Языковий Гокус Покус #72 - 02 XII 2012 - Onikanie w łemkowskim
Еп. 72

Языковий Гокус Покус #72 - 02 XII 2012 - Onikanie w łemkowskim

Опис епізоду

Odcinek „Językowy Hokus Pokus“ z 2 grudnia 2012 roku kontynuuje rozmowę o formach grzecznościowych w łemkowskim, zwłaszcza o „onikaniu“ i o tym, kiedy używa się takiej trzecioosobowej formy wobec osób starszych lub darzonych szacunkiem. Na początku pojawia się też krótki wątek grudniowy o nadchodzącej zimie i świętym Mikołaju, ale zasadniczy temat dotyczy użycia języka.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компері Чом мож
медити існами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы
чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи
нашы предкы мали уладу вымовы Што ся находит на швецкым стилі Чом
дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют ЕмПайлі доступ до фейсбука та майля і інчого
сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай
авдициі языковий гокус покус зничыт знай язык і вчый ся гокус покус
Видайте дрогы радиослухачы з той страны Демко Трохановскій в радию лем фм
і зас маме языковий гокус покус як кажду неділю Маме груден і
то груден хоц є то мягка одміна та груден в называючым одмінку
без мягкого знака груден Значыт студін Знам же лем на Лемковині уж
мороз вночы бодай лем же на Лемковині уж помалы снігом чути вшытко
тото значыт же помалы Крочком крочком іде ґу нам зима І хоц
мали сме <unk> листопада собор архангела Михала як бесідуют же святий Михал
на білым кони приіхал Та здає ся мі же в тым році
но на тым білым білым кони хыбаль не міг приіхати Значыт мі
і кєд тот кін фактычні мал бы быти білий Але кєд бы
значыло же принюс привюз З собом зиму значыт сніг та в тым
році ся тото не повело Але маме іщы єдного святого святого чудотворця
Миколая якого ден обходиме <unk> грудня і кус може зас справом той
комерцийной цивілізациі нам ся Асоциює зо снігом з зимом та може даст
двох товды уж будеме мати біло за вікнами Ге я знам же
то не для вшыткых є втіха бо то тяжко рано з хыжы
вийти з ґаражу автом выіхати бо тото авто ся слизґат але посмотрме
очами дітины Возме сой санкы выйме на велич Гору вытоптайме стежку і
долину Кілько мож так скоро Но добрі Вартат ся часом вернути в
тоты дітинячы часы так сойкус помряти а вертаючы до будного дня до
штоденного жытя вертаючы до гокусово покусовых змагань і проблемів тыжден тому Мали
сме авдицию о выканю і тыканю Ту лем звернул увагу же бесідували
сме о выканю і о тыканю не о гыканю жебы дахто не
попутал Бесідували сме сой як то є в інчых языках тото выканя
тыканя або тіж третя особа єдинины значыт бесідували сме о тій гречній
формі як звертати ся до старшых до незнайомых або до близкых даякых
маме даяку пошану і написал до мя пан Ваньо Постійний слухач з
якым час од часу сой кореспондуєме і выміниме даяку заувагу даякы спостережыня
пан Ваньо пише же В лемківскым як і напримір в німецкым языку
єст штоси такє як ониканя значыт хоснуваня як той гречной формы третьой
особы множыны І ту лем повім Брало Пане Ваню же за тото
спостережыня же сте спостерегли тото што якус не до кінця доповіл І
так я спрібувал собі тото переаналізувати тото униканя коли го хоснуєме Досла
єм до внеску же ониканя так скорочыню бесідуваня перени хоснуєме товды коли
не звертаме ся безпосередньо до особы до якой маме пошану але бесідуєме
од якій подіі яка была звязана з том особом мало тота особа
дашто зробила Ту лем підкрислю тото же будеме хоснувати ониканя радше товды
коли м окрем той пошаны Знаме дану особу єс нам в якійсий
спосіб близка або брали сме участ в тій подіі звязаній з том
особом Дам Вам примір або приміры Дідо особа близка маме пошану для
діда Дідо Привезли значыт они дідо привезли нам файне чачко мама тіж
особа близка до якой маме пошану мама роблят полуденок значыт они роблят
полуденок або няньо тіж особа нам близка Маме до ней пошану няньо
Заран піду до новой роботы напримір Але так о кілько без сумніву
можеме оникати зачат бесідувати перени до найблизшых до родины До осіб до
якых маме пошану і на єден час іх знаме та інакше буде
коли бесідуєме особі якой нияк не знаме Дам Вам два приміры Вчера
на примір В ніч воскресеня Христового по утрині владыка поблагословили або посвятили
кошыкы поблагословили найтіж буде стравы в тых кошыках Ту маме примір такой
ситуациі в якій сме мы ся находили были сме при тым брали
сме участ в тій подіі коли владыка посвятили кошыкы коли велика святили
кошыкы але уж хыбаль не повіме же напримір антиохійскій патріярха Благословили стравы
Зато же то уж єст барже для нас абстракцийна подія Ту радше
повіме коли і одлегліст і незнаєміст той особы уж єст дуже більша
же так речу може єм повісти антиохійскій александрийскій патріярха поблагословіл Стравы посвятил
кошыкы або інакше чытаме даяку книжку Маме на задачу дашто прочытати а
потім на лекциях в школі тото зреферувати Што там было хто писал
о чым было даякых героів вымінити І ту зас не маме той
близкости напримір з автором можеме го не знати безпосередні не брали сме
або не оповідаме о подіі яка проходила при нас так повім разом
з тым автором зато тіж поіме Владимір Хыляк написал Шыбеничний верх уж
не буде они написали Не знали сме особисті отця Владиміра Хыляка не
брали сме участи в подіі при них ци яка была з нима
безпосередні звязана Зато тіж Владимір Хыляк написал шыбеничний верх він Схоснуєме <unk>
особуєднины ци тіж професор такій а такій пише свою наступну книжку леж
<unk> Особа Єднины Підсумуючы повім Зарезервуйме сой тото ониканя для найблизшых осіб
для тых з якых сама сме звязаны ци подійом ци родинныма конексиями
і тым самым даме ім тоту найбільшу пошану но то послухайме сойкус
музыкы Маленькій мальчык нашол пулим Больше вдеревні нихто не жыдет а ей
конлюде обівал бєсе анкоет горнывал ге баґа дзятку єзла дят єс бензином
Маленькій мальчык лимонку нашол і на занят я в школу пришол Ей
кан ціку вырывал Бєнкоато мывал за є годя Ей єс бензином Єст
бензином І витайте поперві языковий гокуспокус Лемко Трохановскій і Радийо Лем фм
Як все Думам же сумуючы попередню авдицию і авдицию днесню до перервы
уж будеме кус знати о тыканю выканю і о ониканю Гей низка
бы м ся хотіл заняти такым проблемом якій уж єм тыкал деси
колиси в языковым окусі покусі але лем хыбаль так зверха Іде мі
о правильне вымовліня деякых звуків але в тых передовшыткым о фонетычне влияня
польского языка з прикла ліпшого зрозумліня або такы ситуациі в якых не
хотіли бы сме допустити до двозначности Іде мі ту з причыны його
близкости і повім нераз же є ту перший язык серед Лемків або
тот на якій настают родичы жебы ся го барже вчыти а так
поселена справа може часом доправотити до того же забудеме або не навчыме
ся даякых характеристичных для лемківского языка фонетычных звуків Певно ся додумате же
найбільше іде мі о наше кохане лемківскє русиньскє стареісторичне бальс гарде поім
прекрасне наше заднє ы Навчыня ся того нашого прекрасного гы То не
лем тото жебы сме знали дашто повісти коли не знаме о чым
повісти значыт такє ыы і так дальше Зазначыня фонему звуку ы то
не лем тото же оно єст враз старе наше лемківскє як є
нас выріжнят серед інчых напримір східньославяньскых языків ы само в собі поможе
нам одріжнити деякы слова жебы оминути двозначніст Но дайме той примір коли
попутаме звук ы заднє ы і середнє ы Вчера в нас были
діти є то певно для родича но пречудова Справа же приіхали діти
в нас были діти Але што товды коли повіме попутаме ы заднє
і середнє вчера в нас были діти Та што справа для суду
то є нарушыня вшыткых конвенций нарушыня законів нарушыня прав Ту лем мож
видіти як для значыня даной інформациі даного речыня має звук ы фонем
ы Зрештом посмотрте на ріжницю значыня Забыти і забити Ріжниця по мойому
барз барз велика Як ходит отіж о фінальний ефект Але вернийме до
тых діти кєдуж уж в нас вчера были закладаме тоту позитивну подію
та ідучы дале Маме тоты діти цілий ден вили Поважна інформация для
суду Коли забудеме же ту повинни сме повісти через середнє ы та
поімы І тоты діти цілий ден вили вели напримір вінкы бо было
близко ночы купалы Але о кілько знаме ситуацию з заднім ы та
остатнім часом штораз частійше находжу путаня звуків гы і гы Знаме ту
же так як ы фонем ы не выступує в польскым окружаючым нас
языку так і фонем звучне гы Тіж уж такой доцяп заникнул і
такой хоснуваний є лем на сході Польщы там де близко єст до
східньославяньскых языків в якых выступує гырускым і в украіньскым здавало бы ся
же проблем невеликій але Возме сой такій примір маме горы і маме
Хоры Горы Карпаты і Хоры Церковны хоры Ту неє аж так великого
проблему бо тота східніст є лем в множыні Вєднині з нами маме
женьску форму гора і мужску хір Та коли возме сой два напримір
часо слова годити і ходити Та уж може ся куснам попутати Бо
походити то сой можеме по тых горах але часом не походиме двох
справ нараз В примірі ходити і годити являт ся нам одраз іщы
Інчий проблем Бо коли префіксальным способом хочеме створити інче часослово напримір зходити
або сходити та знаме же коли часослово зачынат ся од злучного так
як напр годити будеме мати звучне напр згодити а коли часослово зачынат
ся од глухого напр х х х х х х ходити та
доложыме префікс с і ту лем доповім же коли часо слово зачынат
ся на гласний тіж даєме з Орати зорати Кус інакше єст з
ютуаныма із і але о тым даколи верниме до нашого гы і
хы вертаючы до примірів Маме хліб і маме імено святого Гліб Хліб
і гліб одраз можеме пристанути і подумати ци ліпший голод ци ліпший
холод Можеме тіж подумати о тым ци на весілью ліпше грают худакы
ци може ліпше бы было жебы грали заграли нам гудакы Зато тіж
видите як важны сут декотры фонемы декотры звукы в лемківскым языку І
знаня іх хоснуваня іх залежыт од доброго зрозумліня даного речыня і од
того правильного выречыня залежыт ци будеме добрі Зрозумлены Ту така моя одозва
же кіт часом сой так о без причыны ходите та певно ся
зовном Згодите же вартат часом подумати над ы над гы І так
повім о вшыткым што ся лемківского русиньского языка тыкат Но добрі то
чуєме ся о хвильку поперві лем рана нарана і витайте зас остатній
длеска Раз Бесідували сме о ониканю о хоснуваню третьой особы множыны при
тым же тыкаме і выкаме мам іщы єдно до речыня до той
другой части днешньой авдициі до правильного вымовліня ы взглядом и ци гы
взглядом Х зас буду вертал до той дискусиі ци знаня лемківского напримір
дітям в дачым може помочы Повім так позитывных аспектів є тілько же
здає мі ся цілу авдицию міг бы м на тоту тему переґадати
Але вымінюл лем тоты до якых днеска мож ся зачыпити Іде мі
очывидні о авдицию Дам вам примір з мойого жытя не мал єм
николи проблемів з польскым языком з ортоґрафійом з правописом бо все єм
знал як записати польскє слово жека Я знал же в назві ріка
знал єм тот принцип як писати ци через жед скрапком ци Рз
Я знал же польскій гев то є для вояка а польскій гев
то є наш голм гора но добрі похвалю ся Вам кєд уж
так хочете уж в шестій красі будучы а товды было вісем де
некотры памятают побідил єм вшыткых в школі навет старшых колеґів з ортоґрафічного
диктанта Вірте мі помоло мі знаня лемківского языка і бодай лем тото
най буде арґументом затым жебы ся го вчыти жебы го знати жебы
познавати од найменьшых наймолодшых років Зато дозвольте мі выречы іщы єдну Пораду
Не слухайте тых вшыткых мудреців з ріжных часописів же ы нам не
потрібне же можеме годити і ходити і же то вшытко єдно І
дай вам Боже жебы на вашым ци вашы діти ци на каждым
інчым весілью заграли порядны гудакы а не худакы То был языковий гокус
покус бесідувал Демко Трохановскій Демко ЕТ Лем Крапка Ф м пращам ся
з вами щыро і іду вчыти дівку Ходити бо зачынат ся уж
вити жебы лем не выла Чуєме ся о тосден Языковий гокус покус
Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компері Чом не мож мыти Русинами
што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы чом Кыів
был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи нашы предкы
мали уладу вымовы Што ся находит на швецкым столі Чом дотеперішніх вібруючых
мобілюк інсталюют Ем ты файлі доступ до фейсбука та майля і інчого
сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай
авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчы ся гокус покус