З лемківского архіву #72 - 16 X 2014 Бесiда з Адамом Барном про нове выданя його книжкы i не лем
Еп. 72

З лемківского архіву #72 - 16 X 2014 Бесiда з Адамом Барном про нове выданя його книжкы i не лем

•

Опис епізоду

Odcinek jest rozmową z Adamem Barną o trzecim wydaniu jego książki poświęconej losom Łemków w czasie II wojny światowej. W rozmowie pojawiają się też wątki dotyczące walk na wschodnim terenie, agitacji do wstępowania do armii sowieckiej i potrzeby zachowania pamięci o tym okresie.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій архів то місце в котрым довідате ся про історию Лемків річы
якых де інде не почуєте ани не прочытате Слухайте з лемківского архівуякых де інде не почуєте ани не прочытате Слухайте з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас Добрын добры денскав радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас Добрын добры денска
до лемківского радия ЛЕМ фм бесідує пан Адам Барна Стрітили сме сядо лемківского радия ЛЕМ фм бесідує пан Адам Барна Стрітили сме ся
гнеска в вас жебы побесідувати о новым выданю Вашой книжкы Пуйджте котрегнеска в вас жебы побесідувати о новым выданю Вашой книжкы Пуйджте котре
то уж є выданя Гото не порахую так одразу бо то былото уж є выданя Гото не порахую так одразу бо то было
того дуст дуже такых співанок было з штырі выданя потім Так гытого дуст дуже такых співанок было з штырі выданя потім Так гы
Но оповіданя людскых сел то было чорне біличне ізбы Буґуша перунка НоНо оповіданя людскых сел то было чорне біличне ізбы Буґуша перунка Но
і назберало ся то кус кус тых А той конкретной книжкы котреі назберало ся то кус кус тых А той конкретной книжкы котре
то уж выданя То третє выданя были выданя а то єст выдаєто уж выданя То третє выданя были выданя а то єст выдає
специяльне для того специяльне же ну Былы былы были часы війны котрыспецияльне для того специяльне же ну Былы былы были часы війны котры
нам переглали барз тяжо люде а до того іщы пришла тра женам переглали барз тяжо люде а до того іщы пришла тра же
треба воювати і Лемкы Осторожні підходили до той справы але не тактреба воювати і Лемкы Осторожні підходили до той справы але не так
аж того для того же як рускы совіты показали ся уж важ того для того же як рускы совіты показали ся уж в
Карпатах но то уж треба было юж они заняли ся вшыткыма селамиКарпатах но то уж треба было юж они заняли ся вшыткыма селами
бы знали же то сут Славяне жыют там і ониж порозходили сябы знали же то сут Славяне жыют там і ониж порозходили ся
по селах і аґітували жебы іти до войска І для того тотапо селах і аґітували жебы іти до войска І для того тота
книжка вышла жебы остали споміня з той тулачкы воєнной яка была тамкнижка вышла жебы остали споміня з той тулачкы воєнной яка была там
в тым часі на закінчыня війны быто уж в <unk> році початкыв тым часі на закінчыня війны быто уж в <unk> році початкы
рока На східній Лемковині то они пришли на східню Лемковину і ужрока На східній Лемковині то они пришли на східню Лемковину і уж
пришли в листо липцю і в серпню і в вересню там ужпришли в листо липцю і в серпню і в вересню там уж
воювали на тім Ногыхто по по нашому назвати привали дукєре перевали дукєльскымвоювали на тім Ногыхто по по нашому назвати привали дукєре перевали дукєльскым
дуканьскым так а пізнійше в новым році січня вызволили решту Лемковины ідуканьскым так а пізнійше в новым році січня вызволили решту Лемковины і
товды в <unk> лютым повстал в Ґорлицях Комітет Лемківскій Комітет Вызволіня Осводжынятовды в <unk> лютым повстал в Ґорлицях Комітет Лемківскій Комітет Вызволіня Осводжыня
і они зачали аґітувати жебы то до того вступлювати до руского доі они зачали аґітувати жебы то до того вступлювати до руского до
совітского войска І то зачало ся товды уж я мужу пойсти босовітского войска І то зачало ся товды уж я мужу пойсти бо
тота книжка має в собі Східній терен Воюваня і пізнійший ся детота книжка має в собі Східній терен Воюваня і пізнійший ся де
якы освободили овызволили Дрешту терену А хто стоял на челік Лемківского комітетуякы освободили овызволили Дрешту терену А хто стоял на челік Лемківского комітету
Освободжыня Доньскій в Ґорлицях был доньскій але они тілько так гы аґітувалиОсвободжыня Доньскій в Ґорлицях был доньскій але они тілько так гы аґітували
Але не было аж такой діяльности по селах не выходило тику вАле не было аж такой діяльности по селах не выходило тику в
самых Ґорлицях там і то было далеко од спумбу сел Контак контактсамых Ґорлицях там і то было далеко од спумбу сел Контак контакт
не был аж такій добрий як Лемків котры долго очыкували свободы іне был аж такій добрий як Лемків котры долго очыкували свободы і
вызволіня освободжыня Залежало то молодежы котра дос на початку дост охочо довызволіня освободжыня Залежало то молодежы котра дос на початку дост охочо до
того підходила жебы піти і воювати Але як пришло до єй дотого підходила жебы піти і воювати Але як пришло до єй до
остатнього того роздічыня Того то не было такых охочых бы травы доостатнього того роздічыня Того то не было такых охочых бы травы до
выйнуіти а не вшыткы аж так страшні горнули ся Але Рускы постановиливыйнуіти а не вшыткы аж так страшні горнули ся Але Рускы постановили
так твердо же Были і такы навет спомины же што не підештак твердо же Были і такы навет спомины же што не підеш
воювати мы зо Тебы круплива проливаме а ви не хочете но івоювати мы зо Тебы круплива проливаме а ви не хочете но і
з того деникотры так не з великой охоты але з примусу мусілиз того деникотры так не з великой охоты але з примусу мусіли
іти до войска А ци Лемківскій Комітет освободжыня мал даяку символику послугуваліти до войска А ци Лемківскій Комітет освободжыня мал даяку символику послугувал
ся даяком символіком фаном барз барз Не было то іщы пошехні знанеся даяком символіком фаном барз барз Не было то іщы пошехні знане
тото лютім того і в лютім зараз зачали рускы сами по своітото лютім того і в лютім зараз зачали рускы сами по своі
офіцерами єден офіцер і єден воя буду вояків зачали приходити по селахофіцерами єден офіцер і єден воя буду вояків зачали приходити по селах
і самы орґанізували также Комітет Тоттон лем зробил собі таку тоту Маркуі самы орґанізували также Комітет Тоттон лем зробил собі таку тоту Марку
же буде діял але великой діяльности комітету не был предолосный зокло бажанкоже буде діял але великой діяльности комітету не был предолосный зокло бажанко
семы мусиме выбажы мы мусиме вылісоны двоя вызме Тепер може верніме досемы мусиме выбажы мы мусиме вылісоны двоя вызме Тепер може верніме до
книжкы повіджте чым ся ружніт нове выданя од тых двох попередніх Ружниткнижкы повіджте чым ся ружніт нове выданя од тых двох попередніх Ружнит
ся то же єс в языку польскым Тамде было єзы обо былися то же єс в языку польскым Тамде было єзы обо были
в языку лемківскым а то в языку польскым для того жебы тов языку лемківскым а то в языку польскым для того жебы то
жебы з тым шырше запознали ся і не лем Полякы не лемжебы з тым шырше запознали ся і не лем Полякы не лем
Лемкы але і Полякы жебы знали як то было направду з тымЛемкы але і Полякы жебы знали як то было направду з тым
добровольцями лемківскыма в тым войні Но Світовій А з місця ріжнит здобровольцями лемківскыма в тым войні Но Світовій А з місця ріжнит з
місяці ріжнит кус Там были Лемкы в борбі за свою і немісяці ріжнит кус Там были Лемкы в борбі за свою і не
свою свободу а туж єст Лемкови вальце о власну і неконечні власнусвою свободу а туж єст Лемкови вальце о власну і неконечні власну
вольност і для того жебы то было більше зрозуміла і більше новольност і для того жебы то было більше зрозуміла і більше но
Принята принята єст бы ду дуже дуже радо тепер для того жеПринята принята єст бы ду дуже дуже радо тепер для того же
єст пошырена в тім Змінили змінили сме бо то я сам неєст пошырена в тім Змінили змінили сме бо то я сам не
видаю але разом з ґучом змінили сме Вступ і закінчыня а тотовидаю але разом з ґучом змінили сме Вступ і закінчыня а тото
решта зыстало вшытко тото саме што было пошыренє пошырене єст тілько такрешта зыстало вшытко тото саме што было пошыренє пошырене єст тілько так
додынегы некотрых тых споминів А хто помагал при выдаваню книжкы при опрацуванюдодынегы некотрых тых споминів А хто помагал при выдаваню книжкы при опрацуваню
материяли Но не мож наповісти того тілько на початку Допомагали а анкєтерыматерияли Но не мож наповісти того тілько на початку Допомагали а анкєтеры
мы выдали анкєту і До анкєты сме подали такы пункты котры Дымы выдали анкєту і До анкєты сме подали такы пункты котры Ды
котры выполняли анкєтеры і особисті тоты воякы котры брали уділ в войскукотры выполняли анкєтеры і особисті тоты воякы котры брали уділ в войску
Але барз мало было тых анкєтерів І то тягло ся барз долгоАле барз мало было тых анкєтерів І то тягло ся барз долго
аж вкінці треба закінчыти і постановити выдати в такій формі яка якааж вкінці треба закінчыти і постановити выдати в такій формі яка яка
могло быти выдана в тым часі А при выданю того найновшого выданямогло быти выдана в тым часі А при выданю того найновшого выданя
дахто вас сперал Нє нихто не сперал то тітко така жебы зысталодахто вас сперал Нє нихто не сперал то тітко така жебы зыстало
тото ліпше бо вшыткы повідали жебы было по польскы то бы былотото ліпше бо вшыткы повідали жебы было по польскы то бы было
добрі но то для зато з єст по польскы жебы тоты вшыткыдобрі но то для зато з єст по польскы жебы тоты вшыткы
Діяльніст діяльніст тота была вшыткым зрозуміла і іщы до того жебы зналаДіяльніст діяльніст тота была вшыткым зрозуміла і іщы до того жебы знала
переважні за для того же популякы твердили же Лемкы горнули ся сильнопереважні за для того же популякы твердили же Лемкы горнули ся сильно
до доркых до Совітів до А то не была така правда Тодо доркых до Совітів до А то не была така правда То
они мусіли бо не было якы тото сполнити свою потребу і затоони мусіли бо не было якы тото сполнити свою потребу і зато
Аж потім як повіі як уж вшыткы попопробували поруху на фронті товдыАж потім як повіі як уж вшыткы попопробували поруху на фронті товды
зрозуміли же неє то так добрі і весело як выдавало ся призрозуміли же неє то так добрі і весело як выдавало ся при
першій стрічі з вояками А якій мате одзев од чытельників котры ужпершій стрічі з вояками А якій мате одзев од чытельників котры уж
достали свойой рукы но пароше вида Барз добре До того вшыткы вшыткыдостали свойой рукы но пароше вида Барз добре До того вшыткы вшыткы
поповідают же єст тепер барже зрозуміла тота книжка і же єст нопоповідают же єст тепер барже зрозуміла тота книжка і же єст но
полнійша як было перше А ци книжкы уж ся розышлі по бібліотекахполнійша як было перше А ци книжкы уж ся розышлі по бібліотеках
може Тото не знам бо я єс за старий жывыты пропаґувати насможе Тото не знам бо я єс за старий жывыты пропаґувати нас
шышку шышу скалю на нашышу мету але так знам чую же хтошышку шышу скалю на нашышу мету але так знам чую же хто
захотіл той уж купил І односит ся дост до того Я лемзахотіл той уж купил І односит ся дост до того Я лем
мам єдну од владыкы Адама таку інформацию барз дякує же єст книжкамам єдну од владыкы Адама таку інформацию барз дякує же єст книжка
потрібна для спільноты нашой того Памя писат на розмові для выросли рацийональныпотрібна для спільноты нашой того Памя писат на розмові для выросли рацийональны
то Лемковины Розвариютла села Танкывных розмовліныцеры ресело а букавым реселы села будамыто Лемковины Розвариютла села Танкывных розмовліныцеры ресело а букавым реселы села будамы
Аж Як думати што найважнійше Є В тій книжці Што є цільомАж Як думати што найважнійше Є В тій книжці Што є цільом
выданя той книжкы найважнійше То єст єст власні єст не так легковыданя той книжкы найважнійше То єст єст власні єст не так легко
оповісти для тоже То єст книжка Пережытя воєнного не веселой радости іоповісти для тоже То єст книжка Пережытя воєнного не веселой радости і
того співу і того але траґедиі траґедиі лемківской яка настала потім потімтого співу і того але траґедиі траґедиі лемківской яка настала потім потім
уділіл войску бо якы памятаме в <unk> році розпочала ся уж тотауділіл войску бо якы памятаме в <unk> році розпочала ся уж тота
ціла сила жебы Лемків Розпорушыти розогнати по світі то і в якійсиціла сила жебы Лемків Розпорушыти розогнати по світі то і в якійси
спосіб іх но утішыти жебы не пробували піднимати головы І зато Лемковинаспосіб іх но утішыти жебы не пробували піднимати головы І зато Лемковина
Лемковина тота книжка єст тым од спомніньом як то было направду зЛемковина тота книжка єст тым од спомніньом як то было направду з
тым вшыткым тым жытьом товды на Лемковині <unk> році <unk> і <unk>тым вшыткым тым жытьом товды на Лемковині <unk> році <unk> і <unk>
році А як оціняте кілько было Лемків в Червеній Арміі Но яроці А як оціняте кілько было Лемків в Червеній Арміі Но я
на тым не застанавлю ся Єст тілько така пробудова інформация же околона тым не застанавлю ся Єст тілько така пробудова інформация же около
<unk> тис погыбло Зостало вити окло <unk> тис было раненых а тілько<unk> тис погыбло Зостало вити окло <unk> тис было раненых а тілько
там было вшыткого то о то не можна зрахувати о то евіденцітам было вшыткого то о то не можна зрахувати о то евіденці
не было і ани комітет тот орґанізацийной Лемковины не постарал ся оне было і ани комітет тот орґанізацийной Лемковины не постарал ся о
то жебы зобрати тоты дане А мы што зобрали то лем такыто жебы зобрати тоты дане А мы што зобрали то лем такы
єдносткы сут то і то сут не цілковиті знаны лем так нуєдносткы сут то і то сут не цілковиті знаны лем так ну
так приблизно приблизно То значыт же самых Лемків могло згынути око <unk>так приблизно приблизно То значыт же самых Лемків могло згынути око <unk>
тис около тис так самых Лемків І около <unk> тис было раненыхтис около тис так самых Лемків І около <unk> тис было раненых
найбільше было на східній Лемковині бо в західній Лемковині то уж онинайбільше было на східній Лемковині бо в західній Лемковині то уж они
пішли в марцу і з марцом так не было крочыти Окрис былпішли в марцу і з марцом так не было крочыти Окрис был
а Східня Лемковина ту уж брала уділ на лемківскых землях на переваліа Східня Лемковина ту уж брала уділ на лемківскых землях на перевалі
Дукляньскій а де головні Лемкы воювали А то ся перез тото найбільшеДукляньскій а де головні Лемкы воювали А то ся перез тото найбільше
в стікнисці тост власні аж засамітували же лем єдны з місцевости сутв стікнисці тост власні аж засамітували же лем єдны з місцевости сут
подаваны же того а подаване єст найбільше польскы місцевости Освєнцім Явожно Іподаваны же того а подаване єст найбільше польскы місцевости Освєнцім Явожно І
Ратівур Рацівушта а пізнійше тамы єст словацкы міста Чешскы Оломунец Муравска ОстраваРатівур Рацівушта а пізнійше тамы єст словацкы міста Чешскы Оломунец Муравска Острава
і Прага То значыт же Лемкы брали участ в вызволіню обозу концентрацийногоі Прага То значыт же Лемкы брали участ в вызволіню обозу концентрацийного
в Аушвіц кєд о свіл был брали уділ брали уділ Яложно Ав Аушвіц кєд о свіл был брали уділ брали уділ Яложно А
якій был статус Лемків червеноармістів по закінчыню війны Ну Статусу то неякій был статус Лемків червеноармістів по закінчыню війны Ну Статусу то не
памятам же такый был вшытко розышло ся по По тым а найгіршепамятам же такый был вшытко розышло ся по По тым а найгірше
было з выяками з повіту Нового Санча Новий Санч не принимал небыло з выяками з повіту Нового Санча Новий Санч не принимал не
хотіл ся згодити з тым жебы Лемкы зыстали ту на своіх земляххотіл ся згодити з тым жебы Лемкы зыстали ту на своіх землях
тілько жебы поіхали на Украіну і там за рускыма на совітами натілько жебы поіхали на Украіну і там за рускыма на совітами на
всхід То была траґічна траґітна справа Новий Санч так выповіл но негречнівсхід То была траґічна траґітна справа Новий Санч так выповіл но негречні
негречні ся заховал в Овеци Лемків котры воювали Власнього о Польску ненегречні ся заховал в Овеци Лемків котры воювали Власнього о Польску не
были независимі о свободу Польсы Пульщы Ти єті здаро і дізаздарок ібыли независимі о свободу Польсы Пульщы Ти єті здаро і дізаздарок і
мухаді Дід і жоб по клюбі ца конінчат переді І зналь льонмухаді Дід і жоб по клюбі ца конінчат переді І зналь льон
ка з паго патом а ци біратом знова за волґыі за пюзаляка з паго патом а ци біратом знова за волґыі за пюзаля
за ґаряли запильой лем і одчык маля до <unk> нєс ляхє тамза ґаряли запильой лем і одчык маля до <unk> нєс ляхє там
Тавят жытвій ритальсы тальцо там тото сиґрасом татры жытвій летансы А колиТавят жытвій ритальсы тальцо там тото сиґрасом татры жытвій летансы А коли
зачали сте ся орґанізувати зо своіма колеґами З війска жебы спільні сязачали сте ся орґанізувати зо своіма колеґами З війска жебы спільні ся
стрічати чы хоцкы тоту книжку дописати Коли вшытко ся зачало ге дострічати чы хоцкы тоту книжку дописати Коли вшытко ся зачало ге до
трудне звіданя для тоже як мы вернули то вернуло нас кілька Ітрудне звіданя для тоже як мы вернули то вернуло нас кілька І
уж на Лемковині было великє замішаня бо більша половина Лемків о <unk>уж на Лемковині было великє замішаня бо більша половина Лемків о <unk>
процент Лемків выіхала на всхід І то в тім часі якы якпроцент Лемків выіхала на всхід І то в тім часі якы як
мы воювали на з Німцями ту аґітация ішла жебы выселити Лемків переселитимы воювали на з Німцями ту аґітация ішла жебы выселити Лемків переселити
не выселити а переселити Лемків на всхід і то барз заважыло нане выселити а переселити Лемків на всхід і то барз заважыло на
натігы На на тій справі мы ях вернули до той ж орґанізациінатігы На на тій справі мы ях вернули до той ж орґанізациі
Не было жадных такых самых ся сходили сме ся і оповідали іНе было жадных такых самых ся сходили сме ся і оповідали і
співали і то лем то было уж мала малы в велькости малыспівали і то лем то было уж мала малы в велькости малы
тоты тых люди котры зыстало <unk> процент то было уж за замалототы тых люди котры зыстало <unk> процент то было уж за замало
І было том звіданя же як ся орґанізували но тітко тітко наІ было том звіданя же як ся орґанізували но тітко тітко на
тім же Поспівали собі полпу спотыкали ся того але было мало потім же Поспівали собі полпу спотыкали ся того але было мало по
селах по дві три родины дидвояків і так было так долго былоселах по дві три родины дидвояків і так было так долго было
Тоты два рокы доступу до часу перевыселіня нас на захід А вТоты два рокы доступу до часу перевыселіня нас на захід А в
Віску Я єм не был в війску але так ся бесідує жеВіску Я єм не был в війску але так ся бесідує же
в війску можна найліпшого приятеля пізнати Ци вам ся удало такого доброгов війску можна найліпшого приятеля пізнати Ци вам ся удало такого доброго
приятеля в війску пізнати Ям Там розшмарили нас помедже своіх помедже Совітівприятеля в війску пізнати Ям Там розшмарили нас помедже своіх помедже Совітів
то не было до того такы приятеля можна одразу спыткати але такто не было до того такы приятеля можна одразу спыткати але так
спотыкало ся з тым з кым ся спішло і по двох поспотыкало ся з тым з кым ся спішло і по двох по
трох ся нас зобрало як нас ся нашло на тін каждий сятрох ся нас зобрало як нас ся нашло на тін каждий ся
отыхелика Но потреба потреба была велика іжы разу в рапці зачало сяотыхелика Но потреба потреба была велика іжы разу в рапці зачало ся
таке зго завязувати по порозумліня медже своіма Але то не давало сятаке зго завязувати по порозумліня медже своіма Але то не давало ся
бы то было совітскє войско а совітскє войско то было дисциплінуване набы то было совітскє войско а совітскє войско то было дисциплінуване на
свою форму комуністичну форму таку бы без того не товариску таку лемсвою форму комуністичну форму таку бы без того не товариску таку лем
таку Гураі на фронт гне Тепер бы мал такє кус інче звіданятаку Гураі на фронт гне Тепер бы мал такє кус інче звіданя
може не звязане ани з книжком ани з часами війны Але думамможе не звязане ани з книжком ани з часами війны Але думам
же барз важне Ци пред війном Лемкы ужывали уж даякой свойой символикыже барз важне Ци пред війном Лемкы ужывали уж даякой свойой символикы
Но Не пойм бы я был молодий до двадцет років му іщыНо Не пойм бы я был молодий до двадцет років му іщы
того тотам Але знам же были чытальні чытальня Качковского чытальна просвіты ітого тотам Але знам же были чытальні чытальня Качковского чытальна просвіты і
найвеце до чытальні качковскогом в тім спотыкали стрічали бесідували і просвіта быланайвеце до чытальні качковскогом в тім спотыкали стрічали бесідували і просвіта была
на веце на східніх теренах нас не было просвіты в нас бывана веце на східніх теренах нас не было просвіты в нас быва
лем качковскій А хто провадил чытальню не найпереважні ксєн здяк А дужелем качковскій А хто провадил чытальню не найпереважні ксєн здяк А дуже
книжок было в такій чытали Но не было дужы книжок не можнокнижок было в такій чытали Но не было дужы книжок не можно
Так можно повісти же Лемкы не знали дуже чытати Мало хто зналТак можно повісти же Лемкы не знали дуже чытати Мало хто знал
што церковны книжкы чытали А кєд бы дахто зо слухачів хтіл книжкушто церковны книжкы чытали А кєд бы дахто зо слухачів хтіл книжку
купити то де можна купити Кычера провадит Ансамбль Ансамбль Кычера в Ліґніцикупити то де можна купити Кычера провадит Ансамбль Ансамбль Кычера в Ліґніци
провадит і Музей в Зындрановій Думам же на днеска то бы былопровадит і Музей в Зындрановій Думам же на днеска то бы было
Тільо барз дякую за бесіду Єдіст дякую раджю раджу запознати ся зТільо барз дякую за бесіду Єдіст дякую раджю раджу запознати ся з
том книжком зато же она єст правдива зжытя такій як ну Нетом книжком зато же она єст правдива зжытя такій як ну Не
вымы выдумана она неє выдумана там нич нівы выдуманого на вшытко якывымы выдумана она неє выдумана там нич нівы выдуманого на вшытко якы
спомины сут вояків якы каждий пережыл і хто потрафил оповісти хто потрафилспомины сут вояків якы каждий пережыл і хто потрафил оповісти хто потрафил
то а мы то зобрали написали так жебы то было якысильно вто а мы то зобрали написали так жебы то было якысильно в
такым стані до принятя і до запознаня ся тым як Лемкы рухутакым стані до принятя і до запознаня ся тым як Лемкы руху
освободительнім діяли і як мусіли воювати за Но за державу польску іосвободительнім діяли і як мусіли воювати за Но за державу польску і
разом і Лемковину барз дякує за бесіду прошу ту што добро дякуюразом і Лемковину барз дякує за бесіду прошу ту што добро дякую
Я Слухали сте з лемківского архіву в радию Руской Бурсы Лем фмЯ Слухали сте з лемківского архіву в радию Руской Бурсы Лем фм
Павло ХанасПавло Ханас