З лемківского архіву #52 - 5 XII 2013 Флориньска Република
Еп. 52

З лемківского архіву #52 - 5 XII 2013 Флориньска Република

•

Опис епізоду

Odcinek przypomina wydarzenia polityczne na Łemkowszczyźnie po rozpadzie Austro-Węgier, ze szczególnym naciskiem na wiec w Gładyszowie i organizowanie się Łemków w lokalne rady. Autor mówi też o próbach uporządkowania życia administracyjnego, szkolnego i cerkiewnego oraz o potrzebie pielęgnowania pamięci o tych wydarzeniach.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій архів в тым місци в якым довідате ся про історию Лемків
річы котрых де інде не почуєте ани не прочытате Слухайте з лемківского
архіву в радию Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас В моій
опініі Лемкам бракує веселых праздників котры бы будували народну думу і підтримували
лемківску свідоміст Што є важне то Лемкам не бракує подій якы бы
могли быти узнаны за загальнонародовы успіхы котрых річниці могли бы быти на
ріжны способы празднуваны шторока Здає ся же люде барже запамятуют тоты прикры
подіі о котрых натуральні не можна забыти Смотрячи єднак в будучніст треба
памятати о тых великых подіях Зато внеско о тым бесідую бо маме
рівну кругу <unk> річницю фльориньского вічы Хоцкы то так важна подія мало
хто про нєй памятат Мусиме самы плекати свою історию бо штож без
ней буде значыл нарід на і Тепер перейду до представліня парох фактів
якы розгрывали ся на Лемковині <unk> років тому <unk> листопада <unk> р
на сім дній перед німецком капітуляцийом цисарство Австрию Мадяр о переграній офенсиві
на італияньскым фронті попросило о розім Од той поры нихто уж не
думал же вельонародова монархія Хабсбурґів ся іщы утримат на европейскій карті Полякы
в тым часі зачали орґанізувати польску ліквідацийну комісию в Ґаліциі В тых
обставинах і Лемкы не остали безчынны Уж в листопаді Лемкы зачали орґанізувати
по селах Віча На західній Лемковині Сиси Віча были о напрямі русофільскым
а барз мале чысло струнників украіньской опциі не одограло в них жадной
ролі Од самого початку барз важну ролю в орґанізуваню діяльности політычной на
Лемковині одограли адукат Димитрий Собін Димитрий Віслоцкій і священник Димитрий Хриляк Діячы
разом з прибылыма делеґатами усталили стратеґію діяня на віче во святкові <unk>
листопада <unk> р Уж шт дні пізнійше то <unk> листопада до Ґладишова
зіхало около двох тисячів Лемків Полны надіі Лемкы розпочали дискусию о своій
будучности Віче тото стало ся русуфівском маніфестацийом В кінцевым документі делеґаты записали
же Лемковина не може находити ся в Украіні а лем в границях
великой Русиі Домагано ся тіж жебы представникы Лемків взяли участ в мировых
договорах Для адміністрацийных цілів Лемків покликану Руску Раду в Ґладышові В каждій
громаді мали быти тіж выбраны штырьособовы сельскы суды Поза присяжыню в церквах
члены тых судів мали є рішати о рібных сельскых проблемах Постановлено тіж
одделеґувати украіньскых священників з Лемковины як і о повороті до літургіі слова
православных в припадку де оно зостало заступлене през слово правовірных рішено тіж
о впроваджыню до шкіл руского языка На віче в Ґладишові молодіж оповіла
ся за обороном етнічной лемківской землі перед евентуальном пробом підпорядкуваня єй през
Поляків Єднак векшіст зо згромадженых оповіла ся проти такій опциі Участникы того
зобраня уважали же на основі трьох пунктів президента Вільсона і з помочом
американьскых Лемків іх право до самостановліня не є загорожене На наступных вічах
в Крениці в Ґладышові і в Ждыні панувала атмосфера радости заістнілой ситуациі
і узысканой вільности по розпаді Австрийо Мадєр Лемківска адміністрация розвивала ся барз
скоро през што дішло до вытворіня ся повітовых рускых рад Руска Рада
в Ґладышові остала змінена на Повітову Руску Раду для повітів ґорлицкого ясельского
і кросняньского Єй ролю приняла Повітова Руска Рада в Чарным з ксєндзом
Михалом Юрчаковичом і Сергійом Дуркотом на челі Для повіту ґрибівского оснувано Повітову
Руску Раду в Снітниці котрой функциі переняла Повітова Руска Рада в Бінцареві
під воджом др Ярослава Качмарчыка Для повітів Нового Санча і Нового Торгу
покликано Повітову Руску Раду в Крениці а на єй челі стану др
Александр Тіханьскій Для східньой Лемковины покликано Повітову Руску Раду в Саноці а
єй вызначныма персонами были др Александер Савюк священник Йосиф Москалик і священник
Йосиф Сєкєржыньскій лем по є лем по Креницим ся роты горами што
я ся на ся на будил воромисоми Карпаты бескіды барз мішом зовы
<unk> тим роцібы вас были соли Як нас приму слово од тов
поперация підславсит до версила Неє дво Лемка з торбами усты На спороли
од воды до додону Ци ся істы вернул та коли додому Лем
поєси лем ко самой Крениці Ісыпин ся напил буден писопиці Зняньовой крини
цібы сконсолідувати і добре координувати діяня лемківской адміністрациі од <unk> грудня <unk>
р діял Начальній Совіт Лемковины Совіт тот зберал ся штотыжден Єдным з
першых рішынь Начального Совіту Лемковины было принятя новых назв повітів котры обнімали
лемківскы етнічны землі На чалі совіту станул священник Михал Юрчакєвич а секретарьом
остал доктор Дмитрий Собін Начальній Совіт Лемковины оголосил ся єдином владом на
Лемковині і вшыткы повітовы Рускы Рады были йому підпорядкуваны По селах зачато
зберати пінязі на діяльніст Совіту Декотрых війтів узнано за нелояльных і одсунено
од становиск Новопокликаны разом з мешканцями сел мали складати в церквах присягы
на вірніст начальному совітові Лемковины Совіт звернул ся до людности о встриманя
ся з плачыньом податків для Поляків аж до одкликаня і оголосил же
жаден Русин не єст обовязаний служыти в польскым війску Кажда лемківска ґміна
мала зорґанізувати сой страж поліцию для забезпечыня безпеченства На челі поліциі станул
поручник Роман Симбратович Начальный Совіт Лемковины отримал попертя серед лемківского соспільства котре
вывязувало ся з його заряджынь і бойкотувало пробы запроваджыня польской адміністрациі на
Лемковині Найважнійше віче котрого річницю внеска обходиме зобрал ся <unk> грудня <unk>
р во Фльоринці Перед вічом зобрал ся його орґанізацийный комітет в особах
доктора Ярослава Качмарчыка священника Василия Курилы Миколая Ґромосяка Методия Трохановского і священника
Димитрия Хыляка На тій стрічі предискутувано справы якы мали быти порушаны і
пропозициі ухвал Віче розпочал священник Василий Курило якій привитал участників з ґанку
плебаніі во Фльоринці На вступі уж зазначыл же тото зобраня має першорядне
значыня для будучности Лемковины Наступні священник Димитрий Хыляк оповідал о істориі Лемковины
звертаючы увагу же Лемкы сут автохтонамі Доктор Ярослав Качмарчык представил революцийну ситуацию
в Росиі і на Украіні на віче зобрало ся около <unk> делеґатів
зо <unk> сел на Лемковині Выразили они свою радіст по розпаді Австрию
Мадяр і Німец і свою вдячніст народом якы бороли ся по перемогу
демокрациі В кінцевым документі стверджено же рускій нарід якій мешкат на териториі
Ґаліциі Посан Попрад і Дунаєц В пілдневы бокы Карпат і Буковину на
пілніч од Серету торжественні высловує свою волю належати до спільного політичного орґанізму
а протестує проти претенсийом Поляків і Мадярів до выміненых земель Собраны делеґаты
вірили же мировий конґрес сполнит іх надіі До часу децизиі Конґресу Народній
Совіт Лемковины мал быти утриманый Під неприсутніст Михала Юрщаковича на чалі Совіту
станул др Александер Тіханьскій Структуры совіту зачато офіцийні называти Руском Народном Республиком
А тепер послухайте што про фльориньскє віче оповідал Александер Курило внук Василия
Куриллы для документу зреализуваного през телевізию польску <unk> грудня <unk> року мі
Дзядек зволал Великій Вєц вшыткых мішканців Фльоринкі в бліскій околиц Целем дєцу
было поволаня Рады Рускій Повяту Грибовского Одбыло то ся рано народ ся
зебрал пшед церкви при тій урочыстості косєльний церкви Дзяд вложыл епітрахіл єст
то Кавалек путна льняного на котрым зробльо в обоз концентрацийным Талергоф през
Вєзню ладнє вишыти і на котрым каждый з участників чяжы кже были
єй там Запєнці кажде зложыл свій подвіс ориґінальный Віз іме туружны назвідства
Жеґєстовскій Преторюс Качмарч Курило іні былі то тяжа з цалой Ґаліциі кадлопита
До кого мам ся прилочыть до Словациі ци до Польскій ци до
Маль до Венґєр ци до Украіны ци до Росиі Вєц подял ухвале
ми хцеме належати до Росиі Дядеґ оповідал же шлюбуваня одбыло ся в
церкви в часі набоженства вшысты зебрані поднішній Ремкы війні Слюєме вірной для
той Републікі для той Рады Рускій На віче принято резолюциі за прилучыньом
Лемковины до Росиі Уж в тым моменти Димитрий Вислоцкій звертал увагу на
нереальніст тых постулятів і подал пропозицию прилучыня до Чехословациі Внесок тот критикувал
єднак міцно др Димитрий Собін і остал одшмареній Што вынятково важне то
в резолюциі Лемкы деклярували свою єдніст з Русинами з пілулдневых Карпат і
выражали волю станя з нима в єдній державі То власні в значній
мірі подіі з Пряшівской Руси вплынули на пізнійшу зміну політичной орієнтациі Лемків
Фльориньскє віче было великом маніфестацийом в якій насамперед высували ся два аспекты
русофільство і стремліня до єдности карпатскых Русинів Як ся скоро оказало Лемкы
были в силі зрезиґнувати з напряму русофільского в політиці але з єдности
не зрезиґнували Днесня аудиция была створена на основі книжкы Богдана Горбаля Діяльніст
політична Лемку в Новым Кощызні <unk> Слухали сте з лемківского архіву в
радию Руской Бурсы Лем фм Павло Ханас пары пары па