З лемківского архіву #9 - 2 VІ 2012 Михала Олеснєвича споминат Юрко Стариньскій
Еп. 09

З лемківского архіву #9 - 2 VІ 2012 Михала Олеснєвича споминат Юрко Стариньскій

Опис епізоду

Odcinek poświęcony jest wspomnieniom o Michale Olesniewyczu, jego pogrzebowi oraz ostatniej służbie w greckokatolickiej cerkwi w Patoku. Z rozmowy wynika, że był ważnym muzykiem i strażnikiem łemkowskiej tradycji, związanym z kapelą i zespołem Kycera, a także źródłem opowieści o dawnym świecie Łemków.

Автоматычна транскрипция

роп ворого О свойой мамі О свойой мамі і Погріб Михала Олесневича
одбуде ся в суботу <unk> червця в селі Модла де находит ся
кватера гробів на котрых барзі поховано Лемків су остатня служба Божа для
пана Михала буде мала місце в церкви в Патоці ново збудуваній церкви
грекокатолицкій котру пану ся тіж попомагал будувати Будеме там будеме там з
кычером будеме в нашых лемківскых Кроях моневрашы же може быти інакше хцеме
ся помолити Взяти уділ і службі помолити ся над його гробом І
напевно напевно нашы гудакы зграют му пісню котра для нас стала ся
символом нашой лемківскости пісню котра капеля грала през долгы рокы без котрой
не одбыл ся жаден концерт кєчерик Так коли пан Міхал іщы грал
кантикапелі Ой верше мій верше уж мі так не буде як мі
было перше Нам тішати не будеш бы з пана Міхала як было
з Ягулійом То може напочаток повіджы коли і деєс познал пана Михала
Леснівіча пана Михало Леснівіча мал єм приємніст і можу повісти же вельку
чест познати Втоды коли закладали сме кычеру на початку девятдесятых років глядали
сме гудаків до нашой капели люди якы могли бы нам молодым приказати
традицийну лемківску музыку впровадити того лемківского духа до нашого ансамблю І товды
моій Думкы моі мысли летіли за думком бо ласі В ґромадці медже
президенцями і ту на цілым заході была барз знана капеля думка котру
провадил пан Петро Гойняк з Новірси наш мій Краян а в тій
капелі грали гудакы котры памятали іщы Лемковину котры зачынали свою пригоду зо
Гуслями іщы на Лемковині І першым такым приятельом товаришом пана Петро Гойняка
был Михал Лесневич Тот склад капели пана Михала пана Петра Гойняка мінял
ся дуже разы але пан Михал Олесневич был в цілій части капелі
І першыма особами котрых попросил єм о поміч што были Вас і
панове Петро Хойняк Міхал Олецневич і Семан Хопей з осього потім пришли
наступны і одтоды ся зачала наша така близша знайоміст приязнь Но і
она она притрала пробу часу бо панове своі остатні концерт заграли в
<unk> році на <unk> річницю акциі Вісла попращали сме іх офіцияльні в
Міхалові хоцкєво тым ся часам ся трафляло же іщы іщы до нас
приізджали наприклад на ювілейный концерт до Кычеры до Оперы в Вроцлавской в
<unk> році але засеничу не грали Дале нам тото што мали найсінійше
в першых роках діяня ансамблю приказуючы молодым любов до лемківского фольклору і
предевшыткым впроваджаючы нас в нас Лемківску душу бо тоту душу мали натуральні
вынесену іщы з гір А поза музиком Штопан Михал іщы вносил до
ансамблю Кычера значы я думам же тоя повісти Бесідучы про пана Михала
про цілу ґенерацию його поколіня люди його покрою одходит од нас поколіня
люди котре жыло в інчым системі вартостів По перше люди котры памятало
Лемковину для котрых вітчызном Была і до остатніх дни лишыла ся лем
Лемковина Лемківскій світ лемківскій систем вартости систем вартости котрий для нас народженых
уж на землях Заходніх єст чымси абстракцийным чымси ся не можеме доткнути
спроанализувати Пан Михал та як ціле його поколіня то люде котры знали
іщы Лемковину выховали ся на Лемковині і том Лемковином жыли цілу частю
на Заході і тоты вшыткы контакты тот нашы стрічы все посвячали сме
на Вспомина ня на оповіданя тот же я єм был барже слухачом
а пан Міхал нраратором тых оповідань про Лемковину про минуле зрештом можу
повісти так же деси там в серці Чує якысу раді за тот
сатисфакцию же удало нам ся тоты спомніня ци тот світ про якій
оповідал пан Михал зберечы для наступных поколінь то як знаше видали сме
книжку Доля Лемка спомніня пана Михала Олесновича Єст то плити і його
описаня і мого редуґуваня тых материялів його вспомнінь і тото што тото
остане натоміст тоты стрічы кот сме тоту книжку разом рыхтували а заняло
нам тут о два рокы добыл час несамовитых стрічы бесіды предумань якы
дотичыли Лемковины дотычыли траґедиі переселіня адаптациі ци браку адаптаций Лемків на землях
Західніх Дуже в тых нашых бесі в тым нашій бесіді был так
розважно філософічный бо пан Михал Олесневич окрем того же был прекрасным гудаком
музыкантом крем того же был тіж документалистом з свого часу чловеком котрый
барз красні повідал про Лемковину барз докладно повідал про приселіня про першы
і наступны рокы жытя Лемпі на Земля Західні был тіж чловеком котрий
барз докладні аналізувал тоты вшыткы процесы котры мали місце барз міцно дбанувал
важє з той причыны же Лемкы ту ся асимілювали же забывали про
своє барз міцно банувал з причыны той же молоде поколіня одходит од
од материньского языка материньской бесіды же лишат лемківску культуру нема в собі
потребы шыриня того лемківского духату на землях західні і барз дуже сме
важні провели годин на такых бесідах То был чловек котрый міг оповідати
годинами і николи так направду тема до бесіды ся не кінчыла Я
сам им з ним записал же мне з циґанил <unk> може <unk>
годин спомні і можу повісти же то был наступніст з тых люди
котры можу повісти же єм того в спомніня Вывяду рікы не закінчыл
бо власні зачали сме колиси можна медже з ним было реалізувати записы
на ріжны тематы і мали сме окремы бесіды на тему лемківского весіля
окремы про його жытя в ся той аспект історичный І колиси сме
зачали бесіду ботіли сме зареґєструвати бесіду Лемків з околиц з Крениці і
думам жыл приказ бесіду прекасном старом Бесідом знал барзуже стародавных силів зворотів
записал єм з ним з <unk> ш годин спомнінь но і сме
так анкєту котру продукувал професор Ріґєль так дошли сме до половины то
бы уж зо <unk> рокы тому І се єм ся зберал же
скінчу тоту анкєту і скінчыме тоту бесіду про про бесіду Лемків но
і не удало ся не доведе тото до кінця Но і барз
желую же сме не скінчыли того бо штоси нам безповоротно одышло втекло
натоміст думам же тото што пан Михал лишыл Тото буде жыти тіж
нас в нас бо пан Михал приказал позбулисти бас дуже з лемківской
душы Мі і особові з пана Михала Я моглим інакше єсли мам
ме характеризувати тип Лемка Лемківску ментальніст то бы м повіл же для
мене пан Міхал был квінтесенцьом той лемківской тожсамости тожности лемківского типу чловека
чловека котрий был барз міцно повязаний з рідным селом з місцями в
рідным селі бо сну прекрасны бесіды годинами про Яворинкы своі улюблены горы
гору властивы Яворинкы то такы гора над Берестом де пас яко на
сто яко молодий чловек яко пасту коровы потрафил годинами оповідати про лісы
над Берестом про Потокы потрафил годинами оповідати про квітя на луці про
звірята в лісі котры стрічал як опасту то бы чловекой жыл бас
близко природы чловек котрий виділ в каждым прояві природы Бога і для
нього Бог То было тото што його отачаловка нымсотворіню барз глубоко жыл
жытьом свого села потім то на заході барз утримувала барз близкы контакты
зо вшыткыма берестянами часто іх одвіджал часто разом споминали оповідали списувал історию
Береста чловек котрий до кінця не міг ся погодити з кривдом своіх
предків свого вітця бо отец пана Михала Павел был вязньом обозу в
Явожні чловеком котрый был абсолютніх подозрінь без безжадных свідок увязнений в тому
в тым обозі Чловек котрий барз міцно одчувал кривду выникаючу з преселіня
лиш робил тоту кривду дефініювал барз красныма словами бо мал барз вражливу
душу А о Леснєвічы то были люде вынятково мудры вынятково тіж і
богаты на тамты часы бо родиче пана Михала были в Америці обоє
там ся познали там ся поженили і приіхали ту до Береста по
першывіні світові выбудували нову хыжу Докупили дужы поля мали велике знаня або
были людми барз інтеліґентныма в іх хыжы были часто його отец был
тіж і солтисом іх хыжы часу стрічала ся місцева інтеліґенция священникы приходина
учытель Мало то згоділа навет украіньска партизантка побесідувати собі зо Старым Русином
і навет в тых такых трудных розмовах Павел Олеснович отец ци Михала
потрафі повісти Я єст Лемком Пан Михал барз глубоко аналізувал Не тот
процес переселіня депортациі базвіто пережывал называл справы поімен называл го кривдом злочыном
і сам напр роками старал ся о зворот майна маєтків лісів лишеных
в горах тоты процесы його трвали Не знам парунадцет років І навет
як в першый інтанциі выгрывал то польскы лісникы ся одкликували до высшых
судів і несте до кінця жытя му ся не повело озыскати лісів
і то была його особиста баз велика траґедия бо не мі того
зрозуміти же як то ся може діяти же же лісы котры были
власністю його предків його родичів котры были так шануваны так дбаны котрых
они не вытинали бо вытынало ся нам дерево котре было хворе котре
приняло держава же тоты лісы Не могли зазвернути до них так не
міг ся погодити з тым сом несправедливістом котра стрічала го зо страны
державы Але пан Михал то іщы тіж барз вражливий чловек поета бо
пане мож не вшыткы знают але Михал Лес невід то тіж автор
двох томків поезиі поезіі двох томіків выданых єдного в лемківскій бесіді єдного
в перекладі на польскій язык мал тіж барз дуже вершы Вершы котры
николи не опубликувал был тот поета народный поета котрый писал долгы вічы
подібно яків Дудра дописувал цілу красу лемківской природы штоденны якысы подіі обряды
звычаі і молодіст от віч важ была чытати бо так направду в
тый вічер приказувал ціле богатство знаня про минуле про Лемковину про світ
котрого уж не было і любит тоты вісвати люды старшы котры видили
вважні в тых гіршах давну Лемковину через котры могли вертати на рідны
землі Так же для мене то был чловек бы м повіл непересічний
чловек о барз дуже талентах Чловек барз вражливій чловек барз мудрий мою
повім впротій сельскій філософ але в тым барз позитивно того слова значыню
чловек барз вражливий і чловек барз великой віры але той віры котру
дало ся дефініювати його стосунком до отачуючого світа до природы до другого
чловека А особисті Ци як бы не такы люде як пан Михал
Олесневич і його поколіня ци Ты бы зробил дає тото што тераз
робиш Ні я ти вам до мене Міхал то был чловек котрий
формувал мою лемківскіст Моє поколіня люде до сут народжены уж на Заході
дуже років по выселіню котре не мало взірців і для мене влажні
пан Михало Лесневич пан Петро Хойняк Ольга Череп котры співанкы сме выдали
то были люде котры формували мою лемківскіст Як знашы деси в тых
моіх архівах єст парусот годин записи на касетах манетофоновы спомні люди Я
тверджу же то сут моі найкращы мож быти же то мі найвекший
успіх то єст тото же мал єм іщы щестя Ету велику ласку
же міг єм з тыма людми бесідувати же міг єм за мого
жытя Мієм іщы тых люди або інакше же мієм іх записати ся
за іх жытя тых люди котры памятали Сарданду Лемковину тоты люде мали
цілком інчий систем вартости як наше поколіня наше поколіня котре десий час
жене для котрого рыхуют ся грошы карєра успіх тото поколімо о цілком
інчый систем вартости Тоты люде ся не спішыли Тоты люде потрафили тішыти
ся природом потрафили ся тішыти каждым дньом были близкы жыли близко Бога
мали барз поукладане жытя барз добрі Уложений систем вартости єрархіі важности цілів
і пан мі до такых люди належал і разом з нима тот
світ на жаль одходит світ тых вартости З єдной страны тот світ
давной минулой Лемковины а з другой страны певных певных вартости котрых в
нишнім поколіню на жаль неє Яз барз барз болію над тым бою
ся же молодым поколіньом Лемків молодым поколіню Лемків трудно буде переказати Ци
оповідати о тым системі вартости без тых люди Бо єст то штоси
котре што одходит безворотно з людми то ся не даст зареєструвати записати
на картах книжкы то ся навет не даз зареєструвати на казетах монетофонови
то єст штоси што барз міцно одчуват ся в жывым контакті з
чловеком і я дале того не потав мі до ніч здефініювати Але
єст Я поім также коли я єм з такыма людми ся стрічал
як пан Міхал Олесневич як Ольга Череп І інчы то чуєм ся
щестливий Бо втоды потрафил єм приносити ся в ціл інчый вымір то
было так б ся переносил на Лемковину як б ся переносил на
лоно природы на лоно гір як бы мсвацувал по тых лісах по
луках по паріях на тыма потоками і то мі выстарчало То бы
мі выстарчало тото безпосередні контакты з Богом через тоту природу тот спокій
тот мир котрий они вносили дум же то была найціннійша річ яку
єм набыл про тоты рокы свойой роботы в лемківскым середовиску І думам
же тота найціннійша річ котру они мі приказали А з котрой на
жаль тепер уж не буду мі корыстати коли доти люди одышли І
думам же то є тота річ котром повинен єм ділити ся з
молодыма поколінями лемкі з котрыма провиден мі працувати Клопотом єст тото же
може не вшыткы тот систем вартости в днешнім світі Зрозуміют і доцінят
А повіт Подорожы Кычери на Лемковину ци пан Міхал одгрывал там даяку
щеґульну ролю Все было як бы єдно з нашых пріоритетів вожыня молодых
люди на Лемковину Ту працували сме В практи при цілий рік але
єм си не вображал роботы з молодым поколіньом роботы котра мала на
цілю приказаня молодым людям знаня про історию Лемковины про культуру Лемковины без
жывого контакту з горами з памятками культуры материяльной котры ся іщы лишыли
і без жывого контакту з людми котры тоту Лемковину несли до світа
стрічали сме ся в горах все з такым особами як хоцбы пан
Вецьо Ґоч Тедор Ґоч Павло Стефановскій ци Петро Трохановскій Мурянка і пан
Михал Покля в Кычері грал все з нами выізджал все з нами
грал выступували сме разом і для нас його присутніст в горах То
был особливый дар бо коли сме выізджали на Лемковину то він был
наш провідником нас провадил наприклад коли сме приізджали Пезберес оповідал нам га
ту Песічкы ту Были Яворинкы а то єст наша церков так же
то были тоты люде котры лучыли минуле і днесні Лемковины котры з
нами грали Спільно в горах памятам як сме грали спільно на природі
хоцбы в Вільхівці на Ватрах то было незвыкє прожываня Од нас баз
міцно убогачали Зрештом выізджали з нами не лем на Лемковину бо пан
діхал наприклад о бізді з нами Портуґали ци Франців і то был
незвычаны а є подивлял тых люди Коли напр потрафили знести труды той
подорожы я до аж тепер коли самому приходит мі уж Кустьокы борикати
ся з уроками <unk> Хрестика зачынам розуміти чым для них были выізды
з молодыма кычеряками в такы трасы як Портуґалия чы ци Франция та
же тым більше іх шаную за тото вшытко што нам дале штом
приказали што нам офірували яко гудакы яко здаче поколіня Лемків Тото я
думам же так же так направду собі здаме справу з того што
одышло разом з паном Михалом усідомиме собі тото за пару років коли
будеме глядати того жывого контакту з давном Лемковином через люди а тых
люди уж не буде дякую барз за бесіду бесідувал Юрко Стариньскій веня
в норах