Языковий Гокус Покус #37 - 4 III 2012 - Gra znaczeń
•
Опис епізоду
Odcinek „Językowy Hokus Pokus“ z 4 marca 2012 r. poświęcono ciekawostkom językowym i grze znaczeń w języku łemkowskim. Prowadzący i gość omawiają nazwy gadów, homonimy oraz różne użycia słów takich jak „długi“ i „gruby“.
Автоматычна транскрипция
Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компери Чом мож
мети іслами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы
Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес уж чысто лемківскій Одколи нашы
предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым столі Чом дотеперішніх
вібруючых мобільюк інсталюют мт файлі доступ до фейсбука та майля і інчого
сітьового софтвару і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай
авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчы ся гокус покус
Видайте шановны Радийо слухач з той страны Демко Трохановскій в языковым гокусі
Покусі Є тото кінцьове є значыт же є добрі а Буде штораз
ліпше До нашых тамтотыжньовых бесід прилучат ся незмордуваний пан Мариюш і хоче
пояснити біолоґічны терміны ґрупы гадів в лемківскым языку Я уж ся до
того признал же Яны біолоґ ани нич близкого з той обшыри але
лем підсумую же до гада І до долгого ци змыя доходит веретениця
польска ящурка Є ту така веретениця яка подібна єст до гада ци
до змыя але все остає веретеницьом то польскій падалец Але наша бесіда
зачала ся од того же пан Мариюш привюл примір гомонімічного выражыня долгій
же то не мусит быти долгій час долгє жытя долга дорога але
тіж долгій то тот долгій якій Сычыт в траві І ту ци
долгій ци змий ци гад ци веретиниця вшыткы они то гады Од
того як приводит пан Мариюш взяли ся брыдкы повіджыня на дакого ты
гаде ты гадицьо значыт ты якій або яка кусаш І сут то
напевно неґативны названя перед вшыткым люди Но добрі але мали сме гады
та маме і люди люде належат до ґрупы Цицаків за біолоґічным клясифікацийом
Маме іщы плазуны до якых належат жабы а і птахы синичкы вороблі
і такы інчы голубы орлы астрябы і другы Йой та маме іщы
рыбы што ж Бесідувал єм же Яне Біолок зато ся не буду
тым занимал як тото вшытко выглядат в еволюциі і не буду ся
уж вгулял в тоты темы Хтоє кым Знам же подля інчой біблійной
теориі Адам і Єва были Карпаторусинами ани уж єм думал же єм
стратил але єм Нашол вертаючы ся дозаду в еволюциі як нас вчат
в школі серед хырбетників маме цицакы птахы гады плазуны рыбы і іщы
перше такы якысы першы зірядка што мали хырбет Нобрі бы ся зас
заведу в темы на якых ся доцяп не знам кінчаючы тоты Выводы
іщы приведу примір пана Мариюша на гомонімічне выражыня грубий а конкретні груба
жена може быти груба але не в сенсі же дуже іст же
єст туга А в тым значыню же буде мала дітину єст временна
ту іщы можеме кольоквіяльні повісти бріхата Але груба жена то єдно можут
быти тіж грубы слова тверды слова остры слова Крикливы слова І товды
можеме сміло повісти же то сут грубы слова Я іщы верну до
грубой бременной жены груба може быти тіж корова але она уж не
буде бременна а буде тюлна І жебы тоту грубіст уж помало кінчы
ти словнику Ювеній Турчын словнику Бесіды села Тылич маме іщы грубы пінязі
то сут тоты з великыма номіналами банкноты пінязі грубы пінязі І што
ся тычыт кореспонденциі на внеска буде тію зато дайме сой даяку музыку
а о хвилю підеме дальше діся єм то за зволю за зволю
Опрацатамо скару осталюкы поза скалестичкам єднє анічкам там і она міва єй
червеновічка остала Єд єрвеналічна Еяліцка панічка дай же мі за полоска Ей
Еніского ніт соці цайном паєм зо вашыньом єдной де аєдно ratuя кєц
тиш барта пані тайны аєтайда кєт тіж бар памята за вас дає
Ея людска памітскал Кєд сум я уж запляцила не вешя демократови одприяй
ниєнови Емокрацови Оціняй сой буде копіця дезові І ви там по перві
Находиме ся в языковым гокусі покусі Така авдиция знате ґадаме ся і
о цицях синичках гадах плазунах грубых женах тюрных коровах жебы сте лем
не подумали же будемо языку бесідувати Та дежбы гады долгы і змыі
а і веретиниці кусали і Лемків Зато привели сме і інчы хырбетникы
Але жебы было ближе того языка то внеска буде о книжці і
до книжці не буд кого бо професора Александра Дуліченкы з університету в
Тарту в Естоніі Є то выдатний славіста якій на штоден мож повісти
занимат ся мікроязыками і в послідні часы барз собі улюбил медже інчыма
темы звязаны з кашубскым языком і з русиньскым языком Книжка ой народне
книжка то книга бо має понад <unk> сторін написана в росийскым языку
має наголок Пісменност і літературны языкі Карпатской Руси І по русиньскы то
буде писменництво і літературны языкы Карпатской Руси Є то монументальне выданя а
іщы лем речу же выданя книгы фінансувал фонд Стівена Чепы меценаса русиньской
культуры а сама книжка была выдана в <unk> році в Ужгороді Выдавництвом
Валерия Падяка Што ж можу повісти о тій книзі Монументальне великє выданя
якє приводит приміры писменництва карпаторусиньского писменництва уж од столітя Є ту подана
клясифікация розвитку карпаторусиньского писменництва і дост докладні описує його періоды Уж в
першым языковым гокусі покусі бесідувал єм же даколи будеме ся занимати розвитком
русиньского літературного языка але внеска лем так о жебы тему рушыти подам
пару фактів Отже істория зачынат ся в <unk> році і професор Дуліченко
автор той книгы приводит першу знану нам гнеска грамоту яка была написана
в карпаторусиньскій языковій обшыри Є то перший памятник карпаторуньского писменництва і є
то грамота о оснуваню рушевского монастыря св Архангела Михаіла в Марамарошы ориґінал
написаный єрковнославяньском азбуком І за суґестийом науковця якій одкрыл тоту грамоту на
початку ХХ столітя Грамота была написана якысым румуном Але што єй важне
знаме же товды літературным языком тым писаным языком карпатскых русинів был церковнославяньскій
язык а конкретні його східньославяньска редакция і разом з розвитком вшыткых східньославяньскых
языків коли зачали ся они од себе ріжнити В тым тексті находиме
уж першы локальны прикметы одходжыня од того церквославяньского стандарду што ж правда
лем в ґрафіці лем в писмі але уж тот початок з <unk>
рока Свідчыт о тым же не лем в <unk> р зачали сме
свою історию історию нашого языка І прочытам Вам тоту грамоту зато же
єй она цілком зрозуміла с Аз аз Я пан Радуль віцешпан Марамурешскій
і жупан Банко і Тодір і Шандр Немішы од Сарвасова Іванчук Драгомір
і брат його Дан і Леока Белькович і Костре Драгушевич і Косте
Попол і Нан Од Спункы даєме відомо сім нашым листом всякому кто
посмотрит на сес лист а же балица Воєвода і драх мещер зидашет
церков в імя св Архангела Михаіла на земли Тересовской і пред нами
Дадоше од свойого урыка три села монастырів <unk> млин єдно село Терес
а друго Кривич а третє Крушево і Млин што є на земли
догопольской на сопункы де падаєт спинца утису да служат монастырю святого архангела
Михаіла а по іх смерти і Думитру Воєвода і брат його Александр
Мещер Дадоше пред нами всіми тія з села святому Архангелу Михаілу од
свойого Урыка село Тарась і село Кривдчыць і село Крушево і млин
што є на земли длюгопольской на сопонкы де падаєт спунца утису А
тія з села Дадоше пред нами і на наше віданіє і з
полем і з лісом і з водою і се всім прижытком да
будут монастыру писано под нашыма печатами на столным місті у Сигіту в
літо <unk> місяця мая в перший ден Як видите барз зрозуміле хоц
грамота написана понад <unk> років тому Але мам іщы ліпше Пробачте же
о минул пару століть і перейду до верша написаного в <unk> році
Бо ту уж такой вшытко буде зрозуміле Студентскій верш Ах коли я
почну дашто проповідати то ся з мене вшыткы будете сміяти Же швелбаво
бесідую Я ся сам собі барзо дивую але собі мусю конечні язык
дати подрузати жебы м частійше могол выгваряти Бо коли мі приде латиньскым
языком мовити то мій не каждий може розуміти Хыбаль ся з паном
Жаком по латиньскы знам догваряти коли мя каже на столец простерати кія
кландо маґістер клямат Анас ілюм Ах в той час аж ся смію
Просим ся барзо жебы мі было одпущено але мене лем складенно а
добрі очыщенно Юй ю юй втікаю за стол з плачом а іщы
мні гроженно з корбачом А уж не хцу вас на дальше забавляти
бо бы сте мя зунували слухати А то си не майте панове
за тереп здере так моя ката і колбасы забере І як куч
ся так добрі чытат іщы другій прочытам Добру новину брате звістуєш же
зубы на кнішы готуєш віщыряш зубы на колбасу бо єс не мал
дотля часу Мліє ти серце на солонину але завше кєбы с мал
кій похребтину Прото єс ся в пошті в школі невеле і научыл
Боєс ся на ріпі і на кіселиці мучыл Мовил єм Ты жебы
с ся не обідал ґди єс в школі подля мене сідал А
вы слухаче до церкви ходте а пану Богу за ту ся мольте
Абы оддалил тяжкого біду Я зато Бога просити буду абы вас пан
Бог всіх благословил вдячні приймите што єм Вам мовил Видите маме два
вершы з <unk> р якы цілком по лемківскы написаны Маме ту слово
дашто Маме часу слова з вертаном частком ся якы сут уж розділены
то ся з мене вшыткы будете сміяти леска вшыткы окрем русиньского східньославяньскы
языкы мают тоту частку писану разом з часословом а в русиньскым языку
може єм повісти сміяти ся або ся сміяти з дачого Маме ту
слова такы як вшыткы латиньскым очыщенно Де по ґрупі Кыґгыхы і Шычы
шы находиме наше русиньскє заднє ы Видиме слово лем але мене лем
складенно о добрі очыщенно Маме часо слово быти без місце назывника бо
єс не мал дотля часу само слово дотля якій гнеска найдеме в
нашым языку І кєбы с мал кіпохриптину кєбыс чудове наше днешнє хоснуване
слово музыка буде ярма буде прясо обісереду та спожена ярма верогы про
тондя бо одят буде задурньом од дом ластиво Нас то розкопришлюю ся
розпочало а самою стару мало мі давали Єдині одічал друга таляра другы
Аны Пилко бо є дуже стара Пряшол він на нашом ґрупця боганого
по веду тяжыва аж до гуменого Кєд я добрі пром а же
нич родачу куплю собі ліпшу хоц дашто плачу жену і я там
продолам ле і заплакал то мі тера кубе мозкы ціла Він знов
на ярма кухнул тя бога циґне стратуньом а го за дорогу Біду
знов на рмок І витайте зас поперей Хоц витайте ной ні витайте
най буде витайте хоц помалы Приходит час прощаня але іщы іщы Признам
ся Вам же днеска зачал єм кус бесідувати о розвитку літературного языка
літературного русиньского языка Зато же штораз барз же ся нервую бортачками якы
бесідуют же того неє Але што ж то не вина бортачків же
они ся такы вродили Я лем мам до Вас таку одозву жебы
сте знали же так як і Міколай Вей в столітю писал же
Поляци Нєґенсі і свой язык маю хоц писал тото в інчым контексті
в контексті латиномовного реалу та знайме і мы же маме з чого
быти горды Бо окрем той грамоты з <unk> рока і по латині
нашы писали Павел Русин скросна выдатний гуманіста якій не дал собі свойого
походжыня одобрати як і інчу Але чуєме ся о тыжден Бесідувал до
вас Дем коет Лем Крапка Фм значыт демко Трохановскій то был языковий
гокус покус Тримайте ся тепло Языковий гокус покус Ци бандуристы скрипчут бандуры
А може компері Чом не можеме бити Услами Што мают спільне теля
і дівча Ци можеме вылічыти грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а
днес є уж чысто лемківскій Одколи нашы предкы мали уладу вымовы што
ся находит на швецкым столі чом дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют Лайлі доступ
до Фейсбу та майля і інчого сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш
ся дашто о тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус значыт знай
язык і вчы ся гокус покус
