Языковий Гокус Покус #54 - 15 VII 2012 - Reforma Bernoláka
Еп. 54

Языковий Гокус Покус #54 - 15 VII 2012 - Reforma Bernoláka

•

Опис епізоду

Odcinek zaczyna się od kondolencji po śmierci Marii Starinskiej, a następnie przechodzi do tematu kodyfikacji języka słowackiego. Omawiana jest reforma Antoniego Bernoláka oparta na zachodnich i środkowych dialektach, jej słownictwo i ograniczone przyjęcie, a także inne podejścia, w tym wersja ewangelicka oraz pomysł Jana Kollára na wspólny język Czechów i Słowaków.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компери Чом мож
мети іслами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошымети іслами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы
чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколичом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи
нашы предкы мали уладу вымовы Што ся находит на швецкым столі чомнашы предкы мали уладу вымовы Што ся находит на швецкым столі чом
дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют м <unk> файлі до вступ до фейсбука тадотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют м <unk> файлі до вступ до фейсбука та
майля і інчого сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто омайля і інчого сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус значыт знай язык і вчытым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус значыт знай язык і вчы
ся гокус покус Витайте дорогы радийо слухачы з той страны Лемко Трохановскійся гокус покус Витайте дорогы радийо слухачы з той страны Лемко Трохановскій
і маме наступний языковий гокус покус Може так на початок смутна інформацияі маме наступний языковий гокус покус Може так на початок смутна інформация
о котрій уж певно знате два дни тому назад проходил похорон паніо котрій уж певно знате два дни тому назад проходил похорон пані
Мариі Стариньской жены Певні неєдному ци неєдній з вас знаного лемківского діячаМариі Стариньской жены Певні неєдному ци неєдній з вас знаного лемківского діяча
і шефа кычеры ансамблю Кычера І хоц тота інформация знана бо іі шефа кычеры ансамблю Кычера І хоц тота інформация знана бо і
являла ся на сайті Лем фм ци інчых сайтах Але може такявляла ся на сайті Лем фм ци інчых сайтах Але може так
тепер од мене пани Юрку примийте зо щырого лемківского серця з нормальноготепер од мене пани Юрку примийте зо щырого лемківского серця з нормального
чловечого спілчутя тоты слова од мене знам в якій вы сте теперчловечого спілчутя тоты слова од мене знам в якій вы сте тепер
ситуациі і тій психічній і тій жытьовій знам же мате громадку дітиситуациі і тій психічній і тій жытьовій знам же мате громадку діти
знам же то лем слова але памятайте же ваша жена мама вашыхзнам же то лем слова але памятайте же ваша жена мама вашых
діточок находит ся уж в світі де неє болю неє смутку Тримайтедіточок находит ся уж в світі де неє болю неє смутку Тримайте
ся міцно Же вам того я а і цілий колектив радия ЛЕМся міцно Же вам того я а і цілий колектив радия ЛЕМ
Так то уж є же Бог часом покличе до себе чловека дакусТак то уж є же Бог часом покличе до себе чловека дакус
скорше мож як бы ся сподівал Так уж є Што ж Яскорше мож як бы ся сподівал Так уж є Што ж Я
мало мушу перейти ґу нашым темам анеска Як може продолжыня темы змало мушу перейти ґу нашым темам анеска Як може продолжыня темы з
тамтого тыжня верну до справ кодифікациі Але може так перезрю о тактамтого тыжня верну до справ кодифікациі Але може так перезрю о так
повім перезрю пару языків нашых сусідів сусідніх языків як они ґу томуповім перезрю пару языків нашых сусідів сусідніх языків як они ґу тому
доходили Ци Як язык тот літературний язык його літературна форма ся розвивалидоходили Ци Як язык тот літературний язык його літературна форма ся розвивали
може на початок словацкій язык Отже перша кодифікация словацкого языка прошла ужможе на початок словацкій язык Отже перша кодифікация словацкого языка прошла уж
в кінци ХІХ столітя якой автором был Антон Берноляк якій зо своіхв кінци ХІХ столітя якой автором был Антон Берноляк якій зо своіх
студентскых часів вчыл ся в семінариі виділ потребу нормативізациі словацкого языка істудентскых часів вчыл ся в семінариі виділ потребу нормативізациі словацкого языка і
іщы в девядесятых роках ХХ столітя выдал ґраматыку і Етимолоґія вакум словаруміщы в девядесятых роках ХХ столітя выдал ґраматыку і Етимолоґія вакум словарум
назвыєме тото етимолоґічным словником Бернолякова кодифікация сперла ся на західніх і середніхназвыєме тото етимолоґічным словником Бернолякова кодифікация сперла ся на західніх і середніх
діалектах словацкого языка і обнимала правопис фонолоґію морфолоґію і барз велику увагудіалектах словацкого языка і обнимала правопис фонолоґію морфолоґію і барз велику увагу
звертал на словництво якого джерелом была жыла бесіда ци тіж друкуваны текстызвертал на словництво якого джерелом была жыла бесіда ци тіж друкуваны тексты
народна бесіда ци тіж фаховы понятя ци Рівничы ци юридичны інтересуючым фактомнародна бесіда ци тіж фаховы понятя ци Рівничы ци юридичны інтересуючым фактом
є тото же Берноляк звертал увагу на віпчы слова напримір слова якыє тото же Берноляк звертал увагу на віпчы слова напримір слова якы
ішли з чешского языка ясно омовлювал же не сут словацкы Так циішли з чешского языка ясно омовлювал же не сут словацкы Так ци
так його кодифікация ся дост не приняла зато же паралельні люде бесідувалитак його кодифікация ся дост не приняла зато же паралельні люде бесідували
інчыма нескодифікуваныма діалектами ци одмінами з обшыри словацкого языка але тіж зоінчыма нескодифікуваныма діалектами ци одмінами з обшыри словацкого языка але тіж зо
взгляду на тото же його версию хоснували такой лем католикы то паралельнівзгляду на тото же його версию хоснували такой лем католикы то паралельні
іщы істнувала версия євангеликів якы хоснували мож повісти зословакізувану версию чешского языкаіщы істнувала версия євангеликів якы хоснували мож повісти зословакізувану версию чешского языка
якій выводил ся з переводу Біблиі чешскых братів з другой половины ХХякій выводил ся з переводу Біблиі чешскых братів з другой половины ХХ
столітя Інчу думку на кодифікацию словацкого языка была думка священника Яна Колярастолітя Інчу думку на кодифікацию словацкого языка была думка священника Яна Коляра
якій рішыл кодифікувати єден язык для Чехів і для Словаків Мало быякій рішыл кодифікувати єден язык для Чехів і для Словаків Мало бы
тото быти так же з єдной страны Чехы приближат свій язык дотото быти так же з єдной страны Чехы приближат свій язык до
словацкого з другой Словакы до чешского конец кінцьом коляр хыбаль хотіл баржесловацкого з другой Словакы до чешского конец кінцьом коляр хыбаль хотіл барже
зчехізувати же так повім словацкій язык і натіл кого приблизити до чешскогозчехізувати же так повім словацкій язык і натіл кого приблизити до чешского
Но жебы уж в тым чешскым не треба было аж так дужеНо жебы уж в тым чешскым не треба было аж так дуже
революций робити Так на ранті о то не была хыбаль добра думкареволюций робити Так на ранті о то не была хыбаль добра думка
зато же вшыткы характеристичны прикметы і чешского і словацкого Деси бы сязато же вшыткы характеристичны прикметы і чешского і словацкого Деси бы ся
хыбаль стратили барз важным моментом в істориі в розвитку словацкого языка былахыбаль стратили барз важным моментом в істориі в розвитку словацкого языка была
діяльніст Людовіка Штура якій скодифікувал словацкій язык хыба до найбарже зближеной нормыдіяльніст Людовіка Штура якій скодифікувал словацкій язык хыба до найбарже зближеной нормы
обовязуючой в жывій бесіді І хоц тота кодифікация была кус радикальна затообовязуючой в жывій бесіді І хоц тота кодифікация была кус радикальна зато
же потім іщы мала пару модифікаций але конец кінцьом остала принята публицистамиже потім іщы мала пару модифікаций але конец кінцьом остала принята публицистами
журналістами інтеліґенцийом як обовязуюче При тым мусиме памятати же конец ХХ столітяжурналістами інтеліґенцийом як обовязуюче При тым мусиме памятати же конец ХХ столітя
то велика мадяризация вельох сфер публичного жытя зато тота кодифікация штура зто велика мадяризация вельох сфер публичного жытя зато тота кодифікация штура з
пізнійшыма модифікациями являла ся барз барз потрібном і предовшыткым хоронила словацкій языкпізнійшыма модифікациями являла ся барз барз потрібном і предовшыткым хоронила словацкій язык
тым більше же в <unk> році была оснувана матіца словеньска інституция якойтым більше же в <unk> році была оснувана матіца словеньска інституция якой
головном цілю было розповсюджаня пропаґуваня той скодифікуваной формы словацкого языка По першійголовном цілю было розповсюджаня пропаґуваня той скодифікуваной формы словацкого языка По першій
світовій війні маме цілком нову для словацкого языка ситуацию мало бракувало жебысвітовій війні маме цілком нову для словацкого языка ситуацию мало бракувало жебы
і таку добру ситуацию м в такій добрій ситуациі находил ся іі таку добру ситуацию м в такій добрій ситуациі находил ся і
русиньскій язык зато же были і такы думкы жебы нова держава Чехословациярусиньскій язык зато же были і такы думкы жебы нова держава Чехословация
была федерацийом трьох народів Чехів Словаків і Русинів Но але ся небыла федерацийом трьох народів Чехів Словаків і Русинів Но але ся не
повело так ци так хоц новы обставины были кус ліпшы та офіцийныповело так ци так хоц новы обставины были кус ліпшы та офіцийны
власти Прага бесідувала же є єден чехословацкій нарід якій має єден языквласти Прага бесідувала же є єден чехословацкій нарід якій має єден язык
лем два вариянты але цілий час функцийонувала тота інституция матіца яка хоронилалем два вариянты але цілий час функцийонувала тота інституция матіца яка хоронила
мала таку задачу хоронити словацкій язык якого ґраматычны принципы ци правопис Такоймала таку задачу хоронити словацкій язык якого ґраматычны принципы ци правопис Такой
не змінил ся од тых часів О хвильку перейду ґу інчым сусідамне змінил ся од тых часів О хвильку перейду ґу інчым сусідам
ґу інчым сусіднім языкам а тепер послухайме сой кус музыкы пил пілґу інчым сусіднім языкам а тепер послухайме сой кус музыкы пил піл
біл сурого ветрести сурого вентре сми ірдірмі Любовала бим ся львувала бымбіл сурого ветрести сурого вентре сми ірдірмі Любовала бим ся львувала бым
ся лем лем ся лем ґувалам лем ся темо же єден будяся лем лем ся лем ґувалам лем ся темо же єден будя
рубілю любили та ся ла кохали я А ся ерин ереван войдерубілю любили та ся ла кохали я А ся ерин ереван войде
А ся ерин ереван войде зурого ветристи зурого ветрисли ірпіны любувала лемА ся ерин ереван войде зурого ветристи зурого ветрисли ірпіны любувала лем
ся тювала лем ся не маци любувала лем ся тювала лем сяся тювала лем ся не маци любувала лем ся тювала лем ся
не мац Видайте поперевій лемко Трохановскій Языковий гокус Покус днес бесідуєме оне мац Видайте поперевій лемко Трохановскій Языковий гокус Покус днес бесідуєме о
проблемах кодифікациі В великым скорочыню повіл єм як то было зо словацкымпроблемах кодифікациі В великым скорочыню повіл єм як то было зо словацкым
языком та може перейду До інчого рода языків оц ні рід тоязыком та може перейду До інчого рода языків оц ні рід то
може такє брыдкє недобре слово до інчой клясифікациі языків о так можеможе такє брыдкє недобре слово до інчой клясифікациі языків о так може
буде ліпше Отже пару уж років істнує кашубскій язык як реґіональний языкбуде ліпше Отже пару уж років істнує кашубскій язык як реґіональний язык
Але не о тоту клясифікацию мі ту іде лем о проблемы зАле не о тоту клясифікацию мі ту іде лем о проблемы з
якыма новы языкы ци новосколифікуваны языкы ся лучат Маме од парох роківякыма новы языкы ци новосколифікуваны языкы ся лучат Маме од парох років
скодифікуваный кашубскій язык і вынимаючы З мойого ґазаня до перервы факт жескодифікуваный кашубскій язык і вынимаючы З мойого ґазаня до перервы факт же
в розвитку словацкого языка барз істотну ролю мала матіца то подібна інституцияв розвитку словацкого языка барз істотну ролю мала матіца то подібна інституция
занимат ся реґулюваньом кашубского языка є то рада кашубского языка Але окремзанимат ся реґулюваньом кашубского языка є то рада кашубского языка Але окрем
самой реґуляциі мусиме знати же така рада пропаґує хоснуваня языка в тымсамой реґуляциі мусиме знати же така рада пропаґує хоснуваня языка в тым
примірі кашубского але тіж пропаґує само знаня о кашубскым языку І тупримірі кашубского але тіж пропаґує само знаня о кашубскым языку І ту
акуратні направлю ся на другій язык на шлезскій язык якій хоче остатиакуратні направлю ся на другій язык на шлезскій язык якій хоче остати
назір кашубского реґіональным языком Недавно Бо місяц тому назад пробы сотворіня такойназір кашубского реґіональным языком Недавно Бо місяц тому назад пробы сотворіня такой
языковой рады зробили шлезакы алем не діє ся тото так само себеязыковой рады зробили шлезакы алем не діє ся тото так само себе
же стане єден з другым і повідят но мы внескы будеме кведифікуватиже стане єден з другым і повідят но мы внескы будеме кведифікувати
Шлезскій язык Тото проходит кус інакше тым реченым єден з другым муситШлезскій язык Тото проходит кус інакше тым реченым єден з другым мусит
быти специялиста і такій специялиста пані професор здає ся зо шлезского університетубыти специялиста і такій специялиста пані професор здає ся зо шлезского університету
пані професор Юлянта Тамбор яка проводит Комісиі Шлезского Языка як вычытал ємпані професор Юлянта Тамбор яка проводит Комісиі Шлезского Языка як вычытал єм
в інтернеті хоче м зробити враз з том комісийом таку кодифікацию якав інтернеті хоче м зробити враз з том комісийом таку кодифікацию яка
уніфікувала бы ортоґрафію Але тота артоґрафія мала бы быти єдном для вшыткыхуніфікувала бы ортоґрафію Але тота артоґрафія мала бы быти єдном для вшыткых
вариянтів то значыт мал бы быти єден запис але уж вымова ввариянтів то значыт мал бы быти єден запис але уж вымова в
залежности там од даного діалекту могла бы быти кус ріжны зрештом орґанізуванызалежности там од даного діалекту могла бы быти кус ріжны зрештом орґанізуваны
диктанта шлезского языка мают для участників оферту такій назвиймы записаня в десятьохдиктанта шлезского языка мают для участників оферту такій назвиймы записаня в десятьох
стандардах так повім а може вариянтах Но добрі Але перейдме може достандардах так повім а може вариянтах Но добрі Але перейдме може до
нашой заградкы одколи в нас ся тото зачало Як ся певно додумуєтенашой заградкы одколи в нас ся тото зачало Як ся певно додумуєте
мусіло то быти по <unk> році і гей в <unk> другым роцімусіло то быти по <unk> році і гей в <unk> другым році
в Пряшові ститили ся лінґвісты публицисты журналісты вельо специялистів і то нев Пряшові ститили ся лінґвісты публицисты журналісты вельо специялистів і то не
лем Русинів ци професорів якы ся занимают Русинами русиньскым языком Так лемлем Русинів ци професорів якы ся занимают Русинами русиньскым языком Так лем
спомну Рішыньом тамтого конґресу было скодифікуваня тырьох вариянтів русиньского языка якы можемеспомну Рішыньом тамтого конґресу было скодифікуваня тырьох вариянтів русиньского языка якы можеме
назватим пряшівскым лемківскым підкарпатскым і же тако назву Войводіньскым для руснаків Сербііназватим пряшівскым лемківскым підкарпатскым і же тако назву Войводіньскым для руснаків Сербіі
ци тіж Хорвациі Але думком пряшівского конґреса было тіж сотворіня такого стандардуци тіж Хорвациі Але думком пряшівского конґреса было тіж сотворіня такого стандарду
якій был бы спільний для вшыткых Русинів такого койне Но добрі Іякій был бы спільний для вшыткых Русинів такого койне Но добрі І
чом тепер о тым вшыткым бесідую Коли зачал єм од словацкого языкачом тепер о тым вшыткым бесідую Коли зачал єм од словацкого языка
споминал єм о кашубскым споминал єм о шлезскым на конец дал ємспоминал єм о кашубскым споминал єм о шлезскым на конец дал єм
і наш русиньскій А то зато же хотіл єм вказати же проблемыі наш русиньскій А то зато же хотіл єм вказати же проблемы
з кодифікацийом сут барз барз ріжны Перелезме сой од початку напр словацкогоз кодифікацийом сут барз барз ріжны Перелезме сой од початку напр словацкого
языка найперше кодифікация Берноляка яка ся не приняла зато же Паралельні істнувалязыка найперше кодифікация Берноляка яка ся не приняла зато же Паралельні істнувал
ін вариянт інчий стандард інча кодифікация ци в обшыри словацкого тіж языкаін вариянт інчий стандард інча кодифікация ци в обшыри словацкого тіж языка
кодифікация Яна Коляра якій хотіл зробити такій спільний чешко словацкій язык можемекодифікация Яна Коляра якій хотіл зробити такій спільний чешко словацкій язык можеме
ґу тому додати тіж проблемы шлезской кодифікациі яку знаме же ту тіжґу тому додати тіж проблемы шлезской кодифікациі яку знаме же ту тіж
таку ролю мают і політычны аспекты просте рішыня од горы што маєтаку ролю мают і політычны аспекты просте рішыня од горы што має
быти языком а што Ні Ту може на конец лем так речубыти языком а што Ні Ту може на конец лем так речу
же барз важну ролю мают рады языка каждого языка Якы на штоденже барз важну ролю мают рады языка каждого языка Якы на штоден
шліпкают над тым языком видят што ся змінят в тым языку штошліпкают над тым языком видят што ся змінят в тым языку што
є нове што уж є натілько старе жебы признати архаізмом О боє нове што уж є натілько старе жебы признати архаізмом О бо
іщы бы м забыл сут тіж ріжны формы кодифікациі є то офіцийнеіщы бы м забыл сут тіж ріжны формы кодифікациі є то офіцийне
проголошыня є то часом лем такє підверджыня того през специялистів а припроголошыня є то часом лем такє підверджыня того през специялистів а при
тым вшыткым Хыба найважнійша є справа така жебы тот скодифікуваный язык натым вшыткым Хыба найважнійша є справа така жебы тот скодифікуваный язык на
штоден хоснувати О кодифікациі Можеме тіж бесідувати товды коли выдают ся науковыштоден хоснувати О кодифікациі Можеме тіж бесідувати товды коли выдают ся науковы
выданя о даным языку описуючы даний язык ґраматыкы словникы порадникы але тіжвыданя о даным языку описуючы даний язык ґраматыкы словникы порадникы але тіж
жыва форма напр жывописана форма того языка як ґазеты як книжкы статііжыва форма напр жывописана форма того языка як ґазеты як книжкы статіі
радийо і так дальше І уж так направду на конец бо малорадийо і так дальше І уж так направду на конец бо мало
ся буду з вами пращал прочытал єм в інтернеті на якысым форіся буду з вами пращал прочытал єм в інтернеті на якысым форі
файне речыня же Кодифікувана форма языка є для тых якы хотят гофайне речыня же Кодифікувана форма языка є для тых якы хотят го
хоснувати Я лем іщы бутому додам же кєд хочеме тым языком бесідуватихоснувати Я лем іщы бутому додам же кєд хочеме тым языком бесідувати
лем до коров лем догусят Ци при битю свині та гей Хоснуймелем до коров лем догусят Ци при битю свині та гей Хоснуйме
го лем товды знаючы о тым же не маме жадной пошаны дляго лем товды знаючы о тым же не маме жадной пошаны для
свого языка А для тых порада та вчыйти ся і інчых языківсвого языка А для тых порада та вчыйти ся і інчых языків
жебы бодай лем єдным добрі бесідувати То был языковий гокус покус Демкожебы бодай лем єдным добрі бесідувати То был языковий гокус покус Демко
Трохановскій Дем коет ЛЕМ Крапка Фримайте ся тепло Языковий гокус покус ЦиТрохановскій Дем коет ЛЕМ Крапка Фримайте ся тепло Языковий гокус покус Ци
бандуристы скриптут бандуры А може компері чом можеме бити Русинами Што маютбандуристы скриптут бандуры А може компері чом можеме бити Русинами Што мают
спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы чом Кыів был колисиспільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы чом Кыів был колиси
східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи нашы предкы мали ладусхідньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи нашы предкы мали ладу
вымовы што ся находит на швецкым столі чом дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюютвымовы што ся находит на швецкым столі чом дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют
мійлі доступ до Фейсбу та майля і інчого сітьового совчыру і аплікациімійлі доступ до Фейсбу та майля і інчого сітьового совчыру і аплікациі
Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покусКєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус
значыт знай язык і вчы ся гокус покусзначыт знай язык і вчы ся гокус покус