Языковий Гокус Покус #42 - 8 IV 2012 - Skróty i abrewiatury
•
Опис епізоду
W 42. odcinku autor mówi o abrewiaturach, czyli skrótach w języku łemkowskim/rusińskim, i wyjaśnia ich podstawowe typy. Przywołuje też historyczne użycie skrótów w piśmie cerkiewnosłowiańskim oraz podaje przykłady z nazw organizacji i państw.
Автоматычна транскрипция
Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компери Чом мож
мети іслами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы
Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес уж чысто лемківскій Одколи нашы
предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым столі Чом дотеперішніх
вібруючых мобільюк інсталюют Лайлі доступ до фейсбука та майля і інчого сітьового
софару і аплікаций Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай авдициі
языковий гокус покус значыт знай язык і вчы ся гокус покус Витайте
дорогы радийо слухачы з той страны Зас Лемко Трохановскій як што неділю
Зас В языковым гокусі покусі Што є што неділю І зато же
зас я і зас языковий гокус покус як што неділю Зато зас
буде О языку Але найперше хыбаль зачну од інчой справы бо уж
ім повіл же днеска неділя а принаймі для тых што слухают премєру
языкового куса покуса і з той причыны хотіл бы м поздоровити тых
што Гнеска празднуют радіст Воскресенія ай тых што за церковным східнім церковным
календарьом гнеска празднуют вхід Господній до Єрусалиму якій звут тіж квітном Недільом
а може і при нагоді посвятили Гнеска багніткы І жебы было більше
о языку натепер скінчу поздоровліня і перейду ґуднешній темі Два тыжні тому
назад бесідувал єм о новій лексиці яка являт ся в лемківскым языку
значыт она ся являт в каждым языку медже інчыма в лемківскым Но
кєд уж слухати мя не перший раз знате же буду ішол ґу
лемківскому русиньскому языкови Днешня тема то абревіятуры По нашому скорочыня хоц повівам
же і аблюятуры то лемківскє слово хоц не коріннє а само слово
выводит ся од латиньского бревіс значыт Короткій Як певно знате скорочыня абревіатуры
явили ся од самого початку коли люде зачынали штоси записувати знаками буквами
єроґліфами або інчыма системами Зато жебы зберече кус місця жебы сам запис
остал кус коротшым і може ся ту не буду над тым розводил
бо скоро хочу перейти до днешньой темы лемківскых скорочынь лемківскых абревіятур Тілько
лем повім же коли літературным языком вшыткых Русинів был церковнославяньскій язык та
його ґрафічний систем мал барз дуже абревіятур скорочынь кєд дахто чытал церковнославяньску
азбуку знає же част слів написаных є Титлами Ци може описаных є
титлами І так отец ци ангел скорочували до першой і остатньой буквы
часом довали вшыдалеку посередині выключували гласны і Означували горі тексту же там
іщы штоси єст і хоснуване было тото до найбарже популярных найбарже відомых
слів такых якы ся барз часто повтаряли І уж як єм повіл
же ту ходило о ощадніст місця атраменту часу того хто записує даний
текст Но добрі але остатнім часом бесідували сме о новій лексыці в
лемківскым русиньскым языку І тоты скорочыня абревіятуры дост часто можеме зачыслити до
той новой лексикы Ду Вам повім же в вельох языках інакше класифікуют
абревіятуры Зато моя пропозиция є така жебы взяти іх в такых пару
мішків і може так барз детальні ся нима не занимати од той
клясифікацийной страны Но так то назвуйме сой Першу ґрупу Перший мішок і
то буде буклова абревіатура Є то скорочыня якє твориме од першых букв
передовшыткым названь даякых орґанізаций даякых явискы держав ци процесів І маме <unk>
то є Стоваришыня Лемків СРБ Стоваришыня Руска Бурса Світова Рада Русинів Маме
о ту файний примір ЯП Ту ся мусите уж самы Додумати о
і коли бы сме хотіли скоро повісти бо тому служыт абревіатура скорочыня
та речеме же ЯГ є частю радия Лем фм якє є введене
СБa Бурса Але маме тіж названя держав ЗА ЗША ци ПРольска Республика
Але кєд іде уж о інчы державы історичны державы якы істнували кєд
чытали сте на што о Рускій Народній Республиці званій Фльориньском Республиком або
тіж історикы называли якус інакше так ци такє само названя было Руска
Народна Республика значыт РН І може коли бы по І світовій війні
істнувала така орґанізация якы ОС Н орґанізация Зєднаных Народів Та може тота
РН істнувала бы до днес Але то уж істория днеска ся тым
не будеме занимати Ой зможе з такых што м си ту записал
най буде Ц і розшыріня той абревіятуры то Польска Автокефальна Православна Церков
І так маме тот мішок з буквовыма абревіятурами І я го пошырю
іщы о інчомовны такы як В єст Вордвеб з анґлийского ци о
ні аж так мудра тота відоміст не є <unk>atur<unk>e<unk> Маме іщы значыт
<unk> або о може такє Брици І хоц ориґінальні в анґлискій бесіди
будеме тото писати як бе Б і Ц Та зато же мы
уж знаме о яку орґанізацию о яку фірму ходит не будеме переводити
єй значыня а саму абревіатуру запишеме як б лемківскым языку а прочытаме
з аґлицкого Ту лем можу повісти же знам іщы єдно скорочыня тіж
такє якє ся выводит од передаваня інформаций то бісі можеме сой привезти
як баба бабі сказала Но гей то єст першый мішок тых буковых
абревіятур Перейдме ґу другому будут то звуковы абревіятуры Повім Вам же они
Такой сут тіж буквовыма абревіятурами Але коли возме першы буквы з названь
орґанізаций з названь єй вшыткого інчого што має быти абревіятуром та даст
нам оне якысе слово до якого жебы прочытати не мусиме хоснувати буквы
А і так дальше лем прочытаме го так як бы то было
нове цілком нове слово і маме гус якій не чытаме ГУС лем
гус Головный Уряд Статистикы Мамей може ізлі ся на Лемковині Припоминат але
є звуковом абревіатуром О а при тым і певно УПА якє тіж
ся Лемкам КУС одбивало але не прочытаме той орґанізациі як УП а
лем УПА Ту мі ся такій жарт припоминат не знам ци го
добрі приведу але ішло о тото же кєд УПА як бы сме
розшырили абревіятуру ЗУПА хтоси запропонувал злий урядник повстанчой адміністрациі Зато уж мідуйте
як буде добрій урядник повстанчой адміністрациі Но то послухайме музыкы Пытайте поперві
нагодиме ся в авдициі ЯК в радию ЛЕМ крапка Фм якє ведене
є <unk> а днеска бесідуєме о скорочынях якы тіж назвеме абревіятурами Но
добрі повіны сой о букловых абревіятурах о звуковых абревіятурах але іщы ґутым
звуковым ґлампішым обломаме купету такых інчомовных предовшыткым абревіятур якы ани не переводиме
і аж од створеного переводу захочеме зробити скорочыня лем лишаме в ориґінальній
версиі маме такы футбольны орґанізациі як У Фіфа Жебы ся над тым
не розводити УЕ то Унія Европейскых Футбольных Стоваришынь а Фіфа то вседержавна
Федерация футболю І так першу орґанізацию могли бы сме назвати У а
тоту другу В <unk> та ліпше нам штурити іх до звыковых абревіятур
лишыти іх скорочыня в ориґінальній формі і повісти <unk> і фіфа Маме
такых хы абревіатур вельо бо і ЕД є скорочыньом з анґлийского языка
і гІ є скорочыньом з аґлийского языка Та здає ся мі же
тоты названя сут уж так розповсюджены же коли бы сме хотіли переводити
на лемківскій язык Думам же нихто бы не понял о што іде
Але з другой страны і ішпане і Французы хоснуют названя сіда Зато
же по перше можут перевести В своім языку а з другой страны
остає тото названя сіда на Cостає звуковым скорочыньом Затым і легко го
вымовити Но добрі Але маме тіж такы абревіятуры якы Ани бы сме
не подумали о них же могли бы ся взяти з інчых слів
або з ґрупы інчых слів і тым самым быти скорочыньом О нотовы
сме сой так іntoне Cen<unk> Інтернет або <unk>ear по анґлийскы райда А
мы подіме рада О ту буду думал іщы єден примір вшыткы знаме
такє слово як нокаут Запишеме го зачынаючы од н скінчыме на перно
не памятаме же выводит ся од анґлийского нок авт і тоє товды
як в такых спортах як м ци інчы де ся бют Єден
заводник паде на дощкы і уж на своіх ногах сам не в
силі стояти І як о спорт іде можеме тіж тото означыти абревіатуром
Ко од аґлийского нок авт а як уж ім р в штоденным
жытю нашы Неполоджыня можеме записати просто через нокаут Гей ідме до наступного
мішка з абревіятурами я бы м іх назвал зложены абревіятуры зложены скорочыня
І маме такы зложены як зачынают ся початком з каждых слів з
ґрупы яку хочеме скоротити абревіатуром Вшыткы знаме русиньскє слово колхос якє походит
од колективной хазяйства і жебы оснувати нове слово якісы радяньскы мудреці взяли
соі Три буквы з першого слова і три з другого кол Хоз
якы днес бы сме перевели ґрупова колективна ґаздівка О може так Тоты
зложены абревіатуры были барз часто хоснуваны В період комунізму в Совітскым Союзі
а здає ся мі же тепер уж помало ся хыбаль од того
одходит і в украіньскым языку і в росийскым языку о як напримір
комсомол Комуністискій союз Моладьожы Є бо тота тенденция то хыба така натуральна
прикмета м барз популярной закомунізму новомовы як оні бесідували Огей але маме
іщы інчы зложены абревіятуры де жебы юст створити таку абревіатуру береме початок
першого слова І полне напримір остатнє Маме словом мед сестра якє є
скорчыньом од медычна сестра Лем ту не путайте же дашто з медом
має спільне як напримір медвідь о котрым колись єм бесідувал Маме концтабір
концентрацийний табір Такы як были і в Талергофі і в Явожні і
тоты слова з украіньского языка вошли літературний русиньскій О але такє сучасне
популярне в вельох фільмах слово телеконференция Значыт телефонічна конференция Коли в єдным
місци зберет ся дайме <unk> люди в другым двадцет і єдно <unk>
дзвонит до другого <unk> з голосно бесідуючым телефоном і так собі радят
неодлегліст Зато ся придає телеконференция Но і ту хыбаль іщы бы м
дал о Евросоюз Европейскій Союз або Европейска Унія Но добрі нашол єм
іщы єден мішок за бревіатурами якы можеме назвати Тавтолоґічны скорочыня Зато же
коли повіме вірус гіф та товды уж повториме вірус зато же само
слово вірус находит ся в скорочыню гіф так само і диск ді
Коли розшыриме скорочыня ДІІ там тіж находит ся слово диск подібні маме
з відомістю СМ ци о собі вік Ду єм сой так В
голові перевю же особа віп коли бы сме вшытко хотіли по лемківскы
повісти была бы особа барз важна особа За тот мішок так єм
назвал же він єст тавтолоґічний Гей добрі послухайме кус музыкы а поперві
лемківскы Же так речу лем лемківскы абревіатура Урваляся в тру файно деса
тота дівка шойфайна деса тота дівка лікы то мана рада болівана а
брату Оліго варико деро оль оридо рада буду Парам будува гей зас
находиме ся ЯП ЛБєд сте слухали перше то уж Напевно знате о
што мі іде Але мало быти тепер о лемківскых абревіятурах Ей маме
наступний мішок тых абревіятур уж такых барже під лемківскы тоты што підходят
барже уж під тот лемківскій язык то сут скорочыня ґрафічны напримір <unk>
годы <unk> мын є <unk> по <unk> буде <unk> гот крапка <unk>
мын крапка Руска Бурса находит ся на Уль Крапка Сєнкєвіча в Ґорлицях
а в Креници на Ульцментарній находит ся Церков П Великого князя Владиміра
Ту розшырю П то є скорочыня од під покровом так як під
покровом святой Тройці під Покровом святого Димитрия Солоньского під Покровом Священномученика Максима
Горлицкого Але ту уважайте Покровы при святой богородиці жебы уж ту не
повтаряти реченой покровы Але можеме мати тіж церков під Покровом Кірила і
Мефодия І знаме же святых братів якы пришли з Солуня было двох
та товды запишеме Церков крапка значыт провом <unk> крапка C крапка Кірила
і мефодия Тото повторене <unk>VP<unk> дає чытачови до відомости же і Кірил
і мефодий были святыма Тых ґрафічных скорочынь маме більше бо напримір о
слово напримір скоротыме до напр крапка І так дальше Іте де Крапка
то єст Трапка є крапка В <unk> крапка выже вказане Н крапка
ниже вказане І они вшыткы входят до мішка ґрафічных абревіятур Але і
Заміреном собі тото лишыл на сам конец маме чудовый примір свойорідной абревіатуры
в лемківскым языку Бере ся она од скорочыня особовых форм часослова быти
а конкретні Першой і другой особы єднины І так можеме повісти колиси
єм бесідувал або коли сим бесідувал Чого с там глядал Є скорочыньом
од чого єс там глядал або зо співанкы млада млада кілько с
ты пропила і млада одповідат с талярів ним пожычыла Барз просто можеме
розшыфрувати млада млада кілько єс пропила <unk> талярів <unk> ми єм пожычыли
Ту лем памятайте же коли хочеме хоснувати скорочыня од першой і другой
особы єдины часосова быти все мусиме одділити скорочену форму єм або єс
Крісочком Я іщы доповім же того рода абревіатуры можеме хоснувати зо словами
якы кінчат ся гласным Мают гласний в голосі По што м там
ішол Долго сдал на тото Гіднім погулял никому не повіл І ту
іщы єден принцип якій ся вяже з тым скорочыньом крісочкы не хоснуєме
в женьскым роді минулого часу Зробилам виділам пожычылам Зато же то уж
є ґраматична прикмета а я затом захрип долгом бесідувал пиш демко YО
ЛЕМ крапка фм а днешні ЯТ <unk> як всешту неділю вюл Дете
тримайте ся тепло Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може
компері Чом не мож мати Русинами Што мают спільне теля і дівча
Ци можеме вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес уж
чысто лемківскій Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на
швецкым столі Чом дотеперішніх вібруючых мобільюк інсталюют мт файлі доступ до фейсбука
та майля і інчого сітьового софтвару і аплікациі Кєд хочеш ся дашто
о тым дознати сухай авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і
вчы ся гокус покус
