З лемківского архіву #76 - 18 XII 2014 Бесіда з др Марком Ватральом
Еп. 76

З лемківского архіву #76 - 18 XII 2014 Бесіда з др Марком Ватральом

•

Опис епізоду

Odcinek zawiera rozmowę z dr. Markiem Watralem, koordynatorem projektu „Čemerica“ realizowanego przez Zrzeszenie Inteligencji Rusinów Słowacji. Tematem jest promocja języka rusińskiego na Słowacji, jego słabsze używanie zwłaszcza w młodszych pokoleniach oraz działania medialne i internetowe mające wspierać jego popularyzację.

Автоматычна транскрипция

Лемківскє архів то місце в якым довідате ся про історию Лемків річы
котрій тинде не почуєте ани не прочытате Сайты з Лемківского архіву в
радию Руской Бурсы ЛЕМ фм Павло Ханас Низкы в лемківскым архіві почуєте
бесіду з др Марком Ватральом координатором проєкту Шемеріца якій орґанізуваный єст прездружыня
Інтеліґенциі Русинів Словациі Добры вечер Добрый вечер в Лем фм бесідує пан
Марек Ватраль Повід чым ся займуєш в звязку з діяльністю здружыня інтеліґенциі
Русинів Словеньска На старості мам проєкт Чемеріц AA котра мат тенторок уж
своє третє покрачуваня а власні цільом цого проєкту є власні в статі
пропаґация русиньского языка у нас на Словациі на словеньску стодво дужы Екмеробілівску
Языковий так власні кєд было в року <unk> послом чітаня Обіательства так
грусиньскы народности сопрігосіло скоро <unk> тис власні Русинів А што є власні
позитивне зістянє Але кєд сме робили подробно аналізы ополужіваня русиньского языка котре
є власні елементом нашой культурі або культурі Русинів так власні сме зістили
то же власні го полужіваня власніх клесат найме меджемоду ґенерацию єдну духу
жы мола ґенерация Але айстина ґенерация уж страцат залєм іну духобесідувать єй
русиньскым языком а власні тото є власні ден проблем З того боду
як заникне власні русиньскій язык заникне власні культура Русин у нас а
о тым бы сме хотіли предийти даякым способом Як проєкт чымеріця выглядат
в загалі Но я мам альбу маме на старости амнімедияльну активіту того
проєкту О так же Мосли што сотых медияльных активі тікат так власні
мумами таку рекляму пропаґацию восніно старости ані не тым блиску але сквор
Власні то познаткы котры власні зістіме альбо котрым ся прийде власні даякым
способом іх пропаґуєме гей альбо фон моінтернету зрядили сме встанку <unk>rer<unk>atur<unk> де
власні згромаджюєме а вшыток тын материял або тото інформациі власні В радию
о тым гваріме простіт за помоці нашого русиньского радия інтернетового Русин Фм
ґде Вас презентуєме даякы а даякы выступы вас іже што сме Васні
зістіли або на што сме пришли потім і сі під духовоужнями інтернетову
кампа на подпорусицкого языка додаш што такы ту власній ся не было
у нас на словеньску є вас такє перше же власній Русин самож
ден сонспропаґувати Сам Федор Віцко котрий ту богварил же у нас в
Русніха пане як така молчат сам меншына власніже же раці сут тихо
а Власнікы Русины не будут варіти о своіх проблемах власні або не
дают знаті же сут ту так власні ідут до узадяк як власні
як Менціна Власні цільом цого того проєкту є подвас то людскоправный проєкт
духу а полужывань русиньского языка є у нас закон людскым право власні
А то бы сме хтели власні тым людом повісти Розвівай самучу выдворі
ньо выдворі но не сідай мі пат неуціно не функциюва неуціна не
фунци лем ой роботы до роботы поза моды поза поняти моды поза
помоєня кабіна А якій обшыри словеньско обнімат проєкт А мосоц нажіме єднодухо
Наша цільова скупіна і самозремсту Русині на словеньску Русины жыют гомін на
выході словеньска Але не є то іба наша цільова скупіна наша цільова
скупіна і ціле словеньско во сні Тепер наприклад в проєкті маме заанґажуваны
справодайство У нас є така аґентура котре соло то слованьска інформачна Аґентура
коміса власні котра мат розны проєкты а власній вельо членкох або вельо
тых попознатковик о котрых пишеме власні там даваме А власти ту приверают
остатны поталын духу на словеньску та же всяді назєти тепер єдну духу
полно прето же тен престор медияльний там єм ся доваряло з мойом
бываловм з полузячко з высокой школы котра сама і повіла ся власні
же Вас Русинуєте тепер всяді єдну духу землі де прийде єдну духосуты
Чланкы о нас типерюм на точно духу жеже ци ці ці ці
ці ці тіт але бо люде собі то вшымли власні же та
проблематика ся дала до попредя тепер претічымерися якій язык є го хоснуваний
Тоты інформациі придаваны по словацкы ци тіж по русиньскы О тото єден
парадокс же власні о залеж же ґде власній наплікат кєд не робіли
біл будову кампан так была двоязична власні і словацка і власні і
русиньска версия радийо Тыж ай слованьскє власнє бо было то айпо словеньскы
ай по русиньскы але там власні іде о уж о власні о
так законове ціла же кєд маме офіцияльный словеньскій розляз там не можеме
гварити єдну духу по порусиньскы але Русин Фм ам дават приєску на
то же власні там собыдруєме в русиньскым языку Самозрем і кєд пишеме
справу дайства або нашы членкы так Єту парадокзалесу написану з словенціністого дводу
чы власні та млада ґенерация уж неє ведена кому жебы сауціла азбукує
духу а підє власні то подпорує власні тоже Адну духо іденам о
то жебы люде розуміли Напр сучастьо проєкту было айто то і на
нашій сторінкі На На власній нашій векстранкі сме зрадо і такій курс
русиньского языка тзв форму інґу Же власне хто там приде так власні
собі може ся науціть азбуку може собі предтвиці власній о Тумашуречы поґрине
джерел Любил позальку людям на собі забу Меніво писму єду десмуя зау
церку другы за памтав за люде мой зальосмо ріхі людей люде мойона
чув При тым ци то Юрисла на культу Урою парою слови єй
голисто має ґу был дідом <unk>ou<unk> назвалиці іде зуців А як бы
а Більбордова акция Но де можна было більборды видіти А більбоды были
гламі на выходным словеньску там там тамто было ти духосильне Але та
іста форма власні більбодова была положіта ако інтернетова реклама формул банерів а
то было замірене на ціло словеньского власні на цілословеньскы В тым році
іде уж Акция Чымериці так Ци мате плян на наступны рокы Ано
Іду проєктор і надвезує на себе а власні предроком сме малі <unk>rti
кус песимістицкє ладяну кампань Же нашым цілом не было люди власні во
страсіті а обляс такє власні Подоба тых білбоду была така похмудна вяз
мені Але нашым цілом є наузе не было никого во страсіті іде
о то абі реклама мат быти така жыкус власні шолкуваті Ей то
є власні ціля біс собі то люде в сімлі Але о того
року сме отокус отоціли на таку позитивну атмосферу єдно духо же гласні
тен зау Єм о русиньскій язык є єднодухову тых людей наплікат предроком
сме робил єй анкєту о положня русиньского языка до котрий си запов
догромады около або <unk> люди А в тій анкеті сме вас не
зистіли же власні выці на люди котры си там заповіли были самозрыми
Русині але тот зысня были позитивны З того году же люде мают
зауєм о то аби ся язык заховал абиі абиса аби наприклад родіче
выховали своі діті в русиньскым языку Так же тото было тото было
барз поздібне з істіня То в звязку з тым што хцете робити
ни в наступных роках жебы тот русиньскій язык ся заховал фактичні доволосіте
є то власні же достати русиньскій язык опет на школу З того
поводу же власній сучасности сут на словеньску ас два або школу де
саласні тенязик вылучы але ленформал Кружко єднодухой же неє там власні тенцель
м Власні досягнуті то абы созрадило тых школо вецей русиньскых на словеньску
але познам наприклад єдну пані котра власніст пришыла волоциюба Крадова а она
заложыла опчанскє здружыня коло сучка Колуска котре замірены на вечерну школы русиньского
языка в Лосні Є то проєкт котрому слушні даріт Васні прибігат уж
айбо в яцирі містах на словеньску або на селах до консайту в
Братіславі є наусітель Какту власосні котра вылучує діті в русиньскым языку Так
же тото є гламні ціли духо о науці діті а <unk>ламі до
школог бо вас без того то найде єдно духо Проєкт Чеміця сперат
тіж орґанізацию Колисочка Нє нє ні Тото є інчый проєкт а Вас
і спілпрацуєме З того поводу же власні скрыз наш проєкт Вас не
подпорюме власні ай тен проєкт колосочка Колуска Зробили сме розговор власні з
пані Крадово Яґінваріл котрый власні вышол Но на возі тых словеньскых поталах
так же власні підпорюєме іх а оні тым падом подпорюют нас прості
спілпрацуєме Ци дотепер мате може даякій тзв фідбек од люди якы Ваш
проєкт єст одбраний щеґульні на тым терені дежыв Русины то значыт выходнесловеньску
то і займала тазка З того доводу же власні у нас глянь
на выходом словеньскы суд о выціна тых Русинів троху така лагостайна власні
воці той проблематикі чы оні то вец вязме берук самовзреймост много з
них мат поцід ци же власні суд Русиний але на другій страні
мают поцідж як будут выховаті своє діті власні двоязычні і по русиньскій
і по словеньскы о так мают в собі такы присудкы або стереути
пустого двоже собі думают же тоты языкы самі будут плесті власні же
тоту дітя власне буде мат яку таку помішану ідентиту в собі гей
таку схізофреную власні же єм Русин єм Словак єм духы На мар
до того еґзістує і такій добрі в тій власні же Двом Америцяном
самонарод лем Америцян Двом французом сонароди Ростілен Француз двом спаньом снароди Власні
Ленспаня а двом Русином самороди лен Словак Власній На нашы безкыны Ясны
сонци світит на нашы безкіны ясны со наветного фільмы і люби синочку
лем віку і люби синочку лем мин А сам одколь походиш А
я походим зо Стропкова то є власні місто на выходным словенску але
моі родиче походят зо сел недалеко власні Стропкова а власні маме Русинка
і отец Русин так же власні І родиче бесідували з тобом од
малого по русиньскы тото єден проблем Нє Медзісовы бесідували по русиньскы але
нас бы тому ниґда не вели єдно духо даякым способом Гей же
тото власні тон парадокс А власні Але на другій страні вельо часу
як дітя м правил власнів своіх старых родів або по маміной страні
або по особой страні так же тамбо а Русинціна як самозриму з
власнія Мій дід кот тепер жыє тепер буде на ті <unk> років
так же тото і самозримну же же духон нигда семі не озвал
по словацкы або ягу по словацкы а власні фук по русиньскы со
доварям і медже собом А звідло єст може родиців чого них не
бесідували сном по русиньской є то так троху парадоксо Може тыж малий
даякы в собі пяным або то был даякій стереотип або дакій предсудок
отых власні оснівец о котрых єм гварил але в постаті суд радий
же тепер єм селасні заполдакы продо такого проєкту а же в такым
проєкті простіробім муд чловек власні совласні в дакым способ і конфронтує власні
зо свою власну ідентітов зо своім поводом займат го власні істория своіх
предків Власні одкаль походжым ат кансмерин ґже а си так То іщы
наконец выясніш што означат слово чемеріця чемеріця О Чемеріця є такє чудне
слово але власні означат о Кєд собі власні то чловек задат до
Ґоґіна на еґнуху на Ґоґл автоматицкы вамбє гово автоматицкы амбік во формі
образковийде квіт ав прості квітка Ей а мєту така раслина котрий ся
барз добрі даріт главній на выході словеньскых жытами власні така специфіцка Жы
же власні єту дашто єдиничне што што власні росне гламні ламні там
так же то є власні така символика власні того вшыткого власні же
меріця ако акуда што єдиничне дашто хто да даш то такє же
оком мало хто дакто о том чул але єту там А власнікє
це чловек посмотрил на ден квіток тын квіток є красний Ей хоц
і хоц і мало того познат власні так же така символика власній
того проєкту або нашой меншыны А то є русиньска назва О чемеріца
А ні то не русиньска назва то є офіцияльна Дя собі думам
же той рекій офіцияльний нормальні латіньскій назв але є тен квіт простіт
призначний гламній О смером на снину як єм собі ґуґліол або дину
духу там уж як чловек іде смером на украіньску границю знам же
там свою териториюма тамтам субі русны То значыно на найбарже русиньскых терен
Ано Ано Ано Добрі Барз дякую за бесіду А я дякуєм же
вам вшытко добре Добра ночы Добранц а звалисты з лемківского архіву в
радию Руской Бурсы Лем фм Павло Ханес