныма
цілями партиі было справедливе припроваджыня рільной реформы на корыст безрільных і малорільных
ґаздівок впроваджыня справедливой податковой системы і розвій вільного рынку будова сельскых доріг
розвит ремесла і ходівли на Підкарпатів Головным політычным цільом было здобыти автономіі
на етнічных русиньскых землях А то означало оже не лем для Підкарпатской
Руси але і для Пряшівской Руси Тоту ідею докладні представил Бродій в
статіі неавтономісти новой вільной автономіі Підкарпатска Русь О популярности аґрарно землидічесского Союзу
свідчат його выникы в выборах в <unk> році было то <unk> протином
<unk> процента В <unk> році было то уж <unk> процінок <unk> процента
В <unk> році было то <unk> протінок <unk> процента а в <unk>
році <unk> процінок <unk> процента Чысло одшыленів партиі тіж было немале і
в тридцетых роках вахало ся меджетьома а <unk>мома тисячами люди Бородійова партия
находила попертя не лем серед соспільства але і упертя находила в грекокатолицкій
церкві і Обществі Александра Духновича владыка Александер Стойка підтримувал партию своіма діянями
і середками На конец <unk> р Андрий Бродій остал посланцьом чехословацкого парляменту
і был ним до <unk> р Зыходи ідут ясны соцвойом іди міло
світи вісо цу згорніч то леміло смо ліпі поміско монього чы і
о Оно принят ци то божосимо ци догрусили собі собіс а віку
з писом Яко парляментариста был найактивнійшым посланцьом з Підкарпатской Руси характеризувал ся
острым языком і критиком центрального правительства Борба за права Підкарпатской Руси давала
йому велькє попертя в рідных странах але і шыріла обуріня в політичных
колах републикы Вынятково міцно борол ся о право до автономіі Підкарпатской Руси
З парляментарной трибуны в <unk> році Бродій одповіл на стверджыня президента Едварда
Бенеша в котрым президент высловил думку же Підкарпатска Русь іщы не дозріла
до автономіі Одповідьо Бродія было стверджыня же скоро Підкарпатска Русь Дозріла до
прилучыня ся до Републикы то і дозріла до автономіі Узнал він слова
президента лем яко претекст до одвіганя признаня автономіі В році <unk> Андрий
Бродій остал головным ініциятором получыня старань русиньскых партиі про автономію в порозумінях
з украіньскыма партиями Затой він проводил бесіду в Празі з раменя Центральной
Народной Рады про признаня автономіі Бесіды довели до успіху <unk> жолтня <unk>
року Бродій остал назначеный премєрміністром першого Автономного Управительства Підкарпатской Руси Полніня уряду
премєра през Бродія не трвало єднак долго <unk> жолтня того самого року
остал арештуваний за здраду державы в вынику промадярской діяльности По арештуваню Бродій
розпочал одразу голодовый протест што довело до того же лютого <unk> р
остал звільненый По стрічі з президентом Емільом Хахом высланий остал на лічыня
в Татры Одтамаль єднак в тюк на Мадяри Тымчасом на Підкарпатской Руси
владу перенял Авґустин Волошынь з украіньскыма партиями По прилучыню цілой Підкарпатской Руси
до Мадяр Броді вернул до Ужгорода не выкраю край свій голови темого
вертаюж вороты асли до темого вертаю Деда повіас Дудале світа Лепови <unk>
Да буду лем <unk> знимкы відуня і раєтый од <unk> Де буде
вірси Серго Дуж город городні Стоячер залены і чартва Да буде леґіт
світа не ходи Сер цілж город мі Дуж городу Ужгородні Стоячер заленых
імудрых чартва Да буде Доміст та свярцы млия подз арце молодо Овка
краса та моса моды мороту Серцы зеленых Карпа Девы Лем Да удалек
єст В марци <unk> р остал разом з інчыма лідерами аґрарно Земелодійчыского
Союзу докоптуваний без выборів до парляменту мадєрского і зас зачал борбу о
права автономіі для Підкарпатской Руси Його промадярскы погляды в часі війны змінили
ся і довели до розчаруваня політиком Будапешту В році <unk> Хоцкы мал
можливіст еміґрациі до Америкы разом з інчыма посланцями остал в вітчызні <unk>
листопада того рока остал арештуваный през радяньскій контрвывят Його процес введений был
од <unk> до <unk> мая <unk> р Остал в ним сказаный за
спілпрацю з мадярскым режімом на кару смерти Вырок выконано <unk> липця або
<unk> грудня <unk> року і похований бродай остал Ужгороді В <unk> році
на основі закону про регабілитацию жертв політычных репресий на Украіні остал регабілітуваный
авдиция створена остала на основі книжкы доктор Мариянны Лавинец вызначны выставы русиньской
істориі літературы і культуры як і Енциклопедиі Істориі Украіны під редакцийом Валерия
Смолія Слухалисты з лемківского архіву в радию Руской Бурсы Лем фм Павло
Ханас