З лемківского архіву #63 - 29 V 2014 Бесiда з Катерином Романяковом, ведучом ансамблю Скеюшан
Еп. 63

З лемківского архіву #63 - 29 V 2014 Бесiда з Катерином Романяковом, ведучом ансамблю Скеюшан

•

Опис епізоду

To archiwalna rozmowa z Katarzyną Romanjakową, założycielką i prowadzącą rusyński zespół z Chomutova, nagrana podczas koncertu z okazji 20-lecia zespołu. W odcinku opowiada ona o swoim pochodzeniu z Rumunii, przesiedleniu do Czechosłowacji, pracy na gospodarstwie w Morawach oraz o życiu rodzinnym i śpiewaniu w zespole.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій архів в тым місци в якым довідате ся про історию Лемків
річы котрых де інде не почуєте а не пречытате Сайты з лемківского
архіву в радию Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас Внескы в
лемківскым архіві дете могли почути бесіду з паньом Катерином Романяковом Є она
основательком і ведучом русиньского ансамблю з Хомутова в Чешскій Республіці з Кєюшын
Бесіда сеса была награна <unk> мая того рока на концерті ансамблю CarÏæ
якій одбыл ся з нагоды ХХ річниці од дня оснуваня ансамблю Запрашам
до выслуханя бесіды Кристос з Воскрести нас Бесідуєте до лемківского радия Руской
Бурсы Лем фм Повічте як ся называте Я ся называм Катежына Руманякова
Похажам народила єм ся в румуньску з румунска сме пришли як рееміґранті
до чешкословеньска на попут ческословеньской влады пришли сме ціла родина з родичами
Зо сестрами і з братом пришли сме но е як жебы м
повіля не слізме ту до мєста Духомутова але слісме на Мораву а
там єм жыля на господарству До девятнадцет років А як не было
девятна пріся Духомутова за сестром бы сестроту ся выдала так єм при
слякуні ной ту єм це наш музя але музє зо Словеньска зо
уравской пцеграды як є там поблиз зо за два а стало ся
мі так Єм была на Лемковскій Ватрі а Змал єй запальовати єден
пан а представит ся мі пане Романяк Так же то было про
мя такє преквапыня Я му гварю а я тіж Романяква А вон
ся чудує на мене я на нею Но так ся то было
такє про мя переквапня А інакше што же м повіла о родині
но тяжко нам было зачатку бо не было не мали сме де
бывати не мали сме ніч але потім смеджы стали оты Той дены
де сме жыли в тероскыйцях на Мораві зме хыжы І поля І
так сме робили аж до <unk> року Ходиля ім з конями оралі
сме сіялі сме Так як ся робіт на полю но і по
тым в тым <unk> року ся залужыло дружство мама вельо дівкому є
гыбайде то дале Бота емоциі робота тяжка про Тебе уж яблота Касола
бейка Ямаля <unk>ваків Но і як сме при сліду потисме ся выдалі
выдала м ся Діти пришли робота была Ям <unk> <unk> рокы робіляхы
Вальцовна <unk>eora єм Я не знам як по Вашому але унас ся
варло на граніку на Єжабу но тая єм была горі або зєла
єм материял трубкы а так так же брото не была така тяжка
роботале на голову была барз тяжка бо то фур мусіте давати позер
бо то рішльопо понад людів А Но і потым так пишо жыво
дішол штырі діти маля діти выросли ся повыдавали тераз сме зостали самі
а з мужом Но так вариме што тоты дівчата на шыфурт як
пришло тото вшытко тота Ґала Матия Святця гваріт перед тыма <unk> рокми
Но пішлям до доходу уж тіж Але вын хворий до долго уж
так же ниякой інвалідні Но а дівчата року <unk> варят доле Да
так фурт ходиме по сполю ай співаме ай тота не можеме мы
дашто заложыти собі Но і так потим сме ся зышли А было
нас мало аси осем лем а зачали сме сой співати ходили сме
по родінах Так бы не было де потым сме сий кроі посили
потым нас до камюнкы позвали бо то мы роляті нашы правчек были
з Камюнкы а з Орябіны А повіджте в такым разі якы вашы
родиче нашли ся в Румуніі Нашы моє ромця наслід там ся народили
Бо нашы правчеткове походжают з камюнкы як і стараліл бловня Ота мале
А якай тераз одходили люде до світа не мали малі роботы так
і слі за хлібом взяли выс коні коровы штомалі істоміслі Ту меньше
веце в котрым році Вашы предкове ся оселили в Лоні Так якы
жебы м повіла атакы року <unk> Ношли они том дергом Дишля ледышля
што Ромундка о колодне звару або тым і соры А тамци сталі
да за о тыждень Але кєд ім ся там не подабало бо
там ровіна они были звыкнены горах уціпасти Но так і слі За
тым рыхарьом взял них тя дінде о такі тамдалі на Скєю зато
скєюш То така збідачена Дедіна была так тамто і аж там сой
зачали ставляти хыжы поля а так так так так так так так
так так так так же хыжкы і зо соломом прикрыты як ся
дало Но і так жылі по цілых років на тым скеюшу Єдна
родина потым даль ся а далься мы сме ішли як четверта ґенерация
одтамале І в котрым року сте пришли до чывят Але они найпер
ся писали ішли хлопци молоды а сі три родины што ся взяли
акурат вечір ся взяли а рано ішли А Оній сліку Дле то
было по вальці было тяжко модім тяжко было но але прешто фурт
было ліпше як там так по тым нам писали же можеме прийти
за нима Но так єдно по тым <unk> ппишли А мы уж
сме последній транспорт і сліку І кілько все майстерків Яні не <unk>
А є того року <unk> авґуста <unk> років што сме дух Чехах
лем є поле не сем єдмо Лем там єдена стерана Де місеміонополи
назвыє Слам на місце <unk>eovы На вейду я на раді за рілом
ріду раба Ґудусабів Не мам на дозве граба граба рабала зарю граблі
бо кодаятя прейду выны кодаятя Кодайляс Боже носо Божест Ейде мі роботского
де на корі Дайте місте мі мамо ского де на корі сухлі
сы добрі знате понюр Добрі знов Колі оснували сте ансамбль року <unk>
в року <unk> версат сме ся заложыли офіцияльні Чого ансамбль называт ся
з кєюшом Ес кєюсян притадіна де му сме были в Румуніі та
ся писала з кєюсь А подля той деді сме варили мы будеме
співати наші співанкы бо по цілю тых років нашы предковита фурт сівали
по нашому ай співали Ай танцьовали ай ся веселіли а брали ся
молодле медже собом Не хтіли но але по тому фуртця Менчалю Менчало
Но так по тому жый брали і румуни уж ся і муц
не порабало то брати Але даднем си іщы там зостало Родин Наскєюшусь
єда зо пятси з родіщы сут там І мате з нима контакт
з маме Маме кєд ідеме тамта ідеме і на Скєюш То значыт
же на Скєюшу іщы підтримуют своє руснацкє Є маю єй церков Церков
грекокатолицку Ай тото оны Так затял тримют але докоды будут тоты стары
так молоды уж онів ся порозходили по світі і слідо міста А
пуйчте хто был ініциятором заложыня ансамблю ся мушу сміяти бо Яфур ай
потес поспрібуєме Спробуєме Но єдно ку другому і наконец так лишо можу
повісти же Нашы Е наше м єсто Нас толерує был ту іониєм
Яфурварю староста Але ег но дражні Приматор был ту гнець катіжця по
пріті на нас а мы ходиме Моц моц выступувати ай прохомутов а
і підпоріє нас але тераз тераз ся нам не повело Ня не
хту гвадити таґниц ани на єдно ани на другого але мы сме
зілі выписали зядост Хто за видів не знам та сме не дісталі
дотаців Лем акуратна пронаєм того салу але то лем половину повинсиме зо
свойого заплатити іщы верніме до початку ансамблю Якы люде охочо приходили до
ансамблю хтіли приходити выступувати вчыти ся гуляті співати но Акурат мы у
нас ся не заховала гудба Музика Бо я то сой я памятам
такюсю там грали фурт лем Циґане І то зато хыбник Но циґане
грали так дахто ся научыл ся грал на гуснях Але мы не
маме никого хто бы нам на гуслях грал На то шкода ну
але што зробиме А хто вам рырых репертуар збів представліня аранжациі Но
вшытко я І одкаль вызнати як тото зробити Бо єм тото озерал
мі ся барз подабало то был красне натуральне Одкаль вы тото знате
Но так сме ходіли на скєюшю так ся робіло Те Подля того
як там ходіли як тераз мету по ролі піря Гей гей о
тото васіоны Так там на скєюшу ся взяли бабы позбірали а вшыткы
такі слі граз А і співали і танцьовалі і по ролі піря
і ся по гостіли днизка у єдного завтра у другого А ся
піря по пороло а так мы маме моц на сценек маме моц
на студуваных і як свиню колеме А і весіля і спрашаня і
ічепіня і як і церкві молоды Йой но моть маме того руценок
такых пятнад І то вшытко ви сте выду припоминали сте сой зо
свойой памяти но а є моя іщы ніч мама жыла Але го
моц нам помых з тым пан Мусінка зо Спряшова Лем ходил і
з тых тых роках з <unk> року Ходил так десіс ся дочыл
же мы тужыєме Ав нас глядал Не міг нас найти але потым
цьому якосі поверло же нас нашол і был тухомотові был в Трузкытовицях
был в Румуниі в Скыєвшу был походил а позбірал тоты пис співанкы
выні наточыл а написал книжку Але я ім уж одмалейка записувала од
мамы співанкы Ай мама фур так і повідали і нянь оповідали як
были іх гы Войні на Криму ціли ціли они воювали Так же
Но было то такє же сме то Похопили так же треба то
дащо з ним зробити жебы трошка то ішло дале Але як долго
буде не знаме ся мос не берут Не берут ся Нашы діти
мос не хят бо не хят бесідувати Ім робит язык уж тяжко
Бо мы але мы маме терас в нашій ґрупі Чехы співают по
нашому ся найперше ся языка навци так он ся навцят співанку Подля
співанкы думаме о правду Чехы половіна собору ужы Бо мы не помірали
А гев в Хомутові в вашым окресі кількон руснаків жыє Юй таты
лем зо скєюся сме нарахували такых тристо буде Кєне веці але не
гласят ся не хтят Бо они не хтят споминати на но пляне
што было Вы фурт пляны лем повідате Хыте фурт надже бы тото
пляне пришол Но не хцеме але не хцеме забыти А з якыма
інчыма русиньскыма орґанізациями спілпрацуєте Терас я уж мот рокы зо се Свас
пчаты Подкарпатскє Руси в Празі А тераз недавно асі два рокы сме
ся знами зо смолодом орґанізацийом Русинов в Празі А ту іх єд
а то десят ці кілько присліте разом на наше Такси нима То
вы до нихти жізте Но там ходиме мы выступувати а оні до
нас А му сме были і гленіці выступувати та зо штырі раз
можна А єс Дакопольскій Гножнове акопольскы наберя в Криниці сме были разы
три раз Так то уже рокы А з ансамбльом Кычера толи сте
ся пізнали Гы та было такє познаня Мы сме были внові Педра
Дойтем выступувати на Януші дукату Співаме робіме своє а нараз приде з
другой странечний слівы од Хадялі приде Юрко Старзіньскій Арка люде Божю одкалевы
Но то отка але ну за ту высоком так бесіте як мы
так і так сме ся зрономіли і он по тым настам закричали
на лемківску ватруча зимболітізациі три раз почым сме были і яко в
Леґніці тіж тіждя зо три раз в Кріниці три раз Так оціняти
спілпрацю з ансамбльом Кычера Йо красні Нам ся з нима красні оні
ся так красні она старают але мы не можеме ім таку старст
а нам і зяль Же не можеме так о о них пецьовати
як ся гваріт Жебы сме ім тілько далі што бы требало но
бо узяло нам ти ся барзва слова Цудова атмосфера Не маме тілько
пінязі найважнійша лем атмосфера Но так атмосфера бы мы сме дзябельскы як
ся гварят бы гваріл і примат ге же сме робили лем ззаду
співати але потом сме ім розтанцювали і ціли гіганцавы Нок міст охомуто
вся затім не можу повісти жебы нам нешло яку стрічу што хцеме
так ся з нажнам помочы А з вашыма родаками з камюнкы мате
контакт В камюнці сме были раз усі з раз тіж выступувати оні
были ту а ці три рокы тому што были оні ту Дес
выступувати Три стірі штырі бо то было на <unk> році Кєд бы
є оніту Спалі там де тераз вы Ци орґанізуєте Концерты шторока так
нескы Каждий рик А фурт маю І то єст з нагоды оснуваня
ансамблю гейк Но тераз кажю зє маме маме то моц моцмету змагат
ба рокы су А мате даякы іщы пляны котры бы сте хтіли
выполніти з ансамбльом Йо Йой та они хтят ходіти ся де маме
того року моть Тераз ідеме до Кром є зіже Там п є
словацкій фестіваль а мают Словациі то по Кромєвці м робіт але буде
то македоньскій а русиньскій Так они нас бо ту з Чехами сме
Лемцями яко ансамбль яко Тераз тоты хлопці з той праль хтят ций
заложыти тіж Так не знам куди заложат ци не заложат ці як
буду дале не знам но Але о ні маєт красны красн там
і шкода Найвеликы оны тоты плесы як гвареони Там было даз од
<unk> люди Плесы то значыт забавы Забава но такы в зімі Но
А ми ідеме і там То добрі А бесідували сте же молоды
не хтят ся языка вчытітны то нема в огулі молодых котры бесідуют
по руснацкы ци іщы де котры бесідуют нема нема никого Дедуть Я
не хту помлювати Чехы але ці сут кажді про себе Они ся
не хят хатя дімоці Мало мало А вашы внукы може бесідуют по
сломищы Тіж не холе розуміт ні Але она так не бесідує Она
была траз вас вез і слят з мотором перед вами так моя
наймолодча дівка мам а друга власньом А єдну мам в Анґліі Але
онай там лем на роботу напряна за подума внука мату малого хлопчыка
так А сыля тіж был ту Бо мам єдного сына а три
внукы три дівкы а девят внучат а три правнучата Могли бы мы
сме мали і дідскій собор заложений Не знам мам там кроникы кєсцити
ся можете позріти Бо сут штырі Стірі кронікы о зачатку То підеме
зараз за зрід на тоты кронікы можете можете МСКА стрітил ся з
парохом парафіг в гомутові Одколі мате гев церков Од <unk> року То
єст специя про вас заснувана Яка Я бля позвал пан Мусінка то
зас мушу то єй Єво заслуга Мужу го похвалити а то є
вынас позвал зо смоім свягром на І сіз до Пряшова А там
єм ся зышля зо Сотцом Лявінцом Не знам ци узнате ци нівен
по тым был ту нашым біскупом Но і Одтовды сме ся была
перша акурат <unk> листопаду як ся гваріт Не знам ци знати што
є бы тот <unk> місяц бо я уж забыла Што Я уж
забыла <unk> місяц а того як была революция так бы сме мали
першу нашу Святу Літурґію Грекокатолицку І по якому ся пройдуват з церкви
літурґія по грекокатолицкы По старословяньскы Но але на ся мало До церкви
нас ходіт <unk>надце а по вічне мічы дас памятати іщы Коли мешкали
сте в Румніі Но было мі не цілы осем рока кєд м
ту пришля Мало сой памятам з того то сут лем такы споминкы
такы як дітя гмы ся бавіли А што ся бавіли діті ва
іх Нашы діти не ма мы Вы ге мы сме мали на
уліті таку Таку ґропу Я не знам ці знати што то не
ґрупу але ґропа така яма велика глубока на но добрий метер была
полна з водом м фурты воді ся чвахтали під намі та фурт
тоты нашы родиче за нас там ся там залєте там ся там
залєте а за нашым затюкы ярок А та тіж тым ярку фур
сме были ярку А як сме ся бавили Но та місто попкы
кєд не знате што є попка паненка Но Як жебы мам побеляно
по нашому гваділі попка Тоє яко паненка а то ся діти бавили
зос Яко дія і яко дітя мале умєлено но так зробили скымачків
зо сдеревка головку навіля ужнимали паненкы Тачме ся бали почы Но ай
ай на весіля ся бавіли ай ай так діти мали та робіли
Весіля дружбы робіли бльоду з молодым Зацо зо зулико за І в
Румуніі село Скєюш было ціле село Руснацкє Не было На Скєющю было
так людів бывало а были там Румуніі были там Чесі были там
Німці а місім дві родины Мадяры Жуде Тамблі а нас было Дазо
половина дзін была руснак а нох было поменьше Было штырі родины або
так але нас было найвеці Як ся укладали реляциі медже Руснаками а
інчыма меншынами бо то выволи вшытко меншыны інчы Але вшыткы сме си
робили кажде собе собі Руснаці ся весели і самі Румне самі ці
сами але мали сме там нашу церков мы чесі та Маліцерков а
православну Малі Руне церков Так же каждий мал своє але уж по
тым за по тых <unk> роках ся праця уж зачали місяти родины
медже собом Но і яка част з Кыюша выіхала До Чех Но
так Ніч за нону ґенерацию а то так нас было Одышло та
зо <unk> людів нараз Половина денів Дуснаків мало што там остало Но
Так але хоцкы мало што остало Руснаків то оні дотепер ся тримают
слово Гей А мож не тусдесякы рокы тераз І тоты Руснакы што
одышли зо Скєюша приіхали вшыткы до Хомутова не Е єдны прі были
на мы сме были на Мораві троскотовицях тоє медже Зноймом а Микульовом
Така Дидіна Потым давны были діяковіці Хтістям на Мораві дадны были в
гебу Дадны были ідже тераз мі на пальжем ани не привітала гостів
з гебу а су і з гебу і зос пацова Тераз мішло
відте но чловеку же уж уж уж ситат не памятат вшытко што
бы мало быти А як долго єхали сте зо Скіюшы на муравы
памятате Щеразні А доты першы так они цистували так же были добі
што мали Е о не як же м повіля ваґоны де ся
приважат коровы а такы такых пришли а пришли бе В <unk> місяцю
уж было зімно а єдна родина маляпер маленького хлопця Был в Перінці
іщы та і так райбалівж мороз был райбаль бойы вляк заставіл А
там сте ся калі і день Два єст ся увольнила коля жебы
дале ішол ваґоны од поіля вы сте там сіді ліфтем Така сі
а смерзлі ім рукы Кєде райбалі пеюхы а тото А гелюж в
Чехах досталі сте якы хыжы Но так як на Дзіні нормальні хыжы
з чегел выставлены Але были вільны хыжы гей То былі ж хыжы
по Німцьох Бо Німці зробили оци о ній зробили так ці яко
нася блада так зробила же нас не після назад на камюньску землю
або о Рябіньску Але суджеты были порожні Німці писляли до Оцунд зробили
до німецка Но з толо порожнє Но так нас далещу Та сме
прислідж стали сме хыжы поле ну і сме зачали ґаздовати До того
<unk> року сме ґаздовали Мали сме поля опресу цеметарі коні коровы І
цілий час удавало вам ся затримати тоту што найважнійше своє Гей так
преце же каждий вечір сме з мамом співали Ай няньо співа бо
му фурт прялі Знакудеі прялі я а робили такы Роботы штовечір ся
робіт рася капуста доптала расы треба перепороти по друг раз треба колоти
свію по <unk> раз засінче робіті так фуртна робота А кєд не
было но та ся стрікувало высивало і так сме ся научыли вшыткы
высивати тото кройто цілий сме ся і высывали сами А в часі
медже приіздом до Чех а десятым роком не было церкви грекокатолицкой дне
То аж тым <unk> доходили сте до костела Мы сме ходіли доло
до римскокатолицкой церкви Іщу Вас ліпоісте о строях одкаль мате з Кыюшан
мастроі своі Кроі Йо кроі Робили сме вшытко сме сой силі самій
самі высывалі самі силі каждий член ансамблю мусліл сой сам лишыти чы
были єдновідально сате Знате хлопцкі коселі Яна стріга си страхшыла фартухы сме
тіж на настрігалі пошылі блюзы нам силя святлена Тол сме сой так
неє уж єднак не знаме сюті тат де бы сме были Але
блюзы нам силя пмівшанка так шляхтовляли на масі седен блюзы Але нашы
хлопці не мают лем такы холосні Але они май діґачы такы складаны
То є сама фальда ззаду Пу складаны а доло мают з окні
такы аж горі путале А высиваны вшытко а тот уж тоты хлопці
кєді слівскєют ся талнюс уж высывану зо спацеріками Пацерік знате што є
Не знате Як сут пацері ту на тарк так з такыма повысилами
были пошорали горали так Але у нас мут ся в адлі пацері
І в камянці тіж пацері тіж тіж Но А строі то як
сте робіли ту мали сте такы взоры зо знимок ци робіли сте
з памяти Не не мы маме фотоґрафы В Ґрониці маме фотоґрафы подля
котрых жне мы робили Але оні прислідкам юкых товды куди ці давно
же перед тыма <unk> роками так істомалі можна іны крыі Но але
за тото об добі за <unk> рокы тоты кроі ся поутроха змінили
Е я сой мыслю те моя якомышленка же можна трошка сме сой
взяли із румунского кроя троха з камюнского троха зорявіньского а зробили сме
свій То так на конец што бы се хтіли повісти для слухачців
лемківского радия Лем фм Но же іх поздравиме жебы ся холем они
тримали Бо мы уж ме постарили а не знаме як долго ся
будеме тримати Барзо Вам дякую за бесіду якій тіж цвилисте з лемківского
архіву в радию Руской Бурсы ЛЕМ фм Павло Ханас