Гравце #37 - 9 II 24
Еп. 37

Гравце #37 - 9 II 24

•

Опис епізоду

To odcinek o Saamach, ich historii, rozmieszczeniu na dalekiej północy Europy oraz o języku saamskim, należącym do rodziny ugrofińskiej. Wspomniano też o tradycyjnych zajęciach, kulturze, narodowym święcie i problemach związanych z asymilacją oraz ochroną języka.

Автоматычна транскрипция

цярегон лесті і год Кінчыт ся зима але гнескы Я вас не
заверу на полудне дам де тепло лем іх маме на пілніч і
то на найдальшу пілніч Европы псайкогы Ласкій псайкоридку ля Касміс Фасалом <unk>
сунґай му <unk> Ланна Ласокы ст Внескы іхаме з гостином до самів
альбо самі Польскы зове ся іх лапончыками они самы той назвы не
люблят іхаме внескы до Самілянду самолы сут потомками перед індоевропейского народу званого
Лапами котрий замешкувал в цілій Скандинавіі потім як уступило єй з лодовачыня
Были они Народом кочовників замешкували они цілу Скандинавію але коли з полудня
і зо схода пришли інчы племена то єст племена ґерманьскы Они посунули
ся дале на пілніч зо сходу іх выперали зас угрофіньскы племена так
же внескы замешкуют они найменьше корыстны терены пілнічной тундры околиці Полярны Норвеґіі
Швециі Фінляндиі і Росиі глуяків ци темы узыхів ден цаломана Копы роди
Хорошы алоґінтив кого Йовча Юха Торід поля тарота гере Спороядливі ансам <unk>
тай Його сотнике ся непсували Коли утума понедля сикыл там мно з
того Кус мохта Самове были барз пізно схристиянізуваны побыли християнізуваны од <unk>
до ХХ столітя При чым самоле скандинавскы прияли лютеранізм зас самое польскы
православія Бурыт гмын гора Солин лян гіты Бурат ім лра пора гули
сы Я і горам Традицийны занятя Лапончыків то годуваня звірят полюваня ловліня
рыбы і Славны сут тіж выробы іх ремесла Серед самів фурт жывий
єст фольклор медже інчыма ориґінальний народній стрі а ритмічна форма співу тзване
ойкуваня ремесло в рогу косты і дереві барз тяжко єст повісти кілько
самів внескы жыє Лем в Росиі і в Фінляндиі провадит ся статистикы
Правдоподібні іх чысло выносит около <unk> тис Але в Росиі лем <unk>
єст <unk> тис в Фінляндиі шацує ся же <unk> тис самів мешкат
в Швециі і аж <unk> тис на пілночы Норвеґіі Лем єдна третя
самів послугує ся ляпоньскым языком а інчы бесідуют языками держав в котрых
жыют Од <unk> рока <unk> лютого Святкує ся народове свято самів і
остало оно Народовым святом в Норвеґіі в часі того свята в Норвеґіі
вішат ся на урядовых будинках фану Самів Поділены на штырі державы святкуют
они тото народове свято Самів в чест конґресу Сами котрий мал місце
<unk> лютого <unk> рока котрий започаткувал розвій і модерну достоменніст і трансграничну
спілпрацу самі ге ге люнґля муґло котовтон вебман ти і вашу сну
мі одтього са Сан і сам ірвотый героей <unk> Єльон Ісус ветна
і фашли <unk> Лекфман Сну мітю ами сяты Язык самів належыт до
ґрупы языків угро фіньскых і покревний єст языком фіньскому мадярскому кыстоньскому і
пару рідше ужываным през народы котры замешкуют пілнічно західні терены Росиі Шацує
ся же гнескы бесідує тым языком <unk> тисячы люди Социйолоґове твердят же
неє єдной компактовой етнічной достоменности Лапончыків Звязане єст то з реґіональныма языковыма
ріжницями котры выступлюют на даным територийом самове докладают вельо старань жебы іх
язык был єднолитий абы зо вшыткых діалектів зробити єден універсальний панляпоньскій язык
але істнує внеска шіст ріжных принципів ортноґрафіі Як язык етнічной меншыны лямпоньскій
был през пеякый час поважні загорожений од сімдесятых років ХХ столітя в
звязку з шыроко закроєныма плянами уряду Норвеґіі котры обіймували едукацию Язык самів
был зделеґалізуваний в рамах асиміляцийной політыкы Поновна леґалізация языка наступила аж в
<unk> році Під конец девятдесятых років в Фінляндіі ухвалено уставу і цільом
той уставы была охорона і розвій ляпоньского языка Подібна охорона того языка
нашла ся навет в норвезскій конституциі Як пише ся там держава одповідат
за язык самів і уряд винен провадити таку політику котра єст згідна
з директивами справ самі і уставі з <unk> р котра має на
цілю противдіяня норвеґізациі єй наступств котры походят з минулого А ці мі
Дуґан лока гон мыслят і кум витоли в цьому і на ах
тя мет ту но мойн бос своє нонт майме великом мехтум вула
думбо Ах ці мін Турійка дік десолін де Ла мана ревуюл мусуваля
моне сухтет Ах чат ту ах дуоля шухты тойны ґафесман гай госин
тогту кону Бай мы співаль очат Ату не кай лайфілат Лагка самет
Ах джаме гет царни осуд он доси моне ота ранка стіґойн і
еміх ці і міду льовка Після ах ці мін Астасі гол муй
погасере Кыйоля плафіоля <unk> Внескы самове засідают в місцевых самоурядах і радах
Іх язык єст урядово хоронений Іх язык єст присутный і в телевізиі
і в радию і в ґазетах Выкликаний остал парлямент самів котрый стрічат
ся <unk> до <unk> разы в році то єст незалежна публична інституция
котра нема державной власти не єст частом державной адміністрациі але єст органом
дорадчым і репрезентує самі в норвезскій політиці Осібным проблемом єст ситуация самів
в Росиі В совітскых часах векшіст традицийных теренів де жыли росийскы самове
остала през державу заанектувана цільом експлюатациі натуральных богатств самів выселено а векшіст
з около тис росийскых самів мешка нескы в мурманьску В Росиі бесідувало
ся штырма самскыма языками Але як ся здає єден напевно уж єст
вымерлий двома бесідує около по <unk> осіб а єден з них то
бесідує ним около <unk> до <unk> осіб Головныма містами для поніі сут
Мурманьск в Росиі Кіруна Швециі Кавтокейно в Норвеґіі Анор і Рованіємі в
Фінляндиі в <unk> р Самове приняли свою фану і гымн буденда в
індаґон або тін лик інтерно <unk>nіґан або ін буряґон або тін горы
питат кін Публизійны до Інтерна вылонит там на голе Іі Марі Бойне
Перса найбарже знана самска співачка Творит і выконує музыку інспірувану лапоньскым фольклором
Вродила ся она <unk> листопада <unk> рока в селі ґамес гін Ярґа
в пілнічній Норвеґіі в провінциі Фінмарк Забоду єст она учытельком знана єст
яко выконавчыні балят в котрых выкорыстує традицийну самску музыку в тым чыслі
в стилю єйкы кульом оту та люцюры моніркого дугу быду гуркого дугу
быкуварі мойом ел мовельорем мойом ел мойом ел ремной ел мойом Выросла
она в традицийній родині самі родина єй займувала ся ловліньом рыб і
ґаздуваньом на селі Можеме повісти же Марий Бойн інспірує своіх родаків прібує
переламати стереотипы котры тычат самів Внеска має она позицию амбасадоркы самів на
цілым світі знана єст з концертів і в Норвеґіі але і в
цілій Европі і в штатах побралы Кямочого аві гіпоці оте аві аві
оте аві мого столах <unk>eo<unk>enti голі аві і ботє бота голи гаві
і ботті Кямов Кодих Гарий Доекін Рахкєстоны рахкєстон часем <unk> сопорости і
Першым великым медженародовым сукцесом была платня котрий наголовок єст куля куля з
<unk> рока мы В <unk> році єй альбом під наголовком Брат Орел
отримал найважнійшу музычну норвезску нагороды Часто єй вокаль можна почути на альбумах
саксофоністы Яна Ґарбарка Під конец <unk> років Мариі Бойне зробила си перерву
в карєрі але зас вернула в <unk> році і выдала товды два
альбумы і Коли яму нух толо іменця ня <unk>on<unk>e Лебеґа його Ла
даля кара каты єсете деселя і дав <unk>earature Жуля Зуля Зуля ЛЕМ
да Миха і Леккє лейкы аркус суйнове лекіте сукі дік тым <unk>
уявят ся ту яку діму і фасти льомы кали томбовскій чарпат сєр
сугон міг муй сыстер <unk>em ацін по скоді ілячу <unk> іля Муден
син та писа Гей Я ся внескы з вами пращам запрашам до
выслуханя проґраму за тыжден тіж буде властиві моноґрафічний Буде нам грал Алян
Стілер Запрашам Богдан Камбаль Да бардиі бари но ні ґрончі Но ні
ґеро не чыдамо но Юрно ніґером ни чыдамо ні ґерон не чыдамо
ед зефімо еды зефі бар т маю та вердий бар тім вердиі
барді малі границі дамы