З лемківского архіву #83 - 19 II 2015 Бесіда з о. др. Борисом Холошняйом
Еп. 83

З лемківского архіву #83 - 19 II 2015 Бесіда з о. др. Борисом Холошняйом

•

Опис епізоду

Odcinek zawiera rozmowę z rusyńskim duchownym z Wojwodiny, o. dr. Borysem Hołoszniajem z Dźurdzewa. Gość opowiada o pochodzeniu swojej rodziny, o Rusinach w dawnej Jugosławii oraz o nauce i życiu kulturalnym prowadzonym w języku rusyńskim. W rozmowie pojawia się też współczesna sytuacja Rusinów w Serbii, w tym problem asymilacji oraz rola parafii i Kościoła.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій архів то місце в якым довідате ся про історию Лемків річы
котрых де інде не почуєте ани не прочытате Слайте з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас Внескы гостя в
проґрамі з лемківского архіву буде русиньскій священник з Воєводины з Дюрдьова доктор
Борис Голошньой Запрашам до выслуханя бесіды свай з рісту слава неска до
лемківского радия Лем фм бесідує отец доктор Борис Холошняй пуджте одкаль походите
Є Русин суз Бачкій зо Сербіі терас а Русині у докедишній Югославіі
были головным на териториі Сербіі Восточні Хорвацкій у Славоніі то были два
главны найвекші просторы з ще Русині послі іх присиліня през Марию Терезію
при двастопис роками ся насиліли до тых краіх Лемнару літара ґезичкого віцемяна
Яро чыта на цимбояна Яроса на цимбойчат оду антия оміцвыспальция лем оцом
ліцводуспо загар куцийом на само высозмі на ріжынь на тебе само высозмі
наліжынь А я прийдем до Васілом і свары айлючы умішом завишмело айлючко
умішом за кєду самы мектат пемянич доюшенише оддасти та кусоні мою ся
де оддасти та кусонімою боля Моц <unk>ente Бона Мосен <unk>em <unk>ene Бона
Монцем Дашто про свою родину оповідте бо здає ся же ваша родина
єст дознана в Воєводині Ну можут притужыме о священік раз Єсиме Розеці
Троме Сінове і Штірі здівчата Я найстарший сын священник мій брат Михаіл
Роґмлячі Роґіпол Млячі оністо священникіноґраф А мой о священік мі мали уж
пред вельо вельома роками понише мас бульови Одзеці сенерозеці мі мали наш
фамілиярний семейственый хор А преты же удюрдьове Дзими оци служ як священік
барз поклядало на тото жебы ся служыло шіцкє былослужыня востичного візантийского обряду
Мішіцкі співали може сме прето нас і упознали шіцкє А поідте даж
што про ваше дітинство як выглядала ваша школа і як в оґулі
руснакы вчат ся свого языка воєводні окрем удзюрдовизны пришли <unk> р там
было можливост жебы Русины кєд іх было дост дзеци заєднул клясу у
школи мали сво школюванє на своім мацериньскым русиньскым языку так же Ми
могли учі в школю осем років по по русиньскій а вец ка
сме мали можливост укерест туре ци буля найвекша рускій валяль там була
і ґімназия то сме учыли і ґімназиі по рускій Так же у
нас ся од початку я памятам же од моіх першых наймладшых року
шыбесідувало по русиньскій было новины през тизень было по русиньскій школа было
по русиньскій было аж ін радийо і телевізия познійше по русиньскій так
же мі Русині мали можливост наш русиньскій язык Пистовац так як от
свой язык було і література так же през нашы маніфестациі культурні сме
могли баз добре зачуват свой язык і свою культуру А як выглядат
тепер ситуация Русинів в Воєводині ци далі мают можливіст вчыти ся по
русиньскы там ци єст дост русинох там єст напр Укерестуре Укоцуре паю
Дюрдьовец це єст іщы кляси за русиньскій язык єст але кєд наприкляд
спадне чысло русиньскій дзецух поді пейт вецко уж тяжко отримат єдну клясу
так же Наша найвекший проблем наш Русинох то асиміляция же зо смішеныма
мальженствами браками кєрусині за Сербух або другіх женя або Одаваю вец Траса
Русинів так жес єст в шеменій але так за малы можливостом єст
дост добрі культурний і школьскій просвітный жывот єст Русином А як выглядат
ситуация церкви серед Русинів в Сиріі Но то теж так же Нєнна
Свельо є нашо заєдніці парохіяльню глану до Смалі окем Кєрестура і Коцура
котры досвекеликі а Кєрестур підложыма дас <unk> тисячі вірных коцур ма два
і пол тисячі В моім саду єст істо до Свель Русинов котры
ся приселили то велькій город Так же в тых парохіях єст можливос
другій парохіі в Ельменші Дюрдьо наприкляд ма вірных єс але і малі
парохіі наприкляд Ґосподинці котрій <unk> км Дюрдьова там єст лем дес <unk>
обіса то єст може бы дас <unk> люзох Нє двеце і сиґурно
Нє два <unk> люзох <unk> людох Нє <unk> люзох Так же то
барз мали парохіі Юті парохіі то Щежко але люди свідомі і ходит
до церкви трузыш ся за церкву приходит напр кажденізель єст з служба
люде приходза і ушырюют церкву коло церкви при той церкви за свете
і тале так же жывот церковны ідалізы сяйшыны ебом із двійщы До
нас годі а по якому сут правены літурґіі літургіі по старославянскій іщы
вше але шыщы частійше уж чітаю наприкляд Евангелия і Апостоль по русиньскій
по рускій як ми гуториме і ся тітайны наприд кресенє вінчанє обічно
уданіх порохівшы уж по русиньскій службі В нишніх часах достуже Руснаків еміґрує
тіж з Воєводины в якых кєрунках найчастійше воєводиньскы Руснакы еміґруют Устотінцяскє Люяздам
то бурнавіци зо Скєрестура за ішли до Канаді Бо єст єден священік
зо Скєристура котрый барз велику пропаґанду робил і воляль веліх жебы шеві
селі про чешку економску ситуацию велій Русині котры жадали поіх найвестійші до
Канаді Канаді бо там єст было уж можливост же і тоті Русины
котры там уж у Канаді жебы іх пряли ім помогли Як в
такых обставинах думате же якы сут перспектывы руснаків воєводині в Сербіі Но
сиґурно же є барз оптимістичні протожена ся Шыменій і зо з тим
ся честше отримат малю єдну ґрупу Але як наприкат явізм у господінцох
ци єст <unk> Русинох о прилікій там є закуз і Украінцих же
цуменці цуменці заідніців нишы баржы тримают єдно і трузышы жебы остали жебы
мали свой жывот реліґійозні і парохіяльны а і культурні там єзінофікат школя
і русиньскій язык і роновка і тримає ся культурні маніфестациі так же
люде барз трузе жебы што то отримало А недавно были выборы до
нацийональных меншыновых совітів в Сербіі можете выясні на чым полігают тоты выборы
што треба зробити жебы взяти в них участ Тот бы результаты же
каждий Русин котрий котрий є уписаний уж у Лістіну за выберанкы мушыл
поєс до месной заєдніці до заєдніці котрий біла жебы ся уписал на
Лістіну як ґласач Ідтоты Русины котрій селі гляд могли віберать медже выліма
опция никотры були были опциі політичні были культурні были інтелектуальны арґу єдна
ґрупа інтелектуальцо котры свою лістіну зробили была лістіна млядых котры гварят жевони
має веці можливости жебы Русином обезпечали будучност так же было вельо можливости
але основнелю о тым же хто гот з се од Русинов хто
гоц зсел од Русинов гласац мал ся упис першы до єднистін і
Грасачів Мы сме ся впізнали відны так же не на такым типовым
може русиньскым місци можете повісти як сте ся нашли відны Я пришол
до Відня при скоро уж <unk> роками Ябуль перше у швейцарскы в
Люцерну де сом студиял теолоґію там сом закончыл теолоґію і дипльомувал де
сем пошол до Ріму де см закончыл докторат на Папскым Восточным Інституту
де сом студиял віцентийску Літургію А потім сом пришол до Відню жебы
м ту закончыл габілітацию на Інституту завосточну теолоґію і Восточну Історию также
сом ту виско пришол бо тебі бульту увидніл професор Сутнер котрый виклядал
так вляну восточню теолоґію І вони положы єм у нього як асистент
робили мчас І чым ся тепер займуєте він А терасом у школи
відкладам закон Божій рновку у ґімназиі Помагам даку з єдным латиньскым приходу
той парохіі тіж так сом включены до німецкой ґрупы візантийского уряду котра
шіскє было служыня служі ає по німецкій А ци тяжко быти Руснакови
священником на австрияцкій парафіі барз чежко прето же мне барз хибі лем
моя Моя фамилия купує вам двох братох і штырі сестрі котры му
барз недоставают і моіх родицьох і мою русиньску заєдніцу а істо так
Міхіві і Восточный Оряд прото же думам можливост служыт по візантийскій лем
раз на тиздень кєди зем до свят Варвари служыт літургію соана Златустого
по німецкій А ци вашы австриятскы парафія не знают же вы сте
Грекокатолик Оні знаю і воніво абсолютні не мают ниякі проблемы зо стим
То є было барз єднокрасне Несподіванє же люде ту барз позитивно прияли
і мє і мою фамилию і моі оцеці Нихт не мал ниякых
проблемів тым же сом грекотолицкы священникы На щыреші ро Як мациі жопі
уж кымові ріциі Лим Чешкіра <unk> стане нам три дошывыч НОС А
як єст орґанізувана грекокатолицка Церква в Австриі Но Австриі доброзвана притуже кардинал
Вєдемскій Шымборм ніс то так істочасно і ординариюс Зашіцкых грекотолікох то нашіскій
католіко выстичного візантійского обряду єст єдна центральна <unk>aхія Святы Варварі у Бецю
котра обєднює шізскій грекотоліку она водзена і орґанова за орґанізуване колю Украінцох
але єст і другіх єс і Русинох єст і Румунох єст і
Мадярох а єс як сомваруш єст і тых котры уж друг треця
ґенерация не бесідуют свой мацериньскій язык але служецко по німецкій та шыколо
тейґру тіж ізберают тоты котры любят свой обряд а не знают веце
і свой дакедишній мацериньскій язык поічне одкай ся взяла літурґія хто єй
претлумачыл літурґію візантийску на німецкій язык тото єст уж вельо німецкій навели
сме со наприклад єст познати монастір іде Альтайх котрі ведіт ствари в
котры служыт візантийскій обряд але по німецкы сіцко єст і у Віцбурґу
у Мюнхену у веліхы месту у німецкій єст Грекотолицкій центрі де ся
уж зявюют люде котрі Не знаю славяньскій языкі ані украіньскій ани русиньскій
ані хорватскій ани ани напкомадярскій язык так же в оній і дале
грекотолици суслужыт на своім языку а не маю можливос лем по німецкій
Так же уж велі рокы єст в прикляді і тераз прискєнима роками
штицкі влядікови Грекотолицкій унімецкій зробили ден зайдницкій приклят літургіі святого Йоана Зотусту
по ніємецкій жебы ся по тім при тексту служыли богослужыня Аци маліст
це уж можливіст Михал видны тіж одправляти літурґію по староцеркєвнославяньскы Дотерасом служыл
єм дес два раз раз лем кєд были моі родиці ту кєд
мій олькотитиш ся нік мій брат А у главным сумкы сум будут
ся ты варвары см служыл по украіньскій Дожывони там служы єм по
украіньскій або по німецкій так же по старославяньскій му можливо служыт лемкєсом
дома в моім родным краю Барз дякую за бесіду Вшытко добро дзякуєм
і вам також Цолисты проґраму з лемківского архіву в радию Руской Бурсы
Лем фм Павло Ханас