Языковий Гокус Покус #80 - 10 ІІ 2013 - Zmiana g w h
Еп. 80

Языковий Гокус Покус #80 - 10 ІІ 2013 - Zmiana g w h

•

Опис епізоду

To odcinek „Językowego Hokus Pokus“ o historycznej przemianie dawnego dźwięcznego „g“ w „h“ w łemkowszczyźnie i innych językach słowiańskich. Autor porównuje to z polszczyzną, przytacza przykłady słów i wyjaśnia, jak taka ewolucja wpływała na wymowę oraz pisownię.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрептут бандуры А може компері чом мож
меб быти Русинами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти
грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым стилі
Чом дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют м <unk> файлі доступ до Фейсбу та
майля і інчого сітьового софру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус зничыт знай язык і вчый
ся гокус покус Витайте дорогы радийослухачы з той страны Демко Трохановскій в
радию Лем фм в авдициі Як што тыжден языковий гокус покус Зас
єм і приємні то значыт все єм і приємні як можу бесідувати
до вас з радия але днес єм і о тілько приємні або
інакше два раз або навет такой три раз барже приємній як наштоден
раз приємні же пишете два приємні же Пишете і коментуєте мою авдицию
а третій разы Не дост же пишете не дост же коментуєте та
іщы бесідуєте же не мате нич до дополніня што значыт же єм
ся так прирыхтувал до авдициі же не забуєм о ничым однесу ся
ту безпосередні до Майля пана Адама нашого постійного слухача якій не достже
коментує тото што ся в языковым окусі покусі діє та і нераз
дополнит о інформациі як дане явиско розвиват ся на ґрунті білоруского языка
што є для мене отілько цінне же о кілько росийскій ци украіньскій
язык мам ту дуже літературы Інтересувал єм ся тым од такой все
А ту в особі пана Адама маме експерта з білоруского языка зато
маме уж комплет вшыткых штырьох східньославяньскых языків Зато і тым більше м
рад же коли пише домя языкознавця і бесідує же нич до дополніня
то мам велику сатисфакцию Але пане Адаме не переставайте пиште присылайте материялы
коментуйте як найбільше Кєд єм іщы не полюта лем речу же іде
о гы і ґ Тема нашой попередньой авдициі коли м оповідал як
то давне гы переходило в лемківскє гыртанне гы ту хотіл бы м
єднак дополнити кус моє ґаданя З тамтого тыжня о пару практычных інформаций
може найбарже практычных для Русинів з пілнічной страны Карпат зато же буду
ся односил до польского языка Як знаме в польскым старе ґы не
переходило той метаморфозы в гы але час од часу стрітиме тіж і
в польскым языку слова згы хоц сут то найчастійше запожычыня з украіньского
ци чешского як ганьба богатер гультай або тіж з німецкого як напримір
гелм тот якій ся вкладат на голову І кєд сте добрі чули
я заміреном вырюк з глухым хы а не ганьба богатер гультай ци
гук Таку вымову стрітиме такой лем хыба л на східніх рейонах Польщы
або тіж серед польской діаспоры на Украіні на Білоруси на Литві де
звук гы іщы ся лишыл Окрем того через близкіст з чешскым языком
вымовляют го іщы Полякы з околиц Цішына Але іду ґу тому же
тото звучне гы іщы з <unk> но може вісемдесят років тому такой
може і на цілій польскоязычній обшыри фунґувало З єдной страны в другій
Ріжпосполитій цілы східні териториі были міцно змішаны зо східньославяньскыма языками а коли
возме період по ІІ світовій війні та по вшыткых переселінях і змішаню
ся вельох ріжных вымов вельох фонетычных особливости принесеных переселенцями гы в польскій
бесіді было іщы знане Зато тіж іщы перед парудесятьома роками Принцип в
польскій писовни якій тишыт ся само га іцега по просту не істнувал
зато же не было такой потребы бы были то два ріжны звукы
Але з часом коли злучне гы заникнуло і перешло в глухє хы
зробил ся малий проблем бо ученикы якы не мали той історычной змогы
же так речу находити ся в обшыри де злучне гы іщы Дахто
вымавлял барз часто доставали двійкы ци потім єдинкы з ортоґрафічного диктанта Але
мы Лемкы або повім на своім примірі николи м не мал такого
проблему знаючы о тым же вельо Тых Польскых слів выступує тіж і
в лемківскым языку а правильні вымовлене зо звучным г дає нам можливіст
розріжніня і правильного написаня га і це г в польскым языку Зато
будте горды же сте Лемкы не ганьбте ся як сте в хыжы
і як сте в громаді бо розріжніня глухого хы і гыртенного гы
гардіб може Вам выграти кажде шкільне диктандо Коли заєдно го чуєме і
то дост голосно Бо жебы вречы гыртанне гы треба аж о ґарло
о гыртан загачыти а нагромаджыня гыртанного гы в попереднім речыню є доцяп
згідне такой і східне з профільом гев сого пілгодинного праві проґраму Но
добрі дост забавы тепер хочу іщы речы або доречы кус практыкы і
днешнього реалізуваня ся гы в лемківскій сучасній бесіді Тыжден тому рюк єм
же тото історичне якє перешло в гы остало ся в ономатопеічных словах
ґылтати ци ґыдзіґати але вернуло враз з запожычынями тіж проґрам ґараж баґаж
буґі луґі реґе колеґа Ґвер і так дальше Але з другой страны
маме вельо запожычынь в якых гы злучне гы гыртанне гы з той
причыны же уж барз вросло в лемківску фонетыку так же аж реалізує
ся і в запожычынях напримір Духновичова тея ци украіньска білоруска і росийска
бы украіньскій росийскій і білорускій чай то польска гербата в лемківскым языку
хоснувана як гарбата тото само діє ся з інтернацийонализмами напр когерентний Але
з причыны же так речул пануваня і обсягу анґлийского языка певно найбільше
тых запожычынь будеме мати власні одтамале напр гіпіс ци готель ци гокей
або названя імен Гары генри ґеоґрафічны названя Голивуд іде до нас і
з анґлийского гардрок ту можу припомнути іщы же коли Лемкы іхали на
еміґрацию за велику воду та коли ся уж кус доробили та купували
штораз більшы гавзы а зато на них бесідували гавзы бо Они ся
ріжнили од тых хыж якы лишали на Лемковині і наконец може іщы
приміры з технічной лексикы яка знаме же в аґлийскым языку переважні ся
родит і потім ся розповсюджат по цілій земли може выміню ты слова
якы мі одраз приходят як гакер гакінґ ци часослово гакувати і не
путайте ту з нашым гаком бо гак то анґлийскій гук а гакуваня
ци загачаня то гукінґ якє є часто стрічане в гокею і за
тото гукінґ загачаня мож в гокею достати дві минуты індивідуальной кары яку
грач мусит провести в боксі а тым самым його команда має на
леді єдного грача меньше То лем так на ранті бы якус ся
інтересую гокейом акуратні гокей є на гы маме добрий примір Но добрі
бо час нам летит остал нам ся іщы гардвер в моіх примірах
а гріхом было бы готу не вымінити гардвер значыт в одріжніню од
софтверу тота материяльна част В компутері софтвар то сут проґрамы І жебы
потягнути дальше проґрам ци проґрам о якым бесідувал єм і тожден тому
то тіж інтернацийоналізм якій дотепер іщы в лемківскым фунґує в обох формах
а час нам вкаже яка форма буде першом проґрам ци Проґрам є
час там вырішыт вельо справ а тепер час в проґрамі нашым ци
в проґрамі на музичну хвилю по якій будеме ся чути зас о
тоту хвилю ера І витайте попереві Демко Трохановскій языковий гокус Покус в
радию Лем фм Днесска навязал єм до попередньой авдициі з томтого тыжня
в якій бесідуваю о Ґ історычным ґы його переході выгыртанне звучне гы
в лемківскым медже інчыма языку Кус іщы єм мы ґу тому пару
слів додал жебы доповісти пару справ але вымінил єм і єдну і
то жебы не было на просьбу нашого слухача пана Павла якій перший
раз пише і якого здоравлю сердечні і хоц пан Павел написал добре
добрий місяц тому назад та пробачте але аж тепер є ґу тому
добра Хвиля а жебы пояснити о што іде пан Павел м загачыл
здає мі ся барже о польскій язык і звідувал ся чом в
лемківскым неє р з так як в польскым языку маме своє жет
одповідник польского зет скрапком а фактычні же ц маме єдно Ту лем
так наверну до бесіды сперед музычной перервы в якій зачепили сме кус
О правопис польскій правопис і Писовню га і цега І ту пан
Павел барз добрі спостерігат же Лемкы не винны мати з тым проблемів
А тым більше не повинны мати проблемів з розріжніньом в польскым языку
в писовни рзет і ЗЕТ з крапком Ту признам Вам рацию пане
Павле згоджу ся з вами але рішыл єм жебы може повісти як
то в польскым языку тото р зет як дифтонґічне зачало ся приближувати
до Старого Жед до того виду же днеска сут то В польскій
бесіді два звукы бесідуют зато же може і дахто даколи ся похвалит
на лекциі польского языка же чул о такым явиску в лемківскым радию
і знає одкали ся тото бере а сам з той причыны же
є Лемком в простий спосіб може ґу тому підыйти і собі замінити
на лемківскій Але одкал ся тото в польскій бесіді взяло так лем
повім іщы додам же подібны процесы фонетычны процесы были в чешскым языку
Тото явиско мало своє місце коли мали сме <unk> мягкє р днешнє
польскє р з то континуант праславяньского согласного мягого согласного р і в
першій В фазі свойой метаморфозы свойой модифікациі переходило в такє дифтонґічне ржы
коли тото р было мягкє лем припомну Для зрівнаня можеме собі може
в тот спосіб зосоциювати як маме в лемківскым слові Барже І тото
злучыня р і жед коли скоро бесідуєме такой нам ся кусічка кусідка
зливат Я лем повім же тот фонетычний процес переходу мягкого р в
кінцьове наднес жет в лемківскым языку не мало місця З часом тото
дифтонґічне р ж стало ся барз подібне до польского жет і конец
кінцьом деси в столітю было уж вымавляне тото р з р і
Жет так само Днес тото дивтинґічне р жет рж можеме стрітити такой
лем хыбаль на языковій граници польского і чешского ареалу Але конец кінцьом
коли дахто не знат о што іде одкаль ся тото взяло може
быти то великій проблем в розріжніню в польскій писовни РЗ і З
крапком Бо прецін коли бесідуєме та ріжниці той фонетычной ріжниці уж днеска
Не Зато цілурацию вам признам пане Павль же в тым примірі ліпше
было ся вродити Лемком зато же польска Жека то наша ріка Польскій
бжух то наш бріх в обох примірах видиме же наша ріка є
Остала дальше тото ры остало мягкым Тых примірів могли бы сме ту
выміняти ой до рана певні або кєд слухате повторіня языкового окуса покуса
то до вечера ци там долгій часта ґречме бжеґ беріг пшут Перед
як уж чуєте певно барз часто тот перехід в польскым языку был
там де в нас є днес полноголосна форма ту такой вартат собі
запамятати же коли маме в польскым языку проблем як написати Рз ци
з З крапком мусиме найти лемківскій одповідник даного слова і маме уж
одповід очывидні не треба забывати о тым же не вшыткы одповідникы найдеме
Я в основній уж школі я знам друга може третя кляса єм
ся на тым дост переіхал бо было в диктанді м штоси о
польскых пожечках а мі якоси нияк ся до нашых лемківскых винничок тото
не асоциювало І остал нам іщы єден фонетычний процес в польскым языку
якій може зробити проблемы а в розвязаню тых проблемів помагат лемківскій медже
інчыма язык по ІІ по РЗ крапком часто можна мати проблемы в
польскым языку очывидні з отвореным у і запертым оскриском І жебы ся
уж над чым забарз не розводити бо мало то звязок з замішаньом
В фонетыці в давній фонетыці коли нам ся єры коли єры сь
заникали В польскым языку конец кінцьом в даякых припадках о змінило ся
фонетычні в звук у і зато робит внеска дакотрым проблемы Як уж
ім рюк приходит нам в поміч лемківскій язык там де сой найдеме
выміну на о або на і в лемківскым языку котре історичні походит
од О маме проблем розвязаний Дайме сой напримір польскій пруґ ту одраз
найдеме лемківскє слово поріг якє має історичне історичну выміну Оф і але
уж в одміні порога єст тото о якє нам поможе добрі написати
по польскы диктандо Надію ся же вюєм вам вельоптимізму та може послухайме
сой музыкы Но добрі треба нам кінчыти помалы днешню авдицию днешній проґрам
цитам проґрам надію ся же по днешній моій бесіді по днешнім моім
ґаданю уж не будете мати жадных проблемів з написаньом польского диктанда то
є наступний арґумент жебы пошырювати знаня о лемківскым языку вчыти ся лемківского
языка кєд мате таку змогу ходити на лекциі лемківского языка бодай лем
ідучы за принципом Ліпше дашто знати як не знати То был языковий
гокус покус бесідувал Демко Трохановскій Демко ЕТ ЛЕМ крапка фм а мы
чуєме ся о тыжден як все <unk>ea А може компері Чом можме
быти існами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы
чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи
нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым стилі Чом
дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют м <unk> файлі доступ до Фейсбу та майля
і інчого сітьового софру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым
дознати сухай авдициі Языковий гокус покус значыт знай язык і вчы ся
гокус покус