Языковий Гокус Покус #34 - 12 II 2012 - Ślady liczby podwójnej
Еп. 34

Языковий Гокус Покус #34 - 12 II 2012 - Ślady liczby podwójnej

Опис епізоду

W odcinku 34 audycji „Językowy Hokus Pokus“ omówiono dwoinę, czyli dawną kategorię liczby oznaczającą parę przedmiotów lub osób, oraz jej miejsce w historii języka. Pokazano też, jakie ślady tej formy zachowały się do dziś w języku łemkowskim, m.in. w liczebnikach i niektórych formach rzeczowników oraz przymiotników.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компери Чом мож
мети іслами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы
чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи
нашы предкы мали уладу вымовы Што ся находит на швецкым стилі Чом
дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют майлі доступ до Фейсбу та майля і інчого
сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай
авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчы ся гокус покус
Витайте дорогы радийо слухачы з той страны Демко Трохановскій в штотыжньовій авдициі
Языковий гокус Покус і зас ся нам температура збільшыла В мене мінус
девят Значыт же тото глобальне отепліня цілый час діє і помалы треба
буде заміняти зимовы загорткы і холошні Надашто легше Але здає ся мі
же не о температурі смету винны бесідувати Ну хыбаль же тото ґлобальне
отипліня буде даяк влияло на розвиток нашого языка Але покля што іщы
Не виджу жебы такы процесы заходили Зато лишме температуру одставме ю на
бік най собі она там буде більша меньша най буде студнійше ци
теплійше бо нам тото і так нич не вадит В нашій бесіді
о языку Знате заберал єм ся долго до темы о котрій внеска
буду хотіл повісти Але по кляґуній перейду лем такє мале інтро зроблю
А то так Певно сте ся уж здогадали же Част языковых окусів
і покусів была о історичным розвитку лемківского языка част была такым практікумом
же так речу омовліньом языка днешнього языка як напримір шліпкали сме над
одмінами над том практычном стороном днешнього языка і хоц знам же каждий
має своі преференциі Єден любит тото другій любит Тамто То як написал
наш постійний слухач вшытко є важне і вшытко треба представити І зато
по тым практи кумі внеска буде історична тема тема довойны або двойного
чысла або латиньскє названя дуаліз І так што то єст тота двоіна
одкале ся она взяла Отже жебы поняти што то было найліпше дати
такій примір внеска маме дві катеґориі чысла значыт єднину і множыну Єднина
нам означат єдну штуку єдну річ а множына означат два і більше
штук річ А тота двоіна котра уж не функцийонує як катеґория чысла
означала все два предметы дві штукы дві особы або даякы явиска річы
якы все выступували в парі І коли посмотриме напримір на наше тіло
То одраз найдеме же маме дві рукы дві ногы маме єдно і
другє око маме два рамена од котрых взяли ся плечы і так
Але двоіна окрисляла тіж через часословны формы деякы подіі ци стан Двох
лем осіб Коли вслухате ся в церкви в церквославяньскым языку іщы тота
двойна функцийонує і має ся барз добрі але я приведу примір зо
староруского ґрунту всеволот ім Стислав стояста і познаста брата свойого І тоты
часослова якы мают форму стояста познаста то была форма двойного чысла яка
окрисляла же было іх двох Всеволот і Мстислав Як ся уж певно
додумуєте Днеска бы сме повіли же тот всеволет ім Стислав стояли і
познали правда значыт днеска коли уж не маме двоіны все будеме хоснувати
множыну Але о кілько дувоіна як ґраматична катеґория заникла А самых часословных
форм уж нияк не хоснуєме то можеме достеречы як архаічны явиска остаткы
той двоіны в назывниках і чысловниках а і в лемківскым придавнику Хыба
не трудно ся додумати же як іде о чысловник то двоіна буде
ся односила до формы два Маме два вікна але уж дві дівчыны
і тота форма дві є остатком двоіны в днешнім языку Як бы
сме хотіли хоснувати і в назывнику тоту форму двоіны стару форму двоіны
то поіли бы сме дві дівчыні дві руці дві нозі і так
Зато як видите в тых получынях два і назывник лем в женьскій
формі лишыла ся двоіна але уж не видят на назывник А окрем
дві маме іщы обі або обы дві архаічны формы двойны Видиме тіж
в інчых языках в получыню чыслельника і вельократности до <unk> напримір в
польскым єст <unk> і то є форма стара формат войны або в
росийскым дя Бо уж в получыню трійкы з наступном сотком маме <unk>
і росийскы в лемківскым языку Формат войного чысла ся не лишыла і
маме <unk> То значыт не до кінця ся лишыло бо сама форма
дві іщы є формом двоіны Но добрі дайме сойкус музыкы Мы єма
кому сподоба на зо Михая сонце цивийны важы Витайте по верві находиме
ся в языковым гусі по кусі Історична тема двоіны значыт двойного чысла
з латиньского дуаліс о а мам іщы Білорускє названя парни лік в
білорускым языку коли бы ся дойме од війны одраз ся Здогадаме же
ходит о пару О кілько повіли сме сой о тій парі о
тым чысловнику ІІ якій з очывидных причын товаришыл Двоіні та маме іщы
вельо інчых форм предешыткым назывниковых і передавниковых якы ся лишыли в днешнім
лемківскым і інчых языках а то маме око і маме очы і
тота форма очы то є стара форма іщы взята з двоіны хоц
часом Чул єм окрисліня два ока та здає ся мі же тота
стара форма очы іщы ся цілком добрі має і функцийонує в лемківскым
языку В польскым напримір Очы то сут очы тыма якыма смотриме а
ока то сут тоты Колеса в зупі одраз приходит до головы другій
примір з польского языка як ухо і ушы тоты ушы якыма чуєме
звукы і маме уха напр ухо од горця за якого тримаме Як
іде о ухо в лемківскым языку та формат войны уж не еґзистує
зато же давна форма ушы днеска є формом множыны од назывника уж
тота уж значыт тот інсект знате што там ся часом в волосю
заплянтат І ту найліпше запамятати же в одріжніню од польского языка в
лемківскым є око і очы часом ока Але є ухо і уха
Хто має уха най слухат Або як горня має ухо або часом
і два уха за котрым же ме тримати так тримайме лем не
за ушы Бо з інчой страны тяжко тримати ся за ушы Еле
маме іщы архаічны формы двойны в одміні назывників А то чуєм такы
формы колиси такы звороты жебы можна тріснути дверима або стряснути плечыма або
видіти тіж очыма Тотіж сут стары формы взяти або не взяти тоты
што ся лишыли іщы з двойного чысла Вартат пристанути чом акуратні очыма
дверима ци Плечыма Остали ся такы формы хоц тіж уж як архаічны
остали ся в лемківскым языку І ту чудес не буде бо здає
ся мі одповід є барз проста отже очыма кілько іх маме Дверима
Двері якы часто ся складают З лівой правой дайме на то части
І плечыма плечы давны рамена кілько іх маме Отже і очы і
тоты двері І плечы вяжут ся з чыслом два Зато певно іщы
доднес функцийонуют тоты формы двойного чысла Але о кілько назывниковы формы Якы
іщы ся лишыли з двоіны то уж архаізм то уж такы лем
остаткы Та в придавнику видиме іщы єдну форму яку сме лишыли з
двойного чысла Ту очывидні при придавнику іщы маме місце назывник Маме порядковы
чыслевникы і вшыткы тоты части якы ся одмінюют як придавник Дайме сой
пару примірів маме з чорныма очыма З твоіма дверима з моіма плечыма
І хоц тота форма двоіны в назымнику є іщы архаічна і остатком
двойны то уж тота придавникова форма З чорныма очыма або очами з
моіма дверима дверями дверми і твоіма плечыма плечами є нормативном формом одміны
придавника місце назывника ци чысловника порядкового чысловника о і часопридавника Зато підсумую
творячий одмінок придавника і тых части мовы якы ся подібні одмінюют то
іщы стара формат войны а часом в назывнику маме іщы архаічны формы
очыма дверима плечыма і так іщы жебы завершыти тоту тему повім же
даде од столітя тота форма двойны уж помалы зачала ся затрачати Такы
формы як своі руці уж переходили в форму множного чысла своі рукы
в польскым языку видиме уж даде од ХХ столітя же Двойна уж
не функцийонує Але на примірі украіньского языка видиме же двойна іщы барз
часто функцийонувала іщы в першій половині ХХ столітя і Двоіна і множына
мож повісти функцийонували паралельні Але конец кінцьом в <unk> році науковці дослідникы
писателі якы ся занимали украіньскым языком одшмарили двоіну і приняли на єй
місце множену як норматывну форму музыкы чортына пишыма ци непиона лемпиона лишы
лем пина лем Но добрі Языковий гокус спокус уж помалы іде ґу
кінцьови днешній очывидні Днеска занимали сме ся двоіном двойным чыслом парным ліком
як з білоруского або дуалісом як з латиньского языка Тоты дрібничкы якы
остали ся в лемківскым языку думам же можеме хоснувати зато же тоты
стары архаічны Формы творят красоту языка Зато як дакому треба дохторя з
чорныма очыма Або як дахто ся так знервує і трісне дверима І
стрясне плечыма та най знає же бере участ в великым проєкті Зберіганя
двойны в лемківскым языку Я помалы буду кінчыл Вы зберігайте двойну в
лемківскым языку памятаючы же маме іщы множыну Но добрі то тілько Бесідувал
до вас Демко Трохановскій в інтернетовій версиі дем ком крапка фм но
што ж Остало мі лем попращати ся з вами тримайте ся тепло
мычує мі ся о тыжден то был языковий гокус покус Языковий гокус
выкус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компери Чом мож медити існами
Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы чом Кыів
был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи нашы предкы
мали ладу вымовы Што ся находит на швецкым стилі чом дотеперішніх відруючых
мобілюк інсталюют майлі доступ до Фейсбу та майля і інчого сітьового совчеру
і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай авдициі языковий
гокус покус значыт знай язык і вчы ся гокус покус