Языковий Гокус Покус #21 - 13 XI 2011 - Pisownia i transliteracja
Еп. 21

Языковий Гокус Покус #21 - 13 XI 2011 - Pisownia i transliteracja

•

Опис епізоду

W odcinku Demko Trochanowski nadaje z Florydy i rozmawia z Pawłem Maletskim o serwisie Lemkovina.net oraz o jego powstaniu jako miejsca kontaktu dla Łemków. Tematem są też kwestie językowe: pisownia, transliteracja alfabetu, czat oraz tworzenie i zapożyczanie nowych słów w internecie.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрептут бандуры А може компери Чом не
мож мы быти Русинами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме
вылічыти грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто
лемківскій Одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым
столі Чом дотеперішніх віґруючых мобілюк інсталюют м <unk> файлі доступ до Фейсбу
та майля і інчого сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто
о тым дознати сухай авдициі языковий гокус фокус Значыт знаі язык і
вчы ся го кус покус в середу і отыжден в середу засначыт
в кажду середу о <unk> <unk> годині Витайте шановны радийо слухачы з
той страны Демко Трохановскій в авдициі языковий Гокус Покус Як чули сте
в тамтым тыжни моє мобільне студию заіхало до Америкы на Фльориду до
Голивуд І а а ани си не подумате кого м ту стрітил
стрітил і мойого редакцийного колеґу Павля Малецкого Витам тя сердечні е Я
лем так речуй же нашы Лемкы Русины як приіхали за Велику Воду
Назвали Америку Американьском Русю значыт находиме ся тепер на Американьскій Руси значет
цілый час в себе І днешню тему яку бы м хотіл зачати
може в тот спосіб то є транслітерация Транслітерация нашой кіриличной азбукы на
латинку Але о такым си спомну же шту так як ходжу од
села до села ту на Американьскій Руси єст подібні так як гімназы
з Криниця Село Кренит ся місто а ту моіт Маямі Майні Біч
Ал то лем так на ранці м вспомну Павло Малецкій мій редакцийний
колеґа як слухате боіска в четвер то найчастійше го почуєте се Є
семена і іщы часом дакого часу ні Є Але окрем того Павло
є адміністратором сайту Лемковина нет І закля перейдеме до нашой темы Павлю
повід коли і кым был оснований сайт Лемковина нет Повідж дакус о
тым Здає ся мі же в <unk> року ся вшытко зачало думка
то ся зачала выпци нам По мчестві на Святу Гору Явір м
ген был были сме Вшыткы основателі жы повін того той сторін з
той стороны то Мірек Мегаляк м пізнійше Мірек Лінковскій Ярк Барна я
і гын ся вшытко вшытко зачало Концепция перша першы як бы заложыня
того того проєкту з потребы же не было жадного такого Порталю мож
мож речы но тото слово ся приняло хоцкій хоцкій такє Мали сме
самы на початку проблем ци писати з мягкым знаком на кінци ні
Но або мно очывидно не было жодного слова одповіднійшого нобеляксы сторінкы котры
мали самосомофорум котре котре зробило достульку люде ся захопили на самым початку
можливістю бесіды писаня з інчыма Лемками Коли дахто был в інчым місці
то был того місці місцы то был того голодны жебы жебы З
кымси інчым побесідувати по свому як немалы можливости а навет як дахто
лемал інтернет то міг о тым о тамт єй чымси інчым побесідувати
ци то на чаті на чатині як сме то пізніше назвали бо
замусіли кус того слоництва альбо створити альбо перекалькувати Ну о власні зато
же языковий гокус покус є языковий я так барже буду ішол в
звіданя такы з языков з языкового пункту ногей барз файністе зробили чат
Анґлицкє Слово чат якє ся тіж приняло в польскым языку і на
чатыну на чатину жебы войти на чатину і побесідувати кус ся асоциює
тото з чатом ци фактычні чатина ся асоциює з тым чатом то
уж друга справа а баба своя думка Але хоснували сте тіж нову
выдуману подуману або переложену слово лексику на аґлицкє слово Linux Є мотузок
мотузок сме Велен не но Кілько то ся здало то дзядко не
скарече але Но я якоси так Я тото хосную і вельо люди
тіж овды был гі товды мотузковы ґачы Но я припомну што то
значыло припомний слухачам Тоды мотузковы ґачы то тіж оходили нас же так
повім товды так дост як то поісти не сміло то были стрінґы
А в х значат ві така візуалізация Норечме дамскых майток така барз
барзріджала такых скупы дамскых майток майткы то єщы більше Але з лем
кыкуй ся ґверну до того до тых початків бо ты такій так
несміло о тых початках бесідуєш а ты так направду зараз на почат
ку Ти єс ся тіж до того проєкту влучыл і ти єс
был єдным так направду Брал єс вельку вельків вельку велькє діло было
твоє в тым жебы тот сайт до жытя покликати но бо єст
власні вельо справ языкових зробил пізнійше шыд лем ты докінчыл же окрем
окрем тебе до до до до до до до до до до
до роботы при сайті влошол Мариюш Ґарбера котрый так само Языково дос
міцно ся там заанґажувал інше Петро Кєц а Анка Коцур Гыль гыболь
тільо мі о тільо мі ся припоминат Но я лем так решу
же я ся з початку заанґажувал але потім уж шторазрідше і нереґулярні
але о тым іщы іщы будеме бесідувати А повіз што там мож
найти на тым сайті Лемковина Карапканет То значыт наше заложыня было такє
жебы то было такє компедиюм і не лем бы самой самой самых
знань самых істориі культуры в кым тіст кутикы попиш ся до якысы
тоты творы можут літератскы і не лем нашы чытельникы заміщати то окрем
того іщы власні такє Такій соспільны можна повісти порталь в котрым можна
побесідувати на форум і в васнятій чатині І Найважнійша функция котра ся
вказала же з ньой важнійше єст інформацийна бо Тото тоты вшыткы річы
о котрых бесідую то як бы тягар ся перенюс на де індено
як ходи до окомпедіум то барже Лемко Орґ мал дуже дуже більше
тых тых материялів барже комплексово і ліпше тото зобране Кєд ходит о
о очы ци чатину ци Фейсбука то відомо жеы чатиный Форум но
то то то то то то то то то то тото відомо
же то переняли тоты восні порталі соспільно як на початку в Польщы
наша класа пн Фейсбу ґамбокнижка котру зіс так собі кусьокы підсміхуючы ся
хоснуєме премія Но і барз добрі З языком так єст же хтоси
вкінци мусит даякє нове слово выдумати присуіти до будякого языка в темі
нашого лемківского а уж Ци люде ци люде будут го хоснувати то
ся вкаже ци тото словом ся приме до языка ци ся не
прийме до языка Но добрі Мы послухайме кусітска музыкы а зараз вернеме
до нашой днешньой властивой темы А што будеме слухати А іщы не
знам то я може якы якы як ти ся бы вдало то
бы м просил Ентновґрайф торгоф мапа Ґорчо кєнты Норгой <unk>eo<unk> ты гопа
Витайте поперві Бесідувал єм перше на початку нашого днешнього языкового гокуса покуса
же стрітил єм мойого редакцийного колеґу Павля на Фльориді Хоц то з
певні знати кус была смішка зато же разом сме самоті леціли і
сме обазнали Же ся ту найдеме все самогоді Та жы автом сме
іхали пару тисяців кілометрів Але гнеска надаєме Слагасиі то єст столиця Фльориды
<unk> тис жытелів а столиця і не найбільше місто а як сме
ся гнеска дознали ани <unk> Ани ой же <unk> процент люди служуючых
не знат же же Талегасі є столицьом штату Фльорида А мы уж
знаме і уж знате мы уж знаме знате ся а пропо того
хто неє такє рідкє в Америці в штаті Ню Йорк Найбільше місто
митрополітальне востиві місто Ню Йорк Сіті тіж не єст столицьом стан Ню
Йорк лем столицьом єст Бафало Тай же то не єст такє Чудне
гев є і наше мобільне студийо заіхало Аж ту но добі Перейдме
до днешньой темы яку бы м хотіл омовити бо лем припомну находиме
ся в языковым хокусі покусі є тема яка ся тыкат транслітерациі Уж
єм повіл же гостиме Павла Малецкого а не повіл єм хыбаль же
окрем того же то мій редакцийний колеґа адмініструє сайтом Лемковина Крапка Нет
Я ся кус го позвідую але тіж хочу зачати дискусию дебату над
принципами лемківской транслітерациі з кірлиці на латинку Памятам початок істнуваня сайту в
якым Як Павлю повіл хоц зрідко і потім неяк м брал участ
О нє На початку зробил велику роботу то неє о што выкрывати
но Алевел єст десяткы сторінь власні термінів і то місяц здає ся
між то направду велька робота Але Я те ся кус стручу бо
лем лем кусьоґів і вернеш до того бо хотіл бы м як
бы іщы єдну річ доповісти до того проблему в загалі транслітерациі з
нашого пункту ічого загалі достал ся проблем бо заложыньом нашым было такє
жебы дотерти тіж до тых люди што не знают крылиців На жаль
в Польщы і не лем тоту крылицю знат штораз меньше люди а
достуже люди хоснує або прамі розуміє лемківску так же то лем цільо
з чого сме ся здецидували на жебы была тіж транслітерация Но добрі
то значыт Ту акурат трафіл єс в моє наступне звіданя бо відомо
проблемом было рішыти якомозвыком винно ся писати гейличном ци латиньском ци ци
ци ци обома бо спочатку была хоснувана были хоснуваны обяз букы на
Лемковині Нетлі сут Лем же тепер єст притиск котрый тото як бы
робит но бо то задуже як бы то но зараз перейдеме до
того чого сме змінили тот систем же має уж двох написів одночасно
Але но Справа оглядала в тот спосіб же більшіст єднак вшыткы заложытеле
были в Польщы І Польска не єст крайом криличным і вшыткы мали
компутеры достосуваны до писаня латинком Окрем того дуже люди не знало тото
што же м бесідувал Но і то вшытко як бы аналіза тых
чатині форумів котры бесід котры были товды хоснували і справила же більшіст
єднак тых вписів была была латиньком і вказало ся же людям тото
дуже барже приняло хы Ногей зато жы підчыркнул же же на початку
вшыткы інформациі были даваны Кірилицьом і під тым транслітерацию А тепер є
лем кірилиця А ужо для мене напримір є такым зазначыньом єй важности
і пріоритету Два зложывістю транслітерациі оповід як то як то діє на
сайті То значыт так Перше тото взагалі тых десят років правіт назад
на то сме писали перше си сме новину писали перше ся писало
новину Неважне або транслітерат од разу одраз такыма буквами тото літерами Я
бы м так повіл же літеры то латиньскы а буквы то нашы
гей ци ні Єстнам я бым наз охова бухвы бо вшытко буквы
можеме так фаховоязыкознавчо назватих ґрафемами га Но з нас все для мене
нецікавый і час ся і ся звідам якы як не знам ной
Не было тото писаня і был кус такє дост тяжкє бо сме
мусіли написати і так і так Но то раз другій і третій
в порядку але як тых новин і текстів ся зробило більше но
то зостало бы уж уж ся стало дост такє денденервуюче ся тых
поім в скорочыню В звязку з чым написал єм товды такій короткій
скрипт макро до лорда котрый тото автоматичні робил нобо проаналізувал єм властиві
што мы так направду зміняме а то был дозвеликій проблем жебы тото
рішыти яку як тото будеме зміняти налег сме уж рішыли як будеме
тоты тоты буквы зміняти то Но зробим так што то автоматичні по
просту ся зміняло Но і тотак тот тоты скрипт ворді функцийонувал през
пару добрых років на недавно сме ся здецидували жебы зробити тото кус
барже барже модерне і Як то поісти Моім по мойому барже функцийональне
і краше тіж не укрывам же мене ту барз барз разило же
то буд цілый час слово під словом слово під словом єден притискі
справ залаты од так направду Є то є то є выгідне Але
з мойой як бы страны як виджу тото же преферуєте Втыпер в
тым моменті на сайті Кірлицю Є хыбаль найважнійше Бо як бы не
смотріти м пробы записуваня кірлиці або кірличных же так поім языків В
скорочыню Было уж в столітю ой та ні телатинком Латинком є на
дне не в столітю а і перше як як документы на Литві
яка была В ній з Польщом рускы документы были уж писаны писаны
писаны латинком барз часто Альто давно іщы подіі якы як бы нагнешні
виднимают влияня на нашу як бы ситуацию бо знам же в столітю
были пробы в украіньскым языку зробліня м азбукы зробліня або записаня украіньского
языка латинком якы ся на щестя не приняли але тепер напевно находиме
ся в цілком інчым моменті як бы істориі розвитку тнікы компутеризациі і
так дале Зато же не лем мы находиме ся о латиньскій жытель
поім державі зо стороны Азбукы але ціла простір інтернету долгы долгы рокы
м была такой латиноязычна тото хыба знач найліпше як охластиви донеска є
напр напр Дост недавношли гошла можливіст записуваня в адресах домен знаків діакрити
діакритичных ци Власні крилиці не знам ци до єст кірлиця єст в
Росиі уж хоснувана значы не знам ци лем адреса Юмен так не
знам ци уж фунґує знам же уж продают такы думены Кєд іщы
не фунґуєте уж тут певні певні же погін на днях буде робіло
Но такно але то уж єст <unk> років од функцийонуваня інтернету альбо
і більше взагалі но тото єст опізніня такє котре як бы мусит
на тым одтиснути тот тото же то не буде так Повшехне Но
тотолоґне обычне чы обычайны обычны обычне Зато но было очывидно іщы єдна
справа єст то тіж треба надмінити чого тота латинка мусит быти кус
мусіла быти кус Хоснувана то проблемы з кодуваньом як кєд ся высыла
през то донеска люде мают котры несут барз обзнаємлены з техніком же
кєд высылают ци емайля ци даку відоміст То як запишут по слому
і то не сут буквы слому то значыт Інакше як тыма естолыма
знаками латиньскыма то ба шасота друга особа достане такы крячкы якы як
то называют Но і тыж кус такы часто люде ідут на Поскорочыню
хознуют самы сам Самолатиньскій то тоты основны лем є бездіяґетычных знаків фактичні
тепер треба ся ознайомити кус пс з тыма майльовыма справами же бо
уж здає ся мі же Вшыткы контовы почта мают змогу выслати як
м так єдно але то дру высылачок ХХМ а то другій може
мати влучене кодуваня якысы языка інче і тот ХТ взагалі не мато
інформациі якє то кодуваня бы было в жытеі і будут крячкы альбо
собі на або собі наштывно уставит кодуваня такє якысы такє хоц кіма
записане тот май інче кодуваня і тіж му будут уходити крачкы Зато
значыт же як я в моім конті В майльовым конті уставлю Кодуваня
ЮНІ то дахто може тоты зді одобрати очывидно і бо мал уставлене
наштивно в переглядарці кодуваня стандардовы <unk>em о так скоро повім напр мм
ото ани єм не знал Но што ж зато Але я і
так рекомендую жебы сте писали лемківскым азбуком ясували єден Є я лем
гварил же такы сут причыны того чого Тота крылиця ци не буд
якы інчы знакы были і сут выперены часто през латинку в інтернеті
Но добрі хвильку Послухайме музыкы а зараз вертаме Назад <unk>em Леко <unk>aturarature
Хаксенбер <unk>reI ченцинґемер <unk>entineP Джасменбер ченс Дарлі Мінблаґ одокю Том Фінчер Адну
Малфор Ма м бесідуєме о транслітерациі а а а а а а
а а а а акурат Находиме ся в Америці де тота часлітреция
деси колиси мусіла быти потрібна Єст цілый час або єст Павлю Што
на тоту тему речеш Но мы сме навед про тото бесідували товды
Коли была тота перша вбойскура дискусия же то такывы повіна про назвиска
на Литві гласні І товды медже інчыма пан Волтер з котрым єм
бесідувал высетім бойску дзвонили до нас і горили же они собі напримір
змінили своє назвиско котре было писане по польскы на нанглицку на анґлицкій
жебы каждый Американец як прочытал то бесідувал так так так та як
оно повинно быти звучати І окрем того до Америка є такым крайом
котры ся в котрым суты котра єст збудувана з еміґрантів і тоты
люде з ріжных держав З барз ріжных держав в котрых о пролатинку
часом не чули приізджают но і якоси мусят зафункцийонувати в тым світі
і якосы треба ім тото назвиско треба іх закодувати гев як бы
Навет офіцийно остала принята транслітерация де така державна жебы тоты вшыткы назвиска
назвиска зміняти Є бо на як уж ідеме до назвискі імен ту
треба хыба іщы додати ґеоґрафічны названя бо они тіж сут частю ся
мі здає кус проблематичном і наднеска нерішеном частю языка нашого языка бо
н денекотры записуют напримір Антоній Крог Але уж в одміні то лем
примір етноґрафа Антоніі Кроха ци Антоніі Антонія Кроха або Е як маме
м Беззвучны хы в выголосі в назвиску крог то крога ци кроха
писане І сут такы проблемы ци одміняти тоты названя ци ні Ноє
тото то тіж інчы інчы інчы проблемы так Но добрі я смотрю
на сайт Лемковина крапка cem з горы по лівій стороні акурат латинком
є написане як нас чытати Предовшыткым зазрійте ту як дахто не зна
Ірілиці Вящы лем повім же сут два системі в тій хвили на
Сторінці же як мож научыти вучыти тоту транслітерацию раз під каждым вписом
є притиск транслітеру і вільно одразу нам тот впис претранслітерує Але кєд
напр напр в мені альбо дакій коментар є не маю уж того
притиску то товды выстарчыт тот текст зазначыти І така хмарка ся вкаже
в котрій буде тот текст слово єдно ци навет пару речынь уж
претранслітурувана тоты зукы ся выч демко ся денерує же му ту Самольоты
літают і ся ґратя влучат якєс <unk> літат з тыма днами Но
є тайты уж уж не знаютне смалі з нас маюты хыба того
момента як ім рюк о Американьскій Руси же ся находил лем Американьскій
Русиксе тото подвуряня подвуряня Е так но добрі є лем так мі
ся іщы Споминат з нашой днешньой бесіды о тым юні колд Як
дахто не знає што єй уніколд або най звідат у <unk> або
най пише на <unk> Лем крапка <unk>m Спрібую обяснити спрібую помочы як
сконфиґурувати м майльове конто ваше майльове конто так жебы мож было принаймні
высылати кірилицьом до інчых майлій Як уж Павлю пою не все може
будут они властиві одобраны але коли буде добрі ваше конто сконфиґуване буде
більша шанса на тото І так лем підсумую Лемковина Крапка НЕКО <unk>rДреферує
кірлицю Радийо Лем фм преферує кірилицю хоц вам ся в вашых компутерах
не вказує ани єй вказує ся Што Но напримір на головока авдициі
Вказує ся крылицьом Е гей значы ці пісні не сут до кінця
мы то бесідеме о таґуваны тіж так то слово котре і в
польскым языку зафункцийонувало в лемківскым магыбальтізму мусит функцийонати Тоє такій опис Опис
даєме на тоты такы такы додатковы інформациі про даку співанку напримір то
значыт не раз сам зміст співанкы але наголок Хто співат потім якій
альбум якій ґатунок тоты вшыткы такы тоты метатаґы так званы Но то
они не сут консеквентні бо часом є застосувана транслітерация часом є в
ориґіналі Але авдицию стараме ся писати лем по свому лем по свому
Здає ся мі же помал бы мі кінцити Хоцкітыма допіро зачата бояти
повім же цікаве было іщы на самых початках той нашой сторінкы Яку
тоту крылицю яку тоту транслітерацию приняти Як єй робити на якій язык
на польскій А чого на польскій На анґлицкій а чого на анґлицкій
Дєту треба памятам тоты Диску з ліциі ой памятам з початку з
того самого початку памятам Є помім так же м для На примірі
росийского языка ґеоґрафічны назвиска імена м іх транслітерация м для Є як
бы установлена для ріжных языків і напр уставлена для польского языка Росийска
транслітерация є уставлена установлена анґлицка є і німецка і для каждого языка
є установлена інча транслітерация а так властиві то транскрипция они тото называют
практіскє транскрипция Но єдно каждодержавома тото практичні з каждого языка на кажды
тото є Але нас гнас то был кус інчий проблем бо мы
сме не хотіли робити з лемківского скрылиці на інчы языкы Ты словяньскій
чынсеня то мало быти для Лемків котры сут і в Польщы і
на Словациі на Украіні і намриці но на Украіні то і не
треба бы знают вшыткы Зато мали сме пару дилематів бо браку бракувало
некотрых всебрак переважні бракує бо неє вшыткых символів котры бы Звукы оддавали
Е бо ту входят мы польскы принципы з дифтонґами шычы на Словациі
записуют як ссы ци сы з пташком ци ци ци інакше зато
за то ту ту проблему мож выникати Хоц може і деколи ся
поведе при при спілпрацы з Русинами Словациі Мадяр Сербіі установити даякы спільны
правила транслітерациі або той практычной транскрипциі ци інчой транскрипциі Нагосні вытує звіданя
ци ци робити для Русинів в тій державі в тій ци в
тій до кажды каждый єден русинданой державы Інчы інчый язык є для
нього такым вывченым Зато інчы інчы будут для нього тоты знакы інтуіцийны
і я признам щырі же тото што тепер єст на Лемківні нет
То был кус такій компроміс і така по м такій не знам
золоты середок мож нас як повісти Бо неє консеквенциі то не є
до кінця польска то не є до кінця анґлицка є така Кус
кус на покус вшыткого о кус покусно кус покус Но є добрі
є така транслітерация най буде така яка єст як мате далекы заувагы
пиште або до адміністратора сайту або над Лемко exp Крапка Фм Зато
тіж ага тіж памятуючы о тым же тота транслітерация єст лем Даяком
Помочом А не пріоритето не пріоритетом абсолютні І думам же тіж є
Хоц кін не є пріоритетом але по мойому был бы было бы
был бы пріоритет жебы таку офіцийну зрыхтувати транслітерацию Раз же на языкы
ріжны принаймні на тых пару підставых котрыма Лемкы ся послугуют в краях
некриличных Русины і того тоты на нарівні університетскым думам же тото повинно
быти зроблене На друга другій принцип зробити транслітерацию огласні таку для Лемків
Не єм як робоче таку робочу але котра буде найліпша Бо то
не єст котра буде помічна як кєд не знают крилиці котра буде
помічна во вчыню в Ґірлиці Але то знач то єст тіж друга
квестия то єст раз при вчыню Але кєд дахто ся выховал і
не мал м такого такы можливости вчыня ся лемківского до емена то
два дві три годины в тыжни што найменьше і його нихто не
Не привчыл і не выробил в ним навыку чытаня принаймні пару пару
сторінок крылиці то він николи не буде мал такой скорости скорости скорости
скорост скорости чытаня як того той латинкы і то тіж єст часом
єднак Скорше Зато міся а мі ся здаєш як дехто схоче то
даст раду О то муси мусима оптимістичным акцентом нагнеска Подякуєме бесідувал до
вас Малецкій Павло але я бым меч направду охочо до той темы
корлиси вернул гей зато на самым початку бесідуваєм ім же най то
буде отворіня дебаты дискусиі місця той транслітерациі в лемківскым языку і його
як бы загального змісту ци ци ци ци виду Бесідувал Павел Малецкій
і Демко eL ле <unk> крапка фм значыт демко Трохановскій в авдициі
Языковий гос покусасі столичны зо столичного міста Фльориды тримайте ся доброго вечера
Добрончы Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компері Чом
мож мети існами Што мают спільне теля і дівче Ци можеме вылічыти
грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
Одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым столі
Чом дотеперішніх віґруючых мобілюк інсталюют м <unk> файлі доступ до Фесбука та
майля і інчого сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати сухай авдициі языковий гокус фокус Значыт знаі язык і вчы
ся го кус покус в середу і отыжден в середу засначыт в
кажду середу о <unk> <unk> годині ся