З лемківского архіву #64 - 26 VI 2014 Бесіда з Петром Мурянком (1 част)
Еп. 64

З лемківского архіву #64 - 26 VI 2014 Бесіда з Петром Мурянком (1 част)

•

Опис епізоду

Odcinek to rozmowa z Piotrem Trochanowskim Muryankiem o jego życiu i twórczości. Gość wspomina rodzinne środowisko, w którym pielęgnowano język i tożsamość łemkowską, oraz opowiada o pamięci o historii Łemków, w tym o Łemkowskiej Republice i przedwojennych doświadczeniach.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій архів в тым місци в котрым довідати ся про історию Лемків
річы якых де інде не почуєте ани не прочытате Слухайте з лемківского
архіву в радию Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас Внескы в
лемківскым архіві бесіда з вынятковом персоном паном Петром Трохановскым Мурянком Оповіст він
нам про своє жытя і творчіст добрі ден Добры денска для радия
бесідує шефредактор часопису Бесіда пан Петро Трохановскій Де і коли сте ся
вродили Вродил єм ся <unk> серпня <unk> р є вродил єм ся
о О місяц по прибытю до землі лаґнаня А як вас сі
хыжы было плекане тото наше лемківскє язык і наша достоменніст Но я
малы маєм велькє щестя до того так ся зложыло же мама Вродили
ня пізно Уж но неє што хто дайме на тото чытал мою
Віслу до ся орієнтує а не єшто розповідати о тым шыроко але
мама малий кєродил ту мали <unk> рокы отже ходит ту о Ометрику
ометрику были вроджены в <unk> році Отже памятали часы сперед І війны
за Аустриі ходили до школы а за Австриі ім іщы Дохыж приходили
книжкы ґазеты промонруваны так так ся трафило же была така родина дост
дост свідома а мали сме іщы уйка в Америці укат Мамен найстарший
брат котрий працувал в майнах в Америці і што якійсий час высыла
ім даякій грошык Што на ґаздівство то на ґаздівско на ґаздівство а
окремо высыла акуратні на ґазеты на книжкы з застережыньом же як не
выкорыстати тото так як треба то веце не буде прижывало Отже мама
радо чытали барз радо чытали отже нажыво за За автентычні зацитували ся
в тых есеях ци жартибливых текстах гнянкы прижылий прижылий Автентычні барз глубоко
іх поілен нито смерт о Максима Сандовича Товды пережывали Памятали войну памятали
Републику Лемківску Ано а треба знати же же Палац Качмарчыків было царівскій
служыл часто на стрічы тых діячі лемківской Республикы качмарчыкы відомо же были
в центрі того А Амілико австрийскій жовнір мамин брати денадцет років старшы
од мамы зложыло ся так же сме Е Жыли і мешкали сме
на Оляню в тым самым селі разом велиі сме робили языком часто
бесідувал отже маєм бітиньство Мали єм дім і поза думом шум Лемків
было такє повело ся мі жыті в добрым середовиску же маєм од
кого тырпати А што повідали о Републіці Фльориньскій Ваш мамо І Няньо
Уйко Уйко Жверну были при тій при Стражы Гоноровой при Лемківскій Республиці
або дружыли з Котрмарчыками што оповідали уйдали тото же же Іґомось Качмарчык
аж і в церкви заповідал тото і был такій піднесений велькій патріотичны
і дух же пыкали сме Тай мама пойде плыкали сме як Іґомось
о тым ґадал о тых нашых велькых надіях А по чым сме
плыкали А як амер тот велькій нашый качмарчык і плыкали сме як
надіі мерли о так мі мама повідала А ци Република Фльориньска мала
свою символику Я не знам м якосий не дошло м до мя
такого прямого переказу Може ся тото затратило не звернули на то увагу
о символиці ходичы О р О фану так З тым єм ся
зышол пізнійше і барз припадково туж не ходит о о о о
о ом о саму републику Фльориньску а загалі лемківскіст як достоменніст як
нарід то зышла єм ся з тым припадково же бе семінарскій учытель
зрештом ректор семінариі о Серафім Железняковичованок віленьского з гіленьской семінариі духовной В
часі в меджевинным часі як были орґанізуваны тото Талергофскы зізды з єпископом
котрий адмініструвал Ловину і з взитом архіпастирском был на Лемковині в кількох
селах То оповідал же о як владыку витали то на тых повітальных
брамах были фана державна польска і три кольорова е жолто поморончого синя
Жолту помранчого синя ци Зелену помаренчоси Е помоли єм ся помолим ся
Зелену померанчо осиня пнакти То значыт же фана котру днеска ми ужыламе
могла остати обернена Якоси так ся стало і мусіл бы м зазріти
до джерел Як было на нашых ватрах бо трафляли ся тоты фаны
на нашых ватрах ы был котрийсий значок тіж кєд добрі памятам символиком
мусіл бы м до того зазріти Як то ци мы сме ся
товды помилили ци по тым не знам в якій ситуациі уж нашы
молоды поклонникы наступці так зробили тото і так ся якоси Е Прияло
остатньо што сме виділи і в опові Выконаню Чудовом гербута Юря Але
того же пред війном был Зеленінгори тови степелнит гей гей я того
певний Ходіло о о тоту символику но так бы нашы богатства Лемковины
лісы Лісы лукы квітя богатство клітя і воды синє воды джерельны воды
Лемковины Уж ся мі ныснит рінот потулку і гусиноні ґєвдо уж ся
мінецнят то полі высокы над хызом мойом циіротливы уж ся мі не
снят камінны урвиско і гірскы звенуты уж ся мі не снят дале
гекы і близкы карпатскы за мряды уж ся мі не гысит Цы
фырды Зра до хмары высоку вершыну І смутно як отец зас гыну
позера самном аж ту в Украіну уж ся мі не сни щестливу
годину рідний край што змідалы огу бозы уж ся мі неслит моє
Лемковины успати уж про ню не можу уж ся мі Моя Лемкові
Бу спати уж пройдю іщы верніме до вашого дітіньства як было молодому
Лемкови на чужыні якы одчутя молисте або то В школін Я чутом
м єм вельо споминів з ріжных сторін же мали проблемы молоды лемчата
як ходили до школы Я щестливі дост не мал бо так повідам
мешкал єм сылечку де было піл на піл але Лемкы домінували під
взглядом чым як бы повісти і ґаздівскым і інтелектуальным абсолютні домінували Лемкы
В склепі ся бесідувало під склепом по лемківскы сусідовы Полякы знали лемківску
бесіду співали по лемківскы так же я не мом Має м такы
очывидні они десить там што єм описал тото Авісла далей плыне по
польскы трафляло ся маєм такій припадок же за скором в них сіділо
все тото сусідів нашых не вшыткых може бо были бо были ріжны
ронас была мішанка така же были із забуґа Епідвільна Ло Бюрусин такій
был но то відомо же він не мал якійсых такых Аж і
тоты Полякы з Забуґа о них были деси з такой ситуациі же
они місанті были не были злі наставлены трафило ся мі од тых
центральняків бо были з кєлицкого спічанного жыня так брыдко заатакували як дітину
І тото донесли до школы моя де си мі так докучали коровы
сме пасли докучали мі докучали ня зослустили Еы пойдали же нє там
Циґане в Бявій нашли там де качкы срали но ем повіл а
то были ґаздове а В неділю было в неділю то няня ішли
пасти єден ден єм мал пропустку але тот тоту неділю деси поіхали
я зо старшыма ґаздами під корой о ним так до ня цюкали
цюкали ґадайте мі што хцете лем Міляху не повідте по тым то
такій єм был в селі на роявы різбы зараз ся тото рознесло
добрі з імпую добрі з імпую Но а тут што єм повіл
єден так выскочыл Чекай довесє пан Лакомскій ци за пташык там якоситак
Кмил Лакомскій учытельом під директором школы в сусіднім селі бо наше было
маленькє селечко там заходили до сусіднього села до Шкляр Е повіл То
то была правда але консеквенций з жаных ім не одчул скаль знам
же повіл бо бо ы зараз то было в неділю а в
понедільок уж в понедільок пані Отопольского зачала нам оповідати тоту байку Чеху
О Леху і Русє в тым контексті же ляхто не єст образливе
слово історичне Но такій такій епізод єм мал але так ґенеральні знам
же же же дуже люди молодых мало проблемів тя не мал специяльні
з тыма забуженами Навет єм дружыла з єдным так близко же же
сме навет по коляді ходили віней бы Поляка але по нашому уйхолеті
як не знам што На два голосы сме ґразні співали А як
ся стало же удало вам ся вернути на Лемковину Мы ся строіли
Все то значыт все Мам в своім архіві такє писмо з <unk>
рока як нашы моцарияне писали до Уряду Польщы товдышнього зобрали підписы там
ся кытку нашло кус і не лем бы цариянив Тоты ступори нас
жыли з інчых ґрунтане букучане Алем на тоту писму м нияк не
дістали одповіди відомо сандичына была вылучена до сандичыны не мож было вертати
Но але але в рудині се ся мрияло од Яньос ту правда
побудували як єден з нечысленных нову хыжу бо стара была бальс пла
ся трафила на щыті вісіла была рыта дата <unk> отже старе будинчыско
ту было стіны плакали так ся валило Текло по них Нибы побудували
хыжу нов на заході Але то был <unk> рік і з няньом
сме написали писму о зданя ґаздівкы на скарб державы Жедаме ґаздівку няньо
передут мама на ренту тоту жыльницу і ся вертаме до гір Кєд
уж не до рідного зела Е то еы то десі до гір
Но але так ся нещестливо зложыло няня ся здецидували же так зробиме
і выданя было здане а о два тыжні вмерли І то ся
притягнуло ґаздівка стояла на няня тре было по тым переписувати нома відомо
хто з том адміністрациі єст рокы но але сме дото дополнили і
сме ся вернули <unk> році до гір іду до Ласиі свого здале
коєд горудний порудного до двора з дале до дідных До селы рідного
доры Варто до вас міст не лем ту гонка никого не ви
никого нели Ніжник ні дорогы Хто выдавал децизию ци можна вернути сині
То значыт товды уж не было квестиі як бы сме ся вертали
но сме ся не вернули на своє Уж не был офіцийний поворот
то был уж приватний поворот Ны ту спшедал там купів Но так
же туж не была квестия позволіня То сте трафили од разу до
Крениці Ні не од разу до Крениці брат як відомо брат Ярослав
Трохановскій провадил Лемковину в горах і якій си там кутик мал Но
ня уж не было то я зостал лем з мамом тот же
дуже нас не было вернули сме до Білянкы з том думком же
ся якоси ся будеме урядяти де си будеме штоси глядати Але такій
Выхідный пункт акуратні Білянка нале так ся зложыло же же панику працувал
в Ґорлицях в уряді Ґміны нецілый рік часу і За мном шыли
як то мойдувай мама довідували ся пукалень жебы мы каптували ня же
так може невас вгарді повім но до Санока будучы Лодыка Адам а
тушні Декан жебы м там хор провадил соноку там м єм был
пят років а потім зас Креничане Такє сычыня мали збы м ту
пришол і єм ся осіл в Креници і туж єм два рокы
А коли зачали сте писати Йой тото писати ім зачынал давно так
на нараты бы речы як мі в дітинстві єм якій співанутку уложыл
ы По тым єм си дал спокій потім ся мі вернуло писаня
як єм пишут до семінариі то такій набузуваный патріотичні полекых ы В
пересвитях до Середнішко єм пішут до Вруцлава і он єм был лем
Рік такы повідам припадкы ся стали аж там акуратні котрых не зазнал
в участным дітинстві зазнаєм середній сколі в Вуртраві Ієм ся л ани
не консультуючы з родичами хоц в товджыв нят был <unk>надцет років ім
написал писмоду До семінариі Варшавы до духовной семінариі не буду в польскій
школі не хті єм быти в польскій школі і глядаєм місця такого
же быти незалезным Ото духовой страна Но ін в семінариі якім присут
до Варшавы в <unk> жым році То єм затолку списати написа єм
Пару вершы неза не заховали ся тоты вершы Але такы такы были
іщы цілком інчы як по тым єм зачал писати такыка кузцюкы Бы
надане поезия но а потым єм і засім зашмарил писаня што цікаве
Писал єм найперше по акуратні тоты вельше семінарскы по лемківскы примал такій
період же м писал кус по росийскы кус по украіньскы і по
тым єм зас але мі тото не сіділо І по тым єм
по по кількох роках вернул до творіня з лемківскым і так Мусиме
знати же втовды ниякій стан был і лемківского і чловек іщы товды
не мал свідоміст патріотизм был але Але знаш е не было той
почлы такой шырокой жебы чловек міг Як творец базувати на літератури на
добрі літури шырокій Е я такій завороженый Славянофіль зачытувам ся в росийской
літературі в украіньскій і в польскій тіж зрештом хоц хоц правду повісти
найменьше і може під влияньом там з нас Лармонтова Тютчева Никросова зачам
писати кус по росийскы нон адну тошто што хто чловек мал <unk>
сімнадцет років Но але ґєм ся вернул Думіл з шкого Тершыча зачай
написати на полемківскы штоси там щыпнуло і уж одтовды пишо м то
деси так од <unk> хвалі єм опубликувал найбыль репортаж опубликувал в нашым
сові І до якых іщы часописів писали сте Тотовдо не было можливости
Ант єна Єдина можливіст была тодна наше слово лемківска сторинка наше слова
Інде не мож або гошым там якій сым о Дорогами бічныма приходила
Карпатска Русь Але не мол то часопис тіж уж уж товды на
якій сем такым вырядным рівний жебы можна было ся якоси навязати засіди
тиж Схвали сте з лемківского архіву в радию Руской Бурсы Лем фм
Павло Ханес