Odcinek dotyczy spółgłoski ґ w języku łemkowskim/rusińskim oraz jej relacji do dźwięku г. Prowadzący omawia jej pochodzenie, historyczne zmiany w językach słowiańskich i sposób artykulacji jako głoski gardłowej.
Автоматычна транскрипция
Языковий гокус фокус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компері Чом не
мож мыти Русинами што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти
грошы Чом Кыів был колиси східньословяньскій а днес є уж чысто лемківскій
Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым столі
Чом дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют мт файлі доступ до Фейсбу та майля
і інчого сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым
дознати слухай авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчы ся
гокус покус Витайте дорогы радийослухачы з той страны Демко Трохановскій і языковий
гокус покус По сонечным теплым дни пришол теплий вечер Кєд бы ся
добрі задумати або інакше Беречы факт же маме лютий та в мене
принаймні за вікном уж пахне весном Зато не буду ся чудувал же
сте пішли на вечерню прогульку заміст слухати тых моіх конин Але кєд
акуратні сідите і слухате мойого гаданя та повім вам же є то
найліпший період найліпший час жебы заняти ся языком А што в днешній
вечер маме на пульпіті днес з за языковой пазухы хочу выняти Тему
согласного звуку ґ Ошывидні буде нам ся тіж являл в бесіді в
днешній авдициі Звук г якій є достому реченому ґ Чом акуратні тоты
два звукы ґы і гы мя аж так заінтересували і ци сут
аж так важны жебы ся нима занимати То може так о тым
речу в другій части най то буде така кус несподіванка жебы нам
кус адреналіны Пришло Але на початок як то на початок треба речы
одкале ся тото ґы ци гы в лемківскым языку взяло Одраз треба
повісти же ґы є дуже старійше бо перешло на східньославяньску обшыр іщы
з праславяньского языка але тото ґы уж як дослідили науковці языкознавці могло
в даде в столітю замінювати ся на злук гы Діяло ся тото
лем в некотрых діалектах словяньскых бесід словяньского ареалу гы находиме в днешнім
верхньолужыцкым в східніх польскых діалектах в чешскым словацкым а серед східніх славян
вшыткы східньославяньскы языкы окрем росийского хоц і в полудньовых росийскых гы нарічах
стрітиме заміст ґ єднак гы значыт в східньославяньскій обшыри гы якє перешло
од ґ видиме в украіньскым білорускым і нашым лемківскым русиньскым языку окрем
того як гы арґумент за тым же гы являло ся на місци
ґ іщы в праславяньскій языковій обшыри або просто речы коли вшыткы Славяне
іщы бесідували єдным або барз подібным языком єст тото же окрем східньославяньскых
языків тото гы находит ся і в західньославяньскых Але тото гы не
одраз мало такій вызвук якы тепер гочуєме Найперше было фрикативным звуком од
латиньского фрикатом фрикаре значыт терти І то буде такій шпаровий согласний якій
в ґамбі нам кус вібрує і тото фрикативне гы перешло конец кінцьом
фаринґальний звук гы фаринґальний значыт гыртанний жебы барже образово речы місце артикуляциі
того звука пересунуло ся гет дозаду до гыртаны до середины ґарла Зато
і подля клясифікациі лемківскых согласных тото гы маме в ґрупі гыртанных согласных
Зрештом спрібуйме сой выповісти тото гы де Оно постає г значыт там
далеко в Ґарлі в гыртани ззаду ґамбы в ґамбовій полости Появліня ся
того уж гыртанного гы полудньово західній обшыри східніх славян датує ся на
даде може ХХ столітя Інтересуючым є справа чом тото гы явило ся
серед напримір східніх Славян Отже декотры науковці думают же было то за
причыном браку фонетычной пары до ґы як напримір маме кы і хы
де кы є выбухове а хы є шпарове кєд іх склясифікувати подля
місця артикуляциі і так як выбухове ґы не мало свойого м повіджме
сперваного фонесычного опонента явило ся найперше фрикативне а потім фаринґальне шпарове гы
Одраз треба повісти же тото ґы лишыло ся в тамтышнім славяньскым східньославяньскым
языку Але мож повісти же было такой зарезервуване лем для чужых слів
ци для слів якы были запожыщены з інчых бесід з інчых языків
В лемківскым стрічаме тіж ґ вономатопеічных словах То може дакус підсумую найперше
тоту теоретычну част в старославяньскым языку мали сме звук ґы якій іщы
може подля некотрых науковців перед розпадом того старославяньского языка на східній західній
і полудньовій бесідуючы о ґрупах тот звук ґ переходил в наше днешнє
гыртанне хоц не стало ся оне так одраз бо може аж в
XVI столітю То тепер дайме сой кус одпочнути од мойого ґаданя хвильочка
музычной перервы і потій теориі може дакус перейдеме до практыкы І витайте
по перві з той страны Демко Трохановскій языковий гокус покус як все
што тыжден в неділю Грали для нас сестры Бочнєвич як уж другу
неділю запоряд Але повім Вам же барз ся мі любит передовшыткым новый
підхід до лемківской Музикы якій презентуют сестры Наталия і Рамона а вертаючы
до так званых нашых справ припомну же днес бесідуєме о звуку ґ
якій перешол повім малу метаморфозу бо замінил ся в звук гыртанний звук
гы але не бійте ся тоты гы якій ся деси там колиси
в східньославяньскых бесідах стратил уж потім дуже дуже пізнійше іщы ся нам
одродит Тепер перейдеме курс до практыкы бо здає ся мі же она
нас барже буде інтересувала Як не трудно ся додумати хыбаль першым проблемом
жебы розріжнити тоты два звукы ґ і гы Был проблем як тото
записати як ґрафічні одріжнити ґ і гы коли чытаме даякій текст коли
жебы не робило тото проблему для чытаючого Адже славяньскы языкы были так
сконструуваны же при парох вынятках можете речу были фонетычныма языками значыт такыма
же пишеме так як чуєме Так лем загальні повім жебы акуратні тепер
в тій хвили в тоту тему ся не Вгубляти і так мают
Східні Славяне писмо чудове писмо створене Кірилом Мефодийом ци тіж іх учениками
ту уж тепер тіж не входме в тото і як ту записати
тото гы або як кєд оно уж перешло разом з ґрафіком з
ґы як тото ґы записати зато кілько м давне давна буква ґыла
уж чытана як гы жебы даяк перенести на папір з лук ґы
якій переважні являл ся В чужых словах запожыченых словах уж в столітю
маме комбінацию двох букв к і гы што тіж могло вказувати же
тото ґоснували даяк в старорускій Бесіді але уж товды было оно ненатуральным
чужым тото Дивтоґічне получыня кы і гы жебы оддати звук ґы являт
ся медже інчыма в пересупницкій євангелиі о якій бесідувал пару може парунадцет
століть ой не століть пару проґрамів тому Але уж в самій пересупницкій
ангелиі маме ґрафічне означыня ґы того гы з дзьобком жебы одріжнити жебы
чытаючий одріжнил тоты звукы І хоц може пересопницка Євангелия не оддає в
ст процентах тамтышньой фонетыкы бо хоц видиме в ней вельо днешніх лемківскых
языковых прикмет фонетычных прикмет стилістычных прикмет то єднак має дуже нереґулярности же
так повім в карпаторусиньскій языковій обшыри тіж маме но окрем пересупницкой Євангелиі
яка по части може входити в тоту обшыр тіж маме пару давных
примірів хоснуваня ґ здзьобком кєд час од часу слухати языковий гокус покус
колисим бесідувал о урбарі Мариі Терезы з столітя там уж хоснує ся
запис ґ буквы днешньой буквы ґы жебы розріжнити ґ Але сам ґрафічний
знак ґ буквы ґ в Кірлици явил ся Кус ІІ такой паралельні
з пересопницком Євангелийом в другій половині ХІХ столітя і тото оснуваня ґрафічного
з ґрафічной буквы ґрафічного знаку ґ приписує ся Петрови Мсциславцьови Петро Мсциславец
втюк з Москвы і осіл конец кінцьом в Вільнюсі значыт в обшыри
білоруской Бесіды і там Стрітил може перший раз розріжніня в вымові Ґ
і г аже його діяльніст звязана была з типоґрафійом здрукуваньом та в
якысий спосіб мусіл собі з тым проблемом порадити Што цікаве його перша
друкувана книга є датувана на <unk> рік а пересопницка євангелия на <unk>
до <unk> рока Зато пробачте математичні мі ся ту не сходит бо
Пересутницка Євангелия яка має уж в собі ґрафічний знак ґыла выдана перше
як гы тоты книгы Петра Мсциславця Зато не знам чом акуратні йому
приписує ся м поім так выдуманя той буквы може акуратні ся консультувал
з авторами Пересипницкой Єванглиі Так ци так маме і мы днес тото
ґале на тым проблем ся не кінчыт Чом звідате А то зато
же передовшыткым уж єм тото р днес медже інчыма з лу Ґыл
оддаваний при ономатопеічных выражынях звуку наслідуючых напримір ґылтати Ґыдзіґати може ґадати але
то уж не до кінця ономатопеічне слово І так як уж єм
рюк тото ґы заховало ся кєд заховало ся приходило разом з чужыма
запожыченыма словами зо старшых примірів якы пришли до лемківского языка маме напримір
ґазда ґаздыня ґаздувати якє пришло з мадярского языка ци напримір ґвер але
маме тіж барз вельо Днешніх сучасных інтернацийональных слів з якыма в даякій
мірі можеме мати проблем о кілько проблему не маме зо словом ґараж
баґаж ци інчых уж тепер медженародных слів та можеме мати проблем з
такыма словами якы Проґрам ци проґрам Ґорлиці ци Ґорлиці бо сут то
сола якы з єдной страны уж долго сідят в языку кє коли
іщы тото ґ не было так розповсюджене а з другой страны маме
уж шыроку велику ґрупу або ґрупу слів якы ідут з інчых языків
чужых запожыченых ци інтернацийональных слів Што ж уж єм нераз рюк в
неєдным языковым гокусі по кусі же То хыбаль люде і популярніст даного
слова даной вымови рішыт яка форма буде том першом основном Анич даяк
підсумуєме і закінчыме днешній проґрам послухайме о проґрам ци проґрам Послухайме сестер
Бочнєвіч Як видиме сестры Бучневы чырадят собі в каждым репертуарі Но добрі
Мали сме в днешнім языковым окусі по кусі кус бесіды о букві
і не лем букві о звуку гы о звуку гы і о
букві гы Тіж заразом што ж дост лем повісти же тото ґы
штораз частійше в нас уж ходит за причыном не лем тых нашых
старшых слів ономатопеічных слів але тіж за причыном великых запожычынь і ту
як все просьба мновас вшыткых слухачів кєд мате даякы приміры то проблематичного
хоснуваня вымінного гы як проґрам проґрам як ґрупа ґрупа напиште такы своі
приміры може быти і вам приде дашто до головы Не сцидайте ся
писати на демко ЕС лем крапка фм слухайте языковой якуспокус і радийо
лем крапка фм і то наднес уж вшытко чуєме ся о тыжден
бесідувал Демко Трохановскій Языковий гокус выкус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може
компери Чом мож мати існами Што мают спільне теля і дівча Ци
можеме вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньословяньскій а днес є уж
чысто лемківскій Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на
швецкым столі Чом дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют мт файлі доступ до фейсбука
та майля і інчого сітьового софру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто
о тым дознати слухай авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і
вчый ся гокус покус
