З лемківского архіву #74 - 20 XI 2014 Александер Хіра
Еп. 74

З лемківского архіву #74 - 20 XI 2014 Александер Хіра

•

Опис епізоду

Odcinek z archiwum łemkowskiego poświęcono Aleksandrowi Hirze, pomocnikowi biskupa Teodora Romży, i jego roli w Kościele greckokatolickim na Podkarpaciu. Przypomniano jego studia i pracę w Użhorodzie, działalność duszpasterską oraz sprzeciw wobec sowieckiej propagandy i prześladowań, które zakończyły się jego aresztowaniem.

Автоматычна транскрипция

Лемківскє архів то місце в якым довідате ся про історию Лемків річы
котрых де інде не почуєте ани не прочытате Слухайте з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас Нести лемківскій архів
посвяченій буде помічникови грекокатолицкого єпископа Теодора Ромжы владиці Александрові Хырі Александер Гіра
родил ся <unk> січня <unk> р в родині сельского пароха в селі
Вільхівці тячівского району на Підкарпатскій Руси яка втовды входила склад Австро Мадярской
монархіі Дерня там тирнятына дынячына діскє тількы соно моє зерня юнцарія лія
юнца ария лія люмци Капыста капуста самі Таля цінна дітловці самі дривова
лід орі Алія Алія ом царі Алія рід Пітсбуґ Дати треба дия
ниємецкє сане мож нахозити ірди з підзелами дом царія ріямя і Пітсбуґ
хлопци на єли секампы заженили што не мают міста Йомія Йом Йомятнявскє
дівкы Соломія Йом В успішным закінчыню ґімназийной наукы розпочал богословскій студия в
Будапешті якы закінчыл отриманьом маґістерского ступня <unk> грудня <unk> р остал Александер
Гіра высвяченій на священника Пред першы два рокы свойой священничой роботы был
сотрудником в Катедральным Соборі в Ужгороді Потім назначений остал на священника до
свого рідного села Недолго єднак был в селі в Вільгівці бо уж
в <unk> р вернул Ужгороду до грекокатолицкой духовной Семінариі жебы остати гын
професором істориі церкви і канонічного права До роботы з будучыма священниками Александер
Гір надавал ся ідеальні Был выборным оратором прешто барз голюбили парафяны катедрального
собору і навет назвали го євангелистом В своіх казанях был активным проповідником
правдивой істориі церкви кладучы при тым натиск на історию Церкви на Підкарпатскы
Руси В тым часі заложыл місийонерску благодарну орґанізацию святого Йозефата котрой діяльніст
шыроко ся розвинула орґанізувал в рамах помочы в форим поміч страждаючым Яко
священник розвивал духову діяльніст вязниці серед осадженых Удало ся тіж йому зорґанізувати
каплицю в Вязниці в Ужгороді За своє заанґажуваня Александер Гіра был одзначений
титулом єпархіяльного консисторияльного совітника В <unk> році Александер Гіра отримал титул каноніка
і остал ректором єпархіяльной духовной Семінариі і професором моральной і пасторальной теолоґіі
В <unk> році доціняючы заслугы Александер Гіра остал папом піом <unk> одзначений
титулом папского пралата По вызволіню Підкарпатской Руси грекокатолицка церков стала ся цільом
атаків новой совітской влады в котрій заміряню мала быти зліквідувана попрез прилучыня
до православной церкви Єпископ Теодор Ромжа по своій єпископскій гіротоміі вызначыл Александер
Гіру на свого вікарія На самым початку рядяньской влады на Підкарпатскій Руси
Александер Гіра одыграл вельку ролю в протидіяню совітской пропаґанді яка мала здискредитувати
владыку Теодора Ромжу в очах вірных Завдякы той роботы радяньска пропаґанда не
осягнула заміреного цілю В <unk> році владыка Теодор Ромже отримал згоду на
высвячыня Александра Гіру на єпископа помічника і высвячыл го потаємні Совітска власт
яка не мала ниякых підстав до оскаржыня Теодора Ромже замордувала го В
такій ситуациі ціла одповідальніст і бесідуваня впала на таємного єпископа помічника Александра
Гіру Постановил він твердо боронити церкви перед комуністичным режімом Близкы спілпрацівникы дороджали
муже бы выіхал з Вітчызны але він єднозначні ствердил же мусит остати
разом з вірныма В ночы <unk> лютого <unk> р Н <unk> переглядало
хыжу владыкы і арештувало єпископа під зажутом саботажу і осадженого в ужгородскій
вязниці Його процес одбыл ся в Кыйові де сказано го на <unk>
років каторґы і позбавлено гражданьскых прав на <unk> років Найперше Александер Гира
трафил до ґулаґу над байкыл потім в Кузмик адарі домского рейону По
смерті Сталін амнестия з <unk> р обняла тіж католицкых духовных і в
вересні того рока остал Александер Гіра освободжений по чым вернул до рідного
села По повроті провадил роботу тайного священника найлюбы є высылярит ридом найлюбый
єд ґадина єс то ом то Лондо горя тарима А єс то
Єлая антисередына Ас то мам колон до горя тапле А єс то
є Лая антисерицмадина Уж на різдво того самого рока заарештувано і сказано
тым разом на пят років без права повороту по битю кары домів
В часі того короткого побыту владыка потаємні высвятил парох новых грекокатолицкых священників
В часі другого зосланя зачал активну душпастырску роботу серед католицкых вірных Ціла
тота діяльніст была барз тяжка Александер Гира был під надзором безпекы котра
часто кликала го на прислуханя якы тривали годинами Єднак діяльніст совітского режіму
не вломила духа Александра Гіры Своі душпастырскы обовязкы провадил найчастійше в ночы
Люде знали про його діяльніст і приізджали до него специяльні навет з
барз Далека Служыл він членам ріжных наций якы в подібных обставинах як
він нашли ся в околицях Караґанды По двад <unk> роках борбы в
<unk> р удало ся вірным залеґалізувати діяльніст парафій В спільноті тій удало
ся тіж выбудувати церков котру Александер Гіра посвятил на різдво <unk> рока
Влада єднак насильні парохом установила єзуіту священника Альбінуса а Александра Гіру установену
сотрудником Сесфакт Александер Гіра принял з покором не маючы никому зазвы маселя
Ябора нацийон Яс за три рапо ніґо за три дар На <unk>
уродины Александра Гіри в <unk> р папа Іоан Павел ІІ переслал на
рукы владыкы телеґрам з желанями Ватиґаго перетлумачыл на язык німецкій і русиньскій
і перечытал в церкви што взрушыло вірных В часі роботы в Караґанді
Александер Гіра не перестал быти духовным воджом грекокатолицкой мокачівской єпархіі Сполнял обовязкы
єпископа приізджаючы потаємні каждого рока на Підкарпатску Русь де высвячыл новых священників
В зимі <unk> рока Александер Гіра міцно пристудил ся што довело до
запаліня пуц і выкликало рака <unk> мая <unk> р в шпитали в
Караґанді він вмер похованого літурґічным строю в східнім обряді коло церкви котру
удало ся йому выбудувати Прото же был він єпископом вірны довідати ся
недолго перед його смертю Свалисте з лемківского архіву в радию Руской Бурсы
Лем фм Павло Ханас