Языковий Гокус Покус #25 - 11 XII 2011 - Odmiana rzeczowników
Еп. 25

Языковий Гокус Покус #25 - 11 XII 2011 - Odmiana rzeczowników

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcony jest gramatyce języka łemkowskiego/rusińskiego, a dokładniej rzeczownikom i ich odmianie przez przypadki. Prowadzący omawia nazwy przypadków oraz pierwszą deklinację żeńskich rzeczowników zakończonych na -a i -ja, z uwzględnieniem różnych podgrup form.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компери Чом мож
мети іслами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы
Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес уж чысто лемківскій Одколи нашы
предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым столі Чом дотеперішніх
вібруючых мобілюк інсталюют мт файлі доступ до фейсбука та майля і інчого
сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай
авдициі языковий гос покус значыт знай язык і вчы ся гокус покус
Вичайте шановны радийослухачы з той страны Демко Трохановскій В нашій штотыжньовій авдициі
о языку лемківскым русиньскым языку яка ся зле певно сте уж чули
языковий гокус покус Як добрі ся вслухате в языково госовий покусовий джынґіль
ой але мі вышло Та певно чуєте же є там звіданя што
мают спільне теля і діюче І такых звідань окрем того Жем тото
звіданя поставил в джінґли мал єм бодай пару на моій майльовій скринці
Старал єм ся не одкрывати одраз тых карт і не бесідувати поможе
дахто сам ся додумат Але вкінци уж треба тоту Таємну треба тото
таємне знаня одкрыти А може наведе ниска буде на тоту одповід Зато
же хочу ся заняти переслідити Лемківскы штырі одміны назывникы Зачну хыбаль од
того што то єст одміна слів якы сут єй правила Отже при
одміні слів розріжняме в слові Розріжняме основу і кінцівку єй основа і
ту ся споможу ґраматыком лемківского языка же основа выражат лексикальне значыня слова
значыт описує предметы явиска чынности і прикметы очывидности а кінцівка то част
слова яка находит ся по основі і служыт до выражыня ґраматичных значынь
Но то тілько теориі переідме може ґу самому назывникови І зас жебы
ся ту не мудрувати споможу ся дефініцийом з нашой ґраматыкы же назывник
то част мовы яка называт предмет і характеризує ся лексикально ґраматичным значыньом
роду і ґраматичныма значынями одмінка чысла Помину може функцию назывника в речыню
і днеска постарам ся приближыти вам назывник і одміны назывника лем приполну
маме в лемківскым языку <unk> одміны Але іщы покля перейдеме ґутым одмінам
здає ся мі же мусиме сой кус припомнути основны понятя такы як
назвы одмінків Певні памятате тото зо школы або з лекций лемківского языка
Але припомнути здає мі ся вартат І так Маме сім одмінків в
лемківскым языку і єден по другым то называючий Хто што розжыдаючий кого
чого даючий кому чому видячий кого што творячий Кым чым або з
кым з чым і місцевий О кым О чым єйщы кличучий одмінок
якій не ма конкретного звіданя бо служыт до зверніня увагы названого ним
спілбесідника як бесідує ґраматика лемківского языка напр Лемку внуку ци тіж до
в переносным значыню до неособовых назывників радосте доле земле і так до
першой одміны належат Назывникы женьского роду закінчены на Або Я А чом
так выділям же женьскій рід і закінчений на Або Я Зато же
маме назывникы якы назывникы женьского роду якы ся кінчат насогласний і они
приналежат до третьой одміны до котрой о хвилю дійдеме Але вернийме до
той першой одміны на а по мягкым тіж лем спомну і Я
Бо то такы слова як боденка борода весна вода ворга кума мама
нога пеленка тона а ґраматыка выділят іщы такы слова як вежа душа
куча Польща ци хыжа І они тіж ся кінчат на але творят
інчу ґрупу Як сте слухали попередні языковы гокусы покусы тота ґрупа согласных
жы чы шы шы сы якоси так інакше так по свойому ся
одмінят зато з той великой ґрупы женьскых назывників якы ся кінчат на
а є така підгрупа Вежа душа куча Польща значыт тых назывників якы
ся кінчат на але перед тым А находят ся согласно жычы щ
До той першой одміны як уж ім рюк причысляме тоты назывникы якы
ся кінчат на а по мягкым значыт в писмі Я А то
буде А то будут такы слова як гуня Доля Зозуля земля колешня
конюшня куля Лемкыня І як сте певно чули в деникотрых назывниках як
Доля зозуля земля Чуєме накінци А хоц в писовни буде все Я
і маме остатню ґрупу назывників жыньского роду якы входят приналежат До першой
одміны то сут тоты назывникы о якых уж бесідували сме в языковым
огокусі покусі а речу В парох языковых гокусах покусах то значыт Тоты
назывникы якы ся кінчат на і я і я Ци ыя значыт
адміністрация Реакция конституция морфолоґія пелягія євдокія ци шыя Гей На самым початку
повіл єм же до першой одміны входят назывникы женьского роду Але повім
же до той першой одміны належат приналежат і інчы назывникы мужского роду
якы ся кінчат на але одміняют ся як тоты женьскы назывникы напримір
Лука слуга староста Ілия Бача і так дале А окрем того ґраматыка
іщы выділят такы назывникы без окрисленого роду А в ґраматиці конкретні стоіт
же то сут назывникы спільного роду такы як лабзуля плецюга ци сирота
Но добрі то підсумуйме значыт до першой одміны приналежат назывникы женьского роду
закінчены на А по мягкым і Я і назывникы мужского роду якы
тіж в называючым одмінку єдинины кінчат ся на Або Я а іщыт
тоты назывникы так званого спільного роду якы ся кінчат на Аме наступну
одміну другу одміну до якой приналежат назывникы мужского роду закінчены в єднині
в называючым одмінку закінчены согласным тіж тым з мягкым согласным дозначеным в
писмі мягкым знаком То єдна ґрупа але тіж і тоты назывникы мужского
роду якы ся кінчат на Но добрі То пару примірів назывникы якы
ся кінчат согласным То ворох выгляд кролик лайбик сук дуб ученик чыр
шафлик ярец назывникы якы ся кінчат мягкым согласным з мякым знаком як
уж ім полю біль корабель учытель приятель і другы Маме іщы таку
ґрупу як назывникы якы ся кінцят на Йоту значыт край шугай трамвай
і вкінци тоты назывникы мужского роду якы ся кінчат на о значыт
няньо Стрыко Луйко Ваньо Демко Лемко Семко і другы І до другой
одміны приналежат назывникы середнього роду закінчены на О І я напримір Повересло
право ребро село коромысло чысло то на о море поле сонце на
е І на я такы назывникы як весіля зіля І ту тіж
мусиме звернути увагу на тото же до другой одміны не входят Тоты
назывникы середнього роду в якых при одміні входит суфікс ад яд або
н ту уж мала підповід што мают спільне теля і дівча Але
шырше о тым повім при <unk> одміні Но добрі підсумуйме другу одміну
до якой приналежат назывникы мужского роду закінчены в єднині в называючым одмінку
закінчены согласным Тіж тым з мягкым знаком в тым і тоты назывникы
закінчены на Йоту а і тоты назывникы мужского роду закінчены на о
няньострыко Уйко ваньодемко І до другой одміны приналежат назывникы середнього роду закінчены
на О Е Без тых якы при одміні набывают суфікс н добрі
маме дві одміны за собом та послухайме кус музыкы Но файну припомну
лем же находиме ся В языковым гокусі покусі бесідує Димко Трохановскій і
днеска Береме ся вкінци за Лемківскы Одміны назывників Бесідували сме о першій
і другій одміні перейдме до третьой Отже при першій одміні зазначыл єм
же входят До ней назывникы женьского роду закінчены на А по мякым
або Я Посуд іщы такы назывникы женьского роду якы ся кінчат на
согласний в тым мякій согласний в писмі означений мягкым знаком і тоты
назывникы тоты женьскы назывникы приналежат третій одміні Но добрі посмотрме на примірах
груд гаус кіст кров матір ніч церков Част осін ци тін по
лемківскым языку є тота кін То єдна ґрупа наступна то закінчена мягкым
согласным як постіль сіль куділь і маме іщы третю ґрупу женьскых назывників
яка кінчыт ся Йотом напримір колей і збереме до купы До третьой
одміны входят приналежат назывникы женьского роду закінчены на согласний кіст кров церков
цін постіль і колей і вкінци доходиме до четвертой одміны До якой
приналежат назывникы середнього роду в кінцівком Або а по мягкым согласным якы
в писмі одражаме буквом Я котры при одмінюваню мают речены перше спомнены
суфіксы ат яд Або ен Но добрі І якы то назывникы Дайме
Дайме пару примірів Лемча гача кача паця теля І дівча Но то
вкінци нам ся выявило што мают спільне Теля і дівча Не знам
ци то аж кілько ци Лем тілько так ци так теляй дівча
то одміна За тот тема З джінґля здає ся мі же повинна
быти заперта А жебы дати пару примірів того суфіксу якій входит при
одмінюваню то лемча лемчата гача гачата кача качата паця пацята Теля телята
опліче оплічата дівча дівчата а суфікс Н сімя семена імя імена вымя
вымена і так Дусиме памятати же маме дівча Серед нього роду значыт
тото дівча Але уж дівка тота дівка яка приналежыт першій одміні Зато
памятайте тота дівка але тото дівча Та може іщы підсумую До четвертой
одміны входят тоты назывникы середнього роду якы кінчат ся на або а
по мягкым значыт Я котры при одмінюваню мают суфіксы ад ЯК або
Ен лемча гача дівча теля кача опліча і сімє імя вымя Овидите
маме Маме уж <unk> одміны такой вшыткы штырі одміны назывника та спокійні
можеме послухати даякой музикы Тваро мама богало тажди ци є доры так
мама ля геве лем <unk> геке ци маму горбе крижы крази маскожы
не ґраз маси бурасмо краз масе богатоль ци мамы а не до
че дор Деврий сей матьбі не вязне а мяй не маце браце
Ясік майка тот пан другє треєште Ґаравя ормайка або стра зысаня до
гормы богата стріча Е ну реальне ципа богатести ци є дорода побі
Но файно нашли сме ниска назывник Як част мовы і вымінили сме
сой штырі його одміны Зато жебы уж тему не передолжати підсумуйме До
першой одміны приналежат тоты назывникы якы кінчат ся на а або я
наприм женьскы назывникы назывникы женьского роду такы як Боденка Борода Весна Весна
мама тета палюнка курятина Свара ци учытелька Маме і такы назывникы женьского
рода якы кінчат ся на але по ґрупі букв жы чы і
шы маме тоты женьскы назывникы закінчены на я гуня доля земля колешня
і пшениця або і Лемкыня і маме тоты женьскы назывникы закінчены надміністрация
морфолоґія і шыя До першой належат до першой одміны належат тіж імушскы
назывникы закінчены на або Я значыт Лука слуга староста Бача і лия
А і тоты назывникы без окрисленого роду причыслены до так званого спільного
роду як плетюга ци сирота До другой одміны належат назывникы мужского роду
закінчены вєднині в назывуючым одмінку согласным як ворог выллят гудак Дуган ци
біль корабель учытель Бо край і шугай а і тоты назывникы женьского
роду якє ся кінчат на о няньо цико уікованьо Лемко до другой
одміны причыслиме тіж назывникы середнього роду якє ся кінчат на о Е
окрем тых якы Вінюваню набывают суфіксы ат яд або Ен значыт такы
назывникы як повересло право ребро село море поле Сонце Бесіля зіля і
т Маме третю одміну назывників до якой входят назывникы жыньского роду з
основом закінченом на согласний в тым і мягкій согласний напр груд кіст
кров матір ніч або церков мом постіль ціль і колей і <unk>
остатня одміна до якой входят назывникы середнього роду з кінцівком А або
А по мягкым означены як Я якы при одмінюваню мают суфіксы ат
я <unk> і Н А то лемча гача кача теля дівче опліче
або сімя і імя Добрі нагнеска Нагнеска буде тілко зато же коли
зачнеме першу одміну то бы сме і до пілночы могли сідити А
я постарам ся за тыжден оповісти або приближыти першу одміну єй підтыпы
як в писмі записуєме Але то буде уж на другій тыжден Знам
же може бы сте хотіли зачати од теляты і дівчаты Но але
Ідме по порядку значыт забудеме зачынати омовліня назывника од першой одміны Яку
До якой уж як певно знате Як сте ся уж дознали Входят
назывникы закінчены на Або Я і женьского роду і мужского роду Но
добрі во зас зачынам плести о тых одмінах а нанеска уж мате
певно дост Зато п мало ся буду пращал желал вшыткого доброго в
днешній недільний вечер а хыба же будете слухати повторіня то може і
рано полудне по полудне і так дале Так ци так тримайте ся
тепло бесідувал до вас Демко Трохановскій в авдициі Языковий гокус покус Дзвонте
до радия пиште до радия а кєд мате даякы звіданя проблемы в
обшыри языка або даякы пропозициі што бы сте хотіли почути в языковым
гокусі покусі пиште на демко ет лем крапка Еф м там де
єм повіл ет стайт стал ти сой завінач малпу сабацку ци ци
як там хто хоче тото а з хвостиком Тримайте ся чуєме ся
о тыжден Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрептут бандуры А може компері
Чом не можеме быти існами Што мают спільне теля і дівча Ци
можеме вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес уж чысто
лемківскій Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым
столі Чом дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют мт файлі доступ до фейсбука та
майля і інчого сітьового совчыру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати сухай авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчы
ся гокус покус