Гравце #54 - 9 II 24
Еп. 54

Гравце #54 - 9 II 24

•

Опис епізоду

W odcinku omówiono Kabilię w północno-zachodniej Algierii oraz Kabylów, ich język berberyjski, brak oficjalnego statusu i sposób zapisu. Przedstawiono też region jako górski i gęsto zaludniony, z rolnictwem, rzemiosłem i ruchem na rzecz autonomii, a także zapowiedziano przykłady kabylskiej muzyki.

Автоматычна транскрипция

гравце Ло Ëльвертор Лертор Кумософ Ду Лыдвал дны флю вісакы Пев фалимоды
вірты ринды Співанку під наголовком Ґр милую тя співала сулат масі Витам
Вас слухаче хтіл бы мнескы сам собі одповісти на Остатню згадиванку котру
єм там задал понад рік тому і на котру нихто не знал
або не хтіл одповісти і гаме гнескы далеко до краіны котра зове
ся Тамурт Іґбаліны е де гора зовни нормальны А Вымориєт на екє
Вымориє тым егє соборил Форгали мидильы землі Форгали мидильы зымлі В своіх
програмах найчастійше презентую музыку ґруп котры мают якы соспільны прикметы з нами
Лемками Тот нарід буде мал барз гідні подібных і прикмет і подібну
історию Коли лем давал підповід же был легше одповісти на задану згадиванку
то єм підповіл же одповід на тото звіданя Дост легко пришла бы
ланьови фешови котрого знаме што найбарже займує напр фана Но то фану
ма технескы на нашым профілю на ґампокнижці уж запрезентувано подібна з вынятком
двох деталів Така сама Но на початок співал нам Ідір співанку котру
сме уж в нашым програмі слухали Амнай св Гормоним Але для віталі
<unk>eo<unk>ratu<unk> Lemko ЛЕМ сут омифраpratio предовидства В марци <unk> р мала місце
подія котра символичні узнавана єст за перелом перелом в модерній істориі народу
про котрий внеска будеме бесідувати про нарід котрий зове ся през сусідів
кабелями Отже того марцьового дня <unk> р на університеті в Тізі Узу
то єст столиця Кабеліі про котру внескы будем бесідувати власти одкликали доповід
о старокабельскій поезиі На другій ден понад пітора тисячах студентів зобрало ся
під місцевом сідибом ряджучой партиі домагаючы ся рівного статусу для іх языка
Но треба повісти же язык кабылів Догнеска єст языком котрий офіцияльні не
істнує Лінґвісты описуют кабыльскій язык як афроазиятицкій язык з пілнічной голузи родины
берберийскых языків Тот язык хоснуваний єст як некотры чыслят през <unk> до
<unk> мілийонів кабилів головні в пілнічній Алгериі але не має там як
і інчы берберийскы языкы офіцияльного статусу єст ледво толеруваний през публичны агерскы
медия радийо і телевізию Треба зазначыти же кабельскій язык єст записуваний головні
при помочы змодифікуваной латиньской азбукы Сплює цусой і я доповиди воглим Суроє
не свыпы я подивен до <unk> пак шыштий фурнит з ваз до
пасы діти Мусинів Віднимуєш масо льос не стиди а свяскы на Фюльмын
цінема спіпнот суповых гыпутьовых небі Ішыне синок су През столітя язык розвивал
ся през устны переказы Новочасне модерне писменництво в тым языку розвиват ся
властиві од половины ХХ столітя загай тивы десяли девыґы ся девы то
дароштивсо штыл сыдыками двара Мейлят самойли то росойте новара села цузґяґа ролевзыс
сыва Кабилия то краіна гір положена єст в пілнічно західній Альгериі в
горах котры зовут ся Тельскій Атляс як сме уж Спомнули головным містом
єст Тізі Узу Але і інчы як Аґбу Керата треба повісти же
Кабелия єст єдным з найгустійше заселеных реґіонів Африкы єст барз важным реґіоном
Рільничым в Кабелиі зберат ся оливкы зерно фіґ Тот реґіон ма тіж
барз добрі розвинене артистичне ремесло Політычном репрезентацийом народу кабыльского єст рух на
річ автономіі І реґесора малюта і реґісора Мальта де мечыт і зблет
де мечы ляфмера Новицыс Лемцис шлюбана <unk>ra<unk> шлюбана ана <unk> ґіслю ескєльористи
єрзрини дендисикісу еск смерсівы а сойму <unk>eara<unk> Низка будеме слухати прикладів кабыльской
музыкы Єст она музыком де мож почути влияня музыкы арабской Така гымн
єст мода Але треба повісти тіж же же кабильовы антрополоґічні сут неподібны
до Арабів Мают барз часто очы небескы ци зелены і часто тіж
бльонд волося Перше держан Першаня Лаше дефор друга колиці три аксия Філософіянту
зроду Філософіок Такыє питаны Звісіди самы Ці бесіди сым тоты вона През
вельо століть о <unk> аж по <unk> кабыльове в своій державі были
людми другой катеґориі найперше по Арабах а пізнійше по Турках котры тримали
там власт од <unk> столітя Істория Кабылів змінила ся Аж коли ціла
альґєрія была підбита през французів Част кабылів зачала спілпрацювати зо Французами Але
не тривало то долго против Французам в половині ХХ столітя выбухло повстаня
По закінчыню того повстаня І Кабилія і ціла Альґєрия стала ся інтеґральном
частом Франциі Остала впрост прилучена до Франциі По тым часі французскій ряд
звернул увагу на кабилів зас они самы Виділи свою шансу на економічний
социяльний і культуральний аванс при спілпраці з Французами Вельо кабылів выкорыстало то
і еміґрували до роботы деси в містах на Побережу а вельо з
них оселяло ся тіж во Франциі Французам тіж залежало на зєднаню собі
кабелів В іх краіні розвинули они промысл Звекшыло ся при тым запотрібуваня
на управляны гын оливкы виноград ци фиґы Тото запотрібуваня розвинуло і тіж
внутрішній рынок і споводувало прудкє богачыня ся місцевой людности Специяльні розвинуло ся
і збогатило місто котре зове ся Тізіузу котре є змістом положеным на
схід од Альґєру За економічным розвойом той краіны пішол культуральный розвий завдякы
барз справному заряджаню през кабелів своім свойом краіном і выкорыстуваню рынків де
высылали они продукуваны през себе товары постепенні розвивала ся іх культура особливі
язык жебы язык кабельскій одріжнити од арабского еліта приняла латиньску азбуку Але
ситуация кабылів змінила ся по потім як Альґєрия достала незалежніст В часі
війны з Французами в роках <unk> в цілій Альгері перевагу жыскало угрупуваня
ФН то была партия о характері левіцовым іслямскым і підшыте барз выразным
арабскым нацийонализмом Само себе окрислило як єдиного репрезентанта вшыткых Альґєрчыків до котрых
мали належати не лем Арабове але тіж берберове Туркы альґєрскы Жыды ци
вкінци Европейчыкы котрых было товды в Альґєрі око <unk> процент Выкликало то
великій тіж політычний поділ серед мешканців Кабилі Част поперала ФН А велька
ґрупа тіж симпатизувала з французами Некотры кабельове прилучыли ся до ФН а
некотры бороли ся власні з тым уґрупуваньом прилучаючы ся до французів до
французского войска чы тіж до чужоземской леґіі В <unk> р Франция высофала
ся з ґалериі Товды тоты котры поперали французів стали ся обєктом репресий
Трагічна была доля тых кабельскых солдатів котры бороли ся при французах Нова
альґєрска держава выкликала шалены репресиі котры были так сильны же допровили до
захануваня народовотворчого процесу і еміґрациі еліты народу кабельского до Франциі были тіж
пробы переселяня людности барз подібна єст доля того народу до долі Лемків
Треба повісти же молода держава альґєрска зачала арабізацию краю Зліквідувано шкільництво в
языку кабельскым так як і Лемкове державы в котрых жыли і жыют
кабельове не узнає іх языка і постепенно о нищыт Така сама доля
тіж стрічат Лемків в державах де жыют особливі на Украіні ци в
Польщы ци на Словациі наґнар ґартуна <unk>eararararaniна <unk>entkiна Катертунна <unk>atu нольсой нольо
ґн сытриды зы Лю <unk> Буркагайма Лемк Лемка Ані Динефри Натали Кынополь
ты По війні масова еміґрация Кабелів не означала єднак страчыня контактів з
іх вітчызном Памятали оній цілий час Інвестували в ній зароблены во світі
пінязі Капітал котрий был провожений през еміґрантів зо Франциі выкликал велькій розвит
місцевой господаркы економіка котрой была спараліжувана по страчыню рынку метрополі Розвинуло ся
в тым часі особливі будівництво каменярство але і гандель і ремесло Тоту
част Альґєриі кабылію зачато называти малом Швайцарийом Місцева людніст артикувала своі погляды
на політику і на соспільний систем Таком характеристичном прикметом был погляд же
цілыма справами соспільности винен займувати ся самоуряд і гын повинны трафляти плачены
през державлян податкы при тым людніст мала защыплений демократизм і антиіслямістичну політычну
орієнтацию Валериі тоты погляды принесли ім великых ворогів не лем серед фундаменталистичных
іслямістів але тіж серед посткомуністичной номенклятуры міс ліна <unk> має Янували вария
В тым часі одгірні проваджена была арабізация державы Допровила она до выразного
выокремліня ся кабылів спосеред альґєрской людности маючы інчументальніст інчий систем вартости были
выхованы в культурі роботы і операли ся діяльности власти Консеквенцийом того была
діяльніст власти котры марґіналізували економічні кабилю і помияли єй при важнійшых інвестициях
і поділі державных середків Были тіж пробы колонізациі през Арабів міст Кабилі
В вісемдесятых і девятдесятых років конфлікт медже Кабелями а державом нарастал ждано
на іскру Том іскром была невыяснена смерт кабельского співака Люнеса Матуба в
<unk> р Тод артиста не крыл ся зо своіма політичныма і ідеовыма
поглядами і часто выповідал ся против політиці альгєрского уряду взглядом кабельской меншыны
Борол ся тіж о рівноуправніня тамазікт языка языка кабылів Сы степі старал
єденде сыты плеєн зоры ры Мутын дісю гeÆ ани серемін гороба св
<unk>rurum В недолгій час по смерти Люнеса Матуба власти впровадили наказ ужываня
арабского языка векшости сфер публичного жытя В <unk> році в малым кабыльскым
містечку Бені Дуаля в часі демонстрациі против політиці власти поліция застрілила учня
місцевой середньой школы што мало місце в тамтейшым комісарияті жандармериі офіцияльні хлопчыско
гмер на скуток ран з сері ци Калашнікова І тота сумна подія
выкликала непокоі Зорґанізувано вельо маніфестаций в іх часі маніфестанте обжмарили Комісарят жандармериі
каменями протестували перед локальныма властями а похорон молодого хлопчыска переобразил ся в
маніфестацию Брали в ній участ тисячы люди В інчых містах кабиллі тіж
зачали зявляти ся непокоі В іх часі згынуло около <unk> осіб <unk>
было раненых Тото повстаня причынило ся до укріпліня локальных структур кабыльскых Кабельове
створили самоуряд і сільскы згромаджыня вічы зване Арш Они то выбрали делеґатів
на зізды о шыршым засягу такы реґіональны соймы тоты де выбраны делеґаты
были зобовязаны до послуху інструкцийом надаваным брез своі соспільности при помочы присягы
на гонор і в разі зламаня той присягы могли быти одкликаны В
червци <unk> р альгерскій уряд стратил полну контролю над кабильом Товды то
президент державы здецидувал ся на неґоцияциі Але кабельове одмовили В звязку з
тым уряд створил орґанізацию зложену з коляборантів під назвом Ельксер Она жадала
выпущыня політичных вязнів і цілковитого высофаня поліциі з терену кабилі Тоту раду
мешканці зіґенорували а єй лідерів обшмарено каменями Товды уряд альжырскій зачал діяти
перекупство Зачали перекупувати ділеґатів аж і в вельох припадках то ся повело
Але зас Тых перекупленых делеґатів згромаджыня соспільне згромаджыня одкликували Неперекупных замыкано во
вязницях як закладників але часто місцевы соспільности апелювали о непіддаваня ся державному
терровови і звычайні іх одбияли силом з вязниць В <unk> році державны
власти вельократні прібували пацифікувати силом збунтуваны обшары Але тоты пробы не принесли
ефектів Президент Алжыриі котрий по сфалшуваных выборах в <unk> році был єдиным
кандидатом на уряд президента єст горячым противником признаня кабельом автономіі Не згаджат
ся ціль на публичне узнаня языка кабельского за урядови В <unk> році
коли в Ангері зас зачали ся соспільны непокоі кабыльове поновили своі постуляты
наданя для свого языка тамазіґ статусу офіцияльного языка Альгєриі на рівні з
арабскым Товды власти приняли арґумент же добро вшыткых Альгірчыків вымагат того жебы
того языка не узнавати З подібном ситуацийом і подібныма тлумачынями Могли сме
ся стрітити недавно в часі приймуваня през украіньскій парлямент уставы о реґіональных
языках Премєр Але Альгірі узнал же справа узнаня языка кабельского тычыт вшыткых
альгірчыків в звязку з тым повинно одбыти ся загальнокрайове референдум Самы кабельове
котры знают добрі чыслити знают же не можут Рахувати не можут рахувати
на успішне принятя іх постулятів през ціле соспільство Альґєриі Прото узнаня суверенности
для Кабельчыків найправдоподібнійше не наступит прудко Прото мы внескы вызнаню для языка
кабельчыків будеме слухати гідні кабельской музы слухали сме уж Жидіра послухайме інчой
пані котра зове ся сулат масі тиґыры Тыре Фели <unk>э Суат вродила
ся в <unk> році в місті Альґєр Але єй родина походит з
кабилі Свою карєру розпочала в альґєрскій роковій ґрупі Атакор з котром грала
сім років На початку девятдесятых років коли выбухла война музыка того ансамблю
набрала політичного переказу В часі іх концертів доходило до биятик нищыня ґратя
і його розкраданя сама Суатмасі як жена котра домагат ся своіх прав
Знашла ся в небезпеці в звязку з тым співачка зачала зберати ся
як хлоп обтяла волося і старала ся укрывати тото же єст бабом
Але попри тому масі стратила роботу і штораз частійше доходило до замахів
на єй жытя В <unk> році достала пропозицию жебы выступити в часі
музичного фестівалю в Парижу котрий зове ся фамiatючы жены з Альґєрі На
місци єй творчіст так ся сподабала же одраз же одраз підписала контракты
на награня платні На штоден масі спіла по анґлийскы по французскы по
арабскы і барз часто в кабельскым языку Часто тіж лучыт пару языків
в єдным творі а стиль то можна повісти же то єст мішанина
арабской музыкы з американьскым роком фадопортугальскым фляменко ци альґєрскым фольком і реґе
Но то пару співанок су атмасі А я додам лем же награла
пару співанок з такыма французскыма співаками як Марк ЛАПі Ізмаель Лю але
медже інчыма зо знаным уж з нашого проґраму Францисом кабрильом Каноталіум боронефет
дмы кейлі Леґіаля загаром Кейлі Хаєбром Кейли цару Ґмін <unk>rea<unk> Зору Програма
Гатя Ларт офрот цурі офтва з лю <unk> мой офтай Провитци Два
дзвіли Твіляр ды волемт пслу ма форты фалс офтай ДАП Ж маш
до теры кім маш со ли пєжы во тифе Жы трам дом
ти митро титро твом петру ты Софіо Малипали куян паличывы маль парі
<unk>o<unk>e вейны влат сурти для кубян палиси пали мал пай маль пали
Машто в велькым мнашці кєй жбла тикафе цілитуваний ґамы не сенсові смовні
выґорани машта люмаші благів на Соли Бесідувал єм о Люни Матубі То
был співак властиві народова інституция Кабельчыків вродил ся він в <unk> році
в тауріт Муса в Кабині а вмер в <unk> Но негмер был
застрілений в <unk> р был замордуваний некотры оскаржают о тот самох іслямскых
террористів Тот кабельскій музик был активным діячом борол ся о права меншыны
берберийской і в справі секуляризму в Альґєриі през самых кабельчыків уважаний єст
за мученика і героя зас през альгерскій арабів критикуваний за атеізм і
замітуване му блюжнірство против іслямови в Співанці Алляху Аґбар Неділі было анґель
Квый малы Етры ванде не поді вірхі ни ХІХ ЕТымы серенты для
лем неєс морі <unk> нами ідут жде де Ідір то його псевдонім
а направду зове ся гаміт Вродил ся в <unk> році в берберийскым
селі в Гірнім Гірній Кабеліі Єст сыном бідного хлопа але завдякы свому
упорови скінчыл студия студиювал ґеолоґію Потім працувал в фірмі котра займувала ся
выдобываньом нафты Спочатку зачал писати співанкы тексты і пізнійше музыку для інчых
але в <unk> році видал выдал свій перший альбум під наголовком Ава
і Нува і был то великій успіх Тота наголовкова співанка была перетлумачена
на <unk> языків По выданю той першой платні на праві <unk> років
він замолк Дальшы платні зачал выдавати по <unk> Рыступлювал він разом зо
знаныма уж з нашых проґрамів напр бретоньскым співаком і музыком Аляном Стівельом
награли разом співанку під наголовком Ізальтієн але найбарже активний зробил ся він
по <unk> році Награл він новы версиі своіх співанок разом медже інчыма
з Манучао Данар Брас а знаным співаком французскым Максимом Лефорестєром іно інчыма
На тій платні в нього заграла тіж інча музична кабельска інституция народова
то єст Орке НАС де Барб місєц at <unk>erum Етлі сут дві
буры Суґєґсєманця хелю дват церву за сур Гідлен геты Фелі <unk> сут
дві буры Суґєґсєманця хелю весело вей вей вымовляты орыны Артиста мешкат дот
долга во Франциі там нагрыват некотры альбумы но по то жебы хыбаль
на хліб заробити выдає по французскы але тіж співат барз часто в
языку кабельскым Внескы бесідуєме о кабылях но вартат тіж припомнути так званых
найбарже знаных кабылів дівкы і сынів того народу напр співаюча акторка Ізабель
Адзяні походит з кабыльской родины писти то <unk>марін тудишні Лейом кут чы
Павюты со Япан для писере <unk>earature<unk> буде ту ся р фон Жедисокы
рот высаловскє Спасы То р в Я віду для пісти могшыт тат
тисарет ценє монтуй ґареті фурт воксана састін котін высот котесо што лем
ляста Я тужы фанци квітка Жету сельоляписі но том діти оли Рімк
Властиві зове ся Абделькарім Брахмі Беналя вроджений в <unk> році Рапер походжыня
кабельского Єст членом популярной во Франциі ґрупы <unk> і другой Мафія Край
На сцені активний од <unk> рока но і як вшыткы раперы награл
так коло <unk> платні Треба тіж іщы повісти о тым же понад
<unk> процент кабелів вызнає іслям але ниґда не єст то іслям фанатичний
ци фундаменталистичний Як ся показує в іслямскій державі штораз то веце кабельчыків
приймує християньство През тото медже інчыма сут през своіх арабскых сусідів нелюблены
оскаржат ся іх о прозелітизм і одступство од правдивой віры Можна лем
припомнути што Кабельчыком был тіж святий Кыпрян з Картаґіны бискуп мученник завіру
писменник аполоґета християньства єден з свідців церкви святий і католицкій і православний
чысто чым інчым заслужыл ся інчий барз знаний вшыткым кабыльчык то єст
Зінедін Язід Зідан То французскій футболиста котрий грал все на позициі помічника
і мал придомок ЗІЗУ Зінедіны Зідан єст з походжыня Кабыльом як сме
спомнули його родиче Смаіл і Маліка в <unk> році выеміґрували з села
Оґмон в Кабилі в пілнічно західній Альґіріі до Парижа але одтале пару
років пізнійше перепровадили ся до Марсилі Знедін дорастал в єдній з найбіднійшых
кварталів Марсилі той з Кастелян Співачком поповом дост популярном на заході єст
пані котра зове ся Кензафара Вродила ся она в Марсилі в <unk>
році Даме єй єдну співанку жебы не была покривджена выдала дотля три
платні Але інчым барз знаным музыком котрий заслугує властиві на осібний проґрам
єст Расід Таха Вроджений в <unk> році в сік недалеко Орану в
Алкєрі його і музыка бере інспіраций з вельо джерел медже інчыма з
з такого сібного стилю котрий зродил ся в Пілнічній Африці а котрий
зове ся Раі Єст сыном Кабеля а мама походит з берберийского племена
Руарґа выли ся фун А над монументо ліом ся А над монументом
ліом капаний цию Кыля кыля Майкунтер В першым нашым програмі задал єм
звіданя што ма спільного з Лемками знаменита співачка котра называла ся Едіт
Дьована Ґасйон скорочыню едіт пяв думам же гідні спільного Думам же вартат
студиювати подіі народу кабельского іх борбу о власне узнаня узнаня для іх
власного языка і о іх соспільну народову еманципацию наконец кабылька з походжыня
Едіт пяв і наконец поділю ся лем таком рефлексийом же шкода же
пані Едіт Пяв не взяла си до серця співанок котры співала єй
єй бабця і не нагрывала співанок в языку кабельскым Велика страта для
людской культуры Думам же то страта тіж для культуры французской Я ся
гнеска уж з вами пращам запрашам за тыжден Богдан Камбель Сетер кім
обседожу рену Сетерни пани доводи І алімонт барам Е на ЛЕТ тырі
сет парикы Іо те з ам <unk> рапел твоі сет Я парзон
па сувнір су леба Е мосо тіласе не мано сон то бодры
лежесты Для комедиі Ниґни раса місце