Языковий Гокус Покус #6 - 19 II 2012 - Liczba podwójna i nosówki
Еп. 35

Языковий Гокус Покус #6 - 19 II 2012 - Liczba podwójna i nosówki

•

Опис епізоду

W odcinku „Językowy Hokus Pokus“ prowadzący omawia ślady dawnej liczby podwójnej w języku łemkowskim, podając przykład formy „orać końma“. Porusza też pochodzenie słowa „nędza“ oraz dawne nosówki i ich odbicia w nazwach miejscowych, takich jak Sącz i Nowy Sącz.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компери Чом мож
мети існами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы
Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес уж чысто лемківскій Одколи нашы
предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым столі Чом дотеперішніх
вібруючых мобільюк інсталюют мт файлі доступ до фейсбука та майля і інчого
сітьового софтвару і аплікаций Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай
авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчы ся гокус покус
Витайте шановны радийо слухачы з той страны Демко Трохановскій в нашій штотыжньовій
авдициі Языковий гос Покус Од парох тыжнів якоси так зачынам од температуры
бо пару тыжнів тому был мороз Як враз тріщал за вікнами а
о тыжден два пізнійше уж як было мінус <unk> ся нам здавало
же горяч така же і везгорткы мож было ходити Но в мене
два Вжезера І уж не знам жебы консеквенцию тримати та певно уж
треба бы было ходити такыма як нас сам господ Бох сотворіл Іде
тілько о температурі бо якоси зачати треба зато єм зачал Але одраз
полетиме дальше Бо метеоролоґічны справы нас ту не будут тримати тем ся
не будеме занимати бо маме своі языковы справы до мовліня А то
так тыжден тому бесідували сме сой о двоіні о тіій катеґориі чысла
яка уж не функцийонує в лемківскым языку ой в більшости славяньскых языків
уж єй неє А тота двоіна значыт двойне чысло давно колиси хоснуване
было для означыня пары для означыня двох осіб двох річы двох явиск
Днеска маме єднотне чысло і множне чысло значыты тоты катеґориі якы означают
єдну річ або більше як єдну річ Конец кінцьом тота двойна уж
вмерла в языку але єй остаткы іщы видиме в языках славяньскых языках
а і в лемківскым языку І тыжден тому просил єм Вас же
кєд найдете даякы приміры остатків двоіны в лемківскым языку жебы сте прислали
І а як же Хто прислал уж певно знате пан Мариюш барз
файний примір ораты кіньма якє выходит од ораты двома конями І хоц
днеска в множыні будеме барже хоснувати тоту форму значыт орати конями ци
кіньми Але орати двома кіньма то барз інтересуючий примір остатку архаізму двойны
в лемківскым языку І так маме або можеме смотріти очыма тріснути дверима
стряснути плечыма або орати кіньма барз дякую за тот примір буде цінным
архаізмом цінным приміром в будучій історичній ґраматиці лемківского языка яка маєме надію
неодолга ся напише Але пан Мариюш не стоіт в місци не реаґує
лем на моі звіданя і на моі проблемы і просьбы але тіж
сам зачыплят о інчы річы і проблемы языковы проблемы жебы сме ся
добрі розуміли Пан Мариюш здітує о польскє слово ненза як є за
словником Горощака Буде біда ци нужда Пан Мариюші подає ту похідны нуждар
і нужденник але приводит тіж слово нза як хоснуване Лемками і конец
кінцьом доходит до реалізациі носовых гласных якы уж не функцийонуют в лемківскым
языку Бесідувал єм о тым здає ся мі в єдным з першых
языковых гокусів покусів же давны носовы гласны м і О мают Мают
внеска ци давно тому перешли і а по мягкым А то давне
ЕМ перешло Вдавне o Ю або У І Панариюш зачыплят о місцевости
Санч і Пантна І сонч по польскы сонч значыт носовый гласний о
є ту добрым приміром приниманя інчой як тота історична реалізациі ци континуациі
носовых власных Але напевно Є то приняте з польского ци інчых языків
Зрештом історычны названя Санча ци Нового Санча то Нова Сандец Сандец Уй
Сандец Хыба так по мадярскы было Зато видиме же і в латиньскых
названях і в мадярскій версиі тота реалізация носового гласного он єк а
н Ту бы м хотіл іщы доповісти і єдну справу од же
Тоты носовы гласны якы в славяньскых языках уж заникли і остали ся
лем в польскым языку і в самым польскым мали кус таку покручену
історию Отже в столітю тоты носовы гласны Ом і обнижыли свою артикуляцию
і перешли такє посередні они ся зляли в єден звук Потім о
пару століть пізнійше так даде в <unk> ст єден зляний звук носовый
зас розышол ся на Оі Ем але не все консеквентні значыт видиме
маме приміры пєнць і пьонтка значыт в єдным слові М і в
основі слова Ом ци голомб голембя зомб зембу і так І хоц
носовы гласны то прикмета польского языка та лишыли ся они такой лем
зато же в столітю были барз експонуваны в літературній нормі польского языка
Бо днеска передовшыткым в говірках польскых видиме заниканя носовых гласных О а
ту іщы може такій єден примір з польского языка Місто Сандоміш якє
походит од давного Сендоміж од імена Сендомір ту тіж видиме пробу одданя
в записі того фонему того гласного і вертаючы до лемківского простору такы
слова як Пантна Санч або локальні вансы якобаюсы ци вандрівка сут днешньом
реалізацийом запожыченом кусреалізацийом носовых гласных з польского языка є зато дайме собі
кус музыкы блана двана два тота деляна два на цим Lin<unk>Э кольо
ведеме нєцдай <unk> дале ахто зыпладе ле бето єґеда цаґа няґа ня
Єст мене ґарний глапет дас ся стреле бєль треле тає на як
раз то єст лебе де лем де мале тебе лемпер єсмо Йоле
лята кроця ребона на рецкы варецко Йо Витайте зас находиме ся в
языковым гокусі по кусі мали сме днеска приміры Двоіны мали сме Санч
пантнувансе і вандрівку і перейдеме ґ темі Днеска хотіл бым ся заняти
такыма словами якы часом роблят проблем такій проблем якій выходит з причыны
близкости польского языка як державного языка як языка якій чуєме на штоден
в радию в телевізиі в ґазетах і тым способом часом слова якы
выступуют і в лемківскым і в польскым языку подібні звучат а мают
інче значыня часом І мы путаме оба хоснуючы лемківскій язык Зачну хыба
од того што чуєте в джунґли языкового гокуса покуса ци можна вылічыти
грошы Тема є дост актуальна зато же маме великій Кризис в Евролянді
значыт в тых державах ЕС якы як валюту мают евро Што жы
я не економіста і хыбаль не одповім Вам на тото звіданя Ци
можна грошы вылічыти Колиси того проблему не было зато же люде як
ся торгували не хоснували грошы лем тыма товарами ся міняли Як співанці
Ой ты старий шалений міняйме ся на жены дам ти стару за
младу і капусты за граду Зато На зіданя Ци можеме грошы вылічыти
Вам На певно нич не одповім але напевно повім же грошы можеме
рахувати порахувати обрахувати вырахувати А вылічыти што ж то жне справа языкового
гокуса покуса Зато памятайте грошы рахуєме А не лічыме Наступний примір якій
хочу привести о або звіданю ци можеме стати на своіх ногах Ту
акуратні одповід знам зато же стати на певно не можеме Можеме стояти
на ногах А кєд уж міцно стоіме на тых ногах міцно стоіме
на земли можеме стати ся дакым Ту асоцияция з польского языка є
така же в польскым языку часосово стать і стать ся звучат так
само Але запамятайме же в лемківскым є інакше є стояти і стати
но добрі мали сме економію фінансы мали сме повседневну тему стояня і
оставаня а тепер дашто з біолоґіі Маме такого пташка як синик і
його женьскій вид з Синиця акінличкій пташок мешкат такой в цілій Европі
окрем Пілночной Скандинавіі і напевно з того даколи виділи напримір зимом люде
кормлят тоты птахы высыпуючы кыршыны хліба А коли хотіли бы сме тоту
синицю синичку ци синика даяк получыти з польскым терміном сініця або сініце
то маме або хвороту або громаду саможывных орґанізмів Уф што бы тото
ни значыло А одкрываючы доцяп свою карту Наша синиця наш синик синичка
то польска сікорка сікора З інчой бочкы приведу примір ключы Маме в
польскым языку ключе Маме в лемківскым ключы і якыма отвераме двері або
інакше хоснуючы двоіну Выходячы дверима запераме іх на ключ на ключы Але
тоты ключы мают в лемківскым языку іщы другє значыня Іде мі о
тоты ключы якыма оддыхаме якы стают ся чорны як асфальт коли куриме
ключы якы наполняме свіжым гірскым повітрьом будучы на Лемковині зато памятайме же
плюца чуєм такій термін то є польонізм і радше хоснуйме форму ключы
тым барже же маме іщы другє слово хоснуване на середній Лемковині Легкы
Но добрі О або іщы ні не добрі значыт добрі Але колиси
бесідувал єм о префіксах про і пере або в неполноголосній формі пре
Маме такы часосло як продати і передати Продати можеме авто А передати
вістку Ту асоцияция з польскым языком є така же в польскым языку
тот префікс реалізуваный є єдным способом через пше Пшедаць значыт спшедаць або
Пеказать В нас сут два про і пере Ту іщы мам єден
примір тіж коли си о ним бесідувал часослово проходити і переходити проходит
час проходит стріча а переходит ся з місця на місце переходит ся
границю Зато як сме при ходжыню то дам іщы єден примір часослова
находити або находити ся Можеме ся фест находити по Лемківскых горах але
можеме тіж находити ся в самых Лемківскых Горах Тото часослово має два
значыня переміщаня ся і другє быти в якысым місци находити ся Є
такых примірів могли бы сме ту привести о привести або заєдно приводити
Дуже Але хотіл бы м іщы звернути увагу на інчы слова якы
мают такє саме значыня в лемківскым языку але кусітска інакше звучат Іду
ґу інчому речыню з нашого джінґля з нашого языкового го кусового покусового
джінґля што ся находит на швецкым столі І ту тіж детальнійше вам
не одповід на тото звіданя зато же я не Швец а друга
справа же тота професия Швеця тіж уж заникат і дост рідко уж
можеме стрітити швецкы заклады Тепер люде коли ім ся уж черевікы доцяп
сходят ідут купити другы але колиси як і зо три поколіня в
єдных черевіках Ходили шведска професия была барз барз популярна І і інчий
примір такій з дітинства бо певно каждий з вас напевно каждий з
вас был колиси молодым дітином і попюк ся Копрілами Я мал так
нераз і ся барз чудувал чом моі колеґы пекли ся покрілами а
я ся пюк копрілами Николи м до того не дошол але запамятайме
же в лемківскым языку є Коприла О мам іщы єден Примір выберу
може є зачал єм метеоролоґійом зачал єм температуром і ту тіж такій
примір з той обшыри якій окрем того часто выступує В горах гмла
Тяжко ся в ній іздит автом мож ся стратити і ниж не
видно Загмлена хвиля часом може быти позитивна бо коли сме на вершку
горы можеме быти понад ньом понад том гмлом Тот ефект найліпше видно
в высокых горах і то так як бы сме стояли над морьом
і лем вершкы гір видно як на долони Романтичні нам ся зробило
музыка Прошу це де циґанка нарку пага бо оц яка чуженица та
во мю жолты брат Е циґа нося аза за циґа ноця чорного
за циґа на ся чор маля бога Циґа ночаза за циґа нося
чорнова зазера нося чормай Выдміменя циґан скуча роботы хоч на карты кіж
жадат Езацина ночта чорно ляза циґа ночка чорна ля порада циґа циґа
ночка чорно ляза циґра ночка чорна ляпора Водмі седе по варку ся
ляда і мудра до шляпы нужна ециґа ношта чорна лаза циґа ношта
чорна циґа ночта лаза лаза циґа ношта чорна лаза циґа ношта чорна
Возьме ся деца пяйна ЕСпыля ноча за циґа чорном Лация машта чорна
яй так дарі бадьом яці шепцо цика маза цина мацина машта чор
мая машта чорна па Возьмі себе і дя лежыт душа Езацина носка
чорного азацина маца чорна ляпа зина Лова мацина маци Возьмі ся ґе
є в реку місця бурка єй нужна Е циґано ця зациґа матка
чорнобляцина матка чорна Яплоґа Циґано Шацина матка чорноґлязация матка чорна япло Возьмі
себе скува Дзяют і коты і машыны жы циґа за циґано ся
циґа циґна Япыганолязацина чорна як дари украє та падя За нейом а
інто сам не пайдо Енофраза за циґано старнолязация маска чорна янофраза за
циґано старнолязация маска чорна япа Возьму я беля русит лапеты пайом зєна
работа ет вечор пайот Вертаме до языкового гокуса покуса В мене за
вікном уж темно Дощ і хто знає може заран рано буде гмла
о котрій сме бесідували пару хвиль перше Бесідували сме о коприлах о
швецкым столі бесідували сме о тым ци даст ся вылічыти грошы вылічыти
може і ні але вырахувати обрахувати напевно Так ту моя одозва до
вас а такой дві одозвы Перше Не забывайте тых нашых лемківскых слів
старайте ся іх хоснувати в добрым значыню стійме міцно на земли і
останьме собом Передавайте інчым же є такє радийо як Лем фм а
кєд мате свій бізнес то продавайте дуже святкуйте Неперехідны праздникы якы проходят
в протягу рока а я ся уж буду пращал маючы іщы тоту
другу просьбу пиште кілько ся даст до языкового гокуса покуса я постарам
ся омовити вашы пропозициі тем одповісти на звіданя Кєде буду знал таку
одповід Ана днеска Уж буде тілько мій майльовий адреска Ina et<unk> ЛЕМ
крапка Ф м бесідувал до вас Демко Трохановскій вцет Котрі сим языковым
гокусі покусі Тримайте ся тепло Языковий гокус покус Ци бандуристы скрипчут бандуры
А може компері Чом не можеме бити Услами Што мают спільне теля
і дівча Ци можеме вылічыти грошы чом Кыів был колиси східньословяньскій а
днес уж чысто лемківскій Одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся
находит на швецкым столі чом дотеперішніх відуючых мобілюк інсталюют Лайлі доступ до
Фейсбу та майля і інчого сітьового совчыру і аплікациі Кєд хочеш ся
дашто о тым дознати сухай авдициі языковий гокус покус значыт знай язык
і вчы ся гокус покус