З лемківского архіву #81 - 29 I 2015 Бесіда з доц. Миxалом Штеньом
Еп. 81

З лемківского архіву #81 - 29 I 2015 Бесіда з доц. Миxалом Штеньом

•

Опис епізоду

To odcinek rozmowy z doc. Michałem Szteniem, przewodniczącym Stowarzyszenia Intelligencji Rusinów na Słowacji. Gość opowiada o powstaniu i znaczeniu tej organizacji po przemianach politycznych oraz o własnej drodze zawodowej i kontaktach z Rusinami podczas studiów i praktyk.

Автоматычна транскрипция

З Лемківского архіву то проґрам в якым довідате ся про історию Лемків
річы котрых де інде не почуєте ани не прочытате Слухайте з лемківского
архіву в радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас Нескы в
лемківскым архіві почуєте бесіду з доцентом Михалом Штеньом якій є ведучым здружыня
інтеліґінциі Русинів Словациі Запрашам до выслуханя той бесіды Добрі вечер добрий вечер
Внеска до лемківского радия Лем фм бесідує пан Штеньо Михал Я предцедом
єст дружыня русиньской інтеліґенциі на словеньску но але Яру Як вікар роблю
кєд же м оповісти вшытко о собі до полнодоходкововіковым предностом клиникы ортопедицкой
клиникы бым ортопед Нов роблю ся і так ходєм до Ходковым віку
наполнил вызок не предмосту але роблю університной немоцници дале Повіжте одкаль взяла
ся ідея заложыня здружыня інтеліґенциі русинів словеньска Знаєте тяжко тому да одповісти
же выдкы стави заля тота ініциятива Ініциятива была така же забывало го
режіму Не лем моє моя моя думка така была штом треба стрічати
але можу повісти єдна вес же забывали републикы в Братиславі за словеньского
штату Ході воєна была Мы Русины котры сме были на університі в
Братиславі на высокій школі Мы со стрічали і можу повісти ял же
не знов в своі рокы самотреме я через вісемдесятку же выминуло хоц
активно роблю Але вшытка тота ґенерация мала ту свой здружыня цілже офіцияльно
або неофіцияльно не з того то стоі цілой інтеліґенциі по світі суть
однищы жывци до днесо повісти на высокых містах Но а тото же
по Ніжной революциі як мы доднаш наш переворот кличеме ту назвеме так
само дреме же треба было подумаме свіже на часі жебы сме собі
ай офіцияльно заложыли так жебы сме мали ай свою Своі новінкы а
і так жебы сме могли не лем комунікувати коли нагоду сострітиме але
так жебы сме мали свою орґанізацию а дати особі знати нас русинов
на словеньску так жебы не лем мы у собі знали але од
нас жебы знали другы же еґзистуєме з мету етмолоґіі Русины мали заложені
тыж свою орґанізацию котра є прус род словеньску так жем мене туто
тішыт же не лем про мою алебо про про бывшій ґенерациі а
в теперішнім часі дале уто тото уведемленя свойой маєме русиньско То в
котрым року заложене остало здружыня з дружыньом же было заложеной в <unk>
році мыту <unk> році заложыли з дружыня в Братиславі дотуто русиньскы здружыня
як барє в русиньскым же орґанізациі але офіцияльном здружыня інтеліґенциі Русино котрой
сме заложыли в Братиславі самозриме процу процловенско не лем пройсловенско не лем
про Братиславу але то сме в тых рокы заложыли но тоды здаст
ся повісти же фунґує єй надале Знайте такє браті самого себе я
в <unk> році скончыл Лекарску факульту Університету Коменского в Братиславі а на
поці по <unk> рочнику медицины был лем УНР тото было был на
медициньской праксі місяц А я тото припоминам лем зато же мы былі
самозреме тоту бору через літо бо выменна пракс могла зробити лем через
літо до празднина в но а кєд там сме назу бітували назы
боровит таси єдна скупина си девят омас было в той скупині котру
ми были на выменной пракси праві в німецку А тоту гы хочу
лем припомянути там подакотры студенты котры ай в літі мали проґрам даякій
Дакы сме собой бесідувати так нам сапригорил іде єден высокошколяк котрий дотепер
си на нього памятали як вызератя вшыткой азбез розбесідували з Камаратилиса де
я был сам з того Сочной Словакі Русинтеза медже той нашой скупины
а он потом приговорит си приговориме говориме ближе а нараз повід же
як є такій сти Русины якы вы Як є то мож є
то євсы Нвиє то є <unk> рук Як сме ся там стрітили
Но депер кєвумштувал техніку там мал проґрам через літо ціл пракс не
знал но але тепер ми пописал так же я у тым чысі
Цілю ситуацию зна лем о Русинох на выми лемківскых в Польщы цілю
ситуацию як тото перебігало як іх стягували до мужетуды жыві городиці жыли
у на Севері на Севері Япаді Польсі А пописал ме єй тото
пресно як і настягували де было кєд было народностів было веце Поляків
як і як нашых Русинов алебо як загля то єдных загля не
мали нарок А і в церкви такы правидля были а і ушкоді
такы правидля были же была Польщына А Якє бы мту дахто я
самотутов самым себе і з каждым каждый знал тото же тутом знал
і тото споминал але то се не хотіло вірувати тота ситуация Но
а лем так тых выбы вам ся цілий жывот дост пустить і
даст ся повісти же як предносна клинікы а потом як функцийонер ф
так жеы перешылам цілий світ не туристицкы але як ортопеда а предносна
клинікы в чытані лем того чытаня японьска вчытані Ев цілого ціло цілой
Европы і Америкы налекєд собі подумал нам тут на тоту ситуацию тоды
же як та ситуация была стрічаме ся по тым стрітимем ся до
концесєдным з єдным дуже шыковным інжынєром техніком котрий скончыл Бырня Полятьбы Вун
ми пописувал тоту ситуацию в Польщы але малой з другой страны лем
же повіл Повіми тілько то же было по роках кєд я мам
туту прац котру мал бы знайте мы єден штат єден народ А
же ти до тото вшытко там неякой инчыко народ да не єден
єден штат єден народ Так же з часом кєд сой подумал якы
сме со стрічали ту як дакотрі з нашых ды достали ся так
же Мали міста в Америці за університным професором был а його діти
йогоденсын і другы робіл прямо вызидентскым уряді на ведут сум місці а
так дальше асирі саґрусином стымым сыстыл З нимам ся стрітил в Америци
Так значыт же не є тота вец така страчена але дума же
треба си быти ведомий того а на тым ден быти с же
сме в меншыні бы сме в меншыні єдна великє хыба же вшыткє
сме розділі Розділены сме до шырякых Єдливых Штатів То значыт же здружыня
інтеліґенциі Русинів Словеньска было першом орґанізацийом іщы перед русиньском обороном бо в
осемдесятых роках зачало діяти Так были бы были русиньскы орґанізация редкє Окрисні
так были бы окресні крайскій русиньскы орґанізациі але з цілого масштабу Словаків
перше была русиньска выздружыня інтеліґенциі Але Осиліцкой Осемдесяты рокы то іщы был
комунізм то єдето было <unk> мал <unk> Я може жехівы пові аж
<unk> д В <unk> першу другу руцизмі офіцияльно здорожыли здружыня інтеліґенциі Ні
бамот машы я пальцикля мяса рыцо старос старого Ласта Аліса не старого
лісы старого стало сторо ране а он ся зо новра зо ло
І ци высте предцетом орґанізациі од початку і початку предцедом мене уже
глише переволили же кілько разів зостаєм предцедом фурт в днесній ден русиньской
делеґациі то якы цілі сой орґанізация на самым початку як была оснувана
заложыла яко найважнійшы Тяжко повісти же якый циты ці нараз старайме ся
о тото стареме ся о тото жебы Жебы нашы нашы і діті
до школы дост ся поліквідували кєд табора та украінизация украінізация русиньской школы
ся поліквідували Прид тым ниякы ємчыкы школы в нашых концях не мали
рем русиньской школы были а русиньскы потом Руска Ґімназия была так дальшо
офіцияльно Але бы тота украінізация котры была так настава зачаравити такы асиміляция
Люди су од той украінізациі давали боком а од украінізациі со давали
бокым а не Русин з кого ничого не было так зас треба
родавати до тоты громады давати до не же давати догродакого присвічувати але
і тримати і поднес нашых молодых дюдьок же не мали це за
што гень бити але же сме тым чыме зє аже а же
мож повісти же даст це повісти же всядно на світі має не
своє імено і так Но так же так А што бы сте
зарахували до найвекшых осягнінь здружыня інтеліґенциі Русинів словеньска До такы бы тутоже
до того бы м повіл тото же мож повести же преце лем
розшырюєме школы на на русиньску русиньскій школы Поступні помале ся нам дарить
Бо знайте вже народна словак словакызация котра побіра по украінізациі той котру
нихто не принял так отворено так тяжко то ону Але але думате
же перше вецту то друга вец зай друга вец же маєме же
маєме і молодых не лем і старшых людей же же субор співаковы
худобні а вшелякій своі маєме де де ся стрічайме стрічайме ся маєме
і младежницкій з забавы каждий рукє ту Братиславі Рузиньскій самоздрений прогостьовы но
а кажду рук каждий рук маєме плесы русиньскій офіцияльник котрый патрий без
ним найполударнійшы плесы в обшыпоновым руці Асес мы стареме ся так предце
нас тот старий дух сікус зоставте до чыкій реліґіі што декіт реліґі
незалежны на тунці православны цт але календары ци Юриянскій альбо Григорияньскій Мы
ся все дотримуєме так же рахуєме <unk> януари за Новый руд так
же трема то найближшу найблизшу суботу де іды януарови <unk> януари мы
робиме русиньскы пресы так же каждий думе знає Же задзєнит новий рук
Ей гей про Русину А тепер така справа бо на Украіні заходят
великы зміны Е держава хце ся зміняти соспільство тіж але мимо вшытко
зашмарят ся Русинам е москофільство але тіж такы зажуты сут як діяня
на річы Росиі проти Украіні як бы сте ся доднево несли я
бы тяжко повіл на тото але єден мой надзор Е беру Подкарпатску
Русь як Подкарпатску Русь знаєте так Я цалком попо імса народи і
походжу тай дотриму до днис до конце і свою єдну хыжу мал
там укленуй то зосім на граници з Украіном покрес великє березно велику
березну о <unk> кілометр Через границю само з Римы треба перейти Я
николи зо свого дідства не чуєм же мыдейкы Єнкы Украінці але бышо
Знайте ж же єдна вецє же моє дідство сєти дадує тоже было
на Пудкарпатской Руси забывалой Републикы Коли є нацийональна ці уж нацийональна леб
нацийоналистицка украіньска інтеліґенция Перед Поляками Мізля із Галиці а вид там абостили
ся на Подкарпатску Руси і само зреме же я си памятал доряли
Републикы Зынду <unk> бы секундом дошкоры ходити Так запамятал Добрі як по
тым самозреме Мадяры то і другы вец я не буду хвалити Мадяру
єм і зашо што была окупация той части русиньской але на другій
страні жегнали тыхто я бы лем свідком того як дакотры ся сягвали
а то были нацийоналисты ци чловікы котры за ся говаличер і через
нашы села ішли до Чех але бы дакотрых дакотрых дакотры поутікали назад
перед Мадярами на польску границю Так же тоты нацийональны рециі ату то
вже уже знайте то война коли стала Вы николи мене николи в
дідстві не напало же же кєдцем та має дакотрушку попу называли же
же украіньскы цияґале ниґде ся не учыло на єдной ґімназиі ся не
учыло До аж аж до перевзятя Совітского Союзу Пудкарпатской Руси ани на
єдной ґімнази вселю по поукраіньскы были кєд же назвала докотра же украіньскы
але вучы по русиньскы так же я промінту тото є на просто
ясне же же украінізация уж была єдна котрій Мадяре забыздили лем Мадяре
Заверздрі то было уже друга вес политицка не єс хварити ани то
ани тото Але туто же то была же та інтеліґенция Загалиці котра
там як іх сичывекыма страйкы рігыв чловиками То ясне же были видкы
тота інтеліґенция была То тераз тепер може поідте о своіх коренях з
якой родины походите і як сте ся нашли в Братиславі Я походжу
Цалком з сельской можу повісти тоди ся в наземі кольхозы не были
дружства не были є рди не было хозем по меры по рускы
але сукром господаря ци даст ся повісти же ліпшой ґаздудство сме мали
так же м пережыл до скоры ходим разами перед самоздремі забывали Републикы
Зыцям ходити муй першым учытель юму клясі был Чех нет пришли як
пришли Мадяре так была єдна ученика Мадярка ле по тым неть были
в тым місту не в другій класі было в першым клясі по
першой кляси до другой клясы вмалюшы русиньскы школы і вшытко Але я
походжу з із селяте дає з сельской такой родины Но так было
же мы достаритеж нашых нашых котры были обідвома трьома до конця єдна
была учытелька од но од табора ты што єм од до табора
до Березно але од узьороду походило єден бы Згорям то было од
Ужгороду Дальшый Тыжы Дмукачова учытелі ся были Але мы вытум чесі туйцеску
чесидна войні мож повісти На стрымали также кєд виділи же в клясах
сут ліпшы котры де котры проспіват так подпорували нас буд доберезно од
міщанкы лебуду з желю до ґімназиі А міністра не хотіло з ґазду
софес діти але то і так і так учытель тот котрый был
тидан нашы в селі тетак пришол зо моіма родичами на тото має
жебы ішол До ґімназиі Но а такєй зацяро ся тото вшытко дале
як уже по тым жывоті быват Ном же так є в жывоті
уж так як быват Я малчы брата котрый єд бількы попередній неврухіруючый
не збыл споминаний ту уж был неспоминаний котрый єс цілю святовы вже
знами є тепер є деканом Лекарской Факультету в Братиславі але деса повісти
є під прецедом цільосвітовой неврохіруй неврокірґітской сполочности такейсти єх споминали декєйстий Русин
і поднизє єґея Моі сынове бідоме дікари так істо ідем же доцентом
невіста доцентка Невісте Мадярка але замузреме Але дома вшыткы сме як кєд
бы сме были з єдного краю то дальший Е Братам споминал брату
сым жыє до центрум невворохірурґю того то неврохірурґа А то вшытко што
ньова родина так ся розможляє на Смоли бы брати семнадцет року но
моі діти сут самозреми моі діти бом жену ся <unk> ручны Ex
же сут моі діти так ґаси же сме ся розморижы а вшыткы
сме в Братиславі так А в котрым році зачали сте ходити до
школы Я в вік зароспаля Республика Чехко Словеньска То значыт же вы
сте іщы початком свойой школы захаціли о о тот час коли Броді
был ґубернатором ге так так так так якы были початкы в школ
в якым языку вцілісте ся мы мали сме бы нашых селах были
і такій і такій доступа словакізация і тоты была але в нашым
селі была русиньска за село по русиньскы Но а гнедякєд было воєна
нотек што пришла з дебрицены учытеліка котра лем мадярскы розуміла так за
сяло се до мадярскя дакотры діти выбрали котрых сай мі поздоров жебы
были признійшы то были поповы діти декотры жыдувскы діти моі сусідове а
я то до той мадярской класы додали Ле то тервало то тервалона
не знали нич по русиньскы ани ани ты жіначы не знали но
так єст не так але внед до до другой як же споминал
тиґу о другій клясы Вшытко было в мадярску самозремя вшытко по русиньскы
бало Вшыткы предметів ти вшыткы предметы вшыткы предметы были по русиньскы Нож
самоздрем самопонятно уж єм то же забесідували будуты уроді забесідували і мадярскє
лем уж урне на пало з декым бесідувати ци ци ци ци
ци ци ци пришол чловік там ле бы там де тото было
єдно не на палоі Но і я ужуридів ай не скорше бы
мырез так ся добыл коли перед <unk> майом перед акурат тоды коли
война ся скончыла такым быжу рід бы запамятав тепер кя на тото
выж же выпамятал ся на тото як уж роді як стало было
даст соповісти же же было тихо а тамтоды тот проблем был великій
медже людми то дароса каждий мови же нихто не знал же се
знало што є доголош стали на доголор БНША а так дальше то
застало тото же там тото я не знає а то в тым
чесі не мог ни знати ся же як ґу мукачови засідали комуністы
так дальше што одголосували є вшытко ле туто є так вшытко теоретично
же то є тяжко повістине се твердит є так є так але
титу ситуацию знал Ном на чым было можне По тым як же
был мым скончений так зас было так <unk> разом перешол границю што
вже звіяли контролювали але перепустили дужы А по тым же м женати
был же мам старшого сына же мату два альбо тры Маризмен таку
дальшой родину Ужороді так єм ішыл автом до Ужгороду а в <unk>
році Можу повисти же рок шобы лем уж уроді так селько з
такого за алького даст ся повісти же тоды вызрало ся так найсоліднійше
про нашых люди Тамтута ситуация была ну а дале вы каждый знає
як ся вивіяли як не перед роком тыжем был Там но але
даякня не тішы не то же познайте нашы села мы ту веред
же яка Украіна была бідна Але нашы села были Зо мого дідства
кєд такто ся зобере старой як забывальо републикы нашы села тыж были
бідні русиньскы додатуты селя А кєд беру березний ужур чыбы наше там
ай айх в ляк водил поізд был там тезберезну дужду алей асфальтка
м путь была Теда з березну дужроду Я бравем же неже брали
меритуску тот не было ци є дві катеґориі выше уровньов опроти нашым
сел селям тоты куты была убляньска уліцка дорина посненуты до тоты нашы
русиньскє села Но тепер кыкєд перед роком м перешол зас автом Туты
селя так виджу же зас тутне же дво три катеґориі ле тутой
дозаду зостали у нас уже три раз перебудувані туты домом де люде
заробили куруну а дале до того лем перебы перебудували перебудували а я
по пороках пуй по дідскых роках днесным в своім віку і дує
вижю же туты істі домяли Републикы вылі поставлені ціл Березну си де
поднес сут так же так же знайте як тото про мене позрати
сел жыднис Но але де вже і тото не зна знайте бы
тойкі рокы той того тов той народы украіньской не знал до того
однотити ани не знал сой представити як тоту буде дальше Хоц єдна
залежытост є же же найбольший час народа русиньского котрий є так є
на Подкарпатской Руси Ай тамто є заклят Рихує ся там лецилині анкорову
<unk> тисяч Але во вшыткых штатах сут европскых узнаня не лем европскых
русиньска народност а понес неє на Украіня взнати украіньска народос ани по
той ситуациі котра на Украіні дперє Ой в цілосы веце воєт моє
<unk> вымысны велідны масу не лем цуляли американьска русиньска орґаніза ция є
тепер підняла ініциятиву жебы до Влады Украіны до влад европейскых і американьскых
петицию подати одзнаня русиньской народности на Украі Ци думате же то принесе
даякій яз Я у тым вшытко знал Я мал Я мам єд
малу свою камарату мам єдного камаратай лікара котрий є муй камара котрий
його нянько был директором поповід ґімназиі Замадярсіной ся в Мукачові Мукачов директором
ґімназиі потым перешол ту перешол і внеса пересовали силя фамирия з Мукачова
а митю вжыє Сє за социялизму робила в швецку а офіцияльной шведску
в Америці поднес є Ам не лем із рим але прямий контакт
маєме і тепер мі телефонувал же треба голосувати бы тепер кєд зорґанізували
Америцяне Вшыткы подробности в тым знал Наминуй нашы згромажыня русиньскым аретеґєм выгрусил
туто айту але тото дас лем не даст ся писменно даякы подся
через ректы через тото робити так хтоса хто хто підписал підписал але
я о ту інформацию мал подробні м малай єден лист о Русинах
о Русиноха Мадярох котрый прямо в Русчінім доставу засмі послали нас ся
на три страны котры єте дато за самостатну Підкарпатску Русь так же
інформацию о вшытку знам реяктор допаде ат на ціді товым радий был
реяктор допаде тяжко знати А іщы так вертаючы до вашых до вашого
дітиньства Як сте ходіли до церкви то по якому священникы бесідували казаня
Пред войном і в часі войны дай м до того часу доднес
усе у нашу в нашой церкви укленуй том я Мей зелучайно походи
з єдного села жерем ся скренули же на ставарка не лікарка але
з єдного села Мы і з трьох дзядства што по єдных родич
октобурой деся продол о другой со там поставила церкова так дальше назву
все было была перед нима реліґія чісто грекокатолицка чысто грекокатолицка но вышли
тут <unk> <unk> рокы пришли коли тут абы зачало быти тота Православія
і так дальше А потом ста розділили так же той тяжко повісти
як ся розді розділило со так Же наприклад моі родиці не так
родиці мож пустию бидве Але груснійша мама была моя Моя мам під
была грустнійша тота бы была радже цестувалят даґде будувала цівляком ци не
до інчой кой церкви лем жебы не до православной уклиновой котра была
лем єдина Креной православна Але по тым по тых селах зостало ся
по декотрых так жыволо менше православных але в Кренова там Микренова Руска
Бурова там ведля того в Кренові зостало так на конец о родиці
жеріны родиці тоты были якошто православны мы были І перед тым не
лем бы бы єй отец былой муйку керсне але не были сме
покоріню даяка родина лем такы же якы были муйно Лашковы Но повісти
так же же были тиж в православній уним недорозумліня медже нашыма аныма
не было николи дакого недорозумліня а днеска остало так же Як бы
о те доповинів жыти перед тото Там де бый мій родний дом
был дост великій дом был е мы туто зусвалю няньку і моі
нянька з сестри а там на місту той будовы поставили грекокатолицку стежку
з тым же высше <unk> процендаси зустало православных так же ізустала православна
Церков то велика а так кус меньша але тіж так так же
ходиме і так і так А о Братиславы мы із женов нас
православной родины дало бы соповісти хоц є сме єднайкій а я так
як вам о своій матери споминал ходиме вексяно до грекокатолицкой церкви але
ділиме тото не ділиме так так є же православна Церков пряму з
родили мов священникы ту Братисла і Православну Але ґе тує літурґія уж
же не є по нашому по такому ріцу русиньску м так весце
пустич священник дотримає тото але хор а тото вшытко єст ушытко такє
русиньскє Но аже нагвар жем близше є заспівати собі Ей самы самой
заспівати при той так же ідеме до Ґрекы Католицкой церкви так А
як было в часах Вашого дітиньства якій язык был в церкви ужывалі
Єзык русиньскій все всерусиньскій Ниякы єнчыкы це не ужывал сев з русиньскы
Я ни не знам ци представити же єнчыкы може быти в нашым
селі был імбрена так уж году прямо імено гварідже Мадярай призвук мал
Мадярскій на священником был а то было было бы забывали републикы а
і за того то Но вын самодреме же дома з дітьми бесідувал
по мадярскы але але николи не напало же был в службі дакой
слово повіл єнчек як по русиньскы тото автоматично то не приходил од
ула Віж кус віковий чоловек веце знате як неєден інчий Русин Як
думати Якы перспектывы ма русиньскій нарід іщы Тяжко повісти знайте та тото
тяжко повісти як знайте Вы Є правда же кєд бере такых Шварів
але бокого же тами найменьше народности а мало я утримал мене судя
і вшытко Але асиміляция єст дост скора Лем же не можу повести
жедютувати за тым же же дотримуйме своі два свіжы каждых бы сме
мали дотримувати Айдрискєць высокошкольска ладжест острітить закличут зіверино загаєня і де ветам
моі старшы дакотры на тев але буду знат де старшых має а
стрітити ся на забаві два раз до рока по <unk> молодых высокошколяків
Но так значы котры вже по русиньскы не бесідуют Але стрітиме ся
бы Русины но так се лем што з є на ту так
же так То такій на конец што бысте хтіли жалувати слухачам нашого
радия леґы та Ґабы тото же слухачом радия Я як єм знал
од <unk> р Так знаме м же нашы Русины ци уж св
будут офіцияльно крикати так але бы так пережыли дуже тяжкый час Ідут
о переселеня на Украіну ідутышу зостали а туто сягованя потым так А
кєд єм ся так дознал такє мож можно же быти же з
молодых людей в моім чыслі нихто не был так інформуваний як я
бы мі інформуваний ютум о тых тяжкостях русиньскых на тум Зналем подробности
веце то же не буду не споминати шолже з нашых шум же
не скорше чоловік ся дознал але в тум часі кєд єм ся
дознал Так было то неприквапительне А ціла северна часткєд же я цістос
з Восточной Словакі я поднес там ходжу хыджем ся на поломзамеснаний і
родинний дом Малтаміда а знал же статі в улицку дорину кєд береме
текто уже Конец дале є Украіна а на Север є вшытко польско
А кєд си подумал о выстягуваных де было густо населене наше населеня
так мі то фурт якой не приходит до говажы як є то
можне же так тото было выстягуваной насиль Айду тато з грубот яка
в тым чысі была роблена проти нашому насе народности тяжко повісти як
туту вырішыти але дохопуєм же пасі вшыткы Шосат тому то Барз дякую
за бесідушвея тішы ня же можу побесідувати гы хы ай так своі
скусенности за старий жытя Свали сте з лемківского архіву в радию Руской
Бурсы Лем фм Павло Ханас