Odcinek dotyczy czasowników w językach słowiańskich, zwłaszcza ich aspektu dokonanego i niedokonanego. Prowadzący wyjaśnia, czym są pary aspektowe i jak tworzą się one przez dodanie prefiksu lub sufiksu, posługując się prostymi przykładami.
Автоматычна транскрипция
Языковий гокус фокус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компері Чом не
мож мыти Русинами што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти
грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым столі
Чом дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют мт файлі доступ до фейсбука та майля
і інчого сітьового софру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым
дознати слухай авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчы ся
гос покус Витайте дорогы радийо слухачы з той страны Лемко Трохановскій як
все в языковым гокусі по кусі в радию Лем фм Маме в
кінци уж період по святах бесідую вкінци зато же мали сме в
неділю Велию потім в неділю Маланку наступна неділя треба было тото вшытко
підсумувати і якоси нам тоты языковы справы деси Втекли І хоц знам
же на тоты языковы справы все приде часа свята лем раз в
році і треба потім на них зжытати цілый наступний рік та повім
вам же кус за тым языком ся міцнило куз єм тужыл же
аж зацитую нашого Івана Русенка тож шануйме наше слово од велика аж
до мала вшытко інче сме стратили лем бесіда нам остала Але прошу
лем о єдно жебы сте ся на мене нервували же єм в
такій спосіб зацитувал нашого коханого Русенка але як бесідуют ліпше пожартувати як
хворіти Ногей але ґадам і ґадам бесідую бесідую гварю і гварю а
іщы нич конкретного єм не рюґ Хоц може не до кінця ниц
конкретного бо уж єм вымінил штырі часослова ґадати гварити бесідувати і завершений
вид речы Але не о часословных синонімах днес буде лем о часослові
Мож повісти взагалі Взяла ся мі тота тема уж доздавно бо остатнім
часом зачытую ся в темі часослів славяньскых языках і такым подумал чом
бы о тым не речы в радию лем фм то на початок
може о клясифікациі Здає ся мі же мы днешні привыкнены сме до
шкільного виду до шкільной дефініциі ци Клясифікациі часослів маме два аспекты два
виды завершений вид і незавершений вид Загальні мож реч же завершений вид
то такій якій о якым можеме повісти же ся Скінчу же подія
ся скінчыла а незавершений вид окрислят описує называт таку подію яка дальше
тырват яка дальше проходит ци тіж ся повтарят І при тым треба
повісти же маме такє явиско як аспектова пара То значыт такы ґрупы
такы пары часослів в якых ріжницьом є тот аспект тот вид завершений
або незавершений Такы пары творят ся суфіксальным або префіксальным способом значыт коли
до основы часослова додаме суфікс або префікс напримір часослово в незавершеным виді
кричати коли даме му суфікс ну буде крикнути буде він уж завершений
Як іде о префіксальний спосіб ту хыба дуже шырше можеме о тым
повісти дуже популярнійший є од суфіксального способу і маме ту такы пары
як робити зробити з префіксом зпівати заспівати з суфіксом за іти прити
або дойти Хоц тот остатній примір Вказує нам же можеме іти і
дойти але можеме тіж доходити і дойти Зато тоты пары не все
ся так ложат як бы сме хотіли запропонувати доложыти суфікс або префікс
зрештом посмотрме на часослово робити до нього префіксальным способом можеме дати завершений
вид зробити Але доробити то буде уж інче часослово не звязане в
безпосередній спосіб з часословом робити а Іщы дальше хыбаль лежыт слово заробити
якє з часословом робити не творит уж пары до нього можеме причыпити
лем незавершений вид заграбляти гей Але коли посмотриме на тото вшытко кус
з інчой страны напримір Коли в нашій парафіі был святий Миколай жебы
достати од нього дарунок мусіл єм заспівати коляду і ту маме такє
звіданя коли бы повісти Мусіл єм співати коляду та безперечні был бы
то незавершений вид Але коли повіме выречеме мусіл єм заспівати коляду та
до кінця тіж не знаме ци конец кінцьом єм мі заспівал Дале
мі зісти Але ци Зіл єм направду зато окрем традицийной клясифікациі на
незавершений і завершений аспект уж од <unk> років ХХ столітя зачынат грати
штораз більшу ролю в клясифікациі часослів кус інчий підхід в якым найбарже
важны найважнійшы сут динамічны і статичны часослова і то буде Перша опозицийна
пара але тіж пару інчых якы критериі часу і то не лем
в контексті завершеного ци незавершеного виду але тіж в катеґориі позачасовій понадчасовій
Ци може як опозиция до них зміщеных в конкретным часі Так на
ранті то барз інтересуюче же враз зо змінами в языку барз скоро
змінят ся науковий підхід до языка І ту хыбаль найбільше революций є
власні в околицях часослова Але клясифікация клясифікацийом мы будеме ся занимати часословом
на кус леґшым ґрунті зараз по перві Істория єдного суфікса а в
музычній перві сестры Бочынєвіч з новом Платньом яка ся мі барз любит
зохочуют укупліня Раз для сонце за рамы Гей аго я за горамы
люде до мама <unk>эска Марґе мона сымоне до єцарна <unk> гая гоя
ґузапы уж далі байде лемківску молодест тарґе бо нашы молодым татя брапоєзнаве
тавенайна смопейде лемківску молодест тарґе бонаш молоде таця бракова лемкавена смоє гея
гоя года ґам <unk>eма лейве поносы монеста Лена з Мус самальґе боляси
мала дазєла та вена лем чуля Ронардо Ни То была пісня зашло
сонце вязанка слова і музыка Рымона Бочнєвич ґратулюю А пустил єм твір
іщы буду пущал єден Твір Наталиі і Рамоны Бучынєвіч Зато Або інакше
Медже інчыма Зато же Такой ціла музична лемківска сцена уж хыбаль забила
буку ы А Наталия і Рамона о ній іщы памятают То верниєме
до нашых справ чесослова і суфікса У якій находиме медже інчыма в
часослові продолжувати а жебы м міг приближати або приближу ти тему Мусиме
ся вернути о пару століть дозаду Суфікс у <unk> ци його мягка
форма Ю іде од суфікса Ова і в лемківскым языку є наслідством
повторной імперфективациі Знам же страшні тото звучыт Але уж вам тото обясню
днес знаме такой лем три часы теперішній будучий і прошлий але загальноруска
ци Староруска Бесіда достала по праславяньскій бесіді дуже більше часів як знаме
тепер бо медже інчыма достала час імперфектум Што было то была катеґория
минулого часу яка означала подію полно однесену до минулости але єдночасно м
означала подіі якы тырвали долго і были дакус неограничены в часі або
часто ся повторювали Кєд знате даякій ґерманьскій або романьскій язык там іщы
находиме тот час але східні Славяне стратили го даде в ХХ столітю
хоц в книжным церковнославяньскым языку в книгах позалітургічных позацерковных хоснує ся го
навет до <unk> може і столітя і вернийме до терміну повторной імперфективациі
Жебы забарзне комплікувати в собі жытя думам же найпростійше мож быту речы
же был то выхід был то спосіб на окрисліня подіі яка тырвала
або тырват ци тіж ся повторює або неє ограничена в часі Тым
способом было доданя до часослова суфікса ОВ якій в днешнім лемківскым реалізує
ся як уВ або мягка форма ІІ часом тіж як Іва або
Іва Але нич выйду з абстракцийной формы дефініций додам же тоты процесы
были спільны на цілым східньославяньскым ґрунті але тіж медже інчыма в польскым
чешскым ци словацкым языках а може іщы єдно жебы уж доця скінчыти
тот теоретычний обсяг видиме ту дост інтересуючу еволюцию Маме незавершений вид часослова
копати префіксальным способом зробиме го завершеным значыт выкопати і потім од той
незавершеной формы іщы раз через доданя суфікса уВА ма маме зас незавершений
вид Тото само являт ся коли возме часослово в незавершеным виді думати
Можеме выдумати уж маме завершене і іщы раз маме незавершене коли додаме
суфікс уВА выдумувати то може іщы єден примір може часо слово пити
очывидні незавершений вид коли хочеме го завершыти буде попити І ту єден
такій принцип якій барз часто нам ся путат з польскым языком коли
хочеме годати в ближе неокрисленым часі буде попивати а не попияти як
часто нам ся путат з польскым языком так само буде з часословами
забывати забивати я іщы выміню пару часослів той повторной імперфективациі напримір співати
заспівати заспівувати гварити выгварити выгварювати різати нарізати і нарізувати І кєд сте
добрі чули в примірі часослова гварити выгварити і выгварювати та певно уж
знате же тота остатня імперфектувана форма выгварювати може мати тіж форму з
суфіксом а выгваряти Гей бо даякы формы мают своі паралелі примушати примушувати
нагороджати нагороджувати заполняти заполнювати одміняти ци одмінювати Але не во вшыткых формах
можеме найти іх паралельны формы бо уж чудачні кус злучыт замінювати ци
Занижувати повіме радше з суфіксом А значыт мягкє а я заміняти і
занижати Але сут і формы в якых тот суфікс у є єдиным
якій можеме хоснувати Нервувати ся кєрувати будувати малювати купувати прібувати а жебы
підсумувати тут і звернити увагу на тот суфікс уВА тото вшытко што
єм бесідувал є шыроко хоснуване в запожычынях Експортувати імпортувати транслітерувати транскрибувати зато
здає ся мі же тот імперфектуваний же го так назвы суфікс Ує
перед собом добру карєру то тепер сестры Бочневич Лемжор моя кыжо лем
зорлитьо моя кыжо Лемжали тя моя кыжо лем зорлітьо моя кыжо Война
справа леґа біда Не мож на Лем за лівай берґе лем за
лівай берґе Лам зо <unk> варґы Лор бімо <unk> бым застравы Де
жыют няньом То іщы раз я по перерві Гнеска занимали сме ся
часословом в ріжных видах незавершеных завершеных в такых інчых як така повім
повседневна клясифікация І повіли сме сой о барз інтересуючым суфіксі часослова УВ
цитам Іва кєд мате даякы заувагы до мойого ґаданя пиште кілько хочете
на демко YО лем крапка <unk> а я іщы лем припомну же
днесКaV грал для нас ансамбль Сестер Бочнєвич якому не чужый звык ы
в своіх співанках Што мя барз тішыт Чуєме ся о тыжден бесідувал
Демко Трохановскій Языковий гокус выкус Ци бандуристы скриптут бандуры А може компері
Чом не можеме быти Руслами Што мают спільне теля і дівча Ци
можеме вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж
чысто лемківскій Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на
швецкым столі чом дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют Лайлі доступ до Фейсбу та
майля і інчого сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати сухай авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчы
ся гокус покус
