Боіско #32 - 29 XII 11 - Бесіда В. Максимовыча з І. Мадзіком
Еп. 32

Боіско #32 - 29 XII 11 - Бесіда В. Максимовыча з І. Мадзіком

•

Опис епізоду

To rozmowa W. Maksymovycha z Iwanem Madzikiem o jego zainteresowaniu historią rodzinnej wsi Bortne i o zbieraniu wspomnień starszych mieszkańców. W odcinku pojawiają się też relacje o losach miejscowych ludzi, w tym o wysiedleniach, wojnie i dawnych krzywdach zapisanych w pamięci rodziny i wsi.

Боіско #32 - 29 XII 2011- Бесіда В. Максимовыча з І. Мадзіком

Автоматычна транскрипция

неска мамеж котрого <unk> мая і я тобу тыри рокы тому Івана
Мадзіка награє першы розмову Но і тепер пішол час бы Даш до
тот правы континувати тоту роботу Та ж Мыван Соня Кенерикеты Івана Мадзіка
Іване Знам же перше сме бесідували о тій першы книжці котры што
складал на темат свого рідного села Бортне тепер марж дуже більше Так
што пойдж мі як то ся зачало же тебе тото заінтересувало своє
родинне село яко молодого хлоп одчыска Змоє заінтересуваня пришло од нашых дідів
од прадідів маєм можливіст быти за моі молодости в оточыны Лем стары
люди і тоты што ми правду повідали Я тото брал серйозно так
як Старий Іштван Він был еміґрант попросту сугом на шіст років його
отец в Мерным пішол на службу служыл Ганчові яко шідсетлітній хлопец але
вільно памят страшну міцну і довіря І він як што повіл то
николи не повіл дашто што бы не было тото правдом лем не
потрафил был в Америці тіж о шом в Америці ся ожеми в
Ню Йорку Там ся ім вродило два сыны і підчас депресий вернули
з поворотом до краю уж з родином потім єден сын вернул Юрко
ту Стемфорднешком його знали сме ся заходили двас добрі того Івана сыном
Він уж тепер не жыє то здавно Але старий єст лем Він
мі тілько повіл йому дистамент Яписот записува дистаменты робил лем для Академіі
і они хотіли дашто знати о нашых людах я там попросту Был
привязаний куж до того а зато не не взяли же ад бым
бзідуло по свому А як поракы дашто хтіли знати радили по польскы
то нашы люде не хтіли одповідати на питаня на жадне бо выли
выстрашены не вірили з кым бесідуют нияк чы боюш Повинні зараз повинні
зараз повинні они зачали ден На заході сме были товды то было
<unk> році выданьже І тот старек памятал дестамен Ниповил по своім віци
він мал шіст рокы а отец мера лему повіл так же Бы
не забыл жебы повтарал тото в каждый ден же даколе православія верне
же они нам забрали сило і они нам оддадут будеме могли ся
вернути жебы с был першым членом до повороту в селі І так
ся стало Старий обіха Америку дішол до старости і готворил першы про
зваря в Ґетьові Дотримал того і тото в міг власні повідал Я
коли записувал робил записы для академіі для польской Академіі наукы в Кракові
а Університет был в Передмышли в Люблині То я тото записал тот
дистамент бо єдночасні записаныс в дистаменті тоты річы якы нашы люде лишали
тепер дистаменты мали велику претенсию великій жаль до правительства же забрали ім
вшытко одобрали ім вшытко што они мали Перше лышали землю лышале хыжу
або дакы ґратыц ци штоси мали тоты люде бо з чогоси жыли
ся утримували А як нас влагнали то ім забрали вшытко они мусили
Тіти з того світа без ничого Єдно што лишыли лишыли клядву жебы
ся колиси тот клер аристокрация клеровска римокатолицка скінчыла За іх кривды жебы
они ся достали тіж вдати Я думам же они помалу входят в
тото мадно же напевно тоты старикы што лишали в дистаменті свою клядву
на них же тото ся спомят І другє як пришло яложне До
Яложного загнали люде похтіли Там не было выбору З бортного то ядаю
<unk> процент і каждый бортня уж тепер з Яложняків то ся мі
здає же лем двох жыє решта уж вымерло але никому ничым не
удовондили А трибали іх там і мордували по просту без прищыны знам
за свого брата Вісял од сестры сестра была жената на фолюшы есял
од сестры а на Фолюшы при лісі до Бортного Польскє войско перебране
гундуры з тризубане на шапках і на грудях і по украіньскы говорили
затримали го до штабу Выч стояли на дорозі запровадили го до штабу
аж в смотры штабі великій наміт розложены Кухня войскова на колесах готує
там штоси вшытко по украіньскы бесідує радийо рає і офіцер по украіньскы
до нього бесідує леґікімує записал вшытко бо мал довид особисти за всписо
вшытко з доводу там му пригрози жебы з партизанами спілкы нема буде
з тыма з войском його до войска не мельдувал бо они была
яко партизаны Він перейшол домів не повіл Нич а зрештом од бы
попові тото бы не перезначыло Але взяли го до Явожны і Явожні
цілый час на нім допомнали же він был в руках партизанів а
не зголосил до войска і то была підстава А тото войско то
власні были партизане Ци партизами было войско На другій ден або на
третій ден пришла ція армія праві же близко <unk> іх было засіли
ся по шолтыса роблят зборы цілого села хлопів кличут будут накладати контиґент
Бо Они потребуют веце єдва для войска і выло забратих вловци до
войска бо они дуже тратят бо войско іх атакує польскє они хотят
селити свою анґлію Церкєцос был Василин знал і не знал Але вшыткоєдно
поюл до свого сына жы пішол в другу сторону на Свіржову Безліз
рад Боднарку до Ґорлиц замельдувал на полицю бо знає же не замельдує
а партизанка цідит но то приднезнища того Тот писал в другу сторону
бышоного колодо Ґорлиц за мердувало вернул з полротом а они цілиден ся
навеле Вечером вышают Бортна Як ся жегнат з сотысом дає му руку
і другій раз жебы з даті гукы небо жебы сыновы правло мельдувати
на поліці Офіцер украіньско армі повстанча армія повсанця пішла Рано пришло войско
привезли іх до бортного авта пішли з бортного авту а войско ся
розставило і людям позадра попора ідут за партизанами бо пішли в тамту
сторону Вышли на банецкы вершкы банеци коло крилой там был памятник Талягофскій
то што тепер стоіт в централогій Музею то было місце в котрым
ме думкы сой лышали там двох партизанів ци ци трьох не памятам
В каждым удразі Хотіли переспати там повили де в котрых хыжах будут
спати то офіцер ся згоды онайдут до Новиці на цілый ден буду
зробити забаву Пішли до новиці Войско пришло з Бортного під памятник не
дуро видяле а вті в тім домі пустили палячы кури одразу Дома
ся палят соломя Аута підіхали Без маластів памтнул по войство Нованицкы решты
войско сисі сіло тамты были тамтовы артизане фактышні Як же зачало палити
они не мале де втечы бо дымця не стели во земли лем
просто в гору пішла спомина Но де покажеш то тіхне То они
обсилювали ся до Любі но не чым а потім ся спалили там
на місиі А войско сіло на ота і поіхали до Ґорлиц О
тім мі одповіл Не можу здрадити його назвиско зато же доза велика
ронима іх єст Юж они не жыют што тоты братя і было
Знам тілько але іх родина єст дост велека і я не хочу
бесідувати за них они были Полякы родовиты Але єден з них цілый
час был в украіньскій арміі повстанці І там гладив якого Украінец Він
не мосты з Поляками а в другій был в улісі оба ся
стыкували і тоты місця в котрых они влали ме думкы То знали
де глядати того медумку І де они сут они все о собі
давали знати Зато в нас дамашым терені дотычкы з нима николи не
мало войско ани они з войском Бо то так інформували ся же
были але втекли або тото пізно пришле або тоты за скоро пішли
все там способом уходили Єдна траґедия што стрітила бортно то было же
войско пришло з Баниці од полудня а партизане пришли од пілночы і
потрафили прити до той самой хыжы єдна і другы і в тот
самый час іщы не было цілком вечер але уж ся звертало І
выіску тоты без дни вышні двері тоты без нишній двері війску ся
стрітили з тым же партизане мали трьох ци штырох в польскых мундурах
поліцбераных І онихтовы хто вы але они ся зараз ґаплиже же то
войской Жонкы втекли одразу а войско в Стрылярину Тоту там стрілянину зробили
войско шум зробило же бартизане партизане же войско єдно з тотых другых
тів тот офіцер зачал там ракеты стріляти в гоях до хыжых летів
а там сідил нестор в Підбережя в Бундурі Польского вояка бо был
в рускым войску на вині повинні іх звернели пусили іх до польского
войска тых што были з териториі Польщы Але Полякы не тримали зато
же они уж не брали нашых до войска волі то тых до
цивілялог але такым способом іх пришло більше з войска Тота як влятіл
аґотвори двери виділ же партизан бо в гундури пустит до нього пят
куль одразу Забил гомберезняком підбережняк за пам мирво достал великій кыли То
тілько было бортин з партизанком Вільне цілый час А так николи ориця
не стрічали все войско было было іх пяток хыза мешками до горы
та мурува хыжебыла Але партизанетам николи не приходили до них ониси там
самы были пято вояків то як была така страшна села тото была
бы знищыти Але николи нихто нич А бортне так рабувале так крале
тота украіньска арбе посанча же людом іх было достатку дос уж борт
ім кожуха не нашо нихто Ляба бабскы кожухы заберали хусткы бам з
головы заберали люде не мали нич попросту Вычыстили вшытко забрали уж ся
до того дішло же потім трьох вояків такы шты были уж нові
Пішом на коменду Не буду іх назвиска повідал Але знам котры быле
Просите ся о тремашыного карамены Гой тоту партизанку скінчат А на коменді
в Ґорлицях был и такєн каудиста тіж І повідал єм же то
ето не в етым діло не в тым діло же они мают
партизанів выстріляти то не в тім річы Не далей Но перє же
як бы дале то они бы си підсіли бо така васель копчак
буде вже Як о тоты ишли рупоми своіх <unk> та змашного карабина
як бы все то вшыткых вызложы Афльонт Недале не дішло до того
жебы могли достапит мачного карабина І тот не раз місяц так і
полний был освітил іх вшыткых як бы си відвіціли в добрым місци
знали іх стежкы добрі Єдно што бы было може дражливе для бортного
же як бы зєден з інщы з них втюк та бы покєм
пришол выспали в ціле село то тіж бы была правда в тім
але партизанта не была пото жебы Ха быти з войском ци войско
з партизанком то была провокация На Церкота зробили провокацию того шотыса зато
же бы прави сы ремендувати то потім пришло войско Ріхало ся мі
здає же штырьох авто два післь до хыжы а два над така
прибудовка звала ся колешня всадиле там два карабины тыкычкы ци підкычкы містро
Ґєван мешкал по другій стороні дорогы а ціркі тоты Володимір Федак з
другой строны і Безвідна виєле тото Як они всадили тоты каравины і
пішли тіж догыр роблят ревізию покіл выгнали вшыткы на поля на поле
роблят ревізию і вытяле два карабины Но і Цєкота уж скули до
мантелю хы до Кракова уйдай же кара смерти його чекати вывезли Цєркота
до Кракова потім Цєркота тоты што виділи свідкы орипуй додат же они
підут свідчыти орибудут присігати бо они виділи што моє скороби Досвідкы ся
нашли в яложнєм а ціркота пустили але не на долго бо потім
дале ціркотове карабин і ходил по яложнєм з тым карабином і повідал
же зімали го в віці з том броньом Таку провокацию робили на
бортнянів Жебы показати ім хоц тото бортня вшыткы знали што єст і
што они роблят нихто в тото не вірил і в тота прокуратура
якоси тоты бортяне там біду робили протестували же так в провокациі тото
робили барз скоро державных причын Епосиш што того цількота увільнили Але то
было прами неможливе А другой стороны нагонка ішы была така Жебы наганяти
люди хлопци і мали такы од <unk> років може до <unk> І
били іх заняли на купу были лем в Кыями тілько ся дало
поламали ім якы кудзякови руку вломили ребра поламали они не дбали были
як молотили так же потім люде приізджали возами і забрали терпомитых домів
до та не был в станій піти ниґне Де то ся одбывало
в Бортнім Я тото на своіх очах виділ Я мал двадцет років
я повідам же як бы м я мал товды <unk> років Я
знал о такых ґранатах што были схованы што вглядам сховал а він
утішол до войска його забыва войску в тій новіні він не вернул
я знал де о тых ґранатах бо м нашол і зі сходах
дудолового буха далеко на фори Янашо Лем єм не был певний як
долго він буде як вытяг іх за влечы бы м был замолодий
зна лем як ся тото робит як тото діє возме метале до
воды на рыбы лучыли Ем ся боял але як бы я мал
тоне шістнадцет років я бы м ім не подарувал як бым был
каме до нього штурхнул але бым го спрятал не пережыл бы м
тото што они робили такы брутальны замахы на люди а потім іщы
до ялозна іх брали і ґавожні тото само Привитаня Бортянів Яворнів то
специяльні было привезме цілу ґрупу ся міз дар же <unk> і адесима
іх ту записаных приданя Бортнянів і властівам ту іх записаных Чы то
вто як уж ціле село ішло ваґонами на захід іх тампіньше вытігали
з тых ваґонів вшыткы люде бы мусіли переіхати без Посвіню Свєнців А
во Свєнцємі они малы листы зроблены в котрым воні мали понуме ваґоны
Транспорты та ґазбортного то были три транспорты ден пішол на Вроцлав другій
пішол на Ольштель а третій на Даньска То люде были розложены по
тых транспортах Е Они пришли арештувати то наз як ганяла я был
поґаничений як пришли ток выкликували Мадзіка Яна А мама ся так потішыла
же то мі як і ся в патрунок Дадут бы мал тілу
ногу під сводом зрізану не джере немам ниякой бенды для неани лікарства
ниякого так тото ся мі отворяло Макый в руці якыси сут мі
дале жем я кличу до і тоты бортаты потрафили мя взяти і
провадити аж до штабу А тот стали ся посмотрий соли ся ту
припроваджіли ґувняжок ци ході о хлопа а не о ґувняже Но і
пішле другій раз то ходило мого стрыка бы він свідчыл за того
ціркота же войско так зробило то о нього оходило його пішы потім
взяли м і казали што так деликатні повіскывняшу І Я бси пішол
з повротом мало памяти Астырка взяли В каждым разі Там по тім
зачынціма они привезли перевезли галтом до Яворна то не так далеко было
Розобрали вшыткых догола лем ксєнза не было медже нима і єдну бабу
мали то тіж не было решту вшыткых уставили в пілболесо на середину
поставили якыси таборе і такій найчучый хлоп был Забыл його назвиско Николай
Шкурат А він был кустічка калічніх бесіді бо як был хлопцом дес
іх полщерешні ся ушкодил што потім не радил такы вражні треба было
знати його бесіду так як його не знал Но розуміла по польскы
він не здолит же по нашому Тот мы ся ничы трудним то
друга сторона він лем взнал господарку свою провадити то нич веце То
його постер простерле на тото так го дале На очах решту што
як мам теп на тепі набрану бесіду што оповідаты Миколай Воробер за
нього же нормані Пет скора одышла од од мяса од кости жертво
такє было як бы в наводі было лем вшытко чорне ет І
він там замліл же з початку кренцього потім меньше меньше перестал того
потім взяли го там на ізбурых ци де перетримати А і повіли
ім же тото будете вшыткы ту переходити товды в пішли до лажні
постригли іх гыдупати ся лахы ім не дали за три місяці ходили
в своіх вагах Не дале не аты інче а по трьох місяцях
то тілько што іщы зостало што ушы герне доіли бо ушы то
так мале же одповідат же нормальні як ішли на тото одушывліня то
згадали себе знял кошеру і Фарисоны си як мала як не може
дакы ґачы сподні тото стяг і тоты ужы себе руками згартал фозгартом
позартом лахы срепал выбрал ся з поротом Одпы тоты ужы там іх
было дос і в браку было іх дос То было іх місце
якє не мы мале ужы а уже нас мали тото неєден повтарял
В каждому одразі потім поєдинчех кликали до слідства там уж мали штоси
написане Я думам же тот єден патіч то там мав тот офіцер
То служыт для вшыткым може не лем для бортня але двой для
вшыткых Е тото мі повіл Дудканеч метро голову стиснул долену до стола
є тримал а тоты два двигли кошеру до горы беле якысема думами
теж специяльне ґумы маме раз шырокы разузкы так каждо середині дроты якыси
каблі мали ци по Німцогі щы тото знарядя там може было летевы
лупили І а они потіпы ску Непшызня ся тзнат же мордовом сєстры
мойом матєскы матже так ординарні бесідували до них цілый час ільф на
другій ден наслідство Як ми не змінил то лем достал з поворотом
але дашто змірити ге потім уж ішол каждый ден наслідство Мусіл быти
так само а іщы як ся негде признал так потім дал ме
папір но Відиш штумалем на тібе вшытко написане Пречытай Але повім же
нихто не дал рады перечытати же так на очы Зашла тота горячка
якыса што збыты были же не виділ виділ желеніх сут але што
там написано то не дал рады перечытати ся з відлоплатє меча довідувал
Нихто не переже то нич на кінтач то Я думам же тото
так мале для фікциі там бо тоты люде што іх мали звортну
нихто комплетні ничому не был виден Ниче І выле такы як і
тота шкурат Миколай він може іх не виділ Партизанів а войско можливию
товды ад нас выганяле бо він належнім кінци мершта а там пришле
він не што робити чого де де де маєти одразу по хыжы
побили І так повіти пішол Він ле днездо в тім або тотры
Павел Воробель зо сыном там сідил То старый хлоп выкруч господе понули
тот хлоп нижне здол ає тіж я не думам же мал можливіст
звіріти партизанів Кажды провокасиі то робили цілый час великы і на навшеткых
я мам ту тых документы карты згільніня бортнянів кільти прочытати листу тых
яложняків тепер Мученикы Явожні То был Решетер Метро Ґазда Вороваль Павло Ґазда
Горобаль Миколай сын Павла вояк Червеной Арміі Пашко Іван Ґазда Горбаль Гур
Михал Ґазда там замордуване головном на <unk> році свого жытя Копча Іван
Кавалер Феленчак Іван Кавалер Феленчак Феско Ґазда тошто в Янкер зме і
воякы ІІ світовой гіны польского войска выгнаны з Санча здає ся казали
і мити на на схід то пришли під Перемыше де не было
офіцерів але николе самы просты воякы то ся розышли не заледе то
ся повертали домів Іту не так давно ґанґерсмал Ґрацонь Михал Ґазда Підереня
Кузма Ґазда Тус Прокіп Ґазда Шкурат Семан кавалер Дутканет метро Ґазда Маджеґ
Єван Ґазда Тількєд Василь Ґазда Тількєд Іван сын Василя кавалер Федак Миколай
ґазда Горбат Тымко Ґазда Мачык Матіарм Кавалер Ксонз Булят Странка Іван Кавалер
Гончак Андрий Ґазда Буранна Вдола Бурсте о Горбат Штефан Ґазда Шкурат Миколай
точно м бесідуже о так побили кавалер і кузяк Прокіп Ґазда Праводобні
Його родак дотканет метро мал на підозріню кузяка Прокопа же він медже
бортянами мал быти такым што мал ся довідати дашто по тихы повісти
е там для техы службы Богносити доносити Бо потім його одлучыли деси
того окопа і же пішол до тякшого криминалу а неправда він як
ниде доста ниж не было то потім го перешухлювали і пішол тіж
до того до дому Потім То было <unk> ґаздів і девят самітных
котры мали показати світу же то были члены украіньской повстанцьо арміі дакотры
з них не мали нагоды наледвіти упа мордуваны были в нелюдскій спосіб
Што лем могли на них выдумували Не тілько на бортнянов але на
вшыткых Остатньо я ся довідал же строіт єдна дівка документы правнучка од
свойой бабкы котра была женом Кєнза Уж жыют давно але тота мати
той дівкы і боронит жебы тото не робила а жебы она мре
Бо певніт свойой матери так як од внучкы ся довідала то промучка
цидати тото на анґельскій морі бо не єст в стані по украіньскы
писати Рай Украіньскій Райф в Яложні Але я за тот рай уж
знал і она ся контактувала єй мати без там моіх знаємых дальше
же вам дашто з Яложного ци дашто не знам же мора бы
хтіла одросати Я пойже як хце то най преде будеме я і
пойму о што ся єй розходит же я і можу повісти по
анґлицкы Но дост же она прешла і мі повіла як то ма
выглядати што буде о нас за тотрай то я і опові што
я знам обіцяли ксєндзам рай і повідают же підете в суботу до
раю Ношыли думали си же певні іх пустят а на суботу там
зоставала лем служба А тоты офіцеры следчы тото вшытко ішло домів А
служба робила си што хотіла Аляры цвічыня розмайте штукы там вытваряли з
тыма арештуваныма Не дале ім спати ани днена них ночы Но є
дот украіньскій рай зробили в тот спосіб же в єднім бараку были
бабы другым бараку были кєнджа і в тым де были бабы то
было быти плотом дошками Далеко высоко як іх бы проганяли тоты бабы
то медже бараком а дошками там іх проганяли А потім на тот
рай як зробили баба розобрали догола там мали дівкы стары бабы як
і тота вдола бур звортну жы стара баба была Сєнців розобрали Ногова
Сєнців припровадили там казали мити в тоту сторону бабы выгнали в тоту
сторону і так жебы коло себе ходили аколо Мати украіньскы рай І
тепер самы сий стали скыями чого ся смієш до ней А чого
ся не смієш А но так Ци так ци іначе то все
і за вшытко для тори І там іх так молотили такы украіньскій
так украіньскій райвы глядал для них А тото же іх пустили потім
То были так провокуваны як Норманіі все наше ксєнджа і нашы лідеры
за <unk> років тото саме там зробили пише ся на Ремокатолика до
польского костела на Поляка а ні тоту згынеш Ту зніж Но мале
выходу пописали ся на ремокатолицкых кєнців пішли выначе бы го не пустили
То така правда о явожным была і єст А тото же тримали
люди зросит понад <unk> тисячы то лем за то жебы показати світу
же они сут правы Бо нашы люди як выгнали на захід Ты
што лишыли попару в селах лишали по єдні по дві родины не
знам чого але зараз як нас выгнали то до них приходил римокатолицкій
польскій ксьондз Пересвятем іх Рекстыв на римокатоликів Окєґада ся записал якортянів в
стиле там єдна баба была бы злишена она фактичні была кустічка не
полній розумі але не была шкідлива же бідна была то фата В
кадмыразі Так як тоты то дале Мудры люде і єден православный феленча
то як но вернули з заходу в <unk> році тота бабача ся
хыва ся підсміхувала же Феленча такій мудрый шоты сом был а вже
цусоле ґолтну ани ся не захылснул А може знали о што ся
розходит з том такы Відповідат Хоцкови Бесідуєме єдного хлопця такій был кузин
дордомого френта а він зостал тіж з родичами што то было же
она так повідат томіль на тоти пові Пришли Вшыткы зограли до церкви
Но іх ксьонз кстид іх каждый мусит при чці взяти кустіньска соле
на язык Та а она уж тото кусто переложыла пересадила бокую а
же вжыцу соле ґылтну ани ся не захылсну до ней гор мати
раз стила і більше нихто не буде Коли не дас ся ситити
не буде сяк сила другій раз і уж то они потім придумали
же буду єй тримати Взяли два хлопы за рукы <unk> з <unk>
стороны друг з другой сторны сьондз до ней а на ціли пызгляду
рявкне втікай волюване батя копну яйця то під пресів летиш І повідат
же я му по нашому повіла але він не зрозуміл обернул ся
і пішол Таґанна зостала Екщена в Бортнім Амеро не перекщена Ремодарові яка
была така зостала моє мама разива іше нихто не буде ник показала
свою мудріст не таку яку мал ксьондз а на заході тото само
было В великых скуписках так якы на лісу там ся кнонз не
показал Але по інчых селах там якы де моі тесті были Мусіли
іти до костела присігати і то брал такысий поеденчо але приходити присігати
же іх діти николи до православной Церкви не ідут таке присяско треба
было зложыти І тым способом змусіли для котры люди дуже дуже тепер
тіж позмушали тым же роботы люде тратили Звинили но не мают роботы
все на тото найдут екскюсач то коли хотят тотовы так опузню же
возму вшыткых бортнянів што были в Талярговій але пехті же ми бояли
ся вдадати знимкы Бо як іх пущали з Салярго з Явожного то
мусіли підписати же никому нич не повідят што было в Яложні Бо
поповідат же не лем вы Але вашы діти Вашы внукы вашы правукы
ту придут Як выбудете лекому жол бесідувати о тім што ту было
І ся мусіл кажде підписати то тото дакотре тримали і потім заказали
в родині я не міг зобрати я зоброл Пятик черви з документів
не хєм помін не выходят одбите назерок а тых пяден достал од
родины А такы інче не дали бо ся бояли Так го суро
заказане тото же они не могли то зробити показати Жебы показати світу
же то фактычні была така армія велика і она нищыла край повіні
Хтіли забрати Полякы ся тлумачат тым же хтіли забрати Цілу Лемківщыну призначыти
до Украіны приділити хтіли Украіну забрати хтіли створити Украіну такы своі мліня
але в тім не было нич правды єдно што показале світу якы
ту з Америкы Хотіли прити видіти тоту ситуацию не допустили до того
навет редактор Пыш старал ся о візу недалем увізу а він конечні
ся хтіл відіти зо свого брата сыном котрый был досто тортуруваний до
выізду на Украіну без Ло РК <unk> было до довынаня праві перед
вынаньом деси они зникли але до выганя то они діяле там навій
рені То ґорличе на коменді Я взяли того метра пижа з вапенного
Они му повіли бо деси підслухали же бабы оповідают як ся митро
запише на выістайме ся запишеми Але тото деси підхопили же люде позоруют
метра митра на коменду до Ґорлиц а там сідил Властєн Ковдиста офіцер
і польскій офіцер в поліциі і повідают му же ты с провокатор
Ты провокуєш люди жебы не выізджали І по такым і такым параґрафі
мы маме право тя розстріляти турамисци або ся пишеш на выізд А
ні то верте ся до стіны Што хыш но то метро ся
обернул до стіны А тот веял пістолет і серал до стіны койо
головы Не памятам тілько раз стрілил казол ся му обернути метро ся
обернул з полротом ту підпише Єдно слово будеме чути што ты ту
відіве чул і бесідувал І мы будеме чути же ти провокуєш люди
дальше о выізд Ты підеш перший Но він підписал і тихо был
І пішол на схід не пішол Не пішол підписал же тото што
там прожыли сте виділ то буде тримал А якы тото тримал я
думам Не знам як долго бо я од нього пізнійше одчула але
я чув найперше од його кузина же він такє переходил Бо повідат
мі його кузен Я не знам же він не просиліл Як вім
што было І тот його кузен мі оповіл пові як бы йому
вільно было оповідати а одповідат де ся тото перешло десих десятых роках
тото повіл Ци може <unk> осмія уж знал вшытко што было Докладні
і од нього тіж од того метра не повім што они з
ним робили лекы мали барз дуже таке што провокували Были люде ошем
і над циґарами обіцнували інчуля на выізд на Украіну і пішли І
потім ся там довідали што єст Але были села што без ниякой
провокациі лем фронт з другій перешол вез нашы села Они уж войско
за фронтом мишло а мали авта лем товде польскє войско і люди
ватували на авта і вывозили на Украіну Там спонед зима было не
могли піти то іщы до кінця вільных было пару місяци а они
юж люди вывозили Я зато хочу знати коли зачали честети по тантій
стороні Дуклі Уж честили тіж бо Ян ковде там было они честили
люди родинами заберає родинами нормані родинами заберали Та премпуцю вывезли Мацену ціле
вывезли То твож ціли Никого не лишыли єден з осопіциньскій што він
мал жену польку то його лишыли при є єднен ло в селі
а оточыня Волякы польскых села геты воль вывезли так само айше там
якє жытя было медже Поляками а а нашыма три было ружниці Ходили
до церкви нашой Полякы до єдной церкви до нашой церкви на море
ходили і там ся женили І єдны до другых приходили мы з
Бортного наприклад нас жыва были все бортін <unk> тыжні а часом три
тыжні пізнійше як были в Сиплині ци в дубівци Цубівце м нашы
люде ешли дакотры до Дубівце то моя браты сестра они все єшы
до Дубівце на Жнива там скінчыли а тамты з дубівце Полякы приходили
до нас на Жнива бо ся тоты зачынали в нас Жнива То
робили нас не было ниякой ружниці медже тыма людми І радили ты
тоты люде што граничыли з нами Полякы они радили по нашому Вас
добрі Оле знали хто мы знали то не было ниякого комплексу Як
раз выганяли Я памятам добри Пришол здубилсе хлоп тот шафір приюз хліб
так і баба што найбільше могла впечы на плечах платі хліба приюз
го войско затримало не хтіли го допустити же бандеровце а він прята
не якы бандеровце то моя родина Не допустили го то і потім
деси боком якоси ся достал і повім же там нас весе єст
такых аме нас не пустят уско не допустило іх Як но вернуле
заходу то тот шафір власні ся довідал же мы вернуле заходу наша
родина сме ся до зобый заходили Він ся выбрал до нас Свюлюжа
безліс на гору ся догосто легко стіг был замерзленый твердий то пішол
Але як вышоно верх на тамту сторону што уж сонце світило до
той стороны стіг был мягкій был великій На цілу ногу бу долену
будолену будолену його крик то такій был л може на фута гышол
гышол гышо і єден хлоп зауважыл І пришол до нас і повідат
же хтоси іде там з за верха Юж так і з мордувами
Яго виділ давно він не перейде лес як <unk> метри може за
годину а може і не перейде <unk> метрі за годину уж ціков
бысідат там в дізі Жебы м пішол то я взял нартей пішент
не наш єм го то взял мо на март зузаду жебы мі
стал на мартей тримал ся мене я поіхал ядронатів был шпец Звєзем
го то лем пришол ся одпочати найперше ся вызови нашто ся напівятрового
Прохо вам без сліду кы слід бы бы бы бы бы был
завромту а з тамты стороны мних торезоже пішол Од файных побы так
звержеле до кінце ізжытя по повороті Были в бортім осадникы сме зорґанізували
представліня зараз мало мали сме своіх люди то взялем польку на перфект
біс два по нашому налет писати і чытати знала бы служыла за
дітиньства в опеннім в нашых людок то і тото не справляло трудности
файна дівка Піше зос представліньом до Ґладышова потім І там то так
коменданта поліси жена она хтіла жебы на тот ден же зробит она
забаву то ся удаст бо придут дуже Руснаків приде зополеці то ся
і забавал дас Но То то мы прешла зробили сме так як
бы кус спільні І як ся порвал Михаляк до танцу попресто видю
так зьол гулят бывела доно потім приходит до мертвя поіх будач тоф
він так добя ляхат погляд же ту не лем самы ляхули він
не хоче ляхавку І шоколяду мі купил Явіркошто тем децідуєш Мона Полька
Не Полька або на поношому співає радия на представліню вята Полька кємуна
Полька А Полька по лому як ся зове Як бырло з сали
так ся выце не показал А і тото не перешкаджало До того
была призвычаєна Іване можу попросити я <unk> рока таж нич не знам
як та ся оказия створила же нашы люди зачали вертати в <unk>
роках назад в горы Не хотіл бы с тотого повісти яка была
атмосфера політична што ся зложыло якы то бы і рокы што ся
треба робити жебы вернути назад домів Правдиві тоди в тот час вышло
якысе право без якысого міністра выдане же люде можут мешкати там де
хотят і люде ся старали т за цілый час Найвеце до Ґорлицкого
Чи то бы <unk> якмука пришол ци рік два пізнійше То ся
зачало в <unk> а в <unk> уж пару вернуло Яварну в <unk>
Але были такы варункы же Дакотры повіты не приняли той децизиі жебы
там люде вертали а ґорлицкій повіт был праз і пусти ціли І
тоты люде што там были они взяли такых осадників што тоты люде
было ім затісно а і нич не здале робити Е не малим
дале Поля оборане оксіяне хыжы Но в си нимали же они ся
зато спадруют Але пришто надзяти дальше І виділи же то лет <unk>
так пустых сіл дуже было іщы і єст донескы то підняла Повітова
Рада же приме <unk> тисячы Родин здає ся на Ґорлици ци <unk>
родин дозже Не памятам тілько докладній але же тото пришло люди потім
пришло три раз більше як мало прити Бо пришли на тоту вільну
землю Але і купували од осадників Свою ґаздівку купу од осадника заплати
мой осадник пішол Зорошы ся потішыли пішол То дуже в тоспосіб ся
оселили мы наприклад не мали Наш не было нидже хыже вшытко было
знищене Спалене поля Елпеґєр тото о пеґєру сме достали тото поле і
там дуже поля лем в селі Руско тримали осадникы а даче то
тримали на выпас гурале уці пасли то тримали Копеґєр тото поля Чым
сме з того поля скорыстали пеґєровского але тіж тілько тілько з <unk>
ектари сме мали перше то взяль отец взял <unk> з повротом а
там іщы поля купа зостала з єдной з другой стороны і в
другій стороні Але тоты што осталых ворнім не были выгнаны они як
виділи же тілько люди тілько родин вернуло до села Полетіли до Ґорли
з зоржальом Ли Украінці приходят до Вортно забарают землю А де выпене
Они ту зроблят Украіну а де мы підеме Полякы мусят допустити село
покім жебы штоси робили но то прихале з Жендузємского і решту поля
вшытко до ліса призначыли Не більного бортів і тото зробили пошаткы села
на терені повіту і ся скінчыло поворот А інакше б то потім
ся так не скінчыл често бо дальше гославників купували а так то
не было мова жебы ся дахто вока то в то спосіб они
тот поворот ся зробил але за поворот бесідувати не винно было Я
хотіл в нашым слові написати і выслал єм писмо до нашого слова
І не было поміщене в двох нумерах аж мал выйти третій номер
Я бым в Варшаві там на посіджыню Комісиі Меншости Я стрітил ся
з тым Дмитром Перуном і повідам же я выслал писмо жебы кус
запропаґувати на якых варунках нашы люде мож вернути А він повідал абсолютні
невільно тото робити Бы маме протя заарештувати акти таку роботу хцер зробити
Нашы люде были вывезены на захід тото жебы там жыли жебы не
бідували в горах а ты іх хыш з повротом в горох хоти
Но то тілько нашы урядникы могли знати ани был директором в Міністерстві
справ Внутрішніх якысым департенті Е так му тото перешкаджало сильно Знам же
мут з другой стороны перешкаджало во Але тото не хочу впущати на
лінію воза котре іщы бы може зато одтерпіли Кадмудразі розходило ся мі
жебы підписал він едоньскій єдному петицию для конзуля і они мі тото
не зробили Я до того мал претензию же мі не зробили бамі
зробили тояво мал того хлопа в борті з Украіны зо Львова його
хыжа стояла пуста і він міг прити тот зо свойой хыжы а
я з його сером што во Львові был ся контактувал в тій
справі налеходило о два підписы люди што сут знаны То я знал
до його Іваны другі доньскы мі тілько пожал пером підпише то і
я підпишу А перуна да моло не было до підпису А тот
перн тыж тавія Ідоньскій вернул ся з Украіны до Польщы Но перн
не был на Украіні Перун был цілый час в Ґорлицях Там тоту
середню школу скінчыл потім як нас выгнали то він може пішо перше
може втюкл Бо він был доз активным Я думам же приіхал сам
Десико Квізиня Та му піставили жену же як ся з ньом ожениш
то будеш воєводом Ні ся з Василь ся оженил а то стара
Бавеско была тай му вмерла аго вхаре на воєводу Том дают другу
молоду пятя з то ожениш то бы в міністерстві не т ожелю
з другым Ожелил ся з другом не то ся нашол міністерстві то
был Лемко Лемко з Панкной не тро Ферум Але як тота революция
комуністична ся не выкінчыла То він замкнул до рвова не знам де
ся пладів дальше але лем мусіл втечы быт бы не втюх то
бы го тіж з кєнжыли бо налесті го мали а мани єден
Украінец не міг остати потім мусіл быти Поляк і гремокатолик а міляне
не мал ся за Поляка ани не мал ся за римокатолика Докучали
нам тіж за кырлицу же мы маме календар рускій А я ся
од того все одперал же тот календар рускій календар николи нихто з
історий і істориків не виділ А одкаль го поракы впаяли цілый час
до нашых люди то мі єст барз цікаве І не лем то
наче бо Украінці тіж так тото легко приняли якы ся розходит во
був ы То єст словяньска старославяньска буква котру Кыроль зробил Є выробы
для Словянів і єй славяньскы же рускы словяна сут тіж то є
тримают і мы без той буквы тіж нияк не можеме ся обыти
мусиме єй ставити там де она ма быти бо не будеме чытати
а чытаме тоты як чытати по украіньскы як Украінці пишут своім літературным
языком то выходит добрі Але нашы Украінці тоте што ся переробили до
Украінці Тоту букву недобры місци ставляют бо они зробили и і то
буде выходит цілком інчый выраз противны выраз выходит з того Украінці пишут
добрі і мож зрозуміти але того што наше пишут по украіньскы хотят
писати без буквы ы бо буде то руска Трес руска то є
слованьска старословяньска і мы то альфабету ся не можеме выперати встыдати ся
в о такы альфабетны достали якє ролеця была принята одразу од <unk>
р за <unk> років пізнійше Володимір доконал крещеня але В тіпервів то
што мы были Християне Кырили методы они не воювали про Католиків про
православных они вели єден кєрунок привести нарід З дикого щепу з дикого
поколіня до християнства І они тото робили тото впровадили това іси он
най папа не хотіл жебы кєрлицу робили інчий альфабет же тотому розділит
церков же він хотіл мати єдну церков на Латинці а они го
переконали же славяне Латинкы николи не будут розуміти Они муся мати свій
альфабет же бы розуміли себе молитві о што просят а го не
было знати о што просят соквір то така таком реліґійом то не
підете ниґде і переконали папу папа ся зводил трио тото Але Словяне
были і Полякы В товдішні часы І они тіж приняли Пізнійше была
є принтерня кєрелиці в Кракові там выходили маса книжа выходила принтувана на
керелици і Полякы на керлеци одправляли так само як і наше Не
было ниякой ружниці але за коротше поза <unk> рокы Нашы одправляны за
<unk> лем <unk> выдокорали як тори звали Кыж польскій кыщыня польскы в
<unk> році І одтовды в патинку зачали ліквідувати высофувати гет не латинку
а кырлицу а пхале латинку латинкы латинкы допгалеі до Мескы і тримают
А нам то здокучают сильно і потім як дішло уж аж до
той уніі Береской то тото само як парафізували Украінци Украінці нелегко приняли
Тото бо маса доле мілийоны люди было вырізаных вывішаных і спаленых Жджевзом
іх палили і з історизаме тілько іх в Варшаві попали ле на
Лемку в мідяных котелках головой мотынале носили матычка на постра жебы люде
од православія одходили барз тяжко было того бискупа Миницкого як взяли до
Варшава то тамтіж бу пригрозили смерт му голову зріжут як уню не
приме приялунів лем з той причыны під велекым натиском тото робили бо
то были полесеня папы і горіж тото выконували в полні так же
Украінці Моім зданьом не знают воґурий Воювали цілый час з уньом одперали
ся од уні Як є тот Богдан Хмельницкій то был може єден
з чоловых лідерів до того Бо Уня правдиві товды повстала як він
ся родил але він на <unk> році за мізає же вмер то
він ся дознавоювал алеж го власні здраджали уніяты Украіньскы уняты уж воздраджали
уж Перешло тото дві поколіня третє поколіня уж ся чепляло уж <unk>
і в такі уж уняты переберали было іж раз більше більше а
пропаґанду західлів велику Не скы по смо днах мелиского книжку як Полякы
написали по польскы ци волося дубом стаме якых мелискій хотіл знищыти Украіну
лем Полякы єй притримали бо недале мі хотіл прилучыти Украіну під Москву
так дуже гупот такых поописували і Украінці грецкы тото вірят Вірят же
Москва єст найбільше ворог Украіны А николи не был тым ворогом ничым
ця не увидочнил Я бесідувал з професийональныма людми што мают запискы праві
же те з <unk> тисячы років ори мі власні удоладнили Же Рускы
весе потерпіли як вшыток інчий найд і важні од закону лем тото
удоводнили і я признаю ім тото за факт порифа Полякы лем мают
ворога руского Украінці лем мают ворога руского они лем гнули А што
робили з рускыма За цілый час Рускы не гнули Рускы люде на
своій земли гнули як мухы Як пришол Наполеон на них Мілийоны не
єден мілийон два але може <unk> мілийонів они не мали не соруглы
і іконы ішли напротів Наполеона а то з Карабинами Там яку масу
люди выбили одразу то до кого можу мати претенсию Другу віну ак
зробим лем не другу а по Наполеоні то Перша міна як пришла
за першом віром то мало бо они загнали ту нагалечыну Австрияків з
Мадярами Піс вывішали нашых люди лідерів стратили сме цілу інтеліґенцию мож наповісти
нашу Зато же люде ся почували до русиньства Почувала ся єд дотепер
Я ся почувам до Русиньства николи не был Поляком і николи не
буду ся почувал до Заходу бо м єст схід все близкій А
не захід Там єст моя віра там сут моі люде я ся
буду там почувал але николи і так было нашы діды і прадіды
о тото саме мали они ся не р не вязали до заходу
николи Бо не было причыны і зрештом мы сме людми своіма не
чужынцями з Поляками Як бы не Харваты Тото што і было затісно
там на Харвасі то ся пересилили дуже ся пересилило в ту коло
Вісло Надвісля турували поляна як ту ся осиляли І потім з тых
поран потрафили зробити польску получыли Поляна докупы зробили польску а Полянами назвали
іх сами тоты Гарвате што пришли там і они рель не были
Поляками они назали по польскы бесідувати і то В товдышній час але
не знали в Польщы по польскы бесідувати до ІІ світовой війны В
каждым реґіоні інакше бесідували Каждый реґіон тот король прилучыл тамту землю до
Польскы тот прилучыл тото до Польскы тамтот король тото тото єст в
польскій істориі ното ж тото Полякы прилучали Поляків До Польщы А на
Украіну як глошли Лем ножом різали люде били без то же Православія
мали ліквідувати то ліквідувале і ся посувале ся посувале посувале і до
чого допровадили Ту як уж пришли тоты Мадяра з Австрияками почыстку робити
царскы войска пришли на Галичыну одопхати Австрияків а они з другой стороны
уж там пристоєна революция была мали свою аґєнцю Добю Сталену Тото не
было зроблене в Єдеррик і Ленім тіж не вытянул <unk> мілийонів долярів
ци <unk> бо іх не мал і тото тіж воду тапусталяют бо
треба было купити і узброіти тых повстанци і тоту армію мати якысу
і тредло треба мати люди пристоєне на кажду позицию до роботы заставити
цілый штаб тото найменьше <unk> років іх найменьше коштувало а може більше
як <unk> жебы тото выробили Єднак выробили Росия николи не мала не
была полна руского народу все было більше ворогів на рускых люди як
рускых люди было там То не был єднолітый нарід він тепер не
єст єднолітый іщы не єстый і може николи не буде зато же
там інчы уклады сут до того Не такы якы впроходжат Польска Я
зато знам же Украінці сут за то влуді же они пішли власні
до віны з Росів довіны зо своіма Украінцями бо православны і такы
глупоты пишут на православны а жаден хыва не знат Же Евангелия єст
догмат і пняк християньской реліґіі і тоту саму евангелию тых самых писателев
має схід і захід Але Украінцови тото не можна повісти Бо тото
штось на такє они мают шой своє і котрому загыне они не
дбают за тото так язал я уважам моя опінія же они сут
в великым Буді і вуді Посуджам папів же за ціле жытя за
сіє істнуваня о як смотру выдаріня історичны як єм на тот конвенций
в тым типові навидул од часу до часу тых істориків од тамтой
стороны то они мя там переконали тыма фактами же як бы Ваттикам
Захід не нищыл схід православне християньство через західнє християньство нищыт східнє християньство
а схід і захід призначу папа выділил одділит ся од того І
він упровадят з нима як же тото християнство было бы найсильнійше гнескє
на світі а оно іде до упадку Бо зато час ніч папа
воювал з Православным то тоты другы Реліґіі тішли барз высоко і барз
ся пошырили і они не схысуют дуже веце іх єст як католиків
з правосланыма надзяти Але католекы не уступлят дальше они мают за найбільшого
спільного ворога сіню правослану церкву Як од того не одедут но тото
пропадеме і мы і они Ни з шого інчого не може быти
А же ся ділили і одзначували інчым способом то важ была велика
причына тота же затримали женячку Не дали ся ся там женити то
як женячку затримали то што вузерацию выплекали Дизастра з тым єст Коли
си ксьондз мусіл быти желятий уцівати жену учытель мусіл быти желятий уцівати
жену то тыжту малены якысы стикы з людми мусіли ся моральні показати
анескы якым они ся показуют Я такого ксєндза што не женати не
мам го за ксєнза Незалежніст си православны католицкого абсолютні бо знам што
роблят Як бы мне соробат то вынакше але знам што роблят ебы
сповід тоту же в тому Впровадили до нашых люди Моя тата пришла
з церкви така звізд бок ксьонз не гнас повідати Но як ксьондз
пришол не зна сповідати А то Ты ксьондс был такій направду лопскій
самы повідат мі вам што то єст Ту на мене люде ся
злостят я не знам сповідати Я ту Вас сповідаю то єм єм
нас Так сповідают Пришла вама до сповіди поєдно з рішыла зрішыла не
хіла ся признати но што з што мы робили готове ам бордной
мі мішалам мішам ле што ся стало Ну мішалам мішалам а там
был дахто веце но ле было никого ци за што тото было
єшто ся стало двам Е то до такого борщу можна те было
носрати Там вчензу было одозю штойсповіди од бабы што выдіга до серед
што мі не витями То тілько вытягят як ім тото ксензу повіт
але ся так смі обтер то може быти правдом же то може
быти правдом як обрам мечу глупоту то те люде бесідуют Штоси здумат
там дашто а єй ся три драмат та си дашто придумали повіст
жебы ся одбыти од генза А они торк вам з повіди што
єс правдила не знают бы ту ім латимникы впровадили таку сповід і
они тепер ся тримают той шептарой А тота шептара в другину вышла
барз на верхы тіж вшытко достали кженджа розказ вытігати насповіди од люди
Хто там дарже ся дашто не вяже така партизанка бо дашто што
што што што бы могло перешкаджати Німцям жебы натых міст мельдувати кєд
ся выдіяют Емендуют але вказало ся же не вшыткы Болеєдно ксєндзе партизанка
бушує на його териториі Єд цо ци уж же лютам єст така
партизанка люде знают вшыткы то они підут по того ксєнца Выбрали ся
Німці по того ксєнза автом перед самом вечерком так што уж праві
світло засвітил Видитже Німці ідут але там тра было брамку отворити жебы
выйшли а потім похыжы іщы єдна брамка а він світло пишол засвішене
на заднє вікно пішол вікно шапер за собом не пішол Як пішол
так пішол Так я ся з ним встрітил в Ню Жези указало
ся того мого приятеля з Кракова брат Якоси ясным дальше был в
Кракові што мі опови за Райфуса Але того не знал то они
ся кусконтактували дішло до того в каждым одразі же в імі цілу
ситуацию повил як ся він вырвал о тамаль той мецексєнци не был
Я перевюз <unk> тисячы спадок для його родины він не моглатий і
він ту вер Ню Жези тот спадок я перевіз особисті для його
братам дал іщы В Варшавы м ся кусічка спершыл бо малем дозадні
грошы не лем тых двадце бы звідувал тоты пограничняк ци мам добрі
схованы бо там ся писало на окєнку а они мали камеру і
одразу чытали Што ту пише на тім во там декорацию зробил узко
тото єст рускым тім віят симан до схова жебы до небезперті вести
опіжыя Не не боял А Варшаві я стратил зараз І потім одраз
і годині я поіхал в вечер отягом тамто мя тіж так комінуваній
перевюз бо ся одбавлял Я муку же Яме можут слідити я бы
м хтіл не жебы не знали же я ту або не піду
в котрій годині то налед пішол зо мном на стацию але сме
разом наішле і відкупю білет там де яхіл доіхати яж му дал
грошы наперед так што два раз сме ся діли шефокім з тым
його братом то ксєнза Ана вясят од них я ся довідал дуже
річы Дуже річый І тамтоты його брат што мі оповідал за Райфуса
як і Райфусс пан был я чыстил інтеліґенцию в Кракові польску то
мі лося в голові сел Я знал та Райфуса на вилюд хто
єст Райфусс і я думал же Райфусс думал о тім же я
знам Напевно думавят мам писмо там дідеме до того Райфуса за задальшы
бесіду