Гравце #108 - 9 II 24
Еп. 108

Гравце #108 - 9 II 24

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono drewnianym instrumentom dętym, takim jak fujara, trembita, sopiłka i duduk, a prowadzący wychodzi od przykładu ludowych śpiewek, w których z czasem zacierają się znaczenia słów. Wspomina też o słowackiej fujarze jako ważnym, pasterskim instrumencie wpisanym na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Автоматычна транскрипция

ля досло не дошло не дошло лея лея лея бадна ґеля Аґеля
ягеля аґея Добрий вечер милы слухача уж властиві была про тото бесіда
што трафлят ся же некотры слова в лемківскых співанках перестают быти зрозумі
З такыма примірами можеме ся барз часто стрітити А выникают они з
ріжных причын найчастійше з того же дахто быти може не замірял навет
зміняти слів співанкы лем през даякого творцю чы дослідникы но были они
так записаны так ся поскладало і выходит на тото же слова співанкы
сут змінены Престо співанка ціла стає ся мало зрозуміла стрітил єм ся
з таком ситуацийом на єдным з фестівали і так мя то зчудувало
же єм аж ведучого хору ся звідал одкаль взяли текст той співанкы
но взяли з клясичной музиколоґічной літературы то же гын ся нашол такій
блуд тяжко з тым полемізувати Добрі бы было єднак знати о чым
ся співат но а співало ся в тій співанці о ничым інчым
яко фуярці Внеска буде про ріжны фуяркы фуярочкы сопількы а навет і
трембіты Гей ґу кучка кукаля гей правові дагала Гей ґу кучка кукала
гей прави далай же я ту не будуй ден ся не повагала
я ту не буду гейде ся бы повагала Гей квітня чержанька гыйфо
ліна біля ав квітня чержанька хыйбо ліна біля авто гейде буде сядівка
гый до мами дава йде буде ся дівка д мами дава тийма
ри маляри тийма люйте віскриню <unk> мари маляре тийма люйде віскриню ей
бо я ся вда лахий зайшу дай бо я ся да лахий
зайшу дадину ляй акля Гей ви даля свяманцю гей за ліса Убигну
гей ви даля свямаганцю гей за ліса ду гей же выне ходи
диля гейдо ватна постигну гей же былна Кодиля гейдо Вац на постигну
гей а я ту дубину гейдо в коля обійду Гей я труду
мину гей до коля обіду Гей до вас мамочко гейна гостину прийду
Гей до вас мамочко гейна гостину привіду Я очывидно не буду співал
той співанкы про фуяркы вшыткы знают слова той співанкы там єст єдна
мала несподіванка бо очывидно гнеска можна не знати што то єст варож
І співати тото слово гейбы не знаме даяк інакше нале співанка єст
про тото же малам я Фраіря Фуяроша што робил Фуяркы до Вароша
На фуярці Дуду Дуду малам я Фраіря уж не буду і так
дале і так дале А співанка была барз популярна по цілій Лемковині
і в ґорлицкым і навет і в Саноцкым была записана тіж наприклад
во Высовій през знаного музиколоґа Ореста Ґыжу Чом внеска пришол мі на
думку такій програм про дуты інструменты такы як фуяркы трембіты ци інчы
інструменты котры сут деревями А з ріжных то причын З єдной то
такой же єм ся барз засмутил бо подібно дознал єм ся же
наша приятелька Анґеля Ґабер не буде уж нагрывала платні на котрых буде
єй грал такій інструмент про котрий уж была авдиция котрий зове ся
Дудук Походит він десиска оказу єст барз популярний в державах котры сут
положены на Балканах ци в Турциі Гнешні тоты інструменты по котрых хцеме
бесідувати тіж Сут популярны во вшыткых тых державах котры єм вымінил але
і не лем бо ріжны виды тых інструментів сут хоснуваны тіж в
інчых державах в тым в єдній єст то гейбы народовий інструмент Што
за держава но то по тым музичным антракті Што то было но
то были такы звукы котры сут найбарже характеристичны для того інструменту то
ся зове розфук а тот інструмент то єст фуяра ци фуяра словацка
котра єст популярна в середущій части Словациі і єст вписана як інструмент
од <unk> рока през ЮНЕСКО на листу шедеврів устного і нематерияльного дідицтва
людства Інструмент для той державы барз важний Я може лем опишу што
тота словацка фуяра ци звана тіж пастырском фуярком то єст ендемічний то
значыт выступлює лем в тамтій части Словациі інструмент котрий ся просто выводит
з пастырской культуры Єст то рід сопілкы але о велькых розмірах Середньом
має од пітора до двох метрів але найвекшом была фуяра котра мала
аж штыри метры Походит она головні як єм повіл середущой части Словациі
з реґіону котрий ся гнеска зове Підполянє То єст в околиці Зволеня
і Баньской Быстрици Сам інструмент робит ся з дерева котре походит з
габзины Як бы хтоси не знал што то габзина такы одсылам до
словника єст консервувана в леняным олію Найчастійше інструмент єст барз красні здоблений
орнаментами ци інчыма мотивами Грат ся на тым інструменті все на стоячы
і часто ся при тых розфуках співат так же іщы нич перейдеме
до інчых сопілок послухайме собі фуяристів з підполяня І ой я ворогу
жвого і я воровагу жвого Не буде Бацього о пригоді Іой бацього
о приході Не буде тя служ бацього пригодінь Іой бацьо о приходін
Не буде тя служ І ой коліблочка коліблоцька пустого сунку до ней
світ Бо цьо до огорубоні Іой баця таргубоні Разуню квет бо цьо
до огорубоні іойбаця таргубоні прост в наю кветі мама мамамамамамамамамамамамама мама І
ой пришла по ньоже нові хібай муж умы Зайтрає г Нєде Почопуйдем
домой кєдне мам ґуч Коневоли не мам ані свого до моє оты
сіро кого вшыткого людя в рабі же шкоду робі шіроґоді ге Амоі
моє овцы амбу мі лобіть Можна бы было ся застанавляти што такы
великы фуяры ци трембіты ци меньшы фуяркы мают спільного з нами Лемками
Адже мают і то барз згідні Шак тот інструмент то єст фуярка
ци сопілка ци Дудка ци пищалка то народний інструмент котрий был найлегше
доступний Треба знати же і в нас і наприк серед гуцулів была
знана така одміна пищалкы котра не мала потворків лем ріжны высоты звуку
отримувало ся през одповіднє дутя Іщы мушу додати же само слово Фуярка
хоц звучыт же оно єст польонізмом то вцалі не єст польскым Бо
тото слово як раз єст румуньского походжынь зас такы пищалкы ци фуяркы
котры не мают отворків до того жебы высокіст звуку нима осягнути на
Гуцульщыні зовут ся Теленкы продом не пропо Найчастійше традицийны давны сопілкы ци
фуяркы роблены были з вербины і то на яр Коли убок ци
скорка на патичатах была барз мягка і можна єй было легко зняти
А пак такій інструмент через ціле літо хоснували Я можу лем одкликати
ся до досліджынь котрых при нагоді інчых перепроваджал єм деси на початку
девятдесятых років З мешканцями сел Ліщыны Новиця Присліп як знаме і з
літературы в тых селах было о барз добрі розвинене деревяне ремесло Роблено
вшыткы знаме описаны сут з дерева з найчастійше з Явора рідше з
бука але і з інчых видів дерев ріжне деревяне мы ґратя до
кухни ци то катулькы ци жыці котрыма гандлювано на околиці але на
свій ужыток головні новичане робили тіж деревяны інструменты В тым як лем
найстаршы інформаторе мі оповідали были знаны майстрове котры знали зробити як они
мі оповідали трембіту На жаль я в жадным етноґрафічным музею не нашол
єм сліду по тых лемківскых трембітах з Прислопа і з Новиці Може
треба бы было іщы в старшій літературі поглядати быти може же на
слід тых нашых лемківскых дутых інструментів можна буде іщы трафити піду в
полонінку стану на паденку Вітер віце завертає ягляю телемку З тым не
мам каскыта ріти Вана была ріти то буде мы на світані банну
злоповіти А я бым звыка вела та новикы длідніі та назвіла бываізд
і боломіні весілям ніж за Николям Інчий вид того самого де факто
інструменту котрий зове ся в арабскым ци в турецкым світі сурма в
Македоніі зурля ци зурна то помор альбо ліпше знаний на заході Европы
під назвом Бомбарда зас в Польщы ци на Украіні як шаламая Помор
то властиві ціла родина інструментів ріжні строєнных в ріжных тонациях але все
єст то деревяна труба котра при выльоті ся легко розшырят має тіж
наверчены отворкы на пальці гора закінчена єст в рурку котра єст выконана
з металю і закінчена єст подвійным строіком Так же бомбарды сут уж
барже розбудуваныма інструментами котры мают уж строікы Коли был програм про люблену
мою музыку родом з Бретаніі кельтийску музыку так товды єм повідал же
тот власні інструмент єст уж асоциюваний чысто з тым видом музыкы Так
же послухайме на разі як звучыт кельтийска бомбарда ага заган та бо
Ін Гынт <unk>n<unk> І Нансі адна з д Лем Енґлішы Сурма то
тіж єст вид деревяного дутого інструменту тіж і має строік труба выконана
єст або з дерева або навет з солоньовой кости має конічну подобу
што то єст то єст власні така труба котра ся розшырят долину
Так як все собі уявляме трубу Має найчастійше сім отворків котры сут
до горы і <unk> котрий єст долину як і бомбарда має подвійний
строік выконаний найчастійше з тристянкы котрий осаджений єст в метальовій рурці або
безпосередньо на корпусі сурмы Сурма все выдає звук пронятий яскравий і грано
на тым інструменті найчастійше в турецкій ци в перскій арміі Але з
той ґеоґрафічной части світа розшырило ся хоснуваня сурмы во вшыткых державах головні
на Балканах але і в Польщы і на Украіні треба тіж признати
што сурма чы знана тіж як шаламая была хоснувана як інструмент котрым
грано на дворах зато же был то інструмент ем дорогій і барз
і барз елеґанцкій В польскій літературі по перше сурма асоциює ся з
вершом Марико Нопніцкой по тым як пошел круль на войны ґрал єму
сурмы збройне ґрал єму сурмы злоте на звычанство на охоту але і
барз частий єст мотив літературі тзв янчарской капели Послухайме як звучыт турецка
сурма як звучыт е балканьска сурма ны і вкінци як звучыт польска
шаламая сучасні Стажем моім єст памє брак мі ничого постажем моім єст
памя Єблянк міні і Na пан Едак мій нічык моє єст пан
Не брак мій невідчаны Хоц бы м го дівце емнон долі но
Зласєня евуль лемкне быти єсте мно Хоцбы м годівце емно долі но
Зласєн евуль лемкне быти єсте мно Хоц бы м го дівце гемно
долі но зласєнь еву лемкне боты Хоц бы м годівце гемно долі
но Зласєнь еву лемкне быти Скажем моім єст не врак міні такого
моім де стежа два з ту розвяза доспало і