Языковий Гокус Покус #66 - 14 X 2012 - Cerkiewnosłowiański i łemkowski
Еп. 66

Языковий Гокус Покус #66 - 14 X 2012 - Cerkiewnosłowiański i łemkowski

•

Опис епізоду

W odcinku 66 z 14 października 2012 prowadzący mówi o pomyśle audycji na żywo i większej interakcji ze słuchaczami przez telefon, komentarze i e-mail. Następnie wyjaśnia relację języka cerkiewnosłowiańskiego do łemkowskiego, omawiając jego pochodzenie, rolę w chrystianizacji oraz rozpad dawnej słowiańskiej jedności językowej.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компери Чом мож
мети іслами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы
чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи
нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым столі чом
дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют Емпайлі доступ до фейсбука та майля і інчого
сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай
авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчы ся гокус покус
Витайте дрогы радийослухачы з той страны як каждий тыжден Демко Трохановскій і
маме языковий гокус покус Нич перейду до властивой до властивого змісту авдициі
властивой темы повім Вам же Барз был єм рад в остатнім тыжни
коли єм сідил в студию радия лем фм попри моіх редакцийных колеґах
і мал єм нагоду нажыво брати участ в В авдициях радия лем
фм і як уж єм колиси бесідувал барз ся мі мриє жебы
жебы і языковий гокус покус даколи был нажыво і знате Найгірше В
тым а може найліпше в тым тото же уж мам такы технічны
можливости жебы моє мобільне студийо выслало нажыло Одкале лем хочу там де
ся находжу мусит быти лем інтернет компутер І Мікрофон і хыбаль тото
вшытко старчыт Пойвам же ся мі тото мриє зато же контакт зо
слухачами тото што ся бесідує в даным моменті як слухачы Дзвонят до
радия ци коментуют на ґамбокнижці то файний файний ефект А при тым
ціла хыбаль ідея радия є така жебы тота інтеракция медже радийом медже
редакторами а тыма што слухают м мала найкоротшу дорогу ґу тому треба
бы певно змінити кусы характер авдициі языкового гокуса бокуса і ту просьба
звіданя до вас кєд бы сте Хотіли слухати языковый гокуспокус нажыво мм
та выречте ся як бы мал він выглядати В яку сторону мал
бы м піти жебы тота інтеракция мала сенс Але коли ужме о
тій інтеракциі дотепер языковий гокус покус і я як редактор гокуса Покуса
контактую ся з вами майльовом дорогом Дай Боже жебы і она ся
як найшырше розпосторонила Написал Дом нас домя написал пан Мариюш нас слухач
речу постійний слухач якого нераз єм выкликувал в авдициі якій нераз омовлює
тото моє ґаданя Загальні пан Марюш звідує пише о м реляциі церковнославяньского
языка до лемківского і нич перейдеме до деталів та тоту тему кус
хочу омовити Як знаме староцерковнославяньскій язык званий старославяньскым был оснований на ґрунті
македоньскых діалектів в столітю бо акуратні такій славяньскій діалект знали святы братя
кірів і методий але тот період столітя то такій період в якым
іщы такой вшыткы Славяне не мали проблемів більшых проблемів так повіджме жебы
ся медже собом добесідувати І зато певно в великоморавскій державі віся принял
коли соуньскы братя мали свою місию зато тіж не треба было наново
перекладати ци кодифікувати язык церквиный язык коли християнство принимали в Кыівскій Руси
І навет не має ту значыня тото же словяньска єдніст славяньскаязыкова єдніст
розпала ся даде в XVI столітю бо товды языковы процесы проходили напевно
помальше як днес дато в тым столітю східні західні і полудньовы Славяне
іщы свобідні могли ся добесідувати тым більше же Кількіст слів в языку
бо певно о тото найбарже ту іде має одбытя в великых цивілізацийных
змінах технічных Ту як знате в середніх віках аж так дуже того
не было Так ци так язык якій принесли кірил і методиі был
же так повім пристосуваний до хоснуваня на східньославяньскым ґрунті Але незалежні од
того мусиме знати мусиме сой дати такє звіданя яку ролю выполнял тот
язык церквий язык книжний язык саред люди Думаме думаме дві такой теориі
перша же є то можливе же в якысым періоді Церкнославяньскій церковнославяньскій язык
был такой м подібний ци такій сам з тым языком якым бесідували
люде З другой страны дослідникы видят тото кусідска інакше же тот староцерковнославяньскій
язык Достосуваний потім до східньославяньскых языковых фонетычных прикмет остал лем такым языком
якій функцийонувал в церкви в офіцийных документах в книжках а простий нарід
бесідувал языком якій розвивал ся свойом інчом дорогом В обох теориях маме
єдно спільне момент в якым офіцийний літературний книжний язык был барз подібний
до народного языка Але так ци так доходиме до моменту в якым
тот офіцийний літературний книжний язык можеме го описати як высокій офіцийний стиль
зачынат ся уж в більшій великій мірі ріжнити од языка якым бесідуют
люде Ту маме іщы єдну теорию же тот староцерковнославяньскій якій пришол до
Кыівской Руси в <unk> ой провачте в столітю был уж такой натівко
мало зрозумілий од народного языка же можеме бесідувати о Діґлосиі і в
обшыри Руси в такым примірі могли функцийонувати такой два языкы Єден тот
офіцийний книжний церковний язык і поточний народний Звідати евно чом така ситуация
могла бы быти на Руси же хоснувано два языкы Зато предовшыткым же
коли уж была єдна версия языка яка повідьме на тамты обставины была
скодифікувана та потрібна была не лем для языка церкви для церковных книг
але до офіцийного хоснуваня напримір в правній обшыри а то зато жебы
напримір тоты вшыткы правны аспекты цілы вшыткы кодексы право якє обовязує в
даным реґіоні было записане барз детальні докладні не мож бы сой было
позволити на деякы діалектычны языковы двозначности в такым языку Мали сме такій
примір в Польщы пару років тому де єдна устава мала быти і
часописів А друга версия м мала быти записана як або часописів і
тото і ци або зміняло барз контекст даного права вертаючы до языка
На руси язык якій мал свою писану повідзьме кодифікувану форму был ліпший
до записаня диякых річы як язык в якым бесідували люде Ту може
тіж приведу приміры А лем ся розглядал пробачте уж в кінцю приведу
приміры з інчых языків приміры Діґлосиі маме грецкій язык днешній грецкій і
маме італияньскій язык але мают мало спільного но може лем тото джерело
історию з днешнім староґрецкым ци з латиньскым якых ся вчат на клясичных
філолоґіях Зрештом примір латиньского языка є ту найліпший жебы вказати тоту діґлосию
зато же в цілій західній Европі до <unk> столітя а часом і
пізнійше латиньскій язык был хоснуваний яко тот офіцийний державний несмотрячы на тото
же люде бесідували в такій Польщы в Німцях Франциі Іспаніі ци в
Італиі своіма часом цілком інчыма языками о а напримір зовнішній норвежскій язык
як має два офіцийны стандарды Нюршк і ях нюноршк то повседневний язык
передовшыткым устний язык якым бесідуют люде в Норвеґіі а VI то язык
якій ся розвивал під влияньом дуньского але хоснуваный є передовшыткым як офіцийний
книжний язык і вертаючы до того загального звіданя пана Мариюша гей розґадаюм
ся Фесент вертаючы до того звіданя о односинах церквинославяньского языка ци староцерковнославяньского
языка в тій східньославяньскій редакциі до речме лемківского з тамтого періоду середніх
віків ци потім то напевно коли приме тоту теорию діґлосиі але і
тоты дві попередні теориі о якых єм бесідувал та і офіцийний язык
якій дальше функцийонувал в писаній формі і ріжнил ся од простого народного
мусіли ся взаємно пересікати Предовшыткым хыбаль в лексикальній сфері але тіж і
в фонетычных процесах напримір в лемківскым полноголос і неполноголос здравий младий Дражка
до здоровий молодий дорожка Рекомендую зазріти до книгы професора Дуліченкы з Тартузского
Університета з Естоніі В отій книзі уж єм не раз бесідувал в
языковым окусі по кусі а уж сам наголок бесідує вельо літературны языкі
Карпатской Руси літературны языкы Карпатской Руси значыт же было іх вельо ага
і на конец приміром пересіканя ся церковнославяньского языка народного языка з влияньом
великоруского ци украіньского языків было язычє якє на карпаторусиньскым ґрунті выполняло ролю
офіцийного літературного языка в ХХ столітю Но фестів пішол з часом Дайме
сой хвильку перервы І видайте поперві дем котрохановскій языковий гокус покус перервом
куз ім ся розбесідувал о пересіканю ся предышыткым в лексикальній обшыри Слів
з церковнословеньского языка і лемківского одповідам ту на май пана Мариюша якій
як все коли пише дає барз барз вельо примірів і ту не
інакше позволи ся кус однесу Пан Мариюш выділює В своіх примірах як
уж єм повіл барз шыроко писаных выділює пару ґруп слів якы функцийонуют
в лемківскым языку І мамо ту першу ґрупу слова якы выступуют на
цілій славяньскій обшыри загальнословяньскы слова типу мудріст якій ідот мудрий ту хыба
могли бы сме в найдолше часу над тым сідити зато же Кєд
бы посмотріти на вшыткы славяньскы языкы та може внес кус змінений формі
пристосуваня до даного языка тых слів маме думам тисячы Таж одтале называме
ся славянами жымами спільне коріня спільне джерело але тубом тіж так доцяп
не вырюк ся зато же пару гокусів покусів тому Зачыпил єм о
етимолоґію і давал єм приміры якы сміло мож повісти же сут загальноевропейскы
бо зафіксуваны іщы в деякых індоевропейскых языках Зато тотоли сме Маме тіж
такы слова якы мают часом противны значыня як пише пан Мариюш або
інче значыня в даякых языках хоц напевно выводят ся тоты слова з
єдного кореня Дослем повісти о такых словах як напримір придавник черствий в
деси в Чехах або в Словациі мож купити штоден черствий Хліб в
нас на щестя твоє щестя черствий Хліб уж дост рідко Ту мож
повісти же в праславяньскым джерелі маме черствий як густий міцний сильний І
зато певні в нас черствий хліб то баже тот густий старий а
в чешскым ци словацкым языку тот міцний сильний здоровий свій О але
приведующы єден примір якій остатньо давал єм на ґамбокнижці на фейсбуку слово
віпчий Ту найпростійше можеме ся однести до днешнього чешского ци словацкого слова
Обец то є Така єдиниця адміністрацийна єдиниця в нас як село того
николи не можу поняти то не можу николи собі припом ци то
село ци ґміна в каждым разі є то адміністрацийна єдиниця І Од
того маме придавник обецный значыт тот ґмінний ци сельскій загальний але тот
што приналежыт до вшыткых І зато же тот обецний в словацкым і
чешскым языках стоіт в опозициі до свій домашній мій Ци власний Зато
Обецны наше віпчий значыт не своє не моє не власне Ту маме
примір єдного кореня слів якы в ріжных языках днес розумієме кус інакше
Пан Мариюш звертат тіж увагу на такы слова якы може сут барже
архаічны і пришли з церковнославяньского языка напримір праздник ци торжеств ту хочу
повісти же гей праздник торжество може і сут архаічныма словами зато же
барз барз старыма і хоц з нас хоснує ся Барже може свято
може потім як кєрмиш алтушку з інче значыня але тото свято тіж
має безпосереднє однесіня до святити святкувати празднувати і так дальше Зато тіж
в днешньолемківскым праздник ци торжество ци тіж може свято якє напевно єст
кусновійше то сут напевно синонімы Пан Маріш выділює тіж іщы єдну ґрупу
слів якы сут популярны в наз лемківскым языку а уж меньше ци
нияк не знаны в інчых славяньскых языках примірів як си пан Мариш
подає вельо але зачниме од нашого слова хыжа Ту справа дост інтересуюча
зато же в праславяньскым іщы періоді маме хыс або хыша і ту
етимолоґічны словникы подают же може то быти од старонімецкого хус якє в
днешнім німецкым має форму хаузе і але тото запозичыня могло бы мати
місце іщы даде в ХХІ столітю але на славяньскым ґрунті іщы хоснуют
хоц часом лем діалектальні в сербскым хорватскым і словеньскым языках і як
архаічне придавникове хішен значыт домашній в чешскым і словацкым Зато гей згоджу
ся з вами тота наша хыжа то барз інтересуюче старе барз старе
слово шыроко хоснуване в лемківскым языку а в інчых славяньскых Уж меншын
Маме іщы такє слово од пана Марюша як коварний і примір з
лемківского языка кварний напримір кварувати по горцях Не доцьоп знам што пан
Марюш мал на думці з тыма горцями Але може в тот спосіб
же є то значыня як сам приводит хытрий лем памятайте не в
польскым значыню то слова бо хытрий є тот што має якоси своє
знаня жебы дашто зробити Цікаві часом не до кінця по законам часом
о Омо лишці ся бесідує же лишка лисиця є хытра Зато тот
коварний хытрий може мати подібне значыня але ту находжу тото слово в
вельох в вельох вельох славяньскых языках од сходу по полудне зато хоц
може і в нас є рідше хоснуване та оно знане єст такой
на цілій славяньскій обшыри Но добрі Пане Марюшу дякую як се за
Ваше за ваше языковем думаня такє інтересуюче і мудре думаня языкове до
языка підходите не лем зато жебы ся ним добесідувати з другым але
тіж думате над тым што бесідуєте і одкале ся взяла велика Вам
дяка і не переставайте Не каждий може зрозуміти же сут любителі языка
якы можут ся ним занимати од рана до вечера і николи не
буде дост Я помаленькы буду уж кінчыл Зато што ж не лем
до пана Мариюша просьба жебы писували іщы інчы примір звіданя проблемы якы
можу омовити в языковым окусі Бокюсі але і до вшыткых І ту
тіж просьба кєд мате даякы заувагы до того што м повіл на
початку авдициі значыт же може заколи ся поведе робити юв нажыво Та
пиште пиште на демко ex Лем крапка фм а я помаленькы уж
кінчу Трімайте ся тепло то был языковий гокус покус Я Вам сердечні
дякую Чуєме ся о тыжден Языковий гокус покус Ци бандуристы скрепту бандуры
А може компери чом мож м бити Русинами што мают спільне теля
і дівча Ци можеме вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а
днес є уж чысто лемківскій Одколи нашы предкы мали уладу вымовы Што
ся находит на швецкым столі чом дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют Емпайлі доступ
до фейсбука та майля і інчого сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш
ся дашто о тым дознати сухай авдициі языковий гокус покус значыт знай
язык і вчы ся гокус покус