З лемківского архіву #70 - 18 IX 2014 Александер Павлович
Еп. 70

З лемківского архіву #70 - 18 IX 2014 Александер Павлович

Опис епізоду

Odcinek poświęcono Aleksandrowi Pawłowiczowi, jednemu z rusyńskich budzicieli XX wieku, i przypomina jego pochodzenie z Szaryskiego Czarnego pod Bardejowem oraz rodzinę greckokatolickiego księdza. Audycja opowiada też o jego dzieciństwie, opiece krewnych we Lwowie i na Węgrzech oraz o studiach filozoficznych i prawniczych, podkreślając jego talent językowy.

Автоматычна транскрипция

Лемківскє архів то місце в якым довідате ся про історию Лемків річы
котрых де інде не почуєте ани не пречытате Слухайте з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас Кнескы в лемківскым
архіві буде про єдного з русиньскых будителів ХХ віка Александра Павловича Александер
вродил ся в селі Шаріскє Чорне Бардієвского окресу в родині грекокатолицкого священника
Івана Павловича і Анны Ґлядишевской яка тіж походила зо священничого роду Александер
гордил ся походжыньом зо свого рідного села на Маковиці і зато тіж
выдумал свій псевдонім Чарнян Маковицкій Колиси се село называло ся лем чарно
а гнескытующа рідскє чорны Няньо Александра серед своіх вірных в селі был
барз люблений і становил авторитет Прото найліпше свідчыт факт же коли парох
чарного Захворил то селяны носили його з плебаній до церкви і назад
на руках Александер вродил ся уж яко сем Дзецку в родині і
наступил од <unk> вересня <unk> рока Александровий Няньов вмер коли молодий Александер
мал лем <unk> рокы Недолго по тій траґедиі вмерла тіж Александрова мама
По середчыню Александра найперше на короткій час приняла сестра потім Александра пригорнул
його Уйко Андрий Глядишевскій якій мешкал во Львові і барз ся принял
льосом молодого хлопчыска Наступный рік часу перебывал в найстаршого брата Івана Павловича
в Вышнім Бенкові і в Комарні але назад вернул до Уйка до
Львова Во Львові Мышку іщы три рокы В тых часах ціла комунікация
в тым шкільна наука одбывала ся по німецкы і по польскы і
прото молодий школяр не мал доброй нагоды до вчыня ся свого материньского
языка Од свого уйка на томі знавчыл ся барз важной річы то
спілчутя Ближнів Раз в тракті спациру з Уйком в Парку Уйко купил
два мішечкы черешни Єден місячок дал Александрови а другій подарувал дівчынці котра
тоты чересні продавала Александер звідал ся чого тото зробил Уйко пояснил йому
же дівча вшыткы грошы з уторгу мусит оддати панови то найхоцкы сой
зіст тот єден мішочок черешни Власні такє спілчутя одчувал Андрий Глядишевскій што
до Александра Діліл ся з ним вшыткым чым лем міг Был для
него не лем уйком але і добрым камаратом з котрым міг ся
бавити і бесідувати Спомином сукра змолотит моіх літ сонце ясне в руках
єм мал і цілий цілі свій співалє суві губкал єм суй В
мого дітинствого місяц ясні все прімі был <unk> і <unk> Был такій
су Прекрасний су Дятеся тому лі Пропал щезнул щемеріл сякых силів уж
Дітину знай лем тоту знай же єдно з жытяма сонцьом Ясным высель
ся ті В тувого дітиства чаньом Ясным высель ся в туво дітиства
ча Од Уйка зо Львова Александер принюс ся до інчого Уйка Йосифа
Павловича якій был парохом в Комошы тоє гнескы Хымльова през цілых <unk>
років од <unk> рока до <unk> Тот же уйко дал молодому хлопчыску
правдиву родинну любов Што до Комошы то треба повісти же єден рік
перед прийстьом на парафію Юсифа Павловича служыл гев Будитель Александер Духнович Ґімназияльну
науку Александер Павлович розпочал в Бардийові в тяжкых материяльных варунках Мусіл пережыти
лем з того што му привозили на фурманах з Комолошы На вакациі
вертал до Уйка Йосифа на плебанію на дальшу науку пішол до ґімназиі
до Мішкольци На жытя мусіл сам зарабляти през вчыня діті богатого дохторя
По тым періоді два рокы студиювал філософію в Егері бо хотіл так
як його няньом і Уйку быти священником Александер Павлович был барз добрым
студентом Без проблему приходило му вчыня ся грекы і латины котру потім
переказувал паньскым сынам і зараблял на жытя По двох роках філософіі Павлович
розпочал юридичны студия Выріжнял ся предшыткым в языках обчых бознал іщы крім
грекы і латины польскій словацкій німецкій і мадярскій язык З причын фінансовых
не міг одвиджати хыжы віка Йосифа в тым часі заспівал заспівал Ясобі
заспівал надай заспівал ани два церы <unk> запраца і запі нові писаві
сові По якысым часі отримал писмо од брата котрый приказал йому уж
єден клерик в Трнаві лішыл студия а єпископ Ґанет на сесы місце
хтіл власні приняти Александра Павловича Так Александер пішол на теолоґічный студия до
Трнавы де вчыл ся в роках <unk> Врез штыри рокы теолоґічных студиів
Павлович ани разу не мал можливости одвиджыня родины бо не старчало йому
на тото по просту пінягів В часі пребиваня в Тнаві Павлович пізнал
родину польского маґната замойского котрый мал в Трнаві в семінарі єдного законного
богослова Тот же Богослав стал ся добрым камаратом Павловича і ґраф тіж
полюбил молодого клерика і часто просил го до себе на замок В
часі тых стріч Павлович выславлял нераз свою тугу за Вітчын Александре Павлович
мал вымогу завдякы той знаємости хоснувати ґрафову богату бібліотеку Влада семінариі запропонувала
Павловичови яко барз доброму студентови позицию професора моралі але скромний Павлович не
хтіл приняти той функциі Од інчых словацкых студентів котрых в Трнаві было
вельо навчыл ся Александер Павлович західньо і середньословяньского діалекту в тым часі
заімпонували Павловичові ідеі народного патріотизму Словаків наґр і По высвячыню на священника
остал высланый на парафію до Комльошы В часі тым скоро пізнал ся
з народным Будительом Русинів Александром Духновичом Ци сазнаєміст мала влияня на ціле
жытя і творчіст Александра Павловича Од <unk> р Павлович коротко спомнял обовязкы
архівисты в пряшівскій курі Наступні Александер Павлович не принял становиска в словацкій
ґімназиі в Кошыця волі в остаті Вітчызні През наступных <unk> років был
священником в селі Біловежы Дале од <unk> р аж до свойой смерти
Александер Павлович был парохом во Свіднику Александер Павлович русиньскій Будитель вмер там
же <unk> грудня <unk> р Слухали сте земківску архіву в радию Руской
Бурсы Лем фм Павло Ханас