Боіско #31 - 22 XII 11 - бесіда з Іваном Мадзіком
Еп. 31

Боіско #31 - 22 XII 11 - бесіда з Іваном Мадзіком

•

Опис епізоду

Odcinek to rozmowa z Iwanem Madzikiem z Ameryki, współautorem książki o łemkowskim wysiedleniu i autorem materiałów o Bortnym. W nagraniu opowiada on o gromadzeniu dokumentów, fotografii i rysunków związanych z Łemkami oraz o własnej drodze życiowej po wyjeździe z Bortnego.

Боіско #31 - 22 XII 2011 - бесіда з Іваном Мадзіком

Автоматычна транскрипция

Добры ден Бесідує малецкій Павлок програм Добрыден Бесідує малецкій Павлок програм Бойско
<unk> рудень <unk> Днес на жаль тіж не вдало ся препровадити програму
нажыво в студию нашым в Кракові але буде барз цікавый барз цикала
бесіда котру достали сме недавно од пана Влодка Максимовича Бесідал з паном
Іваном Мадзіком з Америкы котрый єст медже інчыма спілавтором книжкы Лемківскє Высіля
котра єст доступна Задармо на стороні Лемко Орк Можна найти медже інчыма
лемківскы приспівкы як можна ся думати на головку книжкы Пан Мадзік єст
тіж автором книжкы Бортный Околиця котра тіж єст доступна на жаль книжка
не была опубликувана але можна єй ся з ньом запознати власні завдякы
стороны Лемко Орк Запрашам і дякую Кынеска мы при кінці квітня <unk>
в хыжы Івана Мадзіка котрий выіхал з Бортного в <unk> році і
нашол ся в Америці по трьох четверох роках в дорозі через Австралию
Іване повідь мі трошка што титу насберал і машто гати по каталоґуване
Покаж мі тепер што ту єст на тых пуках ту я зачал
документы зберати од ружных краів перевагні слованьскых Але ся мі трафило так
як Ґєрманы з Німец дашто достати што тычыло нашых люди а тым
барже же за часів окупациі они аж не были такы пседоназы масу
піксєрівя Достал од люди з тых часів як они впровадили новы документы
для люди бо люде были на польскых документах бо ниякых не мали
то за часів окупациі они робили зимкы для вшыткых люди і робили
новы документы каждому каждым о віснадцет років мал документ І од тых
знимок по просту найбільша скількіст іх ся намножыла в роках <unk> Я
зачал так зберати кус документів єм нашол нашол єм по еміґрациі уж
ту по переході без А Азию і Австралию і ту в Америці
в Лемко Сентрі оримали свій одділ яхкляп звали Німці і переправіст же
тоты Лемко Сентер они утримували за рокы бо там робили своі принятя
своій парі і то была велика підпора для тосентра без нашых люди
на тілько не было што іх і там я ся зыма познавит
даякы документы од них стягну там І зато же сме ся стрічали
зо Словаками то заінтересувам ся веце Словаками а іщы перше маєм з
Мадярами они тіж там приходили Мадяре так я зауважыл же дальше в
приязній атмосфері сут Бюрусів Сербів Румунів Югославію той і в Австралиі і
ту більше было кузем зачал попросту за Поляків Украінци і приходили мі
такы По колеі інчы Нашы діячы так якы Русенко нажылимо в дужых
книжках тото мя тіж заінтересувало я не знал за нього абсолютні в
краю а же м ся довідал заграницю то сколектуваєм вшыткы його рысункы
Што зробим альбумы самого Русенкы і вшыткы його рысункы він выробил барз
добрый Словник для діти до першой клясы попрошущый альфабет е наш Вшытко
вырысувал Як писал черешня то іст черешні вшытко што было на кажду
літеру першу гуси напи нарысувал гуси ладні заяц нарысувал заяця вшытко было
рысуване кажда буква была нарысувана а при тім вшыткы типы Лемків порысувал
як выглядат каждый Лемко ґазда Мал підписане він тото передало до Лемко
Союза они му там писали до Ґазет або до такых календарі переважні
ставляли його рисункы яж Іване мало хто о них знає в краю
Коли він помер коли жыл О так на памят не можу повісти
але деси в <unk> роках на Украіні помер Я Не памятам знам
його жытьоры з Барсєками в першу вільну был якого офіцер він заводу
учытель был Был в Бозні може зато же він тлумачыл два або
три языкы і в австрядскій арміі очывісі был тами ситуацию тоту мал
барзо панувану ґобрі што оничо за чем они там пішли Австриякы тото
Префект знал але мал великій претекст до Поляків бо николи му не
дозволили быти учытельом на нашых селах не мал здібности не мал щестя
попросу знали же Русенко і Руснак не допустили го на наше село
учытелювати а тото што його найбарже Нуртувало І зараз в Повіні піднял
децизию выіхати на Украіну бо юж му было дос же ся не
достане медже своіх люди Выіхал на Украіну там іщы вщыл пару років
а потім натуральні старий з пришла і вмер де си тамку Лова
не пам Мам в його записах докладні даты уроджыня екологмерик і місцевости
Нашы люде мают трудности з краю кореспондувати з Америком на справы орґанізацийны
Єсо проблем такій же цензура польска Як найде же дахто пише дашто
што не буде но не найменшу глупоту як бы хтіл ту написати
дашто што бы по просту не перешкаджало крайовий Але они і так
тамты люди переслідуют Тым барже же як знают же пише з Америком
то уж ім выстарчыт жебы тамтых дисциплінувати дискримінувати Срустенко тых трудности нема
з Украіны З Украіны не видочні не было Вшытко приходило ту до
Янкерсони мале і тупрентували його знимкы Штоправда він політычні Нич не найдеш
в його записах ци в рисунках дакотрий был критичны рисунок але не
вшыткы такы тото не выглядало жебы ім перешкаджало бо Лемків на Украіні
было більше як Украінци може В тых середовищах товды бо єдных выгнали
примусово а другых збунтували надурили оно обіцяли ім чудів і люде поіхали
Без без ничого лишале вшытко ішли Але были пляцы там де не
пішли но то присылали войско на авта і Язда Навет в насків
на Лемківщыні нашы сусідні села вапенне наприклад мацину О <unk> годині по
пілночы войско приіхало автами люди будили вадували на авта і вызли то
было іщы перед <unk> роком <unk> Зараз повиній Не было выбору бо
люде не ішли до Росиі нияк ся не писали там были аґєнты
бунтували іх але нихто не пішол наєд был выпадок лапен нім пиш
Його стрык был редактором в Америці Карпатской Руси Ци они мали дакы
контакты ци не мали я того не знам Але пиш деси пові
же він не піде Не запише ся на Украіну люде тото підхопили
пойда Як ся митро запише то і мы ся запишеме І просто
до тых аґентів так повіли же як ся митро запише вым митро
пиш было імено то і мы підеме они се метра позвалит до
Ґорлиц на коменду Вычытале му параґраф по якій можут го забити зато
же він єст такій і такій переступник і по іх приписах він
має дві дорогы підписати ся на выізд а як нідто обернути ся
до стіны і єст ту скінченый Митро піднял децизию обернути ся до
стіны нищы сой подумал за Сандовича што ся стало в Ґорлицях і
сой дома най буду другым В тамту Іну Сандовича розстріляли під муром
най си забют і мене Не піды оберну ся до стіны і
ты си выобража же они потрафили стріляти до нього коло його головы
до стіны а він ся і так не перестрашыл Потім виділи же
з ним не дадут інчой рады мусіл ся підписати же никому не
повіст што было Ной пустили го Але мітро не вытримал такым мы
полным людом повіл што знал же они здрадят бо знал же од
пред дивовезу на Сибір то не емовил А уж як ся кус
тото перешло то уж потім нормальні бесідувал вшытково уж товды ся не
оболил никого е вшыткы праві люде о тім знали і пробувал достати
ся до Стрыка до Америкы за рокы мамы його петициі Стрыка што
писал до польского правительства ту о позволіня о візу сам тот редактор
але кажда петиция была му одмовлена не допустили го Тамтот ся старал
выіхати до Стрыка тіж го не пусили і так ся старали єден
до другого же вкінци я мам особисте підозріня же выслали аґєнта і
того ту струлей В Америці Ішол нибы до роботы запаркувал авто ко
на паркінґу вышол з кары нашли го што впали вызнаня были же
гмер на серце Але никого не было веце там Бі так выглядат
же дале му ґаз понюхати як вышол з кара на нього чекали
або за лем підіхали там о струле і пішли тоту было барз
легко бо в тым самым часі тамтот в Ґорлицях пішол з якысым
паном іх пал нак на східнику крик ся зробил вмер на серце
То обох братів Йова пішли Я зато си так думам же напевно
в тот спосіб зробили же іх залатвили бо они потім пробували комбінувати
деси без Чехы до Чехів ся достати якоси без люди передавати бо
уж кусы такій ругы еміґрацийны ся зачал Я думам же Они тото
вшытко выімали і потім обох зложыли і то ся скінчыло Вы тот
редактор він пробувал написати пробувал знати правду Але ту го не допущали
такых было веце як гунянка і они го не допущали до ничого
што бы могло Кустіцька правду повісти або дачым жебы не образити Радяньскій
союз то уж было найгірше переступство жебы і зато ся так тримали
і нихто там не хотіл з нашой ґенерациі уж зыма спілпрацувати Бо
мы не навщеме на пропаґанді быти і як долго можеш єй тримати
Мій колеґа точно суіме на Пікцярі коло Палацу в Зимілоді Скінчыл Університет
в Варшаві на економіі робил за рокы і што з ним вкінци
зробили як ся вызволили нибы од комунізму што того николи не мали
але так приняло тото струли го Бо ся не выпровадил з Варшавы
і там вшыткы нашы мусіли повтікати в тым часі з Варшавы Нихто
там не зостал з нашых Тых девят назвиск што доклял увидочнил што
были знищены замордуваны по просту в тым часі як омали тоту експлозию
робити то доктор робил Оне Ласєнко Він достал інформаций скраю тоты назвиска
доставал же там замордуваного нашли там нашли там нашли і кого так
же то ся зложыло докупы девят Были такы што писали але то
была велике ризико для них што з краю доносили о тім Юж
я ту был в тым часі знам де некотры і жыют што
піддавали тоты назвиска Але там як робили доходжыня докладні знам бо вызитувал
єм штыри раз і по дакотрых людок єм ходил ся довідати но
то ім повіли же то під великым секретом натуральні для родины коменданты
поліциі або наведубовці же они знают докладні хто замордувал то мордуют червены
а мы до них доступу не маме Абсолютні неправда Червены в тім
не мали ниякого уділу ниякой контроли Особисті бесідуваєм з такыма червеныма што
были в Кєйвідзі стрічаєм ся з іма ту стрічам ся з іма
в краю і в дуже пляцах знали сме ся особисті они повідали
же они не мали ниякой контролі пробували влойти певі до уряду але
Вишыньскій не пустил Як пішол Вішыньскє до Ватикану на котресу секю з
сесіл в <unk> хыбаль другым або третім році З просьбом до німецкых
бискупів жебы ім перебачыли присутство воєнне же перебачте нам не вам перебачами
люди мало ся не трафил за то Як він міг тото бесідувати
<unk> ксєнців католицкых спалили він пішол перепрашати Інтеліґенці праві іх піл спалили
знищыли а друга половина то перешла на німецку сторону і были зімцями
А він пішол перепрашати то ся виділо же зроблят революцию в краю
зараз розослали вшыткых офіцерів по цілій Польщы што они можут зробити з
вышеньскым як мают <unk> процент католиків Та же кажете же была така
уряду Політика Позбыти ся нашых Нашых диліґенций Ото обога абсолютні Отам лем
ся росило о то жебы знищыти нарід ды і конец і тот
был част кой ся тото вшытко зачало Зачала ся по другій вині
Одах то на добрі Они были пристоєны натуральні до того біко было
повязане з коштами тіж Они досали фундушы на тото Я на мою
думку латикам вшытко вплатил бекоз же мате назвиска тепер в памяти кого
кто такых неясных В ситуациі люди Зачали вмерати на серця падати здоровы
люде абы іх втопили Но найлише бы Молоды переважні такы што покінчыли
школы заводовы доставали роботу Але як достали роботу но то Нашли го
там якы з Боднаркы Я не мам акурат списане туж в голові
вшыткых жебы памятати але знам же єдного то підпровадили на не бы
мал показати ци они йому де буде робил як што там де
сут тоты кывакы што помпуют долі І Лено виде без такє колесо
там му одтяле голову Підставили бо то не было забезпечене і потім
повіли же был цікавый як тото робити ся схылил занизко і му
хопило голову му одтяло Вєдно втопили в Ґорлицях гланні То тіж повіли
же Русін достал ци Украінец роботе мешканєй барзо ся урадувал і з
той радости тото зробит Сутопил си утопіл з радости Тото такы факты
давали смертельны а то вцалі не была правда тому што аже Пишы
рокы же зауважыли сме же перестали лахы тото робити на нашій інтеліґенциі
Перестали зато же Уж єй неє Знищыли вшыт знищыли той же сконец
вшыткому Они уж тепер навет такых што спілпрацували з нима выкорыстували іх
для спілпрацы бо они были на марґінесі вшытко єдно они не были
так приняты хоц бы взяти до Уряду Безпеченства Уряд Безпеченства то офіцияльній
Было Тото саме што єй клер лем єдны ходили по цивілю а
другы мундурі в султанах але єднакову роботу робили за цілый час од
тот вызволіня до вызволіня то іх робота была а комунікация то был
вид о справ венентных То од Варшава до найшого сопня тыма ся
посували яку комунікация і они не макєрували Уряд безпеченства не был повязаний
з поліцийом на тілько же Уряд Безпеченства розказувал поліциі як дакого укарати
арештувати то они розкладали розказ як повіло тото тото буде нашіва робити
Але поліция была узібне А уряд безпечынства комплетний Кле Они урядували цілый
час они мали вшытко в своіх рупах як наприклад назвы гнали Ксензів
грекокатолицкых вшыткых до Явожного Там іх пересвятили за піл рока на римокатолицкы
виталем дві дорогы а модол кінце сідити Явожним ані то до Косела
І натуральні пішли до Косела зробили ся навет наш кйонз бортняньскій булят
Украінец але был такій запечений римокатолик по тім што як пришло до
Бортного Юж на Пенці візитувати село то ся з нами сварычого до
Православной церкви ідеме лепославну Матергожу не вірят На коцеркви статуа стоіт Він
тото знала але уж да тілько до нього тото впоіли же так
і міцний ся зробил О попросту ворогом Православія такых як не был
николи бо з православным ченным в Бортім жыли барз добрі ходили оба
разом на ледяк забили воякы Несторя Підвережняка він ся затримал хвильово в
того всензалоцкого Бородина выіхала на Украіну Як го забили то потім він
не міг одправляти тоты булят по просту уболювал стражні Тото православны робил
похорону бо в унятскій церкви был на кляпані спровадил го з процесів
в Догорах в Ціковиті занял ся тым охороном православный ксон Стач то
Пред вином в Буртным Майст дві церкви і дво священників так Я
Хто был православным Хто прослав нам ішол до православной то а хто
был священником православном Перед віром православных досто часту зміняли Чогоси ся не
тримали так што Мам в записках котры были православны кєнджа а з
удняскых Сєндів там ся тримал калюзняцкіс барз долго за <unk> років был
там од <unk> правдоподобні або <unk> до <unk> року был колизнязкій Володимір
Він был в Таляргофі тіж він ся не принимал ся бо в
Таляргофі вшыткы ченджа были грекокатолицкы Зато же они мали приняти конкретні католицкє
а не принимали то зато вшыткы вывезли до Талергофу думали си же
іх там пересвятят То част котра вернула по не вшыткым пережыли таляргоф
але часто вернула они По просту стале дальше кєнзами і тото саме
робили што є перед тем Кы ксєндз Левяр был вашым кєнзом Тыш
Він был бы православным я был товды уніятом то він до православній
цертви одправлял але Він придумал реліґію для діти бо дуже діти было
о такых дорослых без вінушковы не было ниякой до церкви не можна
было ходити тіж лем товды коли ся ішло до церкви є ся
скінчыла одправа то ся церков замыкали там не можна было так ходити
бо година поліцийна час ограничены То і до школы нихто не ходил
в школі шпиталь зробили то мы были опізнены зо школом з науком
то потім мы тоты Православли ксьондз Лемяр він придумал вчыти зараз повині
реліґій в церкви для вшыткых Навет кавалерів ся звідувал Перед вечірньом приходили
він годину ци там тілько посвячал на реліґію Долеси памятам єден момент
де барз сякави звідує ся мо сусіднього хлопця Івана Дзямбы Выжміваню чого
ся люде найбарже боят Ваня без намыслу Росиі Сон ся обернул в
другу сторону бо не міг ся зо сміху втримати але якоси ся
опануло скоро одвернул ся з поворотом Татак Боят ся Росиі Але найбарже
то ся боят пекла Але тотот памятал ціле жытя як му тот
ланьо повіл бы нераз чул так як він повідал тото выстачыло повісенко
в дистант родину одразу бы вывезли же такє впаяют до люди цитамленку
в дистанци ци поляків то не выберало бо они товды так на
нас плекували як Як товды такє пізнійше бы нас выграли на Захід
то то то то то то то то то то тото саме
зробили унятскы ксенджа ходили по нашых люд бунтували іх жебы найшли до
православно церкви вызачали отворати православны церкви І польскы і нашы украіньскы ксєнджа
Примушали люди до присягы же не підут до православной церкви іх діти
і то было зараз повіні Як выгнали люди на дуж повыгнаны на
захід по заході ходили помушали тому же народици обоє кликали до Костела
до присягы Але они повіли по просто же они за своі діти
не будут одповідати де діти підут діти сут при нас тепер але
мы уж староно підеме а діти мы не можеме поісти де діти
підут Кажете же то были уніятскы священникы ауніяцкой церкви в тотой іж
не было бы была зліквідувана Лудняцка церков была до <unk> ры а
уж повыгнає ходит тоты уднятскій а по выгнаню до православной по выгнаню
Южна на заході од <unk> року робили такій спис в <unk> році
то товды ж нас цофнули Або римокатолек або православний а тоты уніятскы
священникы боробили ся в Римокатолика в Явожнім ся передстили іх переселили в
Явождім на римокатоли як ся нашли на заході то в селах як
ся насталах по латині одправляли они уж по нашому не одправляли аж
потім зачали деси в шістдесятых роках Більше православных церкви зачали отваряти то
товды іх уряд впущал жебы одправляли по грекокатолицкы жебы не затримати люди
жебы не пішли до Православной церы як ся не вертали То то
тото потім было выроблене тади і тото тримают до онескы жебы быти
дві церкви мати бо то єст ліпше для них бо Як єст
єден пня то єст міцний але як ся го розупит дах піл
тож єст слабше єдна сторона і друга а потім можна і си
нахіврозбити тото повины так Тым способом потрафили розбити нарід Чы так было
з кєндзом Левяром же был в Яложні і як пришол на захід
той был римокатоликом Левер был православным а його православным выгнали Він нею
не был Йому реґу арештуваний Православных я не думам же арештували Они
лем брали тых римокатолицкых тых грекокатолицкых А так як в першу війну
православных стріляли на місци бо не было приказу іх брати лем на
місци быти то іх стріляли на місци а ты уняцкы вшыткых вывезли
до Талергофу Бо на Мадярщыні то было інакше там в Югославіі в
Возні Таме в першу міну почыстку робили є бесіду з дуже професорами
з тамтых теренів то было одразу повіджено Або єстес римокатолик ниякій грекокатолик
а вні того в Аскарху І они мусіли приняти з місця а
православны не молы Зато замкнули таке православіє там комплетні тото спричынило они
не дале ниякій выбір мусіли быти одразу римокатоликы так як ґурале стары
ґурале они памятале єщы Як іх Польща споронізувала як ім заборонили церкви
спертали далем костелы і они мусіли приняти одразу польскє і латиньскє они
за штереста років іщы з поколіня на поколіня і тото переходило же
они не сут Полякы Тепер уж Полякы бо уж з нашых зробили
Поляків за <unk> років але тых што Польщы уж створили то бы
створили з нашого народу Бо вшытко прилучали до Польщы прилучали прилучали і
польонізували але повіні ся указало же они мают сім языків інчых Іщы
не потрафили єдну писовню впровадити за такы долгы засіды за ним підеме
в глубоку політику Вернеме ся назад заним будеме бесідувати о зимній воді
о лісцю о нашых Лемках скуписках на заході Зачнеме од початку пойсте
мі де сте ся вродили коли о своій родині о своі нянів
а я ся родил в Бортім в <unk> році І там моі
родичы городили тіж і мі дідо з діда прадіда Бортня вшыткы Бортняме
Дідо штоправда ту лежыт в Америці А в Вансолі на цминтарі єст
і його брат А родиче як нас выгнали в <unk> році до
зимной Воды Е То нас было дуже над десятеро велика родина до
Зы До школы были тоды можливости великы школа была отворена не дискримінували
чогоси такы люди Можна было іти до школы помагали в школах штоправда
тілько опватити си мешканя треба было а такы вчыти ся можна было
Але же нас пішло одразу троє до школы то было кус за
дуже Я был найбільше пошкодуваний зато же м было пізнений зо школом
бо школа была замтрена тоды коли треба было ходити то я зачал
роботу барза вчасу Е Провадили товды інвентаризацию в лісах Уряд робил тото
якы за сексия ужынзеньова з Зеленогорского окрянґу а хоц я был в
вроцлавскым але орий Єдны другым помагали бо тых вроцлавскым было кус за
мало то зеленогорскым помагали а же я уж знал добрі кубатуру дерева
знаєм ся добрі на лісі орієнту Лем ся на наджылостані на навет
на бонітаці бом тым был заінтересуваний Навет знам лем в котрым місци
спят дикы а в котрым козы А де заяці сут Я не
мам ниякого проблему як пришли полювачы хтіли забити ци дикаци ци сернут
рогача то я пішол з нима простотами збудил зо спаня І може
забити то я не мал з тым проблему николе Але як в
тій інтерезациі я были же неелітні тото як виділи же я так
спрытні роблю вшытко як треба было обрахувати кубатуру я не веце міг
робити а дя пару тисячы позициі обробіл в кількох годинах Ім ся
тото страшні сподабало ож были штоправда сташы робітникы і мі приобічали на
другій рік але муш іти до школы они мі ам позвут як
выйдут в терен деси в маю жебы м погіхал до них я
так зробил Я пішол до них в маю дале мі делеґацию зачал
так якы полне робітник Але на пілетату А робим за полного робітника
і до школы дійде м дорогозінця кознаня там ґеодезі вщыли але мя
не треба было ощыти бо я уж з тым был запознаний і
орієнтатіл в терені же мал мапум добрічытов і по мапі ходил так
што В попросу зато был жебы жебы м перешол тоту бурса коштувала
мя досту жебы му на свій кост мусіл охватити як єм доізджал
там на р каждый семинарий мус єм доіхати а лаврантацию мал так
пекельну же могла быти гла під дольчом ци ляло тоты стары хлопы
будили хоц коли А я николи не збудил бі выстарчыло посмотрити на
дерево з котрой стороны Могыл же м знал де є спілніж де
єст полудне і зналем де мамити в якым кєрунку біко сы початковой
мап сме не мали сме мы снаробили Новы поміро назвали уж мзенє
провізоричне провізорка тзв Тото што сме міряли потім сме наносили Я барз
мало наносил зато же я был самітній а было до згарді моіх
френтів женате они мали з собом жены То жебы ся жена утримала
при ним то я єй давал свою роботу тоту камаральну до обробкы
бо то за кажду позицию ся платило то тоты бабы робили за
мене а я лем товды робил як годне было ладной то вписал
лем сой же наносим помір ци штоси То было в роках <unk>
было є в <unk> перці другій треті Я в такым одразі міг
зробити єдным дньом як єм мал такых добрых люди То міг єм
зробити праві за два дни роботу бо мы сме мали на вшытко
усталено тілько метры треба переміряти і тілько пункты тілько позициі то як
такых мал што долше ходили до роботы а іх присвітіл так што
мы выробили веце а нам не платили за веце Але я ішол
на суботу да пішол маєм родину розметану по цілым заході і знаєме
хто єм іх одвиджал а до роботы вертал а віторока або на
середу бо уже мал зроблене том то си вписувал все тото што
зроблене і робітникы были задоволены бо зостали заплачено Іване хотіл бы вернути
трошка До жытя в Блотным Навет перед вином Хоц сте вродили ся
в році не знам ци памятати як ся жытя змінило як Німці
пришли до села Е жытя ся змінило Страшні дуже І змінило бы
ся Іщы раз тілько як бы не выграли люди Кос ніж Німці
не пришли то люде не ґазували лем старым своім системом і они
не принимали нову ґазівку ниякы не хотіли новой системы Я памятам докладні
яка Мой єден сусід він достал о такій часопис аґроном І там
писало як управляти як і наві здавати так дальше як горати і
він цілый кавалер спора де было <unk> загоників бупервані робили загін трискы
бы зліва трис права і то был загін а в середині на
трискы бы гіра борозда Там николи ниж не было бо ту было
мертве дно а тота земля што куз єй было така спорохнаном та
тунатім посіяном То они дальше так орали мі отец і другій сусід
Есий стале закурити покормити телята тоты бызкы што ім тягли і ся
сміют з тамтого што чытат аґронома він ся ту выґаздує він ся
ту доробит хліба а де мороза а де вода піде дискутували дискутували
яв Послухал дах не возило до того бо не внесла по просту
ся на такых річах але як він посіял Пришли з нима як
скосил то його стіжкы як бы войска поставил рядом стояли єден при
другым єден при другім навколо кілько зерна А они такы купочкы лем
мали то єдно од другой дале попришотым драмничком тосковсцілохаланце повіл здомю і
там не была лем ряса а тамто мозерно І жебы і зацифали
І так не вірили тото Так долго не вірили же мы вернули
з заходу то я зорол цілый кавалец вісемдесят загонів на єден так
Іщы і товди мій отец ся до ням мал претенсів же так
ся не робит бы вода де буде ішла де буде вода стояла
А тоты борозы такы глубокы были што уж перший раз як я
поро поборонил то не дальше были аж другій раз напіперек по тых
борозах горо зас боронил аж тоды страдило горозы што ся зрівнало Але
навис пошкодил нам горах а тілько же перше давала лем худобы навіз
ні А як дале штущы навіз рыба як бы выміл Вшытко пішло
Перша вода ішла з гною до гнивка ішла в ріку тото абсолютні
не шкодило худоба пиа воду рывы жыле і рыб было так влоді
в наймельц воді Дуже раз мі мала пое Пребы я пішол леню
штыри рыбы не было ниякій проблем Рыб взяти тілько хочеш А тепер
рыбу зо свіску не найде Юж зараз якы в потім на лозях
зачали сіяти по луках потім было попросу примусово сіяти на віз і
што друге Німці добра зробили в нашым будовництві не было вікна в
стайни єдны двері І то вшытко ся двері заперло світла в стай
неє Ниякого А німсі як при шлях виділи же так худова не
може быти каждый мусіл вырізати вікно вселити вікно на котру торон такы
маленькє положыли але уж вырізал То тото тото Німці врадили добре для
люди же дале по просту примусили люди прихудово мусит видіти Но тепер
то ушыткы знают же тото ціле ущідля будуют нову Санту ціла сіна
вітрами заложена а часом і дві Але до того часу до Німци
і тіж дали розказ Коміны протягнутий был такы хыжы іщы в селіше
і вечер з Бортного О жебы м не збрахал то Трих штыри
хыжы остале в Бортім Кур назвынали <unk> році але лем з єдной
хыжы выгнали люди А тоты три хыжы были ж то люди уж
пішли на Украіну але они стояле іщы были курны А з єдной
то выгнали іщы люди выгнали з єдной хыжы што не мала комена
Част молодежы пішла до Німец на роботы до Німец были вызначены до
іх вызначы шол ты здостал запотрібуваня на тілько і тілько до Німеци
пішли по селі де тілько было там як было троє четверо дорослых
то вызначали до Німец і треба было безварунково іти до Німец на
роботу тото не кільчата і свитыш не было выбору Перевали такы од
<unk> років вызначали але дуже ішло і з молодых такы што мали
по <unk> років ото зачало зараз о Німці в <unk> році зараз
Німці пришли Моя тата была ораз ужыла вжыва в Ґорлицях І як
Німці пришли то одразу замкнули Жыдім вшыткы кухаркы мусіли піти авто сугы
кухаркы жыдне мал права мати тот Жыді дорадил деси до Австриі І
она поіхала до Австриі была в Австриі коло Ґрацу навет там ходила
глядати тых в Ґрацу по цментари даякых памятків в Талергофы по Талергофі
а потім уж якы віна пришла пуй дарже вшытко зрыли там льотниско
зробили В каждым одразі она пришла по року часу І збунтувала сестру
бо уж товды зачали брати тот Німец она збунтувала сестру жебы іхала
же там єст дуже ліпше прошу сестру а возмут єє так і
так за дакій час бо єст зрослых дома лесе А то сестра
іщы взяла молодшу сестру і пішли до німе наперед ніж вызначали Чы
был такій час же і мали молодіж на роботы В вашым селі
В нас не было але была юнакы То хлопців грали треба было
в тых юнаках служыти то до того треба было піти То была
такій батаня робочы они ім давали мундуры ся мі здає же рік
часу треба было одслужыти в тых юнаках то перлаґы будували дорогы мосты
так до такых робів і забрали колеі перепроваджали бікоса Німці якы пришли
до Польщы то найперше си робили дорогы ліпшы в транспортацию жебы могли
мати впроваджали годовлю рыпы копали там ямы цементували якы на фулюшы догнескы
тото стоіше Годували сий рыбы жебы мати супорт для войска вопросу орґанізували
курсы в Бортім напры был Курсы кучнірів як выправляти скорык Мали уж
бортяне такы річы але робили своім господарчым способом А они потім прислали
ім інструктора і зробили такы годины і мусіли тоты што хтіли іти
до той школы там марже в тім бортны оклиця підсер з цех
кучнірів І зробили в Бортнім тіж же шытя і кроів курс што
там были старанкы страшні знаны з той роботы Але узуполнили іх люде
знали Навчыли іх шыти кроіти скоры кожухы так што приготовляли люди для
свойой помочы і людям помагали єдночасні або в Маластові тіж же звіділ
маласів ропиця і панкна ся мі здає великій пікцюр мам велика ґрупа
з курсу господарчы якы ґаздынь вшылих там готовліня то тіж была велика
піста мікоста якы Кєселецю ци тамдашто інче тото знали дівчата зробити але
дашто ліпше Не знали бо не было того а што тых по
тім прислаленым інструкторі зачали вшыти то думате же то была німецка Помысшый
так бо то была то былочате в саму вину Вчас німецкі тото
было роблене То я думам же тото о них впладили Німці о
них впровадили так само украіньскы научытели до села продал Украіньскы научытели тіже
товды достали Але може зато же західня Украіна она была піддана Німцям
І они веце атакували нашы люди на украінізацию якы Німці Німці по
просту рыбрали в тім уділу Але тоты аґенды што приходили то приходили
украіньскы так як до нас бурт украіньскых ксьондз был він спровадил тіж
того аґента Украінця жебы перетлумачыл людям як мают до Украіны перейти на
украінізацию І то было кус нагальне бо так як в Маастові в
панкі они зачали такы брудны співанкы потім лото ходили выступляли полякам поракы
мусіли слухати а чы віна скінчыла то вшытко дерло Отаман двор ся
бояли же достанут заплату за то бортне єст барз знане з каменярства
Чи каменярство было активне в часі він тиж фах Было але не
могли робити млинці Мынці были затриманы І наветы сішовикы німецка а тота
украіньска поліция ходила і глядала Як наш сме то розбили розбивали людом
то люде тот верхні камін бо млинец має два камені єден нас
поді другій на верхы што ся ним крутит то тот верхній камін
Тянули на під замот силяли до мотуза і вытяле на під де
сіна сховали як ся чловек пришол виді же неє а навет в
нас мали побыти камін І пожевали тот побити до тот пиґіры як
пришол по свотрів і пішол Уж о тото задовилило беко за молоти
не вільно было зато же о них ціли контиґенты А што до
континґєнты ЕТре было дати тілько сизерна што з Малтам то треба было
оддати до Німци Німці заберали вызначали кіль пляны давали але тілько гетары
маж управы з той управы было тілько од дати ци чы тым
способа найліпшу контроль над вами же трабу іти до мына жебы ся
мукы зробило домена то не ємы жебы ся дахто од осот Лем
єден меншто мали дома а домена хе не істніло не зіло такы
то лем дома што могли мукы зробити а такы абсолютніт Ни не
был Оповіджте мі тепер Як най буде же фронт перешол по тых
на осін <unk> Не были сте шалком в фронті а село было
зозаду і там была активніст Німецка Хотіл м більше знати віна ся
скінчыла нашы молоды люде были такы котры вертали назад з Німец повіні
Так в більшости вертали Барз мало Навет З тых сіл вертали што
никого не знали никого не было Села были спалены фронтом Там никого
не было тоты люде може і з нами в Німеччыні але і
так вертали Част выеміґрувала пішли нашол єм іх в Австравіі невелику скількіст
з тых часів што з ним сперешли Час в Німцах поженила ся
з Німками зараз повинні бы ім невільно было до Німкы бесідувати за
тот час як там Яґішы Німці были в уряді але якы вюрігали
то Німкы ся даякого хлопа виділи бо там хлопів не было хлопів
выгнули на вій То якого хлопа зімала то з такым дерва і
хоц ся дакотре все дале вже пішла з такым што в просуни
іх звали невольниками То оселили ся в Австраі дуже я іх там
понаходил част перешла до Анґліі ту до Америкы але я знам Шацунково
може тото зробило <unk> процент Хто ся вернул до Бортного О до
бортного ся вернуло барзу же я мам вшыткы назвискы такых з памяти
не можу повісти але бортна і околиця я мам описаных вшыткых поіменій
За порядком навет тых што пропали в Німеччыні без бомбардуваня там кілька
бортянів згнуло мам іх вшыткы записаных котры вернули і котры не пішли
Іх цілы рухы бортняньскій з другой з першой то мі описали доклі
мі оповіли то я записал а з другой вины то я знали
І мам Бортнянів добрых інформаторів што мі оповідали вшыткым дописал так же
бортнянів єст понад <unk> я знам было і бортнянок в Америці єдна
іше жыє шкуратка в Мюджези і ту має родину Ваксфор часом приходит
то даш дашто з ньом інщы можна породити В Янкер жыє Іван
Гончак А він ся колеґувал зєдным з Анґлі тамту ся оженых з
Анґликом моя было з ним писати тіж але тота баба його не
дала му листы она не любила жебы він ся контактувал з такым
ніж не шыєшы пару пару ж єс при жытю і там в
краю в Бортні Не думам же дахто єст Єден єй што тот
воробель Феско єст цікавый вояк з другой війны в рускій арміі был
і был в Леґніци як высиляли Леґніцу оповідал якы Полякы уж там
ся зачали осиляти приходили красти тоты Німци Были по руках кыями крали
інваліскы І Німці барз на тото нарітали однесли ся до войска то
повідал же войско лем рускє товды там было дали розказ обставити дорогы
до стасиі і повіли же они мусят тото што в руках занесут
і на собі з чым можут іти Іде сак повіджено і не
ма права нихто ім перешкаджати то потім мусіли силіли бити Поляків войску
было бо атакували барсых Німци Там де нас привезли на захід были
дві імкы я думам же певні нойскы мырсы звіныт і мали стару
бабку може іх мати была Але і нас пригнали і они уж
іщы там были Они мали тіж повітяна але мали варункы кус ліпше
як мы опустити тот край тоту землю а ніто записати ся на
Поляків і римокатоликів А західня част гімец Я не думам же мале
<unk> процент католиків решту то были лютераны і еванґеликы Німці Але же
іх хтіли скатолизувати то або єст сес католик ани то втікай І
тото ми ту Німці выспівали тіж Што сут в Америці Я ся
з нима контактувал і зато я знам іх ситуацию добрі бо мі
оповіли і знам нашу ситуацию Я нас католизували і іх тото само
Іх тота кривдат дідхваже мусіли опустити світерен І такы самы сут вострані
Лімці што мусіли опустити світерен Я пришол хворы цвак ногу перебыл Не
тото што я ногу скамічыл Скочыєм пішлем за худобом возмыгнали худобу до
Ясла і то тіж так глупі зробили гнали нас до Ясла <unk>
кілометрів окружном дорогом заміст пустити нас до Ґорли з <unk> кілометрів Жебы
нам барже докучыти через якы села ной такій был розказ хой через
якы села сте ішли О то ту зменшына свіжолу она была пуста
ани єдного моста не было сім раз без воду треба было переходити
ішы наш терен ту ся звал Розтокы Мостів не было тіж там
два мосты были тіж іх не было паскудна дорога горы такы воды
полыбивали діры Наконец безсвіжоузна перешли до Святковы на низнім кінци Святковы на
Коляни на Душницу Змигорід зо Смигорода на ішы перетым Куты Змигоріды там
не памятам ани беси дві села польскы а там на польскых селах
Юряко тако смеєш але ту в Дошници уж было засилено Поляками тоты
до нас метали каміньом Кями фляшками пробували красти мінарты товды вкрали там
стягы з воза макы нарти што містрик зробил скіпаны были не жебы
мали своі рівны тоты нарты мі вкрали товды А Я вскочыл за
безвіл што коли дороговы были там в траві была розбита фляшка Я
на тоту фляшку Скочыл бы мя не виділ цілю бу підошлу ту
розрізали комплетні І гля до Ґорлиц яко єдно село чы было якє
іщы другє село з вами тоты го Моє сме сами Бортны так
гнали а тоты бодакы як припусили на Ґорлиці Нас пусили самых ту
Де На Ясло Але в кружном дорогу аж до Ясло зеле на
стацию А на стациі то я не знам Хто бы там мусіл
быти більше люди І тримає вас там з ден два три тыжден
тілько сте счекали на потяг оголосили выгнаня віторок годі хара днем неділю
Якым місяци знате того в маю Я мам тото записале то ничы
І з Ясла сте в кінци сілі на акісі поладували сте ся
на потяг товарови дакіс то вездаху ваґон Не мал До того часу
дуже Полякы по дорозі покрали Як ся і вдало што тото в
Крали Або і може і добры Полякы дашто вам дає хліба на
дорогу О Полякы з того з Секлина то сусіднє село Алем Взвіз
або сусіднє Фуруша был воружвели до Росиі на Украіну і Дубоц при
самым Яслі великє село То там такій шафір назвиско Они як ся
довідали же нас женут так безчынні Того напекли хліба мяса насушыли шафір
допреміл такій хліб як паску але іх поліция арештувала не мож быти
вам бандеровці з ліса поймо не выпушал ванс даж то хліба стереді
стали од легці дістали Молові ся то они ся доставали Выходили вечером
Войска до стациі та ся Добри і в кінци Заладували сте ся
родин на тоты ваґоны мень більше знаме описы заняло деси тілько тыжден
два два тыжді По дорозі потят стало деси три косиісты травы для
худовали переважні там де была дака трава Да де поля шту были
може то бым Маєтковы гому більше поля більшы ґаздів але там ся
Хотя затримал і люде скоро выскочыли на скубли травы для худобы і
кормили І потім зас за гілкалту і вшыткы зли же гілкатту втікали
до ваґонів або в пару місцях відєм што летіли люде сивіли з
косами як потяг сал видочні уж знали же там везут такых бандитів
крадут траву для худобы то тоты люде што іх была летіли там
одо машыністы як виділ же они люде летят то затрубіт люде в
сіли пішол ліж не зробили мене было тото бытже як я розтям
могу То я не міг гыти І николи я не гашол Хто
Закрутил тоту новы Ок міся тых інчых так же не буду о
тых Быскы серце бесідувал Ай был час майства <unk> років <unk> році
Потяг Приіхал деси до Явожна Правда Вшыткы потягы затримували переізджали без Явожну
без Освєнцін Вшыткы подятам стали они уж мали карткы пописаны кого мают
дарештувати і выпрожали тых люди заберали до яложного потім іх перевезе але
в Лосінціві были вшыткы арештуваны Там іх взяли они мале записано кого
мают взяти з котрого ваґону навет Не малиш полну інформациі кого ся
ім розходило тых люди забрали і были такы люде як і з
бортного тото отец і сын вороблі тот хлопя не думам же він
виділ даколи в уполця Напевно не мал мож власти видіти готов Для
пропаґанды они тото робили жебы ім показати Лемко Союзовы в Америці же
они мают десят тис Украінци бандерівци Підпарачы Польщы і тоты гуптакы ім
мірили і ту так знали Жемы то вшыткы бандеровце пресме Польщу палили
Бы ім так повілих од выдавто даку петицию робил в тій справі
жебы тых люди выпустити николи бы не было ниякого результату бо они
не допустили до того за то ты люди там всадили Ты люде
богодуховины были там як єпашко господе помилю нич не знал тотло і
там сідил і ціла маса ім до такых было Звашы родины Вый
зухобчыском майсте тата мама іщы жыла Е вшыткы были щы при жытю
товды І хай сте якы єдна родина Мадзіків чы было пару родин
мадзіы было пару родин навет были іншы мадзікы з інчой родины насе
дві родины было три было містро Ґєден другій і мі отец то
были Три брат три браты три браты а были щефефко мадік з
інчой родины тіж так што Было більше а ваґоны то де бы
а меньша родина то дала ле дві родины до ваґону Давто мал
щестя што м достав крыты але більшіст то была в одкрытых ваґонах
Як сте ся дістали в кінці до зімной Воды Шы выбы уж
призначены од початку є оту не знали жебыти в Зимній воді я
думам же было призначено одразу Тоты репатрияцийный уряд він выробил кілько люди
може приняти і короден тут і кутуры одразу як потяг ся в
росільці то єдны до букувны там на Ніородіци другы на Бучынку третє
на Лісец до зімной Воды уж вшытко было поділене де де то
маіти Люде вытігали своі лазы і іхали але той тіж погода была
барз паскудна ляло і судено было А тым бортакам з Украіны што
бы ся записали на Поляків і римокатоликів Украінці як втікали з Украіны
оримали такуй выхід же бунтували і жебы ся писали на Украіна Поляків
І Украінці лишали свою Украіну і летіли до Польщы мы пришли по
двох роках горы дораз пискували же мы бандеровци Украінци а радиты самы
не знали То тыма обставили дорогы як нас гнали з потягу до
зимной воды той ж дорогы по лісах заставлены были Жебы бандеросы не
втікали до ліса тото Я такі змерзне не має млахы тоты што
мамі были то были мокры пришли сме до Зимой Воды Сестра ся
з бесідувала мо до Содовы назнали але Содова не мах піл даху
пішла до тых Німок бо мала ся піти до той хыжы а
же іщы Німці были то в судолі сме ся затримали