Языковий Гокус Покус #44 - 29 IV 2012 - Formy czasownika być
Еп. 44

Языковий Гокус Покус #44 - 29 IV 2012 - Formy czasownika być

•

Опис епізоду

W odcinku 44 audycji językowej omówiono formy czasownika „być“ w języku łemkowskim, zwłaszcza użycie form pełnych i skróconych oraz ich funkcję w zdaniu. Prowadzący ilustruje temat przykładami z pieśni i mowy codziennej, a przy okazji wspomina o możliwych wpływach słowackich.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компери Чом мож
мети іслями Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы
Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи
нашы предкы мали ладу вымовы Што ся находит на швецкым столі Чом
дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют ЕмПайлі доступ до Фейсбу та майля і інчого
сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай
авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчы ся гокус покус
Витайте шановны радийо слухачы З той страны Демко Трохановскій в нашій штотыжньовій
авдициі языковой якыс покус якыса така інтонация ся мі а рад ся
міячы пила І буде біда як ся мі не скінчыт но добрі
Зачынаме Тыжден дозаду Тыжден дозаду но тыжден назад тамтого тыжня бесідували сме
о нашых скорочынях часослова быти А конкретні тоты приміры коли м часослово
быти остає Підметом а не присутком так як може мы бы до
того м привыкли коли з теперішнього часу єм і єст тоты формы
часослова быти полнят функцию місце зназывника а в речыню підмету Так бы
о тым мож повісти теоретычні а в практиці тото што м бесідувал
тыжден тому або тото што єм бесідувал тыжден тому або тото што
Тыжден тому бесідувал Ци тіж коли будеме хоснувати в речыню місценазывник як
підмет Я тыжден тому бесідувал І ту одраз видиме же маме змогу
перенести тот підмет повісти тыжден тому єм ци тыжден тому або што
єм тыжден тому бесідувал ци тіж коротшу форму штом тыжден тому бесідувал
І ту одраз певно видите же коли підмет уж маме і най
буде оно єм маме і присудок Бесідувал та уж другого підмету в
єдным речыню дати не можеме Зато неє уж ту місця на місце
назывник я І так будом буде коли поіме Я єм тыжден тому
бесідувал Зато же повториме підмет Іщы лем остатній раз повторю же ту
можеме выбрати дві формы я тыжден тому бесідувал або тыжден тому єм
бесідувал і до той другой формы вариянтова скорочена тыжден томум бесідувал І
жебы ту не приводити даякых книжковых дефініций може зробме собі з того
принцип такій Же яєм то може лем быти форма творячого одмінка польского
слова яйо значыт яйце але в лемківскым языку оне яєм буде будом
Примірів бодай лем в народній творчости є барз дуже хоснуваня скороченой формы
єм і єс в функциі підмету напримір в пісни Теше вода спід
Євора маме чого с моя мила Невесела лем все смутна значыт чого
єс моя мила чом єс моя мила Чого Ты моя мила Невесела
лем се смутна або в Мурянковій пісни Іде осін по Росі чуєме
Кадис осін ходила што єс осін виділа так ся мі хыбаль здає
же так было уж не памятам добрі Але находиме ту обі формы
підмету Єм і скороченій версиі і в полній Кадис в значыню кади
єс осін ходила што єс осін виділа Ту іщы приведу Емай пана
Марюша якій пише Давно тому кєды уж єм ся вчыл пару людскых
языків Роздумувал єм як по нашому буде Я єст здогадал єм ся
же не чуєм звороту Я єм Думам же днеска шумні люде треба
зачати вчыти не одміны часослова быти лем його правильного хоснуваня І ту
пан Мариюш дає як примір пару співанок Ей я старий ой а
слашка я Лемко я і так дальше Но добрі Пан Мариюс іщы
звідує о єден аспект як вкусити вертаний місценазывник сой ту за Іваном
Верхрадзкым подає приміры я сам ци я с якы ідут зо словацкого
языка Але одповідаючы пану Марюшови можу речы тілько же гей тото сам
або сем пришло з словацкого языка видиме тото в приведеных вами піснях
Я сой бача вельми старий Ци Я сой хлопец з капушан Не
мам жены лем єм сам Отже ту мм а може зачну так
чуєм словацку версию той другой пісні яку сте привели і она Фактычні
звучала як Я сом хляпец з капушан хыбаль так як оси Але
бодай лем на тых двох примірах я сем бача ци я сом
хляпец з капушан Можеме видіти же коли тоты пісні были з лемківщаны
же так повім хоц може і было наопак та зато жебы уж
не повторити мм підмету бо уж там чуєме добрі я хоснує ся
вертаний місценазывник Сой А ту маме іщы пару його вариянтів можеме повісти
собі або си і на тото місце назывникы можеме видіти тіж в
такых рекчынях як ідійгед Ідий собі ідий си ідий си і уж
не вертай Або так си думам так собі думам о або так
сим подумал Же вартате пане Марюшын нагороду а мам пару кошельок з
лоґо радия ЛЕМ зато пришлийте мі якій розмір мам выслати і іждийте
на кошельку А дорогых слухаців прошу о тото жебы Ждали мя поперлі
музыка і недраском вага А наж роґла Дарно ст дарно Пані Ледан
озефазерабів мано Піяса Ітайте поперві Находиме ся в языковым гокусі по кусі
Уж без інтонациі яка была на початку авдициі Ні авдициі Так ся
мі здає же барз часто речыня Моє тото моє ґеданя деси вісит
в повітрю Але то хыбаль зато жек ся мі здає же іщы
хочу дашто доповісти іщы дашто бы мрюкы Но добрі звернул тоту увагу
А тепер дальше зєм і єс Коли бесідувал єм о скороченій формі
єм і єс здає ся мі же мало єм припоминал же тоты
формы тычат ся минулого часу А можебы детальнійше повісти Сут помічны в
творіню минулого часу Але о тым потім Формы минулого часу творит ся
при помочы кінцівкы Л яку додаме до основы інфінітіва а по ній
выступуют іщы родовы кінцівкы так бесідує наша ґраматыка А жебы переужыти з
іхнього на наше Маме такій інфінітів бесідувати одтинаме кінцівку ты додаме Спомнене
л і буде бесідувал Ту акуратні коли маме мужскій ріды є тота
родова кінцівка а фактичні родово чыслова кінцівка є нульова але уж женьскій
рід середній і спільны для множного чысла мают своі чыслово родовы кінцівкы
То значыт і нульова кінцівка є якысом кінцівком хоц єй не чути
бо єй не є але є такі докус закручыны Но добрі Мамежыньскій
рід одны мают бесідувати кінцівку ты додаєме Л і родове А так
маме бесідувала як і в середнім роді бесідувало а в множным чыслі
спільний для вшыткых рід бесідували І коли даме ґу тому місценазывник я
бесідувал я бесідувала Ты бесідувала оно бесідувало та выйде нам з того
полна форма минулого часу Але Маме і другу рівноправну форму минулого часу
коли м додаме коли споможеме ся в його творіню помічным часословом быти
То значыт його особовом формом І товды заміст місценозовника того особового місценозовника
якы они будеме хоснувати форму бесідувал єм бесідувала ємы Бесідувал єс бесідувала
єс бесідувало єс А в множыні бесідували сме бесідували сте і як
уж певно Сте ся спостерегли в третій особі і єднотного і множного
чысла Буде лем єдна форма з особовым місценазевником він она оно бесідувало
бесідувала бесідувало або они бесідували І зас о кілько з третьом особом
не будеме мати проблему Та перша і друга особа єднины і множыны
часом ся нам може попутати Ту аналоґічні до того што мрюк перед
перервом можеме хоснувати лем єдну форму Я бесідувал я бесідувала Ты бесідувал
ты бесідувала мы бесідували выбесідували Або бесідувал єм бесідувала єм бесідувало єм
Ци в множыні бесідували сме бесідували сте І ту як уж сме
на хлопскій розум здефініювали не можеме хоснувати творячого дмінка польского слова яйце
бо речыня я бесідувал єм Ты бесідувала єс Ци мы бесідували сме
буде будом Зато же в речыню повториме підмет Зато яйце творячым одмінку
лишме а звернийме ся ґу добрій формі хоснуваня і минулого і теперішнього
часу Але з тым минулым часом іщы не вшытко І ту тото
помічне єм ци єс можеме скоротити Але лем в женьскым і середнім
роді Я бесідувала Або бесідувала єм може мы повісти бесідувала м а
середній рід хоц може кус ся здає чудачний бесідувалом ци бесідувало Зато
ту споминам о тым же є оно кус чудачне і кус може
теоретычне Але подумайме собі як в даякій байці сонце або дерево повіст
дашто од себе Тавды хоц уж так барже теоретычні Барже так інакше
буде тото звучало але сонце повіст виділом вельо а дерево Не інакше
як я чуло чуло єм або чулом Бесіду дайме двох мужчын якы
ішли дорогом а даякій примір зо співанкы може на тоту скорочену форму
гм може о свесільной приспівкы Дала смя мамичко за гору долину жебы
м не ходила дотя на гостину дала смя мамичко Но добрі Здає
ся мі же кус єм обяснил тоту скорочену форму а я яй
ні Іщы бы м забыл о єдній в справі колисим бесідувал же
маме три способы часу слова ознаємляючий розказовий і условний спосіб І отот
третій мі ту іде Зато же твориме го м додаючы до форм
минулого часу часткы бы і товды маме форму Я бы бесідувал Ты
бы бесідувал Я бы бесідувала Ты бы бесідувала він бы бесідувал оно
бы бесідувало мы бы бесідували высідували А і они бы бесідували Але
і ту м можеме повісти другом вариянтовом формом Бесідувал бы м бесідувал
бы сідувала бым бесідувала бы с Ци як тото сонце ци дерево
повіст бесідувало бым І маме тіж вариянтову форму в множыні бесідували бы
сте або бесідували бы сме Вєднині певно видите же бым і быс
Є скорочыньом од бы Єм Бєс але гнескал што тото так не
поіме Історычні ся нам з того зробило бым і быс Зато ся
не буду над тым забарз розводил перейдме до музыкы рокы га хормосацийона
Хымосецийона социяльне Кы думаме не был А мы думаме не был А
мы думаме не был Кы думами не был А мы думаме не
был а мы думаме не бы Конґресовы Ком думаме не был Ами
думами не был А ми думами не был Оми думами не был
Ами думами не был А ми думами плімоподі мам модівы прімоподя был
мыма нимо небо Не был Не было О ми думо никы комидумо
не был О ми не был мыдумами го зодумами о никой омо
не мод дохони мот дозек Дзайнґлянс век І витайте зас поперві находиме
ся в языковым гокусі по кусі о і засмі тота інтонация в
гору іде деси вісит але іщым ся не здогадал жебы мати над
собом таку самоконтролю жебы на кінци речыня опадати Надію ся лем на
тото же по днешній авдициі уж не будеме хоснувати творячого одмінка польского
яйця але здає ся мі же до того треба кус привыкнути Я
сам ся з тым борол іде мі штораз ліпше але гей треба
важати на кажде словечко Знаме уж же пан Майжуш достає кошельку Жду
на емаль яку хочете кошельку якій розмір Але заохочую тіж інчых бо
тых кошельок мам більше но і так ся надію же найдут ся
такы што бы хотіли в такій кошельці ходити А лем припомну же
то є лімітувана версия За тыжден повім о такій модерній м справі
о такій модерній темі яком є андроід ци там айфон або Смы
і інчы такы молодіжны справы Зато уж тепер можете писати своі передуманя
ци дуже есмісі высылате ци пишете по лемківскы тоты есмы Ци може
писшете іх кірлицьом бо і такы телефоны сут Зато не ждийте присылайте
своі пропозициі присылайте своі передуманя кошелькы ждут Пиште на Демко ЕТ Лем
крапка Фм я напевно прочытам вшыткы майлі А покля што пращам ся
тепло бо тепло за вікном і чуєме ся о тыжден Вчас Вам
занимал Демко Трохановскій языковий гокус покус Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрептут
бандуры А може компери Чом не мож мыти русинами Што мают спільне
теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій
а днес є уж чысто лемківскій Одколи нашы предкы мали ладу вымовы
Што ся находит на швецкым столі Чом дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют Емпайлі
доступ до Фейсбу та майля і інчого сітьового совчеру і аплікациі Кєд
хочеш ся дашто о тым дознати сухай авдициі языковий гокус покус значыт
знай язык і вчы ся гокус покус