З лемківского архіву #55 - 23 I 2014 Теофiль Качмарчык
Еп. 55

З лемківского архіву #55 - 23 I 2014 Теофiль Качмарчык

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono księdzu Teofilowi Kaczmarczykowi, ważnej postaci w historii Łemków i jednemu z ludzi kojarzonych z wydarzeniami określanymi później jako Łemkowska Republika. Z transkrypcji wynika, że był długoletnim proboszczem, cieszył się dużym szacunkiem parafian, bronił Rusinów przed krzywdą i krytykował dobrowolną polonizację.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій архів то місце в якым довідате ся про історию Лемків річы
якых де інде не прочытате ани не почуєте Слухайте з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас Гнесній лемківскій архів
посвячені буде вынятковій перзоні яка одограла в істориі Лемковины непересічну ролю Бесідувал
буду просвященника Теофіля Качмарчыкы Был він єдным з найважнійшых діячы перелому <unk>
і віку Внесній істориі назвиско Качмарчык асоциюване є частійше з Теофільовым сыном
Ярославом а то през його уділ в подіях якы запамятаны остали яко
Лемківска Република Єднак діяльніст Теофіля Качмарчыка была вельо долша і барже незломна
уж сучасникы ставляли го в ряді прихыляку ци выре со В дописі
з Червеной Руси анонімовый автор якій писал о політичных обществах на Лемковині
писал так Теофіл Качмарчык першоплянний діятель і патріота Был він вынятковым священником
і громадскым діятельом По єй ідеі представлял в дописах до часопису своі
ідеі представлял в дописах до часописів Заним зачну бесідувати о тым як
нашол ся на самым верху лемківской еліты треба іщы спомнути о його
молодых роках В тым місци зазначыти тіж треба же была то правдіва
лемківска еліта На переломі <unk> і ХХ віка Лемкы мали своі еліты
і в тым припаді слово тото є як найбарже на місци Вродил
ся Теофіль Качмарчык в році <unk> або в <unk> Ріжниця Сеса выникат
з дати поданой в церковных шематизмах і з дати на Могылі Качмарчыка
По закінчыню едукациі высвяченій остал на грекокатолицкого священника в <unk> році Свою
службу зачал найперше в селі Рихвалд Наступні перенесені остал до парафіі в
Більцареві де уж остал парохом аж до свойой смерти Парохом в Більцареви
был през <unk> рокы были то <unk> рокы велькой роботы і одданя
Йоґо Просиросо ти зоро ци Ниґдоны Блокы спа сонзы мыґдоно на зобудут
Не лем в Білцареві было о ним голосно Вшытко што ся діяло
на Лемковині а предовшыткым на західній єй части не могло ся обыйти
без знаня Теофіля Качмарчыка Його вплывы сігали дальше ниж лем на Лемковину
Слухали ся качмарчыка Повітовы староства і навет крайовы послы Серед своіх селян
тішыл ся велькым шацунком і нераз привертал іх до порядку часами строгыма
методами Кєд на неділі вечірній зявляло ся лем пару осіб то в
такій ситуациі качмарчык в вечері не правил лем ішол в місце де
ся сходили хлопы і гнал вшыткых разом до церкви Такій то был
долголітній парох більцаревы Подіі з жытя Качмарчыка зачали обрастати в леґенды Єдну
з них описал своі епопеі Іван Хорощак Тічыла ся она танця Асафата
Хорощака з Теофільом Качмарчыком подібно Асафат Хорощак по приізді з Америкы десиой
забыл респекту до священників затанцувал сой з отцьом Теофіром Потій подіі качмарчыкова
палиця уж веце не мала хлопів прогоняті з гулянок Хоц срогым был
священником Теофіль Качмарчык дбал о своіх і не лем о своіх селян
як малокотрий священник Кєд села навіджали посухы грады битя альбо стала ся
шкода зараз писал до одповідніх власти Просил о поміч обніжыня податків чы
ти звільніня од них Дуже увагы посвячал Тофіль Качмарчык моральній обороні свойого
народу Вражливий был на нетолеранцию і поніжаня Руснаків Не боял ся никого
незалежно од позициі хто покривдил Руснака Потрафіл він єднак видити народны вады
і слабости Осмішал добровільну польонізацию котра дотыкала в <unk> віку міцну інтеліґінцию
на Лемковині і в Галичыні Штоправда ефект одтіхнул Лемковину в меншыны населіню
якаличыну але тіж было то видочне тамоцийте міжа лімоцюєте майоправі Церес ньом
Нова днеска за Качмарчык ужывал свого материньского языка на штоден і не
лем в хыжы Урядовы писма писал тіж по руску і был престо
шануваній тіж в урядах Соспільны проблемы Лемків образувал тіж в дописах до
часопису Червена Русь Тематика його дописів была барз ріжна Дотыкал він в
них проблемів політычных соспільных економічных і реліґійных лемковины Великым ділом до котрого
Теофіл Качмарчык внюс великій вклад было оснуваня Руской Бурсы в Новым Санчы
в <unk> році Доконала того лемківска еліта перелому <unk> і віку Качмарчік
в тій ґрупі был єдном з найважнійшых персон але відомо неєдиному Руска
Бурса в Новым Санчы служыла школярам аж до <unk> р В році
тым австриятска влада заперла бурсу а цілу інтеліґенцию вывезла до обозу в
Талергофі Такій льос стрітил качмарчыка разом з його штырьома сынами Любоміром Ярославом
Филипом і Влядимиром З Талергофу вернули вшыткы ціли хоц декотры мусіли іщы
перейти през воєнны фронты Траґедия зато стрітила качмарчыкового внука Юлияна Могнатского В
<unk> р австриятскы жандармы повісили го на рынку в Ґрибові Змали го
коли приєхал до бабы Мариі жебы не была сама на щедрій вечы
Повісили го без процесу Для Теофіля Качмарчыка была то уж друга страта
внука в протягу рока <unk> серпня <unk> р мадярскы воякы засікали сестру
Юлияна Мохнацкого в Перемыслю разом з <unk> інчыма особами Досвідчыня з часу
І світовой війны барз неґативні вплынули на стан священникы Сон приходит перед
бурі спиюш засний бу тілько стежы тілько того Вшыткы перетов Тілько стежого
тілько дошыткы перету цілый світ уж одпутива Дрім лех Марка сіва Небо
спи Сонце спидут і міся тот сіва Небо спи сонце спит ку
і місяк зіве Спий драгоцінности мыя Як і ты богатий вшытко твого
є ниска твого гі звізды як дукы Вшытко тво низка твого Звізды
як дукы двигне личка за раны рану сонечку куханы Молодійскій і златійскій
Увіды на стыды молодіньскій і златіньскій увіды до сты Лици бы за
на стрічу судыцку Треба спати міцно спати малегенькі цловы Треба спати міцно
спати Але повіні іщы раз пришло му одограти важну ролю в жытю
народу і Лемковины Його сын Ярослав остал ведучым Лемківской Народной Републикы Мал
він порядну юридичну освіту але єднак харизмом недорівнял няньови По процесі в
Новым Санчы з <unk> р высофал ся жытя політичного Лемковины В подіях
тых активну участ хоц уж в заавансуваным віку брал тіж Теофіль Качмарчык
Борол ся до кінця о добро свого народу Одишол з земского жытя
Теофіль Качмарчык <unk> лютого <unk> р Затужыла за ним Більцарева і ціла
Сандецка Русь Днесній лемківскій архів прирыхтуваный остал на основі допису Петра Трохановского
з лемківского Річника <unk> рока Слухали сте проґраму з лемківского архіву в
радию Руской Бурсы Лем фм Павло Ханас