Языковий Гокус Покус #70 - 18 XI 2012 - Język i tożsamość
•
Опис епізоду
W odcinku „Językowy Hokuspokus“ prowadzący mówi o języku jako kryterium przynależności do grupy i o tym, jak definicja języka wiąże się z tożsamością. Porusza też temat języka matczynego, pierwszych słów dziecka oraz bilingwizmu i wielojęzyczności.
Автоматычна транскрипция
Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компери Чом мож
мети іслами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы
чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи
нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым столі чом
дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют Емпайлі доступ до фейсбука та майля і інчого
сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай
авдициі языковий гокус покус зничыт знай язык і вчы ся гокус покус
Витайте дорогы радийо слухачы з той страны Демко Трохановскій і маме наступний
языковий гокус покус Тыжден тому як сте певно слухали в радию Лем
фм проходило лемківскє Форум В недільній сесиі выступліня мал і я Але
не о тым выступліню буду хотіл повісти бо коли м ся рыхтувал
до нього пришло мі до головы пару тем а можу повісти вельо
тем якы мож бы Было привести в языковым окусі по кусі і
коли так зачал єм сой писати в зошыті тоты темы очывидні на
пару ся мі іх назберало Якы то сут темы Здає ся мі
же м темы о языку Але так речы о языку загальні А
чым єст язык відлоєм на форум так жебы простыма словами одречы і
окрем з самого названя інструменту якій нам потрібний єст до бесідуваня пало
вельо пропозиций і то добрых пропозиций бо Дефініция языка є барз барз
шырока але днес хочу заняти ся тым том сфером языка том дефініцийом
языка тым названьом языка а може том обшырю языка яка причыслює нас
до даной ґрупы яка выкликує в нас жажду бытя в якійсій ґрупі
яка децидує о тым же уж зме причыслены до даной ґрупы Або
інакше навет выріжнят нас серед інчых причыны того же сме ся в
даній ґрупі нашли в даній ґрупі вродили Перше зачысліня доданой языковой ґрупы
або може шырше до ґрупы загальній маме уж од вроджыня бо хоц
не бесідуєме та чуєме слова звукы якы нас окружают Тот перший рік
жытя є барз важний зато же є то познавчий період не лем
зато же зачынаме ся вчыти світа чути тот світ але тіж вчыме
ся слухати окружаючу нас обшыр што потім уж в дітинстві в пізнійшых
роках перекладаме на язык Так наранці не знам ци даколи сте о
тым подумали чом пацятка телятка гачатка по парох годинах стают Сут уж
можут ходити о пару дни уж літают полудці а мы закля станеме
на ногы закля выречыме першы слова може перше речыня нам тото занимат
долго долгій долгій час То є велика ціна за тото же тот
познавчий період серед люди є початком до барже скомпликуваного розумного жытя за
то час Одколи ся вродиме почас коли станеме самы на ногы о
яж по час коли уж будеме самодільны тырват в нас так так
так так так так так так так так так так так так
так так так так так так так долго Але вертаючы до нашой
темы першым ословом яка причыслит нас до даной ґрупы ту бесідую може
в контексті языковой ґрупы є мама є няньо значыт найблизшы нам люде
од першых хвиль нашого жытя Зрештом то не припадок же в вельох
языках Перше слово якє дітина прібує выречы то ма або мама Склад
має в собі согласний м якій выречеме стискаючы обі воргы Што звязане
єст повім барз натуральні з самым іджыньом ци зголодом ци зцицаньом Ту
од того слова мама до повіджыня до дефінциі материньскій язык іщы далека
дорога Але то тот материньскій язык тот перший язык причыслює нас кус
несвідомо і незалежні од нас до даной ґрупы І в тым моменті
являт нам ся проблем білінґвізму значыт того явиска в якым дітина од
першых років жытя чує більше як єден язык кєд уж три то
буде мультілинґвізм Не хочу зас вертати до його позитывных аспектів бо уж
в єдным з гокусів покусів о тым было але хочу підкрислити же
кєд приме же язык то дана культура даны вартости або з другой
страны тоты вартости тота культура выражена єст языком та причыслены сме одраз
до двох або більше ґруп І зараз коли Підеме до школы напримір
де часто уж тот третій язык нам ся являт офіцийный язык урядовый
язык якым небесідували сме дома причыслены остаєме до нового культурового порядку Але
ци то вшыткы ґрупы до якых приналежыме в дітинстві Хыба ні Зато
же паралельні являт нам ся іщы штоси такє як реліґіє або тіж
єй брак і то є новий систем вартости люб бы м інча
ґрупа вартостий до якой сме причыслены в дітинстві Дотепер повіл єм хыбаль
о тых ґрупах о тых обшырях до якых не рішаме мы самы
ци хочеме быти зачыслены Они сут першы натуральны Але незалежні од того
ци хочеме в них быти ци не хочеме в них быти то
акуратні они найбільше влияют на наше пізнійше жытя Но добрі Тепер музычна
перерва А по перерві будеме видіти до якых іщы ґруп в тым
языковых ґруп можеме ся уж свідомо причыслити біка десі пасіде е моде
ге дале нигаци веде е море ге дале Не собіда соса сурса
не собі еле не дават на тебе онисилю до зрома не дават
на тебе онисилю до зрома до ле молиси любно сіро людо еле
мори си людно сіро заліє сумори сіро забіє за І витайте поперві
Маме языковий гос покус днеска о языку але кус шырше Бесідуєм перед
первом же родиме ся потім зачынаме бесідувати в даякым языку або в
языках двох ци може і трьох Роснеме в даным культуровым кругу Але
ци то вшытко ци то уж нам заперли ся вшыткы можливости звіданя
нетрудне одповід проста ні Враз з нишніма ґльобалізацийныма процесами наша одвічна потреба
быти в ґрупі в штораз шыршій ґрупі штораз в барже значучій ґрупі
зміцнят ся але тота охота быти в штораз міцнійшій ґрупі в штораз
більшій ґрупі несе з собом потребу комунікациі ідеальным розвязаньом ґу тому был
бы єден язык якыма бесідували бы вшыткы універсальний язык але вернійме ся
до Біблиі за яком колиси люде бесідували єдным языком Знаме притчу о
рішыню будувати вавілоньску вежу што не сподабало ся всевышньому і помішал людям
языкы творячы при тым народы якы розпорошыли ся по цілій земли З
наукового пункту виджыня мусіло быти так само істнувал колиси єден язык якій
враз з вандрівками народів мусіл ся поділити і іти каждий язык в
свою страну якій потім был вызначником приналежности до народу до даной ґрупы
ци ґруп о якых днеска бесідуєме І так враз з розвитком гандлю
передовшыткым або з розвитком Імпериі то хыбаль перше была потреба той комунікациі
комунікациі на понаднародовым понадгруповым рівни Уж од половины <unk>літя в мезопотаміі такым
языком до шыршой комунікациі был акадийскій язык Тісяч років до Христа на
Близкым Сході функцию універсального языка сполнял арамейскій язык якій єй переняли персы
в своій імпериі в імпериі Александра Македоньского на свій спосіб такым языком
было коіне загальна форма грецкого языка зрештом сам грецкій язык іщы долго
долго был трактуваний як язык еліт як язык інтеліґенциі потім мали сме
латиньскій язык якій розповсюдил ся в західньоримскій імпериі Але тоты приміры якым
м тепер вымінил мают однесіня до імперий власні до підбитых земель і
были в якійсій мірі нашмарены або хоснуваны лем адміністрацийом офіцийныма урядами елітом
інтеліґенцийом Бодай першым стрікто універсальным языком міг быти ліґва Франка якій вытворил
ся в середніх віках на основі передовшыткым італияньского і інчых руманьскых языків
і мал своі запозычыня грецкы турецкы ци арабскы Оснуваний был передовшыткым в
середземноморскых портах через гандлярів і потім розвинул ся потім мал великє влияня
на тоты місточка якы гандлювали медже собом Язык Франків лінґла Франка мож
было почути іщы в столітю в деякых портах в Европі І днес
являт нам ся тото понятя лінґула франка для языків якы полнят таку
універсальну функцию Даде до половины XX столітя был то французскій язык але
хыбаль по ІІ світовій війні аж дотепер Хыба анґлийскій язык можеме звати
лінґла Франка Зато і певно в школах вчыме ся го як першого
віпчого языка як першого інчого доцяпіньсого языка жебы сме ся могли скомунікувати
або жебы збільшыти шансу на комунікацию в як найшырший обшыри світа І
ту не конец бо час од часу являт ся ідея створити доцяп
новий позанатуральний штучний язык З заложыньом же будут ним бесідувати вшыткы люде
світа буде єден для вшыткых Такы пробы зачали ся уж початком ХХ
столітя во Франциі музик і композитор Жен Францой Сурды створил Штучний язык
якій єй назвал соль соль якій спертий был на музичній скали потім
в другій половині ХХ столітя німецкій священник Йохан Шея выдумал на основі
мовленого анґлийского язык воляпюйк в якым вшыткы придавникы кінчыли ся на Іж
допіро потім під конец ХХ столітя Білостоцкій доктор Людвіґ Заменхоф выдал в
<unk> році книжку до наукы Есперанто Його ідея створити універсальний язык кус
ся повела зато же він был дост простий і учыл в собі
приметы вельох інчых языків а днес тым языком бесідує навет Два мілийоны
люди Маме і інчы штучны языкы але хоц іх можна понимати барже
повіл бы м в цитувальниках Зато же были створены на потребы фільму
напримір до фільму Стартрек клінґоньскій язык ци язык толькє на тых малых
людків якы выступували в його книжках Правда в клінґоньскым языку тым зо
стартре была выставлена в <unk> році опера навет і розвивают го самы
самоносителі того того языка того штучного языка Але кєд есперанто ся не
розвинуло та не знам ци тот кінґоньскій язык має вельо шанс Гей
зробме сой хвильку перервы а я по тій музычній перерві постарам ся
даяк тото вшытко підсумувати Бенде ся терия зай гыну тебе о роди
гун Біскоцьоми ма на Адес а марґоме локови Си пасадес де мікє
рідо не одиде мана Йотам доес до Марґура оцьоме Маґрадес а Марґоме
Локови Асидара Фераніра ґонзальоны адаляме Ниґройоміровіскува ци єсмо задес алике ріґоріґо звероля
раза міского поля Марґура і дойде сміза Марґом окі Дискозадері <unk>eore азайты
біскот <unk>emом <unk> азайте ма І витайте во перві языковий гокус покус
Днес бесідувал єм о приналежности до ґрупы так хыба мож повісти робочо
назвал єм днешню тему і спрібую даяк Тоту тему тепер закінчыти підсумувати
Од самого початку свого жытя або нас причысляют до даякых ґруп языковых
ґруп напримір або потім уж самы рішаме до якых ґруп хочеме приналежати
З хыжы выходиме з материньскым языком напримір якій одраз зачыслює нас до
той ґрупы Входиме в школу значыт в нову ґрупу часто в нову
языкову ґрупу яка тіж од нас не до кінця залежыт Але уж
потім вчыме ся новых языків Вчыме ся языків якы о якых думаме
же будут нам давати даяку перспектыву на будуче принимаме же враз з
потребом комунікациі і враз з ґлобалізацийныма процесами Мусиме ся вчыти іщы інчых
языків даякого лінґуа Франка французского ци анґлийского може німецкого іспаньского а тото
вшыткы языкы не сут зо собом нову культурову вартіст нову культурову якіст
же інчу культурову якіст І доходиме до моменту в якым маме цілий
пакєт в руці з якого можеме выберати Пакєт якій може быти ріжнородний
і во вшыткых аспектах нам потрібний А коли посмотриме на тоту з
інчой перспектывы же на примірі реліґій вельох реліґій вельох языків якы м
тяжко злучыти якы тяжко привернути до того початку рюґом абсолютного початку і
маючы огляд на тото вшытко доходиме донеску же сме ріжны З той
причыны памятайме о тым жебы гей принимати вшытко нове вчыти ся новых
языків знатих як найбільше Але не забывати о тым своім рідным То
был языковий гокус покус Лемко Трохановскій Демко ЕТ Лем Крапка Фм чуєме
ся о тыжден <unk>o<unk>taй гокус покус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може
компері Чом можме быти Русинами Што мают спільне теля і дівча Ци
можеме вылічыти грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж
чысто лемківскій одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на
швецкым столі чом дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют м <unk> файлі доступ до
Фейсбу та майля і інчого сітьового совчыру і аплікациі Кєд хочеш ся
дашто о тым дознати сухай авдициі языковий гокус покус значыт знай язык
і вчы ся гокус покус
