Гіст в ЛЕМ.фм #25 - Олена Дуць Файфер о едукациі спростуваня до стрічы в Ліґници 22 Х 2016
Еп. 25

Гіст в ЛЕМ.фм #25 - Олена Дуць Файфер о едукациі спростуваня до стрічы в Ліґници 22 Х 2016

•

Опис епізоду

Archiwalny odcinek dotyczy tematu opisanego jako “25 - Гіст в ЛЕМ.ФМ #25 - Олена Дуць-Файфер о едукациі - спростуваня до стрічы в Ліґници 22 Х 2016”. Z zachowanego fragmentu transkrypcji wynika m.in.: Проєкт стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях о назві Лемковскє радийо Інтернетове Лем Фм єст реализуваный дянкі дотациі Міністра Справ вевнетных і Адміністрациі Проєкт Стоваришыня.

Автоматычна транскрипция

Проєкт стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях о назві Лемковскє радийо Інтернетове Лем
Фм єст реализуваный дянкі дотациі Міністра Справ вевнетных і Адміністрациі Проєкт Стоваришыня
Руска Бурса в Ґорлицях з головком Лемківскє Інтернетове радийо ЛЕМ фм реалізуєме
завдякы фінансовій підпорі з дотациі Міністра Внутрішніх справ і Адміністрациі Польской Республикы
І вытам красні вшыткых нашых дорогых слухачів уж наднес Заплянувана і заповідана
бесіда з паньом професором Оленом Дуць Файфер Пані професори чуєме ся Мам
такє перше звіданя Добрый гетель Я чую Вас пане редакторе чытебе редакторе
Демку Варс ся тішу а Вар ся тішу днешні знешня Техніка дозвалят
таке інтервю проводити не на жыво до радия за тот ця тіж
барз тішу же высте нашли кусы часу на поясніня бы дачого подля
мене покус непоясненого Але може пані професор не ж уж зачнеме перейдеме
до мірітум Кус припомну слухачам хоц вельом думам більшости слухачів не треба
Вас представляти Дословні пару слів о вас як одіячці науковци досліднику літературознавці
тотіж завдякы Вам была основана русиньско Лемківска Філолоґія на товдышній Педаґоґічній Академіі
як раз пятнадцет років минуло недавно од старту той філолоґіі з чом
писали сме тым на лем фм были сте в вісемдесятых роках ХХ
ст при орґанізациі Лемківскых Ватр товды іщы тых правдивых лемківскых од початку
<unk> одєты в Сторишыню Лемків зараз як ся основало в <unk> роця
і в Рускій Бурсі будучы віцешефовом долгій часобох орґанізаций В Стоваришыню Лемків
і перше але наднес занимати функцию віцешефовой орґанізациі Ци ту ся вшытко
згаджат на разі сме східны так покляшто так Да добрі І в
тым місци тіж буду переходил помалу до бесіды з нашым честным гостям
але тіж прошу слухачів кєд бы мали даякы звіданя Я бым гевды
дати бы то є спомину а то тіж ма великє значыня чом
так реаґую і чом єм то я практичні єм попросила о спростуваня
Доякой річы котра появила ся в ЛЕМ ФМ До стрічы в Ліґници
тяжко мі наведокрислити яка топла стріча в Лем ни не была але
су пояснити начы додати до того вшыткого же під девят років од
самого початку была єм репрезентантком Лемків в Спільной Комісиі Цілем до того
тієм до того дійти пані професоре Але добрі як не буду Ябу
єм пручала Ні ні прошу єй быже Як найбарже тото має форму
бесіды не мам ту якысого не замірям Ярже бым просил жебсте вы
більше бесідували як я І мы поправляли тото што з чым ся
не будете згаджати так лем повторю же запрашам слухачів тіж до дозвідуваня
або через Демк Lem крапка фм або через відоміст на нашым фейсбуковым
сайті ци тіж в приватній відомости кєдкєд кєд дахто маємя в знаємых
Пані професор я был на тій стрічы в Ліґници Не буду уж
вертал од якых о початках пониже я не розумію ключа Хто там
єст запрашаний пониже Но то певно може іщы ся не зявит але
то не тема днешньой днешньой бесіды почул єм в суботу в Ліґници
же Стоваришыня Лемків не робит нич до чого ся зобовязало в <unk>
році на стрічы в Ґорлицях подібній стрічы орґанізуваной через актуальных представників Спільной
Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын може зачлиме од того бо
може поможе зрозуміют якых аспектів ніяк незнаных або або або о чым
нихто не інформує до чого ся зобовязало Стоваришыня Лемків на вонишній стрічы
І може так На владышній стрічы де ничого ся Стоваришыня Лемків не
зобовязало бо Стоваришыня Лемків тет само зобовязаня завдже само своє основаня зобовязало
ся до того же буде діяло для сутьовых вартости сутьовых елементів достоменности
лемківской іх підтриманя І не было то зобовязаня тамтого рока было то
зобовязане од самого початку основаня Стоваришыня Лемків же буде стояло по стороні
языка його вчыня і того жебы язык ся розвивал як язык неяк
говірка неяк діалект і справа освіты Была пріоритетом была од початку При
Стоваришыня Лемків розвивана То што ся діяло в освіті ґенеральні ішло зо
стороны Освітовой Комісиі Стоваришыня Лемків яку вела на початку пані Мирослава Гомляк
так тоту комісию і дальше єй веду то єсте діяня Стоваришыня Лемків
Нам не треба было ся до ничого зобовязувати Моя деклярация коли єм
зышла і коли маме змінену ситуацию в репрезентациі в Комісиі Спільник тот
найважнійша найважнійша значыня такой нашой репрезентуючой інституциі до пертрактациі ци до домаганя
ся од польской влады жебы были дотримуваны якысы реалиі в звязку з
чым Я не зкрислям тото не зобовязувала м ся пред ним бо
то єст моє жытьове зобовязаня і зобовязаня Стоваришыня Лемків котры має внутрішні
без якысых судів чы еґзекуторів і так дальше Я зышла єм в
обаві бо не беру участи і не хочу брати участи вчинци што
для мя єст позоруваньом якысых діянь і формом котра неє продукуваньом вартости
культуровых языковых і інчых замін формом е креациі якысых дискусий котры до
ничого не ведут в звязку з чым боячы ся а знов вам
і тіж од інчых членів Спільной Комісиі скотыма дальшым в контакті бо
для мене справы лемківскы Ци єм репрезентантом офіцийным ци не єм они
сут все найважнійшы так так єм уставила своє жытя і так уставила
своі діяня В звязку з чым што в комісиі ся діє злям
бо мене інформуют інчы члены Комісиі і коли єм ся дознала же
єдна орґанізация ма быти вызначена до справ освіты і она якоси ма
там діяти пішла м і лем хтілам того жебы якыса орґанізация котра
николи ся освітом не занимала котра так зрештом як в вельох діянях
де ходят назы функциі особы котры не любили того скорше Не мают
огляду в тым не мают огляду ани зо взгляду на освіту ани
на дотеперішнє своє досвідчыня ани на нич в тых просторах Того єм
ся бояла жебы в такым позоруваным діяню хтоси не повіл Я ся
буду занимал освітом николи скорше ся не занимаючы не маючы понятя і
ту з єщом хыба єст тото основне непорозумліня з котрого вышло тото
же повіджыня же Стоваришыня Лемків не вывязує ся зо своіх освітовых обліґаций
я одраз повім Вывязує ся максимальні як то лем єст можливе Можу
привести і мам надію же бым могла привести факты лем хыбаль ту
куцю інакше розумієме што то значыт освіта в теперішніх часах і што
то значыт занимати ся освітом Звязку чым я пішла єм зо страху
же фактычні так в вельо інчых просторах хтоси возме на себе Одповідальніст
за освіту ґенеральні лем фиґуруючы в тым же він єст одповідальний а
не роблячы нич Зато такє што свим задекляруваж дальше так як од
початку не будеме ся старати о просвіту чы бы сме ся до
того зобліґували будечи што то єбновна справа і для мене то єст
очывидне же ту Мусиме тото дальше робити ци маме можливости ци нібо
з тых фільмами барз ограничены можливости з окрисленых причын о тым повім
і тіж певне буду за хвилю всіла повісти Так же я не
зобовязувала лем ся за тото же втоси обікувал тиш што тото зобовязаня
Стоваришыня Лемків В основі уж взяло на ся і до тепер і
од початку занимат ся освітом Так но тепер єст з причын такых
ани інчых котрій повім медже інчыма спричым вашій репрезентациі же не є
в тых хыли можливости як до еґзеквуваня декотрых річы котры я нап
будучу репрезентантом для мене была торитетова справа з правы освіты єм Фурт
підносила постулювала єм ріжны розвязаня фурт єм якы о то дбала тепер
тіж на кілько можливіст дозвалят іщы сут декотры Як бы ефекты скорійшого
моє діяня наприкомі до справ підручників котры іщы я єм ізначыла особы
якы ся занимают вчыньом якы сут ту компетентны якы знам же можут
в тій справі дискутувати они дальше в тым берут участ они дальше
В Міністерстві Едукациі Суд як єдна особа не може бо часом так
ся трафит то вій заступстві іде друга і тото діє быти може
актуальны репрезентанты навет о тым не знают як і о вельох інчых
річах не знают бо просто то єст паза іх простором заінтересуваня То
я бы м хотіл тіж звідати о такє бо Ци справа передаваня
інформаций же дашто ся діє може ту даш дашто заводит ци я
маю єм такє вражыня же дешто не я бы сідячий на тій
стрічы віцешеф Лен Буратіш мал подібне одчутя же Бо в Остоваришыню Лемків
Войщы перше втружаня ся во внутрішні справы стоваришыня зрештом уж давно неактуальне
тяжко было дійти до до представників теперішніх представників лемківской меншыны в Спільній
Комісиі жебы ім пояснити же то вельо занимают ся не тыма справами
што повинни ся може заняти По мойому я такы слова выповіл на
тій стрічы же жебы найти собі дакого на котрого вшыткы можут своій
жалі выляти І зато потім вышла тіж тота справа о едукациі Зрозумію
же натепер мы Стовечаня Лемків яко тако не деклярувало ся перед Комісийом
жебы не знам ся потім дакы справозданя давати ци ци дашто інче
жебы быти представником не знам вшыткых Лемків хоц тото понятяйщы дост дост
єст неясне мі ся здає предовшыткы в розумліню декотрых тамтых участників стрічы
Одкал то така ситуация же вшыткы як раз на єден момент ся
зрыхтували жебы атакувати Стовашыня Лемків медже інчыма в тій справі Як выдуматет
для мене то єст справа котра Ти свідома ти несвідома бы я
думам же для декотрых осіб декотры особливе сут нарядом шыршых діянях і
може несвідомі сут выкорыстуваны Здає ся же рухы котры звязаны были і
зо зміном представників і по тым сто з тым якы в тых
хвили аспекты в культурах ся розвиват як тота Комісия выглядат што там
сідит то єст такє діяня котре ма стремыти ослабити сильны елементы такы
котры могли бы ся допоминати напр од уряду бы до того была
комісия вязуваня ся од него з обовязань в однесіню до меншын і
зводжыня просто декотрых діянь дослі такых позоруваных бы для мене Форма справозданя
же треба здавати писати справозданя же треба вказувати формы діяня што ся
робит то єст власні тото што бесідую позоруване До Рады Европы ся
вшытко гадіт справозданя пише як ся вывязала Польща з ріжных обліґаций в
однесіню до меншын очывидно то єст пакіт то єст справозданя то є
штоси што єст формом позоруваном зато же для мя робота котра ся
робит ци в Польщы серед Лемків дакому пришло до головы же як
єст матура з лемківского языка то наприклад тоту натуру хтоси мусит приготовити
же она ся не бере з головы І хіба тіж дотлюди дотерат
же той матуры не роблят теперішні представиникы Лемків зо Спільной Комісиі бо
о николи такых річы не робили і мож не можу того робити
Ци давте подумати з того треба здавати справозданя голосити і трубити Справозданя
голошыня і трубіня робит ся товды коли де факто Роботы неє лем
ся глядат такого власні такого заступства справоздавчого Я не мам коли на
выписуваня справоздань бо по мойому єст то видиме а і тото же
бо я ім чула же малам былам шокы мам претенсию до радия
ЛЕМ м замістило такє повіджыня же Стоваришыня Лемків не вовязує ся зо
свого зобовязаня же буде занимало ся освітом і єст то оправдане застережыня
Я думам же до того єст задал звіданя по мойому така опінія
котру міг єст почути ци котру може мати вельо осіб правдоподібно выникат
з розумліня освіты на спосіб є знам ХХвічний меншыновой освіты на ХХ
вічніч на комуністичний спосіб же робліня в справі просвіты то мало бы
быти так ходжыня од хыжы до хыжы і повіданя Дайте своі діти
ся вчыти бо треба ся вчыти і уж недбаня о якій єст
рівень того вчыня лем жебы было же ся вча Друге зоординуваня чула
як єм ся конкретні звідувала што чого то Стоваришыня Лемків не дотримує
то значыт координуваня вчыня Я уявлям собі тото власні в тым такым
справоздавчым якысым голошыню річы альбо предискутовуваню дискутуваню ани робіню роботы же мало
бы тото координуваня мати такій модель як хоцбы конференция яка была зорґанізувана
в Ґолицях на котрий ся бесідує тото тамто ся то алекты з
того сут такы ани інчы Я зобовязаня і уважам же то єст
суть того чым ся повинна занимати орґанізация ІІ Але ту на жаль
орґанізация тепер того не може бо од того сут представникы повинна ся
занимати в справі просвіты Жосві єст заґварантувана в уставі Машытко окрислены параметры
в звязку з чым нашом задачом повинно быти еґзеквуваня од польского уряду
од польскых інституций освітовых ажебы выполняли тото і неходжыня до люди лем
з обліґуваня уряду до того жебы в преписах было так што уможливят
того вымагат і Европска Комісия коли єм была в комісиі я вельоразів
тото підносила же то інституциі цінникы котры занимают ся охітом професийны чынникы
а не жебы хлопци баба ходили по хыжах сут практикуваны часом такы
моделі же хтоси ходит і людям каже як мают поступувати то ма
быти зорґанізуване і нашом задачом є дбаня жебы были тоты переписы одповідньо
для нашых можливости достосуваны жебы нашы діти фактичні з той просвіты могли
корыстати звязку з чым Коли достали достала спільна Комісия о чым єм
ся дознала з бочных елементів зато повідам же мене в справах ріжных
важных інчы члены комісиі інформуют дознают на кілько єм была активна і
на кілько варта сом навы просят о поміч не од тых котры
актуальні репрезентуют Лемків єм ся тото дознала лем єм ся дознала же
входит новелізация уставы про просвіту і там сут пункты одданый членам комісиі
під консультацию і під увагы не наприклад ся описат компетенций Хто може
вчыти лемківского начменшынового очывидно языка То єст задача представників жебы зареаґували жебы
ту были активны жебы вказали же тото сформуваня тепер не єст властиве
не єст властиве зато же оно як бы не вымагат од особы
котра вшыт компетенциі нато ми буде не в цит не знам чого
вірти Чи нашых жалів будеме в шытых моменті як не будеме мати
тых учытелі котры знают мают свідоміст як діє систем мают свідоміст своіх
прав звязуваня ся з того і по просту так жебы тоты діти
знали писати чытати жебы знали свою історию культуру і літературу до чого
зрештом тіж Материялів в великій мірі достат Ст Лемків тоты продукты значы
Собы звязаны зо Стовариш Лемків але так потрактую бо то єст тота
ліня діяня то значыт і відомости о лемківскій літературі лексикальны тексты лексикальны
як бы материялы тексты до чытаня ци ци чыди чы до вчыня
ся ріжны то претішто єст по тій стороні Дбаня о то жебы
уряд ся вывязувал Я малам забльокуване зареаґувала Власні то єст тіж тото
на што Стоваришыня Лемків реаґує зареаґувала єм зробила єм застережыня так як
єм все робила будучі в Комісиі До сформуваня запропонувалам жебы было Нашы
представникы актуальны того не попхнули не дали зо зостало то што пішло
повітря тото повинни зробити они Наступна річ котра єм ся тіж дознала
і туці з єм прібувала реаґувати але просто єст то бльокуване Бовім
щыро діяня котры мали бы дальше як бы розвивати так жебы тоты
система освітова служыла такій меншыні як наша сут в тым моменті для
мене неможливы до реалізациі бо повідам мій голос якій скорше дакла переходили
моі увагы давала вам осібне становиско або давала вам специяльне в однесіню
до такых влажній Квестию як навет уряд ся не хтіл зголосити своі
становиска котры мали меншыні вшыткым меншынам служыти особливі наше справа коли было
наприклад тіжым ся дознат інчого члена Комісиі тра было ся однести до
прав языковых згідно з картом языковых меншыновых і реґіональных языків вказує ся
же актуальны представникы ани навет не зареаґували а претіж окрисліня того же
наш язык лемківскій вошол до семох языків спосеред меншынови в Польщы котры
мают мати найвекшы права до освіты і на рівні основным і на
рівні высшым і тото вшытко што было постулюване то мусіл штоси зробити
я будучы в Комісиі єм тото робила Повідам язык мати такє права
з того выникат обліґация же мы маме то доставати приходит Комісия Европейска
тото контролює Як представник не зробит такой роботы то значыт не зазначыт
тых прав языковых а знам же не зостали зазначены то ми ся
то самы Не будеме штораз меншы оты мати права і фактичні там
як комуси на тым залежыт зийде наш рядик до Яписай говіркы котра
не може быти так вчена так як была все але не може
корыстати справ котры ся еґзеквує языкови Зато діяня ци заниманя ся освітом
то не єст писаня справоздань чы то не єст орґанізуваня конференцій нацури
на котрых ся о тым ци тамтым бесідує а радше вымаганя од
освітовых офіцийных чынників того жебы то они яко компетентны яко фахівці орґанізували
такы конференциі чом неє Я ім то долгы рокы часом декотры річы
треба девятна <unk> років припыхати бо так помало тот механізм меле Але
коли Фурт была справа тото же ма быти методик достиня лемківского жест
професийной методик затуднений не такій же іде собі як хто хто си
очыкувал уж Олена Дуць Файфер буде ходила по школах і в каждій
школі буде замавляла діти жебы были давна видым што си таке зробила
без ниякого ефекту на земля Західня робила то наска то єм почула
же наства не єст такым авторитетом як якє то мат значыня то
хто ся отыкує же я по школах буду віздила то по просту
єст якысий абсурд Я мам треба діє несистемово Мам наступне звіданя бо
кєд участникы земтой стрічы Пароси бесідує же СЛ не робит нич Дайте
даякы приміры може окрем тых шкіл о котрых сте бесідували жебыли дакы
стрічы ци ци заохочуваня родичів до вчыня не в якых просторах іщы
кєд діє Стоваришыня Лемків на тым рівни в обшыри едукациі шкільництва ци
вчыня лемківского языка На то іщы раз повстарям по Стоваришыня Лемків треба
того зачати на внесок Стоваришыня Лемків повстала ци підняти остали рішыня Комісия
соймова выстосувала до ректорів двох університетів постулят о створіня Єдносткы єдиниці котра
бы вчыла котра бы ся занимала формуваньом ци приготовлюваньом учытелів специялісты в
просторі лемківского языка і консеквентні дотепы Стоваришыня Лемків Як дашто ся діє
з філолоґійом ци філолоґія то потребує опініі чы спомаганя якышого громадского фурт
як бы Тоту філолоґію спомагат в такым значыню же голосит же то
єст інституция потрібна А як повідам но барз добрі было бы жебы
ся вчыло языка без учытелі то єст мрия до котрых жебы чыти
языка без учытелі лем то не єст вчыня то єст попросту лем
мал такє вражыня Ял такє вражыва на тій стрічы же же част
як бы Бесідувала же сме в такій ситуациі же вчыйме навет буд
як бо то якысий тіж хосен принесе бы буд як бы все
бо все то може малый плюс може не такій великій плюс буде
але дашто допереду ся з тым шыньом буде буде ребуло ци такій
підхід ци так такє наставліня єст правильне подля вас А ци правильне
для мете што наставліня котры нищыти і ментальніст нищыт учеників нищыт учытели
котры Як бы тых ретель учытелі я на жаль мушу повіти же
стрічалам діти котры вышли ци были учениками і ходили на лемківскы языкоты
не знали записати по кырлицьом свойого імена На то як такы будут
свідецтва свідоцтва вчыня Тото як повітал вшызме хоц як ясне што єст
тота метода котрой ся побєл Інтеґруйме ся будме робме хоц што лем
то на долфу мету веде до лишаня такой хоц якой можна так
повісти достоменности можна бы было і то окрислити чий хоц якого простору
в котрым Хтоси хтіл бы ся реалізувати бы єм повідат Но як
ту навет я ся не буду міг навчыти писати чы чытати то
пошто я мам час марнувати коли я ся ту невельо навчу Для
мене то єст проти протидіяня вчыню так як вшыткы формы такы котры
закладают же ато в чыйме світлици ани в школі як то не
буде мало систему системы так зорґанізуваны жебы она давала почутя же то
єст язык же то єст вартіст же то єст штоси што буде
ся розвивало і же на той основі буде можна творити будувати штоси
но то нихто тым не буде заохочений то можна як бы з
обліґациі ци з примушаня ци творіня якысого такого почутя родичів не треба
дото робитель то долше долго не пофункцийонує зато єст як бы нищыня
зычым вельо аспектів виджу Актуальні же тепер ся діє яко нищыня того
што было уж скорше осягнене власні медже ін недбаня о тото жебы
ся могли розвивати тоты параметры правязыковых чы еманципувал ся тот язык власні
такы якы дале дакы можливости демократичной системы Европской уніі медже інчыма тото
же ся мі здає же бом бо як бы просто тоты інформациі
котры отримую іщы ся діє в Комісиі же актуальны представникы николи не
зголошали потребы жебы діяла філолоґія жебы і форма котра є можлива жебы
дальше творити натискы на міністерство высокого школьства же то є в записі
же то єст обліґация Польща ся з того не вязує тых постулятів
єм николи не чула жебы они были жебы уможливити наприклад з припадку
такых ґруп як лемківска котра не малоґіі чужой з якой може корыстати
жебы была якыся єдиниця інституцийна така до чого маме з чом право
Я не чувам жебы ту ся штоси в тым просторі діяло а
при тіж што єст як бы обовязок і ту і стоваришыня Лемків
так бы підперало такы діяня і Я з Комісиі ФУТєн того типу
континуация мтам была напывна бым дальша быстремила ку тому жебы вчыти жебы
формувати специялистів Специялисты боями не перейдеме на професийный рівен діянь но то
хоц як фактичні будеме штоси там робити чы позорувати же вчыме Як
ходит о звідує ся о інчы річы тепер припомнула єм собі факт
згаджам ся з ріжных причын бо то не єст якоси загороджены але
были такы причыны котры направду унеможливили особам декотрым студиюваня на філолоґіі жебы
были выщены і малам дочыніня з учытельком з особом котра хтіла вчыти
лемківского языка не будучы абсольвентком філолоґіі лем же то фактичні особа котра
знала што в це робити котра коли ся прбувала на філоґіі здати
але же был товды абсурдальний а был абсурдальна система приниманя она ся
лем за тото не достала бо вшыткы інчы компетенциі мала яко Стоваришыня
котре може дати такє засвідчыня могла вам з том особом дати і
материялы з котрых ся приготов або такы материялы могла вам і дати
бодыма диспонуєме могла і мати подрічу конфронтацию з учытельком котра вчыдже бы
з ньом ся запознала з якы якысыма проблемами материялами то был якый
дальший крок Третій была дискусия зо мном і ведена як тото буде
вчыла на чым специяльні залежыт што якы можут быти методы справ працы
з дітьми што ту можна выкорыстати ма запевніня де же може мати
поміч ци консультацию ци пораду як буде вчыла Я зо спокійным сумліньом
Так особі могла єм выставити досвідчыня же она буде в чум переконана
же тота особа буде добрі вчыла але трафляю ся тіж такый ситуациі
зрештом тіж николи не одмавлям же я повідам то прошу барзу мати
материялы кусть чор пришыруйте жебы сте єднак учытелька повинна знати кус о
літературі повинна кус знати о істориі повинна быти приготовлена повинна кусю быти
приготовлена з метод І така особа по тым другій раз бы не
приходит бо і уж штоси треба зробити А чом як бы до
будякой інчой до будякого інчого факу ся приготовлювала узнала бы за очывидне
же ся ма приготов же не може сыти неприготовлена Але ту призвычаіня
же хоц як але в чый мы не мусиме ся приготовити поводує
такє не мож повісти Діры ментальны бо то єст ментальна діра котра
собі дозвалят наштоси такє а я то практичні лемківского тото мату што
знам бесідувати бесіда тот неє вчыня по бесіду треба з дому приносити
од родичів Школа ма задачу деякла спосіб но такый якій якій выникат
систему освіты жебы бус ся бєднати о тым своім історичным і літературным
языковым та для же просто знати на нарівні мож так повісти дискурсивний
А хто дес так звіда може провірити результаты вчыня Бо знаме о
такых примірах же дітина іде залошме з основной школы до ґімназиі потім
до середньой школы має на тых трьох етапах часом ся тій дітини
змінят змінят учытель ци учытелька лемківского языка і чуєм часом такы опініі
же же переходяча з єдного до другого етапу дітина не знат вшыткых
бук не знат ся підписати не знат основных річы котры звязаны з
дидактичным процесом лемківского языка Дякую за тото звіданя бо оно єст барз
важне то єст як раз тот простит діянь о котры сме повинны
дбати жебы то было провіряне жебы была не лем провіряна тількіст годин
чогоси там лем жебы была провіряна якіст Во вшыткых домінуючой культуры польской
культуры і продуктах культуровых освітовый і так дальшы сут рецензиі Сут такы
формы котры кваліфікуют приходят до меншын повідамо же урядный заінтересуваный добрым высокым
рівном меншын мают быти на рівні так званым низкым так звана низка
культура В порядку там ся можут но власні хоц як неважне як
там ся можут чути высока культура то ма быти культура державна домінуюча
з домінуючым языком Нашы культуры не сут допущаны до того през то
же медже ін каждий продукт Зроблений през котрий хто повіза єм Лемко
лем то зробил і посвідчам же то з лемківскє нема кваліфікуваных рецензентів
Постуляты Тепер былам на Конґресі Культуры котрий алярмувал же штоси ся злідіє
Єден з постулятів котрых ми сме там зголосили власні в однесіню до
того жебы культуры меншынови были мали векшу автономію мали предовшыткым професийніст Было
такє же нашы культуровы освітовы і інчы продукты і діяня мают быти
рецензуваны през фахівців през фахівців а не хтоси повідат же я знам
бо єм Лемко днес мі бесідували Студенты же як бы знавати той
хтоси там провідал чы знают писати ім тлумачыл же не мож написати
зеленый білы і так дальше бо то єст по росийскы кінцівкай а
то дописати зелены білы На ім він ся чує барже компетентны як
студенты на повінны собі такы компетенциі приписува Не є ци ника котрий
бы в такій річы оцінял і наприкляд дискваліфікувал учытеля котрий не навший
вымагал І то ма быти тот постулят котрий я єм хоці фут
зголошала Тепер я не можу спільной Комісиі зголашам в інчых ґремях котры
тіж можут мати значыня боятвем же на справы Підношыня якости з лемківского
языка лемківскых культуровых продукциів і тше будут ціле жытя діяла бо то
чы чысты Комісиі ци в якых інчых форах де індепливуючы то в
науковых середовисках чы де інди але все тот постулят же то ма
быти Оціняме же то ма быти децензуване же не вшытко має носєвскій
детакє вчыня на фані діти находила до школы як ся не навчыла
писати на то што што з тым зробим але о не зарахувана
в чысліст є зарахувана же ходила Дофінансуваня до ґміны пришло векшіст урядників
є задоволеный інформация урядників так бесідує Інформация іде же такє вчыня зреализуване
Радой Европы знаже ся вчыт лемківского языка лем нихто ся не звідує
о ефекты Участникы той стрічы в Ліґници сиґналізували проблем браку підручників ци
материялів котры сут потрібны на днес Як бы сте тото оцінили чы
тот зазвина Стоваришыня Лемків Так як они то авторизнали либко очывидно же
вшытко звином Стоваришыня Лемків значий повім повім іронічні повімы повім так гірко
іронічні то гірка іронія Не сподівалам ся такой перевертности бо од того
малам зачати Бо коли зостали ограничены власні такы діяня в домаганю ся
жебы наша культура мала якысий статус і жебы мала можливости Свердила м
же дальше буду продукувала дальше буду робила кілько ся дазд істориі літературы
словникы тексты антолоґіі вшытко жебы было можливе што ся напродукує не згыне
не перестане Робота іде як бы дальше А дознала єм ся же
вина тых ограничынь о котры бесіду ограничыня выникают з того же фактичні
не маме тепер такого представительства котре бы цілу части ту культуру попыхало
до переду нас попыхало допереду сама відалам же напр была в Комісиі
Хельсиньскійскійскій в справах бесідуваня жыє дискримінация меншын же то ся діє там
не было представника меншын там был представникы Украінців навет двох были представникы
Німців котра ім Лемків не было і вельо ґремях де треба ся
упоминати власні тых опініі Тепер і неє то зостало неможливе Натоміст як
бы продукуваня чогоси зато ся іронічні бесідує же то єст вына стоваришыня
бо я ся тепер дознам же ограничыня освіты котре для мене єст
дясничні она ся дальше буде діяла як не будемо тоты права анима
такой мож я не мам такой можливости а а інчым попрост того
навет не видят же о тот треба ся старати чы такы постуляты
зголошати не сут тым заінтересуваны в звязку з тоты котры бы могли
чы повинны навечы сут обліґуваны до того звязку чым будеме ся дознавати
же тото ограничыня ци згіршыня освіты єст вином Стоваришыня Лемків котре робит
тото што може і вертаючы до самых конкретніх підручників Підручникы жебы они
были добры а не были продукцом хоц чого до слояных текстів вымагают
дуже часу Єст Комісия підручникова Актуальны учытелькы і абсольвенты філолоґіі приготовлюют материялы
підручникы до того то єст процес котрый долго тырват Такій під Русин
треба іщы особа котра ма вельо обовязків треба вельо на тото часу
посвятити зречом так само як неприготовлінятуральничы чого Часто роблят то власні тых
пару абсольвентів котры сут ту і котры діют і котры сут компетенциі
можут тото зробити Натоміст то не буде так скоро выпродуваня бодукуваня подрічників
котры не сут добрыма підручниками і котры діти не інтересуют то може
мож зробити гуртово і тепер подам приклад ми на Яґірольскым Університеті насіньославяньскій
Фідолоґіі достали сме замовліня Міністерства Едука на приготовліня мы яко специялисты на
учені на приготовліня підручників дочіня украіньского языка Не Приготовили украіньскы учытеле бо
то єст за тяжкє як бы вызваня але Польска держава ма обовязок
такы підручникы приготовити і скєрувана до одповідньой катедры Очывидно особы з катедры
Украінцикы ся того підняли по мойому може по части несвідомо бо они
не знали же меншыновий підручників што інчого як підручник они сут філолоґійом
чужом але я в тото як не дурникала лем вкажу же очыкуваня
же ми напрідукуєме підручників В припадку навет украіньской і інчых меншын єст
оддаване в рукы інституциі бо так держава мусит бы учытеле ся того
не піднимают а мы такой інституциі не маме де факто не маме
чужой філолоґіі А тота котру маме барз планно фунґує в тым моменті
тіжля вдякы тому же Так званы представникы чы інчы як бы особы
з середовиска узнали же філолоґія єст чымти шкодливым што уважам єдным з
найвекшых абсудя думам же історию не піде тото же то я єм
знищыла філолоґію і тоты можливости але може тепер по тым што видуже
може сі ся тіж так стати Зато приготовліня підручників так Єст праца
робит учытелька старат ся робити підужных старат ся робити свічыня до букваря
але то єст справа долга і барз тяжка і тото же мы
то робиме в спосіб саморобный бо не маме інституциі культуры котра наприклад
мала бы фахівці мола бы ся тым тіж занимати Могла бы мати
своє выдавництво то є як бы колейна справа бо хто з інституцию
культуры забльокувал бо комуси ся не подабало же маме шансу зробити таку
значут бесідуюче на конкретах хы барже амбітны пляны зустали забльокуваны Бесідуючы на
конкретах і на фактах до участникы тоты што найбарже критикували тзв ту
бесідую в цитувальниках недіяня Стоваришыня Лемків в обшыри едукациі ци шкільництва То
бы почасти были східны з тыма орґанізациями котры были і противкоінститутови культуры
і были за тым жебы грошы з філолоґіі передати на церковный праздник
і так дальше і так дальше може выгідні так критикувати Стоваришыня Лемків
бо може сут деякы кругы котрым не треба професийональных інституций котры занимают
ся напр едукацийом ци ци ци ци процесом вчыня так і я
думам же барз вельо осіб было бы задоволеных як бы едукация ішом
до того хто стремит Повіла єм бо може не знам ци выстарчаючо
ясно же тото же ся розбиват як бы тоты найміцнійшы ци тоты
котры од початку Стоваришыня Лемків бо бы буду бесідувала Стоваришыня Лемків а
не в індивідуам бо ту єст ци тоты діяня ішли през орґанізацию
пристоваришыня Лемків ту не лем Стоваришыня Лемків бо і бурса пак ся
до того влучыла тых тіжых діянь о світови але то был тот
сам напрям же язык треба хоронити А сут особы котры уважают же
треба собі жыти Епо Потихідскы по скромніцькы по в своім кругу робити
декотры вічы котры не будут видымы але котры новласні будут якоси так
доморобны жебы так речы боронят ся барз перед професийоналізацийом боронят ся перед
оціном боронят ся перед тым жебы не было вымогів такых як ся
діє в професийным просторі Як бы уважал же професийный простір могли быти
в культурі польскій а наш най буде наш такій домашній котрий не
в однесіню до него нема вымогів Я думам же затым бесідува чы
свідомі ци несвідомі они барз ту реалізуют добрі тот такій вымір І
державной політикы же меншыны мают быти такым собі веселым людком котрий розвиват
тоту культуру так зв нізшом жебы бесідувати якы тых середовиск котры узнают
за говірку за народну лем культуру лемківску культуру і барз ся она
ім подабат і єст атракцийна але лем нам на такым рівни власні
домашнім жебы часом не выходила якыстих такых амбіці будуваня достоменности етнічны нарідны
народови Пані професор помалы мусиме кінчыти бо уж в плянах наступный проґрам
в радию ЛЕМ Дякую Вам сердечні же сте предошыткым заінтервеніювали заінтересували ся
і нашли час на тото жебы пояснити деякы річы і про мене
декотры были невістю Думам же Досаміщы же же остатньо три дни на
учытеля зышом <unk> рока стараме ся учытеля памятати жебы при намі якыси
дипльомы дати выріжня подякувати за тото же вчат запрашаме на конґрес Русиньского
Языка там де ся запрашат учытели учытеле лемківскы были запрошены можут брати
участ тот вшыткы діє ся квестийом Стоваришыня Лемків Совершыня Лемків од початку
і все на кілько Тепер барзі збльокуване барзі збльокуване в тых діянях
повідам бо треба бы было фурт ся домагати од тоты права освітови
лем такы жебы держава дотримувала того што вынника з карты меншыновых языків
власні права дочыня до едукациі в своім языку згідно зі темом і
тото реалізувати тоє як бы задача орґанізаций чы інституций ци репрезентантів На
жаль не вшыткы тото розуміют Якой сердечній забесіду пані професор думам же
не раз будеме ся чути в радию Лем фм кєд бы сте
нашли кус часу Якой сердечні Добраніч