Гіст в ЛЕМ.фм #57 - Натанєль Завлик о дзвонах, Корчына, 2025 07 14
Еп. 57

Гіст в ЛЕМ.фм #57 - Натанєль Завлик о дзвонах, Корчына, 2025 07 14

•

Опис епізоду

Archiwalny odcinek dotyczy tematu opisanego jako “57 - Гіст в ЛЕМ.ФМ #57 - Натанєль Завлик о дзвонах, Корчына, 2025 07 14”. Z zachowanego fragmentu transkrypcji wynika m.in.: гізд в радию лем фм Дзє під мойом дзвонницем в осном на котрій знайдує ся дзвон вазе кільо од браті Крушевскых в Венґрові єст он уж завтоматизуваны ма напент і ся самочынні вланча.

Автоматычна транскрипция

гізд в радию лем фм Дзє під мойом дзвонницем в осном на
котрій знайдує ся дзвон вазе кільо од браті Крушевскых в Венґрові єст
он уж завтоматизуваны ма напент і ся самочынні вланча о год і
розбжмєва по найближшій околици Называм ся Натанєль Завлік Мам <unk> лят і
походзе з Корчыны коло Бєча Моя пасия зачала ся од того же
ґміялем штыри лята заінтересувал мі дзвенк дзвону в костєле до котры ходілем
враз роді самі чылі в Лібушы Приглядам ся іх біцю і інтриґувал
мі іх Дзвєнк а не рух Пізній было так же в віку
<unk> лят те дзвоны власні наґралем Іранє мам до дісій в архівах
але не вставляла єм той ниґдє А свій канал заложыл лем ґде
міялем лят <unk> і власні од того часу зачалем документуват дзвоны на
поважні Наймі єм ты лят <unk> седем то Юp вписувалем дзвоны так
з цікавости виділамем же такы фільмы коледзы пасийонаті актуальны коледзы пасийонаті робіом
но і так ся мыслятеж бем муг то робіт Іх єденасту лят
зачал лем першы дзвонтю награлем так уж своімшынтем то был в Лібушы
наймнійшый червцул докладне <unk> лята тому А єсли хоці о першом веже
то была то вежа Костяна в Криґу і то было два лята
пізній Є хоці о дзвоны наґраны по тым першым были в Війтовій
в Свєнцанах в Харкльовій Еслі хоці о Лемковшызны то першы свій дзвон
Лемковшызны зінвентаризувал лем в Воловцу І так зачала ся та пригода Інтересує
мє архітектура церквевна Ты церкви майом цікавом будове і сон выконаны з
як рвеґ материялу цілі древно Найважні завше мі цікавіло Цо знайдує ся
в тых ізбіцах тых віщы чы позорне чы ци непозорне бо ізбіца
то єст надвішана конструкция на завішенє дзвонов І в церквях на Лемковщызні
могло быти і ізбіце позорне здажа ся то не раз Зацікавіло мє
цо в тых ізбіцах ся знайдує якє таємнице мог одкрыть но і
зачал лем інвентаризувать Новемковщызнє і цраз він довядує Баз в єдзы на
тема дзвону з зачерпну лем з ружных строн бо навет тоды на
вікіпедиі были строны артикулы о ріжных одлевнях польскых людвісарскых З того черпалам
том ведзы як з фільмув моіх старшых колеґув Бо як зачал лем
наґрыват дзвоны вте в Лібушыто втеди уж так обшырньо то огляда лем
ты фільмы і ст яконь базе в єдзи мі дзвоны могли быти
в фестрою подобны до тых циям знімістичност Не тыко з фільму єм
і з артикулов О Одзвонах але теж два лята тому здобил лем
парек ксьонжек на тема дзвону навдзвоны стародавны авторем Тодеуш Шыдловскій лю ксьонжкы
Дзвониц Тетарновскій котром написал ксьондз Ян Жепа враз з Марияном Корнецкым то
была така троха База в єци для неж і материялах подсыланых през
колеґу В часі бадань споткалем ся з інвентаризацийом дзвонув православных церкви Лемковщызны
выконаном през пана Збітнєва Фельчыньского туры подімує опєке над тыми дзвонами Ружнємнє
Господаже одбіраюм Нектужы ксєнжа барзо хетні подимуєм земном вспілпрацы а інні не
зґаджаюм ся на інвентаризация напк зо взгляду на безпеченство люб звыклом нехень
Бывай так же спотыкам ся з одмовами Споткалем ся з одмовом на
інвентаризация м іны од Православной діцезі Премыско Ґорлицкій одмова была зо взгляду
на то іж дзвоны з той діезиі уж су зінвентаризуваны през пана
Збіґнева Фельчыньского і проваджена єст для них Щеґулова документация руж під надзорем
консерватора Забитку Єднакше дві церкви православны удало мі ся зінвентаризувати Смяновіце в
Воловцу коре было мойом першом церкв на Лемковщызні ораз по честі бартне
але там акурат єст інвентаризация без награня дзвону іх Дзвінку В церквях
грецкокатолицкых не спотыкам ся з одмовами кєнжа приймуєм мнє же так повім
з отвартыми Ремками а в церквях котры обецні сут косолами жемскокатолицкым теж
Не често спотыкам ся з одмовами рачей єст там без проблему Моя
інвентаризация полега на документациі фотоґрафічных дзвонув зараз одчытує орнаментикы ораз інскрипциє котре
ся на звонах найдум розпознає р выконавце настемпні мєже іх параметры чылі
Срідница высокост высокост короны часами єсли єст конечне то ґрубост стянків Побєрам
поєденчы дзвєнк даного інструменту а на концу Єсвоня не одбива то є
наґрывам Ваґет дзвону мож наокрислить по його срідніци як і по ґрубості
стян бо од того ваґедзвону залежы але теж старам ся докладном ваґедзвону
знайдивать в ружных записках Дзвоны ся ружням передшым профілем чылі кшталтем тен
профіль выконує ся попрез выконаня древняного жебра котре кшталтує ґліны тура єст
облепяна аби дзвон выконат Те профіле зміняли ся з біґєм лят Найлепше
профіле то сом те готицкє і обецне людвісарнє ся на тых котицкых
профілях взоруйом Дзвольнете з ся ружньом складом материялу в давных часах Заміст
цины давало ся злото і сребро таком домєшке то відомо вплывало на
дзвянк В часах комуністичных был барзы ограничоне достеп до материялу а щеґульні
до цины і заміст цины очывісте была она в міньшых ільостях але
опруч ней давало ся цинк і олув Єслі хоті о завішыня дзвонув
буяне дзвони то єст традиция барцій захотня Єслі єст в церквях то
єст спотыкана тілько в церквях грецкокатолицкых поніваж в православных церквях дзвони сом
нерухоме але зо взгляду на то же ґди была схісматилявска і як
уж по акциі Вісла православні вірні вроцалі до своіх місцевости не зміняли
систему дзвоніня і през то в інкшости православных церкві на Лемковині дзвоны
сом буяны хоцкольвік єсли хоці о то новше дзвоны православне то сомы
они уж не буяне тылько сом притверджоне настале і дзвони ся німі
тягнус за шнур котрый єст дочыпне тылько до серце дзвонучы ліяка котрий
в нього удержал Муянц о будові дзвону можна го поділить на катеґориє
зевнентне ци технічне і вевнентне Єслі хоці о то вевнентне то дзвон
склада ся од ґуры з короны в дзвоні служы ґні на його
замоцуваня і така єст уж технолоґія од Вєкуф дале єст чапа то
єст такє ґвалтовне розшыренє дзвону а абы далей ся континуувал єко ґмах
там ся зазвычай напису не дає але во вспілчесных дзвонах спотыка ся
очкольвік р і Поджас войны першой і другій ґди ознаковано ваґі і
нумеркаталоґови реквізициі то там на ніх выконувано такє ґраверы далей єст шыя
дзвону і нашій ся найчы дає орнаментикы тура може быти ружнородна далей
ніжей єст плащ дзвону на нім ся дає пласкожезбы написы інскрипциє Ружны
же дале єст вієц і то єст сам конец дзвону там ді
єст найшыршый На самым його доле вієс то важнє такє Законченє на
вінцю знайдуєм ся найчыньскє єдні пулвалкі Очывісти пулвалкі знайдуєм ся ріж на
самым цвоні на шиі найчы спілчені два на плащу в дольной чести
плаща ружнец щыре Єслі хоці о ты квестиє зевнентны ци технічне то
дзвон мусі на чымсь вісіт єслі хоці о то нерухоме дзвонито вішем
оне найчысті на бельках дзвоніцы Єслі хоці о то рухоме то дзвон
ся мусі на чымсь рушать очывістє і єст притверджоны до так званого
яжма іначей завішеня котре єст уложыскуване Яжма сом ружне ружнородне сом выконане
выружняме яжма просте і яжма зламане Сродок масы дзвону знайдує ся в
йогодольній честі і ім ближей ороту дзвону цилі там ді сон ложыска
єст ближей сродка масы тым яжмо єст баржей зламане іначей выкорбіоне Втеди
до Яжма доклада ся любе ружны елементы котры то яжмо повысают Яжма
просте то єст по просту єдна белька і ось оброту знайдує ся
на короні цвону Дзвон на яжмє простым Бжмі найлепєй найбардій доносні серце
дзвону враз з ним лята а не опада на дзвон як то
єст в припадку яжма ламанко Яжмо ламане зостало вымысльоне зо взгляду на
то абы ограничыть Рухы вежы поніваж прияжмє простым дрганя на вежы сом
<unk> разы вякше ніж маса самого цвону а на яжмє ломаным очывісти
ты силы сомнійше Але нестети вплыва то некорыстє на дзвінґ цвону поніваж
ся баржей мозольє буя і Відомо серцей як опадаторови то з вікшом
сялом і дзвінк може быти такій металічны Руніж материял яжма плыва на
дзвінк найлепше материяльна яжма єст древно щеґульні димове бы єс вытримале дрганя
вдзєнку ся на то древно розхозом в знакомый спосіб і так само
конструкция дзвонове напр В вежах костєльных ци візбіцах церквевных то они сон
древняны і то єст найлепше бо нестети в метальовых дзвоницях дрганя ся
так розношом же попросту дзвінк дзвону сам в собі єст металичным і
може тын інструмент може быти в барзы доброй якости Істнує така опінія
котра стверджа же дзвоннице в святынях Параванове люб неконечні могло быт быти
ж і древняне суповорамове были выконуваны зо взгляду на то же же
ваґа дзвонув ся звякшала єст то неправда поніва на пуноци Польскій того
нема мимо же дзвоны сум вякше Єст то барз така традиция подкарпатска
же заченто будоват такє аркадовы конструкциє На Лемковщызні єст в оґуле неспотыкане
може поза парома припадками Але так то не было то розповшены Дзвон
то єст інструмент перкусийне з ґрупы ідиофонув начыньовых і одвіку товаришыли людьом
Вызначали ритм дня напряононімі на анюл паньскій і понадто наволивали на узял
в літургіі як і ріж жегнали змарлого поджас погребу Обецні сом коя
жонес влашні з тых функций выжей вымінєных ачкольвік пелніли руж інны На
приклад нектуры дзвоны розґаняли буже Жміто дівне і зараз цікавє Але єст
то науково удоводньоне же під вплывом дзвенку дзвону чостечкій хмур ся розходіли
Інструменты те рщыґали вшет небезпечынствами м ін перед ближаючым ся войскєм ораз
дзвоньоно ґде был в поближю пожар Сом такє традициє в Малопольсце же
ґди хтось ум же то ся дзвоніт ораз Ґест анюл паньскій і
єст він ниж єден дзвон то як хтось умер то на анюл
паньскій од вынасти завше бім вшыткє дзвоны то єст така традиция Але
найчый ся спотыка том традиция же ся дзвоні як умже Давні вынаймувано
дзвонників і за невеликом одплатом Дзвоніли тым дзвонами было был такій ценник
іле за задзвоніє і найвенці акурат было за дзвонінє од велького дзвону
чыли як бы вшыткім свята найважнійше то єст така поточна назва А
обецні як сон напенды ренчны то нім найчы дзвоні костєльны люблю люб
особа до того уповажньона типу тось кто власні цалы час дзвоні од
лят бо як відомо родіны мом быти дзвоні од поколінь практикуєм дзвонінє
родіны єктуры Детонация дзвону залежыт перед вшыткым од його велькости але і
не тыко поніва руніж зо взгляду на вчешні спомяны профіль цилі кшталт
дзвону ораз на ґрубост його стян Варто вспомнеть же дзвон ма не
тыко єден дзвінк тен котрый записує в моіх описах тотон ґлувны цілі
тзв удерженьови Єст он найбардій слышальный зо вшыткых ґди ся в дзвон
удержы очывісте в правидовым вмісцу цилі і в персєнь одсерцовы то єст
місце кєд дзвон ся юж до конця розшера млащем а єньцем І
позосталы тоны то тзв аліквоты Оне узуполняют бжмєнє інструменту Нектры сут высше
інне низше і кы дзвон выбжмєва Уж по удыженю то завше выбжєва
найдужей найнизшы з реґулы о о о о о о тве нізшы
Єслі дзвон єст одляне в светным профілю то зазвычайте дзвінкі сом зґраны
але в забытковых дзвонах щеґульні в тых малых сиґнатурках але квоты не
сом згране і навет тяжко єст сам тон уджыньови окрисліт бо невідомо
что вы ци Ґы одливано зем сонаймній двох дзвонів в єдным часі
дбано о то абы были разом зо собом зґраны Подобны сом ситуациі
де одлева ся новий дзвон корый беришыл старшым котре ся знайдує ом
на даний дзвонници Нєсто ты в Польсце Людві Саже не строіли дзвонів
по іх одлянів і опруч одлевні крушевскій венґровє никт не строі скуток
чего често зыставы дзвонове зложены з інструменту выконаных в ружных лятах досыт
повшехне не сом добре зграны в нашым краю В полові на терен
Лемковщызны і огульній Ґаліці привентрували нове технолоґіє о одлеваня дзвонув бо в
<unk> р повстала одлевня фельдчыньскых в каушу і розпочали ся масове замуєня
з той одлевні В пізнійшым часі повстала руніж філя одлевні фельчыньскій в
Пшемыслю І та філія трва до дісяй Тыко же єст в Острові
під Пислем а не в самым пшмыслю поніва же недавно Януш Ферціньскій
пшенюс ся з самым закладом до Острова Руніж повстали філє тонец ві
повстали філє в Ґлівіцах і в Тацішові і то власні в Тацішові
до Істнує до діс Настемпна така од Левня важна то єст од
Левня Карля Швабе в Білай Чылі по польскій страні Бірско білай бедомо
бірско біла была поділена і то теж было заложене єщы в першій
полові Х віку і тамты были тво поколеня леч по друг войні
свела злі зліквідувана в року <unk> Те дві одлевнє браці Фельціньскій в
Калушу і Пшемыслю ораз Карля Шлабы В Білой то сом найбаржей типове
одлевнє для дзвонів лемковскых найбардій розповшене бы як відомо по реквізициях в
тракці І войны святовой треба было цось одлять жебы святыня могла по
раз колейны Розбжмєвать то з тых двох одлевні замавляли поніваж то были
найбардій розповшены одлевні і найнайславнійшы Руніж здажали ся одлевы з Чехословациі мянові
з Одлевні Янна Ґедеона в Прешовє тзв Прешовска Дзвоно леярня Єст паред
дзвонів од них на Лемковині але не было то страшні розповшено од
левня поніва што відомо єст в інным краю дзвони з тій одлевні
можна услыше в конечний наймнійшый дзвон котрый зостал перенесоны Уж з неістнуюцей
всі друґє не вим з торой церхівы были дві настемпны Дзвонстий од
левні знайдує ся Недавно одреставруваной дзвонници в полянах Суровічных теж єст Дзвонстий
од левні Дзвоны стий власній Пряшовскій Звоно Єд нашых польскых ріжньом ся
передшыскым профіль сом дужо лжайше і Дзвенкєст комплетні інны профіль кшталт єст
комплетні інны і діє навет розпознат ся для принаймні легко запознаного чловека
Сконт то єст На Лемковині і не тыко можна споткат барз цікавы
дзвоны поніваж в рамах ревіндикациі по другій войні св Дзвоны были переношены
з Дольного Сльонска напр в Зындрановей в церкви православній де знайдує ся
дзвон перенесєны з Любіна люб неконечні Лемковина Мощеніца коло Ґорлиц знайдує ся
дзвон перенесєны з Росиі з монастыру В Оптінє в Козєльску о чым
інформує інскрипция Рок <unk> Кляштор был в атракці ІІ Войны Св Обозем
для польскых офіцерів Могли ся зналеж тешітаци з Мощеніци і они го
могли там перенес В Мощеніци были два звоны котицкє Єден зостал зареквіруваный
підчас войны і ден власні церквевник заступіл І єст моє найбарді ценне
одкрытє на котре напоткалем на вежах поджас своій інвентаризациі Некторы дзвоны были
Купуване уж на готово ани замавяне з конкретными інскрипциями одберано єст ріжных
фільм Єдном з такых фільм была спулка Ризниця в Санбоже і та
і та спулка Спілпрацувала з одлевньом Король Слабого в Пявай і на
Ламковині єст пар насті дзвонів в той спулкі як бы одкупоных але
найчый здажают ся дзвоны на специяльне замуєніє в даний людвісарні здаными і
інскрипциями котры ся жычы і імюнами і поскожезьбами Честы были припадкы же
імє найвякшого дзвону єсли было іх ініж єден дедикувано патронові даной святыні
решта імьон інных дзвонул раджей уж найче од фундаторів даного дзвону Те
імна ся появляли Леч не вшыткы цвоны моєм імьона поніва ште з
уж вчешній спомяной ризници чвіпосредника в Санбоже сом без іменя они маєм
тыко самом даты ораз под Ґралне Заступничево од Ліварні Кароля Шлабев Біялой
на єй року Божока Рок тому розпочалем процес інвентаризуваня дзвонов Лемковины і
мам надія же кєдись то ся скончыт выданьом публикаций науковых гізд в
радию лем фм